Uchwała Rady Polityki Pieniężnej z dnia 23 września 1998 r. w sprawie średniookresowej strategii polityki pieniężnej na lata 1999 - 2003.

§ 1. Ustala się średniookresową strategię polityki

pieniężnej na lata 1999-2003, stanowiącą załącznik do

uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłosze-

nia.

Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej

H. Gronkiewicz-Waltz

Członkowie

Rady Polityki Pieniężnej: M. Dąbrowski,

B. Grabowski, C. Józefiak, J. Krzyżewski, W. Łącz­

kowski, J. Pruski, G. Wójtowicz, w. Ziółkowska

-

819-

Poz. 498, 499 i 500

ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI

za wybitne osiągnięcia w realizacji ważnych obiektów

komunalnych, za zasługi dla rozwoju stolicy

84. Frenkiel Jerzy s. Mariana.

KRZYŻEM KAWALERSKIM

ORDERU ODRODZENIA POLSKI

82. Ciurzyński Wojciech s. Jana, 83. Najgrodzki

Krzysztof s. Czesława,

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski

499

POSTANOWIENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 9 października 1998 r.

o powołaniu Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

Na podstawie art. 183 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 78,

poz. 483) z dniem 17 października 1998 r. powołuję

Pana Lecha GARDOCKlEGO na stanowisko Pierwsze-

go Prezesa Sądu Najwyższego, na sześcioletnią kadencję·

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski

500

UCHWAŁA RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ

z dnia 23 września 1998 r.

w sprawie średniookresowej strategii polityki pieniężnej na lata 1999-2003.

Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140,

poz. 938) uchwala się, co następuje

Załącznik do uchwały Rady Polityki Pieniężnej z dnia 23

(poz. 500)

września

1998 r.

ŚREDNIOOKRESOWA STRATEGIA POLITYKI PIENIĘŻNEJ NA LATA 1999-2003

I. Wprowadzenie

Rosnący stopień urynkowienia polskiej gospodarki

i rozwój instytucji z tym związanych (w tym rynku pieniężnego, walutowego, kapitałowego oraz liberalizacja

prawa dewizowego) zwiększają stopień zależności

podmiotów gospodarczych od krajowych i międzyna­

rodowych rynków finansowych oraz prowadzonej polityki makroekonomicznej. Wydłuża się jednocześnie

horyzont podejmowania decyzji przez te podmioty.

Dlatego Rada Polityki Pieniężnej uznała za swój obowiązek opracowanie Strategii, przedstawiającej zamierzenia Rady w zakresie kształtowania polityki pienięż­

nej w horyzoncie dłuższym niż jeden rok, aby przyczynić się w ten sposób do zwiększenia stopnia przewidywalności polityki pieniężnej.

Strategia określa sposób postępowania banku centralnego w zakresie realizacji jego konstytucyjnych

i ustawowych celów w średnim horyzoncie. Celem

-

820-

podstawowym polityki pienlęznej banku centralnego

jest kontynuowanie procesu obniżania inflacji, a w dalszej perspektywie stabilizacja cen. Osiągnięcie tego celu ma zasadnicze znaczenie dla stworzenia solidnych

podstaw długotrwałego wzrostu gospodarczego.

Z uwagi na nie dokończony jeszcze proces przekształ­

cania gospodarki polskiej w rozwiniętą gospodarkę

rynkową dodatkowym celem banku centralnego jest

wsparcie rozwoju nowoczesnego rynku finansowego.

Strategia prezentuje najistotniejsze zamierzenia

Rady w zakresie realizacji powyższych celów w latach

1999-2003. Ramy czasowe Strategii nie tylko odpowiadają okresowi pierwszej kadencji Rady, ale co

istotniejsze - pokrywają się z okresem przygotowania

gospodarki polskiej do jej integracji (do końca 2002 r.)

z Unią Europejską (UE), a następnie Europejską Unią

Gospodarczą i Walutową (EMU) . Szczegółowe zamierzenia w zakresie polityki pieniężnej przedstawiane bę­

dą na kolejne lata we wrześniu każdego roku w Założe­

niach polityki pieniężnej.

