Uchwała Rady Polityki Pieniężnej z dnia 29 września 1998 r. w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 1999.

§ 1. Ustala się założenia polityki pieniężnej na rok

1999, stanowiące załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia

1999 r.

Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej

H. Gronkiewicz-Waltz

Członkowie

Rady Polityki Pieniężnej: M. Dąbrowski,

B. Grabowski, C. Józefiak, J. Krzyżewski, W Łącz­

kowski, J. Pruski, D. Rosati, G. Wójtowicz, W Ziófkawska

-

826-

-

wodowany dążeniem inwestorów zagranicznych do

walutowej dywersyfikacji portfela ich aktywów w obliczu ograniczenia liczby walut europejskich.

Liberalizacja obrotu dewizowego oraz rosnący stopień wymienialności złotego przyczynią się do rozwoju rynków finansowych. Procesy te mogą jednak wywoływać zmiany w dotychczasowych tendencjach popytu na pieniądz oraz zwiększać jego niestabilność.

Rozwojowi rynku kapitałowego sprzyjać będzie również reforma emerytalno-rentowa, która najprawdopodobniej wpłynąć może na wzrost skłonności do oszczę­

dzania, przy możliwym osłabieniu tempa wzrostu depozytów terminowych. Rozwój systemów płatniczych

będzie zmniejszał z kolei popyt na pieniądz gotówkowy.

W

wymiarze

wewnętrznym

wśród

Poz. 500 i 501

825-

czynników

zwiększających niepewność w warunkach gospodaro-

wania duże znaczenie będzie miała sytuacja sektora finansów publicznych w związku z projektowanymi reformami strukturalnymi i instytucjonalnymi.

Od 1999 r. podstawowym problemem polityki fiskalnej państwa staje się finansowanie reform ustrojowej, ubezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia i oświaty - przy utrzymaniu niskiego deficytu budżetowego, jako warunku koniecznego do zachowania

stabilizacji makroekonomicznej. Jednocześnie decentralizacja struktur państwa, jego struktur władzy

i w konsekwencji decentralizacja finansów publicznych, mająca stworzyć warunki do bardziej efektywnego wykorzystywania środków budżetowych, może

w początkowym okresie stanowić czynnik dodatkowej

niepewności dla polityki fiskalnej.

Niezgodna z przewidywaniami rządu realizacja reform i skumulowanie w czasie kosztów ich wdrażania

stanowić będą istotne zagrożenie dla finansów publicznych, a w konsekwencji dla realizacji celu inflacyjnego

i (lub) utrzymania deficytu obrotów bieżących na bezpiecznym poziomie.

Istotnym wyzwaniem dla osiągnięcia rocznego celu inflacyjnego w okresie realizacji średniookresowej

strategii polityki pieniężnej mogą być skumulowane

w czasie zmiany w systemie podatków pośrednich.

Podniesienie stawek VAT i akcyzy w celu dostosowania

ich do standardów UE może przejściowo powodować

wzrost wskaźnika CPI, który nie będzie objawem nieskuteczności polityki pieniężnej.

Ważnym czynnikiem, warunkującym skuteczność

polityki pieniężnej w najbliższych latach, będzie istniejąca w polskiej gospodarce inercja inflacyjna. Po dłu­

gim okresie wysokiej inflacji podmioty gospodarcze

oraz gospodarstwa domowe formułują swe oczekiwania inflacyjne przede wszystkim na podstawie przeszłych doświadczeń. Ich zachowania mogą więc być

poważnym czynnikiem utrwalającym wzrost cen. Dla

skutecznego przełamywania oczekiwań inflacyjnych

duże znaczenie będzie miała wiarygodność prowadzonej polityki pieniężnej. Jednocześnie ta polityka mogłaby być bardziej skuteczna w ograniczaniu inflacji,

a jej koszty w sferze realnej gospodarki mniejsze, gdyby ograniczony został zakres systemowych mechanizmów indeksacyjnych, zwłaszcza w sferze płac.

***

Prezentowana Strategia nie ma charakteru zamkniętego. Wraz z okresową oceną stopnia jej realizacji i aktualności, która będzie zawsze miała charakter

publiczny, niektóre jej elementy będą mogły podlegać

modyfikacji, dostosowaniu do bieżącego przebiegu

procesów gospodarczych. Tym bardziej, że przedstawiana Strategia prezentuje stanowisko Rady Polityki

Pieniężnej, które w pewnych kwestiach (np. decyzje

z zakresu systemu kursu walutowego) musi zostać

uzgodnione z rządem.