Strategia zwiększy ponadto przejrzystość polityki

a przez to umożliwi podejmowanie przez

podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe bardziej racjonalnych decyzji, a także przyczyni się do rozwoju rynku pieniężnego i walutowego oraz instrumentów występujących na tych rynkach.

pieniężnej,

Przygotowanie Strategii znajduje dodatkowe uzasadnienie w kontekście integracji z Unią Europejską,

gdyż w procesie dostosowywania gospodarki polskiej

do standardów UE, a następnie EMU, polityka pieniężna będzie odgrywała bardzo poważną rolę. Speł­

nienie kryteriów, które warunkują włączenie do unii

monetarnej, jest bowiem ściśle związane z polityką

pieniężną·

Dla stabilnego rozwoju każdej gospodarki fundamentalne znaczenie ma koordynacja polityki fiskalnej

z polityką pieniężną. Jest to szczególnie ważne dla gospodarki polskiej - małej, otwartej gospodarki, podlegającej przemianom systemowym i dążącej do integracji ze strukturami europejskimi oraz w warunkach postępującego procesu globalizacji i stosunkowo czę­

stych zjawisk kryzysowych na rynkach finansowych.

Przedstawienie Strategii przez Radę powinno ułatwić

koordynację polityki fiskalnej z polityką pieniężną, co

zwiększy skuteczność działań antyinflacyjnych w warunkach stabilnego i wysokiego wzrostu gospodarczego. Ponadto przyczyni się do wcześniejszego ujawniania potencjalnych rozbieżności między tymi dwoma

elementami polityki makroekonomicznej, stwarzając

warunki ich szybszej harmonizacji.

II. Polityka pieniężna na tle procesów makroekonomicznych i perspektywy integracji z Unią Europejską

Strategicznym celem Polski jest integracja naszej

gospodarki ze strukturami UE i w dalszej perspektywie

z EMU. Dla realizacji tego celu gospodarka polska speł­

nić musi w ciągu najbliższych kilku lat szereg kryteriów

makroekonomicznych, z których wiele stanowi poważ­

ne wyzwania dla polityki pieniężnej. Kryteria monetarne dotyczą stabilności cen, kursu walutowego i długo­

okresowych stóp procentowych. Kryterium stabilności

Poz. 500

cen oznacza dzisiaj, że Polska musi stosunkowo szybko obniżyć inflację do poziomu nie wyższego niż 3-4%

w skali roku. Zgodnie z kryterium kursu walutowego

kraj aspirujący do unii walutowej będzie zobowiązany

do przynależności przez dwa lata do Europejskiego

Mechanizmu Kursowego (ERM2) . Złoty musi być powiązany w tym systemie sztywnym parytetem z euro.

Kurs rynkowy złotego będzie mógł wahać się w stosunku do tego parytetu prawdopodobnie w granicach

±15%. Z kolei kryterium stopy procentowej zakłada, że

stopa długoterminowa nie powinna przekraczać więcej

niż o dwa punkty procentowe referencyjnej stopy procentowej z obszaru EMU. Szybka realizacja tego zadania w warunkach wysokiego i stabilnego wzrostu gospodarczego sprzyjać będzie minimalizacji kosztów

społecznych związanych z tym procesem.

W trakcie budowy gospodarki rynkowej od roku

1989 Polska osiągnęła poważne sukcesy. Począwszy

od 1992 r. nastąpił szybki wzrost gospodarczy połączo­

ny ze spadkiem inflacji. Dokonywała się prywatyzacja

i restrukturyzacja gospodarki, którym to procesom towarzyszył rozwój wielu segmentów i instytucji gospodarki rynkowej. Od 1998 r. następuje przyspieszenie reform systemowych w zakresie decentralizacji struktur

państwa, finansów publicznych, systemu emerytalno-rentowego i ochrony zdrowia oraz restrukturyzacji gospodarki.

Jednakże tym pozytywnym procesom towarzyszyły również zjawiska negatywne, takie jak widoczny od

przełomu lat 1995/1996 zbyt szybki wzrost popytu wewnętrznego w relacji do PK B, spowodowany szybkim

wzrostem płac realnych i akcji kredytowej oraz relatywnie wysokim deficytem budżetowym. W efekcie gospodarka rozwijała się w warunkach szybko narastającego

deficytu obrotów towarowych i bieżących bilansu płat­

niczego. Dalsze utrzymanie wysokiej dynamiki wzrostu

gospodarczego zostało uwarunkowane zmniejszeniem

nierównowagi zewnętrznej.

Dla przeciwdziałania powyższym tendencjom bank

centralny od IV kwartału 1996 r. konsekwentnie zaostrzał politykę pieniężną, podnosząc stopy procentowe i stopy rezerw obowiązkowych. Opóźnione i niewystarczające wsparcie polityki pieniężnej wzrostem

stopnia restrykcyjności polityki fiskalnej ukształtowało

jednak niewłaściwą kombinację obu tych polityk, której kontynuacja podważałaby proces stabilizowania

gospodarki.

Począwszy od 1998 r. zmienił się instytucjonalny

proces podejmowania decyzji w zakresie polityki pieniężnej. Na podstawie nowej Konstytucji i ustawy

o Narodowym Banku Polskim (NBP) została powołana

Rada Polityki Pieniężnej. W skład Rady wchodzą: Prezes

NBP oraz 9 członków powoływanych w równej liczbie

przez Prezydenta, Sejm i Senat RP. Rada ustala coroczne założenia polityki pieniężnej i kierując się nimi podejmuje decyzje w zakresie podstawowych instrumentów

banku centralnego: stóp procentowych, rezerwy obowiązkowej, operacji otwartego rynku, zobowiązań NBP

z tytułu kredytów i pożyczek oraz polityki kursowej. Już

na pierwszych swoich posiedzeniach Rada podjęła bardzo istotne decyzje, które wpłynęły na charakter polityki pieniężnej. Były to

-

-

rozszerzenie pasma wahań kursu złotego oraz dopuszczenie do swobodnego, rynkowego kształto­

wania się kursu w ramach tego pasma, co spowodowało istotne jego upłynnienie, tworząc warunki

do bardziej skutecznej polityki pieniężnej,

-

obniżenie tempa dewaluacji złotego, co stworzyło

warunki do dalszego obniżania inflacji,

-

przeniesienie punktu ciężkości przy kontroli podaz pieniądza rezerwowego na stopy

procentowe,

ży pieniądza

- zmiana zasad prowadzenia operacji otwartego rynku: przyjęcie jako stopy referencyjnej NBP stopy

rentowności 28-dniowych operacji otwartego rynku oraz skrócenie najdłuższego terminu zapadalności bonów pieniężnych NBP z 270 do 28 dni.

Restrykcyjna polityka pieniężna, wsparta polityką

fiskalną, doprowadziła do obniżenia dynamiki popytu

wewnętrznego do poziomu tempa wzrostu PKB oraz

zahamowała tempo wzrostu deficytu obrotów bieżą­

cych bilansu płatniczego. Proces ten dokonał się w warunkach szybkiego wzrostu gospodarczego oraz dalszego spadku inflacji. W najbliższych latach wyzwaniem dla polityki makroekonomicznej, w tym dla polityki pieniężnej, będzie utrzymanie tej pozytywnej tendencji w gospodarce.

III. Bezpośredni cel inflacyjny niężnej w latach 1999-2003

Strategia pośredniej realizacji celu inflacyjnego zakłada istnienie stabilnych związków międzywielkościa­

mi, na które bank centralny stara się wpływać (pełnią­

cymi funkcję tzw. celów pośrednich), a celem finalnym,

czyli inflacją. Dwie odmiany strategii pośredniej - to

strategia utrzymywania stałego kursu waluty krajowej

w stosunku do waluty kraju o niskiej inflacji oraz strategia zakładająca kontrolę przyrostu podaży pieniądza.