501

UCHWAŁA RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ

z dnia 29 września 1998 r.

w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 1999.

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140,

poz. 938) uchwala się, co następuje

Załącznik do uchwały Rady Polityki Pieniężnej z dnia 29

(poz. 501)

września

1998 r.

ZAŁOŻENIA POLITYKI PIENIĘŻNEJ NA ROK 1999

1. Uwagi wstępne

Rok 1999 będzie pierwszym rokiem realizacji Śred­

niookresowej strategii polityki pieniężnej opracowanej

przez Radę Polityki Pieniężnej na okres 1999-2003.

Strategia po raz pierwszy przedstawia najważniejsze

zamierzenia w zakresie realizacji celów polityki pienięż­

nej w perspektywie dłuższej niż jeden rok. Tym samym

zmienia się rola prezentowanych co roku Zatożeń polityki pieniężnej. Wprawdzie jak dotychczas przedstawiane w nich będą bardziej szczegółowo cele i kierunki polityki pieniężnej projektowanej na dany rok, jednak zarysowane w Zatożeniach konkretne zamierzenia

tej polityki będą podporządkowane wypełnieniu tez

Średniookresowej strategii.

2. Cele

Najważniejszym celem realizowanej przez bank

centralny polityki pieniężnej jest obniżenie tempa

wzrostu cen, a w dalszej perspektywie ich stabilizacja.

Jest to niezbędne dla zbudowania stabilnych fundamentów długofalowego wzrostu gospodarczego.

Przedstawionym w Strategii średniookresowym celem polityki pieniężnej jest obniżenie inflacji poniżej

4% w roku 2003.

Podstawowym celem polityki pieniężnej w 1999 r.,

realizację celu średniookresowego,

jest ograniczenie tempa wzrostu cen towarów i usług

konsumpcyjnych, tak aby w końcu 1999 r. nie przekroczyło ono 8%-8,5% w porównaniu z końcem roku 1998.

się

w warunkach

obniżenia

tempa wzrostu PKB

w 1999 r. do 5,4%.

Przy takich założeniach szacowany przyrost podaży

pieniądza, spójny z zakładanym celem ograniczenia inflacji w 1999 r., wynosi 34-41 mld zł.

Bardzo ważną decyzją Rady, przedstawioną w Strategii, jest przyjęcie zasady realizacji celu inflacyjnego

w sposób bezpośredni. Rada uznała taką strategię za

najlepszą wobec coraz ściślejszych powiązań gospodarki polskiej z gospodarką światową, jak również

w obliczu konieczności przełamywania oczekiwań inflacyjnych, co staje się jednym z podstawowych warunków dalszej dezinflacji. Realizacja tak zdefiniowanej

strategii zakłada brak celów pośrednich. Przedstawiony przedział wzrostu podaży pieniądza ma zatem jedynie charakter prognozy.

3. Instrumenty

Zgodnie ze strategią bezpośredniego celu inflacyjnego, Narodowy Bank Polski (NBP) będzie wykorzystywał - stosownie do potrzeb - cały dostępny zestaw

instrumentów polityki pieniężnej. aby osiągnąć założo­

ny na 1999 r. cel inflacyjny.

3.1. Stopy procentowe

umożliwiającym

Stopień

realizacji celu inflacyjnego określonego

wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych

(CPI) będzie również weryfikowany przez bank central-

ny za pomocą wskaźnika tzw. inflacji bazowej. Tendencje do trwałych zmian cen w gospodarce przedstawia

inflacja bazowa dzięki eliminowaniu cen tych towarów

i usług, które podlegają istotnym wahaniom sezonowym, są podatne na wpływ regulacji o charakterze administracyjnym lub też na wpływ przejściowych szoków podażowych. Przykładem wpływu takich czynników może być przejściowy wzrost inflacji mierzonej

wskaźnikiem CPI w pierwszych miesiącach 1998 r., który nie przeszkodził jednak w dalszym, planowym jej obniżaniu.