Mimo że strategia utrzymywania stałego kursu walutowego jest łatwo zrozumiała dla otoczenia gospodarczego, a bank centralny nie może prowadzić nadmiernie ekspansywnej polityki pieniężnej, to ma ona

również poważne wady

-

bardzo trudno jest z góry ustalić kurs równowagi,

szczególnie w warunkach silnych zaburzeń zewnętrznych, postępującej liberalizacji obrotu dewizowego i przyspieszonych zmian strukturalnych

w gospodarce,

-

w warunkach kursu stałego polityka pieniężna nie

może reagować na szoki wewnętrzne,

gospodarka podatna jest na zaburzenia, mające

kraju, z którego walutą związano walutę

źródło w

krajową,

-

kwencjami; wybór takiego systemu w obliczu coraz

szerszego zakresu wymienialności złotego i powiększającej się niestabilności światowych rynków

finansowych byłby więc ryzykowny.

Wprowadzenie stałego kursu walutowego dokonazatem wbrew uwzględnianej dotąd logice

stopniowego upłynniania kursu złotego i mogłoby oddalić perspektywę stabilnego włączenia złotego do

systemu ERM2, które powinno się dokonać przy kursie

równowagi, trudnym do zidentyfikowania bez udziału

sił rynkowych. Stosowanie kursu stałego w niewielkim

stopniu daje gwarancję osiągnięcia tego celu.

łoby się

Kontrola podaży pieniądza jako strategia polityki

ma uzasadnienie wtedy, gdy związek mię­

dzy agregatem pieniężnym a inflacją jest stabilny,

a bank centralny przy użyciu swoich instrumentów jest

w stanie w dostatecznym stopniu kształtować przyrost

podaży pieniądza. Warunki te dla gospodarki polskiej

spełnione są w niewielkim stopniu, bowiem

pieniężnej

- rozwój rynku finansowego oraz jego instrumentów

powoduje zmiany w stopniu monetyzacji gospodarki,

-

obecnie stosowany mechanizm kursowy nie daje

gwarancji kontroli podaży pieniądza głównie ze

względu na wpływ zagranicznego składnika źródeł

kreacji pieniądza na jego podaż,

-

wysoka nadpłynność sektora bankowego, której

sprzyja odziedziczona struktura aktywów NBP oraz

struktura instytucjonalna sektora bankowego,

utrudnia proces transmisji sygnałów banku centralnego do gospodarki.

zasadą polityki pie-

Podstawowym celem banku centralnego jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. Można to osiągnąć,

stosując strategię pośredniej lub bezpośredniej realizacji celu inflacyjnego.

-

Poz. 500

w warunkach coraz większej otwartości gospodarek oraz globalnego rynku finansowego kraje stosujące stałe kursy walutowe podatne są na załama­

nia, prowadzące do gwałtownych zmian kursu walutowego o dużej skali, ze wszystkimi tego konse-

Do 1938 r. Narodowy Bank Polski starał się prowadzić politykę pieniężną, łącząc elementy dwóch wymie-

nionych strategii -

celem pośrednim był przyrost po-

daży pieniądza, jednakże realizowany w ramach dewa-

luacji kroczącej złotego w stosunku do przyjętego koszyka walut z ograniczonymi wahaniami rzeczywistego

kursu złotego w ramach dopuszczalnego pasma wahań. Strategia taka nie pozwalała w pełni realizować

obu celów pośrednich, natomiast początkowo, w warunkach ograniczonych powiązań gospodarki ze świa­

towym rynkiem finansowym, a tym samym większej

suwerenności polityki pieniężnej, umożliwiała ograniczanie inflacji. Poważny wzrost stopnia integracji polskiego rynku finansowego z rynkiem światowym oraz

malejący poziom ryzyka inwestycji w Polsce uniemoż­

liwiły dalsze, skuteczne realizowanie takiej strategii polityki pieniężnej. Rada, podejmując decyzję o wzroście

stopnia płynności złotego wewnątrz rozszerzonego pasma wahań, zmniejszyła stopień wewnętrznej sprzeczności w zakresie realizowanych dotychczas celów pośrednich polityki pieniężnej.

Rada uznaje jednak, że w warunkach rosnącego

stopnia integracji gospodarki polskiej z gospodarką

światową, jak też konieczności przełamywania oczekiwań inflacyjnych, będących jedną z głównych barier

w procesie dalszego obniżania inflacji, podstawową

zasadą polityki pieniężnej w latach 1999-2003 powinna być strategia realizacji celu inflacyjnego w sposób

bezpośredni.

-

822-

Strategia bezpośredniego celu inflacyjnego (Bel)

brak celów pośrednich. Bank centralny nie

koncentruje się na pojedynczym wskaźniku, natomiast

bierze pod uwagę kaźdą dostępną informację o czynnikach zagrażających wykonaniu przyjętego na dany rok

celu inflacyjnego. Realizując ten cel, bank centralny

wykorzystuje wszelkie dostępne instrumenty polityki

zakłada

pieniężnej.

Za wyborem takiej strategii prowadzenia polityki

pieniężnej przemawiają następujące argumenty

-

cel polityki pieniężnej jest jasno określony i zrozumiały dla otoczenia gospodarczego,

-

system ten poprzez swoją otwartość ogranicza

możliwość realizacji przez władze monetarne krótkookresowych celów w sferze realnej i pozwala na

publiczną weryfikację kierunku i skuteczności polityki pieniężnej, przez co zwiększa jej wiarygodność,

-

przy odpowiedniej wiarygodności banku centralnego strategia ta pozwala przełamywać oczekiwania inflacyjne przy stosunkowo małym koszcie społecznym, przez co próbuje pogodzić zmniejszanie

inflacji z wysokim wzrostem gospodarczym,

-

dzięki większej elastyczności w stosowaniu instrumentów polityki pieniężnej minimalizuje wady stałego kursu walutowego, ponieważ pozwala reagować na problemy wewnętrzne i może okresowo

izolować gospodarkę od zaburzeń zagranicznych,

-

większa elastyczność w stosowaniu instrumentów

umożliwia dobór reakcji banku centralnego w zależności od rodzaju szoku, stanowiącego zagroże­

-

w przeciwieństwie do polityki bazującej na kontroli agregatów pieniężnych strategia Bel pozwala

elastycznie reagować na zmiany szybkości obiegu

nie dla realizacji celów inflacyjnych,

pieniądza.

Istotnym dodatkowym argumentem, przemawiają­

cym za tym wyborem, są wymienione wcześniej ułom­

ności pozostałych dwóch strategii prowadzenia polityki pieniężnej.

Rada, podejmując decyzję o wyborze strategii Bel,

zdaje sobie sprawę z ograniczeń, które towarzyszą temu sposobowi prowadzenia polityki pieniężnej

- ograniczona dostępność informacji (długość szeregów czasowych) potrzebnych do rozpoznania istotnych związków między instrumentami polityki pieniężnej a inflacją,

-

występowanie problemu opóźnień, który powoduje, że trafność decyzji w zakresie polityki pieniężnej można ocenić jedynie po znacznym upły­

wie czasu,

-

konieczność ściślejszej koordynacji polityki fiskalnej z polityką pieniężną dla wzmocnienia wiarygodności strategii dezinflacyjnej.

Pomimo tych ograniczeń Rada stoi na stanowisku,

że w porównaniu z innymi wariantami strategia bezpośredniego celu inflacyjnego jest wyborem najlepszym

z możliwych w okresie przed wstąpieniem Polski do UE

i EMU.

Poz. 500

IV. Realizacja bezpośredniego celu inflacyjnego

Rada ustaliła, że celem średniookresowym polityki

pieniężnej jest obniżenie inflacji poniżej poziomu 4%

do 2003 r.

Ustalanie celów inflacyjnych w trakcie okresu obję­

tego Strategią i ocena stopnia ich realizacji będą opierały się na wskaźniku wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (ePI), choć wiele krajów stosuje wskaźnik

tzw. inflacji bazowej.

Inflacja bazowa poprzez eliminację przy jej szacowaniu pewnych towarów i usług, podlegających silnym wahaniom sezonowym, regulacjom o charakterze

administracyjnym lub też wahaniom powstałym na

skutek przejściowych szoków podażowych, lepiej niż

wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych

obrazuje zjawisko trwałych zmian poziomu cen w gospodarce. Porównanie zmian poziomu wskaźników inflacji: ePI i bazowej umożliwia również określenie granic wpływu banku centralnego na procesy inflacyjne

w gospodarce. Dlatego też wiele banków centralnych

na świecie dokonuje obliczeń wskaźników inflacji bazowej. NBP podjął przygotowania zmierzające do liczenia