Osiąganie celu inflacyjnego będzie w 1999 r. dokonywać się

w zmienionych warunkach makroekonomicznych. Restrykcyjna polityka pieniężna przy współ­

udziale polityki fiskalnej umożliwiła w 1998 r. sprowadzenie dynamiki popytu wewnętrznego do poziomu

tempa wzrostu PKB. Dzięki temu zahamowane zostało

tempo wzrostu deficytu obrotów bieżących bilansu

płatniczego. Biorąc pod uwagę tendencje występujące

w sektorze realnym gospodarki oraz przewidywane

uwarunkowania zewnętrzne (spadek popytu zewnętrz­

nego na produkcję sektora eksportowego) Rada przewiduje, że realizacja celu inflacyjnego będzie odbywać

Zasadniczym instrumentem banku centralnego bę­

dą w 1999 r. stopy procentowe. Stopa kredytu lombar-

dowego nadal będzie pełnić funkcję stopy maksymalnej. określającej krańcowy koszt pozyskania pieniądza

na rynku międzybankowym, a zarazem stopy wyznaczającej ogólny kierunek zmian polityki pieniężnej. Stopa określająca oprocentowanie krótkookresowych

operacji otwartego rynku pozostanie natomiast stopą

referencyjną, informującą o bieżącym kierunku polityki pieniężnej, mogącą podlegać częstszym zmianom

niż stopy podstawowe. Będzie ona wyznaczać najniż­

szy poziom stóp dla międzybankowego rynku depozytów o porównywalnym z danymi operacjami NBP

okresie zapadalności.

Reakcja banków na zmiany stóp procentowych

NBP może być osłabiona w wyniku istnienia znacznej

nadpłynności w sektorze bankowym. W celu ograniczenia tej nadpłynności, a tym samym zwiększenia

skuteczności polityki pieniężnej, konieczne jest podję­

cie, we współpracy z rządem, działań zmierzających do

ograniczenia przyrostu lub zmniejszenia stanu aktywów banku centralnego.

W warunkach rosnącego stopnia powiązań mię­

dzynarodowych rynków finansowych polityka stóp

procentowych musi również uwzględniać zmienną róż­

nicę dochodowości między instrumentami złotowymi

i walutowymi, a także kierunki polityki kursowej, tak

aby ograniczać nadmierny wzrost podaży pieniądza,

spowodowany napływem kapitału.

-

827-

3.2. Operacje otwartego rynku

NBP nadal będzie wykorzystywał operacje otwartego rynku jako podstawowy instrument oddziaływania

na system bankowy. Poszczególne instrumenty wykorzystywane w tych operacjach dobierane będą zależnie

od konkretnych uwarunkowań rynkowych. Podstawowym rodzajem stosowanych operacji będzie emisja

bonów pieniężnych NBP. Akceptowana przez NBP rentowność bonów pieniężnych będzie miała na celu

ograniczenie ruchu wybranej stopy od dołu. Bank centralny będzie generalnie koncentrował się na operacjach krótkoterminowych, aby umożliwić kształtowa­

nie stóp długoterminowych przez rynek.

W systemie operacji otwartego rynku nie przewiduje się zasadniczych zmian formalnoprawnych, nie

można jednak w razie potrzeby wykluczyć wprowadzenia instrumentów długookresowej absorpcji nadpłyn­

ności sektora bankowego (np. obligacji NBP). Ograniczeniu nadpłynności mogłaby także służyć restrukturyzacja przez rząd jego zobowiązań w stosunku do banku

centralnego, tak aby były zbywalne na rynku papierów

wartościowych. Pozwoliłoby to zmniejszyć wagę bonów pieniężnych NBP w operacjach otwartego rynku.

3.3. Refinansowanie banków komercyjnych

NBP nie przewiduje zasadniczych zmian w systemie refinansowania banków. Banki będą miały możli­

wość zaciągania kredytu lombardowego pod zastaw

skarbowych papierów wartościowych, dla wyrównania wahań płynności w krótkim okresie. Inne formy

kredytów refinansowych, ze względu na ich przeznaczenie, nie będą miały większego wpływu na płynność

systemu bankowego.

3.4. Rezerwa obowiązkowa

Funkcjonowanie systemu rezerwy obowiązkowej

zależy w znacznym stopniu od realizacji założonego na

1999 r. celu inflacyjnego przy istniejących uwarunkowaniach makroekonomicznych.

Duża nadpłynność i jej względnie trwały charakter

mogą skutkować utrzymaniem stosunkowo wysokich

stóp rezerwy obowiązkowej. Obniżenie tych stóp bę­

dzie uwarunkowane trwałym zmniejszeniem inflacji,

przywracaniem równowagi wewnętrznej i zewnętrz­

nej, a także możliwą do osiągnięcia skalą redukcji nadpłynności systemu bankowego.

Jednocześnie bank centralny zakłada zwiększenie

wymaganej rezerwy obowiązkowej jako

instrumentu polityki pieniężnej, dzięki wprowadzeniu

od 31 stycznia 1999 r. zmian w zasadach jej naliczania.

Nie wyklucza się również możliwości ujednolicenia

stóp rezerwy obowiązkowej od poszczególnych rodzajów depozytów. Termin wprowadzenia tych zmian bę­

dzie uwzględniał uwarunkowania techniczne i organizacyjne banków oraz NBP.

skuteczności

3.5. Kurs walutowy

Polityka kursu walutowego będzie tak prowadzona

w 1999 r., aby tworzyć warunki dla skutecznej polityki

stóp procentowych i zapewnić realizację celu inflacyjnego.

Strategia bezpośredniego celu inflacyjnego zakła­

da, że będzie on realizowany w warunkach wzrostu

stopnia płynności kursu walutowego, co powinno uła­

twić kontrolę podaży pieniądza. Upłynnienie kursu zło­

tego będzie dokonywać się poprzez stopniowe rozszerzanie pasma jego wahań oraz zmniejszanie tempa peł­

zającej dewaluacji. Służyć temu będzie również dąże­

nie NBP do ograniczenia roli sesji fixingowej w kształ­

towaniu sytuacji na rynku walutowym.

W związku z wprowadzeniem jednolitej waluty europejskiej - euro - zmodyfikowany zostanie od

1 stycznia 1999 r. skład koszyka walutowego, z którym

związana jest wartość złotego. Rada uznaje, że nowa

struktura koszyka powinna zostać oparta na euro i dolarze USA.

4. Uwarunkowania

Rok 1999 przyniesie wiele istotnych wydarzeń, zarówno w gospodarce światowej, jak i polskiej, które

zwiększają niepewność w warunkach gospodarowania, mogąc przyczynić się również do modyfikacji polityki pieniężnej.

Sytuacja na międzynarodowych rynkach finansowych w 1999 r. będzie kształtowała się w istotnym

stopniu pod wpływem powstania strefy nowej waluty europejskiej (euro). Może to prowadzić do zwięk­

szenia popytu na złotego wskutek ograniczenia liczby

walut europejskich i w konsekwencji dążenia zagranicznych inwestorów do dywersyfikacji walutowej

portfela ich aktywów. Trudno także precyzyjnie przewidzieć, jakie konsekwencje dla gospodarki świato­

wej, w tym również gospodarki polskiej, będą miały

zaburzenia na międzynarodowych rynkach finansowych, spowodowane kolejnymi kryzysami walutowymi.

W tej sytuacji planowana na 1999 r. dalsza liberalizacja przepisów dewizowych, przyczyniając się do rozwoju rynków finansowych, zwiększy również wrażli­

wość polskiej gospodarki na zjawiska zachodzące na

międzynarodowych rynkach finansowych. Liberalizacja obrotu dewizowego, szczególnie w obliczu narastających zjawisk kryzysowych na tych rynkach, będzie

wymagać wzmocnienia kontroli nadzoru bankowego

nad krajowym systemem bankowym.

Bardzo

duże

znaczenie dla eliminowania we-

wnętrznych źródeł niepewności w przyszłym roku bę­

dzie mieć zdolność polityki fiskalnej do zmniejszenia

deficytu budżetowego wobec konieczności finansowania reform - ustrojowej, ubezpieczeń społecz ­

nych, ochrony zdrowia i oświaty. W tych warunkach

kontynuowanie przez rząd zwiększania stopnia restrykcyjności polityki fiskalnej w 1999 r. dawałoby

szansę na zmianę nieoptymalnego, z punktu widzenia

realizacji celu inflacyjnego, układu polityki makroekonomicznej (restrykcyjna polityka pieniężna przy mniej