wskaźnika inflacji bazowej i wystąpił do Głównego

Urzędu Statystycznego (GUS) o przygotowanie niezbędnego do tych celów analitycznego zbioru informacji liczbowych. Mimo wyboru ePI, wpływ czynników

zewnętrznych, nie mających wpływu na inflację bazową, będzie szczegółowo komentowany. Nastąpi to

w przypadku, gdy podejmowane decyzje będą pozornie niezgodne z kierunkiem rozbieżności między celem

inflacyjnym a obserwowanym i (lub) prognozowanym

poziomem wskaźnika epl.

Decyzja o wykorzystywaniu wskaźnika ePI do ustalania celu inflacyjnego oraz stopnia jego realizacji podyktowana jest wieloma względami. Przemawia za tym

przede wszystkim fakt, iż taka miara inflacji stosowana

jest powszechnie w polskiej gospodarce od początku

okresu transformacji i jest najsilniej zakorzeniona

w świadomości społeczeństwa spośród różnych

wskaźników wzrostu cen.

Wskaźnik ePI dzięki swojej konstrukcji, opartej na

ustalanej przez GUS strukturze rzeczywistych wydatków gospodarstw domowych o charakterze konsumpcyjnym, informuje o łącznych zmianach cen dóbr

i usług w sferze konsumpcji. O wyborze wskaźnika ePI

do wyznaczania celów inflacyjnych i stopnia ich realizacji w najbliższych latach przesądza również specyfika czynników kreujących wzrost cen w polskiej gospodarce - duży udział cen podlegających wahaniom sezonowym i cen pośrednio lub bezpośrednio administrowanych przez państwo. Wprowadzenie jako oficjalnego celu polityki pieniężnej tzw. inflacji bazowej wią­

załoby się w tej sytuacji z koniecznością eliminacji ze

struktury wskaźnika ePI, bardzo istotnych dla powszechnej percepcji zjawisk inflacyjnych, cen. Z kolei

inne możliwe miary inflacji bazowej oparte na specyficznych formułach statystycznych, opracowanych

przez bank centralny, byłyby prawdopodobnie zbyt

mało zrozumiałe, aby dobrze pełnić funkcję celu inflacyjnego. Dodatkowym argumentem, przemawiającym

za stosowaniem wskaźnika ePI, jest fakt, że Główny

-

823-

Urząd Statystyczny wylicza go i publikuje niezależnie

od Narodowego Banku Polskiego.

Cel inflacyjny na dany rok będzie ustalany przedzianie może być zbyt mała,

ponieważ utrzymanie inflacji na wąskiej ścieżce, szczególnie w przypadku stosowania wskaźnika CPI, może

być obarczone wysokim ryzykiem oraz może wymuszać dużą zmienność parametrów polityki pieniężnej,

powodującą zaburzenia w sferze realnej. Za wyborem

szerszego przedziału przemawia z kolei większy stopień elastyczności polityki pieniężnej w reagowaniu na

wszelkiego rodzaju szoki, jakim w najbliższych latach

może być poddana gospodarka polska. Polityka pieniężna, z uwagi na konstrukcję systemu decyzyjnego,

może szybciej reagować na zjawiska szokowe niż np.

polityka fiskalna. Amortyzacja szoków przez politykę

pieniężną nie powinna jednak prowadzić do osłabienia

wiarygodności realizacji celu inflacyjnego. Przedział

ten nie może być zatem zbyt szeroki, ponieważ podmioty gospodarcze mogłyby uznać go za mało wiarygodny.

łowo. Szerokość przedziału

Rada podjęła decyzję o ustaleniu celu na 1999 r.

w przedziale 8%-8,5%. Przedział ten, w świetle doświadczeń innych krajów, należy uznać za wąski. Przyczyną, dla której przyjęto wąski przedział, był fakt, że

do 1998 r. społeczeństwo polskie było przyzwyczajone

do celów o charakterze punktowym. Wprowadzenie

szerszego przedziału mogłoby sugerować osłabienie

determinacji Rady do obniżania inflacji. Z uwagi na

wcześniejsze argumenty Rada uważa, że w następ­

nych latach szerokość przedziału powinna być więk­

sza.