-

828-

restrykcyjnej polityce fiskalnej). Taka struktura polityki makroekonomicznej była dotychczas przyczyną intensywnego napływu dewiz, któremu towarzyszyła

realna aprecjacja złotego. Bardziej restrykcyjna polityka fiskalna umożliwiłaby również prowadzenie skutecznej polityki pieniężnej w warunkach dalszej liberalizacji regulacji dewizowych, wprowadzenia euro

i związanego z tym prawdopodobnego wzrostu zagranicznego zainteresowania inwestycjami portfelowymi w Polsce. Lepsza harmonizacja polityki fiskalnej

z polityką pieniężną prowadziłaby do dalszego spadku wciąż bardzo wysokich realnych stóp procentowych, obniżenia kosztów funkcjonowania przedsię­

biorstw oraz zwiększenia ich skłonności do inwestycji.

Sprzyjałoby to kontynuowaniu wysokiego tempa

wzrostu gospodarczego w warunkach realizacji celu

inflacyjnego w 1999 r.

Tymczasem sytuacja sektora finansów publicznych

w 1999 r. zwiększać może niepewność co do kształtu

polityki fiskalnej. Wobec prawdopodobnego wykonania deficytu budżetowego w roku 1998 na poziomie

niższym od planowanych

14 mld zł, projektowany na

1999 r. deficyt w wysokości 13 mld zł nie będzie prawdopodobnie oznaczał zaostrzenia polityki fiskalnej.

Gdyby faktycznie realizowana polityki fiskalna zmierzała do jeszcze wyższego deficytu budżetowego, Rada

Polityki Pieniężnej mogłaby zostać zmuszona do zaostrzenia polityki monetarnej w celu zminimalizowania

ryzyka wzrostu popytu wewnętrznego i powiększenia

się deficytu obrotów bieżących. Zniweczyłoby to jednak szanse na osiągnięcie optymalnego układu polityki makroekonomicznej .

***

Rada Polityki Pieniężnej przedstawia Zatożenia

polityki pieniężnej na 1999 r. w ustawowym terminie,

mając nadzieję, że upowszechnienie tego dokumentu

przed przekazaniem Sejmowi projektu ustawy budże­

towej pozwoli na wykorzystanie go w kształtowaniu

polityki gospodarczej rządu. Będzie to również sprzyjać zwiększeniu stopnia przewidywalności polityki

makroekonomicznej dla podmiotów gospodarczych.

502

ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO

z dnia 30 września 1998 r.

zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia wzorów, stopu, próby, masy i wielkości emisji monet nominalnej wartości 2 zł i 10 zł oraz terminu wprowadzenia ich do obiegu.

Na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140,

poz. 938) zarządza się, co następuje

§ 1. W załączniku do zarządzenia Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 6 lutego 1998 r. w sprawie ustalenia wzorów, stopu, próby, masy i wielkości

emisji monet nominalnej wartości 2 zł i 10 zł oraz terminu wprowadzenia ich do obiegu (Monitor Polski

Nr 6, poz. 138) w pozycji "Wielkość emisji (w tys. szt.)"

liczbę ,,400,0" zastępuje się liczbą ,,420,0", a liczbę

,,30,0" zastępuje się liczbą ,,31,5".

§ 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłosze-

nia.

Prezes Narodowego Banku Polskiego

H. Gronkiewicz-Waltz

503

ZARZĄDZENIE PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO

z dnia 30 września 1998 r.

zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia wzoru, próby, masy i wielkości emisji monety nominalnej wartości 10 zł oraz terminu wprowadzenia jej do obiegu.

Na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140,

poz. 938) zarządza się, co następuje

§ 1. W załączniku do zarządzenia Prezesa Narodo-

wego Banku Polskiego z dnia 24 marca 1998 r. w sprawie ustalenia wzoru, próby, masy i wielkości emisji

monety nominalnej wartości 10 zł oraz terminu wprowadzenia jej do obiegu (Monitor Polski Nr 10, poz. 187)

w pozycji "Wielkość emisji (w tys. sztuk)" liczbę" 17,0"

zastępuje się liczbą" 17,7".

§ 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłosze-

nia.

Prezes Narodowego Banku Polskiego

H. Gronkiewicz-Waltz