Rada podjęła również decyzję, że okresem, dla którego cel będzie ustalany, jest jeden rok. Taki horyzont

czasowy uwzględnia istniejące opóźnienia w reakcji

gospodarki na posunięcia banku centralnego, jak również daje polityce pieniężnej możliwość zmiany koncepcji ograniczania inflacji w dłuższym okresie wodpowiedzi na potencjalne szoki w gospodarce. Ponieważ

jednak opóźnienia reakcji gospodarki na działania banku centralnego powinny się zwiększać wraz z obniża­

niem stopy inflacji i rozwojem rynków finansowych,

horyzont celu polityki pieniężnej może ulec w przyszłych latach wydłużeniu (zamiast np. grudzień do

grudnia osiąganie celu w okresie dłuższym).

Strategia bezpośredniego celu inflacyjnego wymaga modyfikacji roli polityki informacyjnej NBP.

Strategia ta pozwala elastycznie reagować na wyzwania i zagrożenia dla procesu ograniczania inflacji

w krótkim i długim okresie przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych instrumentów w stopniu daleko więk­

szym niż w przypadku innych strategii polityki pienięż­

nej. Sposób prowadzenia tej polityki może w krótkim

okresie budzić jednak w społeczeństwie wątpliwości

co do możliwości realizacji przyjętej ścieżki dezinflacji.

Aby tego uniknąć, potrzebna jest taka zmiana polityki

informacyjnej, która przekona społeczeństwo o determinacji banku centralnego w realizacji deklarowanego

celu.

Celem polityki informacyjnej będzie zmniejszenie

stopnia niepewności otoczenia gospodarczego co do

reakcji banku centralnego na różnego typu szoki poprzez jasne przedstawienie kwestii celów długookre­

sowych, sposobu ich realizacji oraz interpretacji rozwoju sytuacji gospodarczej. Polityka informacyjna bę­

dzie miała szczególne znaczenie dla przełamywania

oczekiwań inflacyjnych. Jej skuteczność w tym zakresie pozwoli minimalizować skutki polityki antyinflacyjnej dla sfery realnej gospodarki. Ponieważ dla przeła­

mywania tych oczekiwań podstawowe znaczenie bę­

dzie mieć wiarygodność banku centralnego i prowadzonej przez niego polityki pieniężnej, szczegółowe­

mu uzasadnieniu będą podlegały decyzje z zakresu

polityki pieniężnej i ich wpływ na realizację przyjętego

celu .

Podstawowym dokumentem analitycznym Rady

będzie Raport o inflacji. Raport ten będzie się ukazywał

początkowo nadal w okresach półrocznych, a następ­

nie kwartalnych. Zgodnie z ustawą o NBP, w Monitorze

Sądowym i Gospodarczym publikowane będą informacje o sposobie głosowania poszczególnych człon­

ków Rady.

v. Ewolucja w kierunku systemu płynnego kursu walutowego

Strategia bezpośredniego osiągania wyznaczonego celu inflacyjnego będzie realizowana w warunkach

wzrostu stopnia płynności kursu walutowego. Jednym z warunków przystąpienia Polski do EMU będzie

włączenie złotego na okres 2 lat do systemu kursowego ERM2. Powinno ono, jak wspomniano, zostać poprzedzone okresem stosowania w pełni płynnego kursu walutowego. Pozwoli to trafniej zbliżyć kurs rynkowy do kursu równowagi przed jego ponownym

usztywnieniem w ramach ERM2. System płynnego

kursu walutowego zostanie wprowadzony po okresie

stopniowego rozszerzania dopuszczalnego pasma

wahań kursowych i zmniejszania tempa dewaluacji

kroczącej w ramach obecnie istniejącego systemu kursowego.

Do czasu pełnego upłynnienia kursu złotego jego

parytet centralny będzie odnoszony do koszyka walut,

którego struktura zmieni się od 1 stycznia 1999 r. Rada

uznaje, że nowa struktura koszyka powinna zostać

oparta na euro i dolarze amerykańskim.

Termin wprowadzenia systemu płynnego kursu

walutowego będzie uzależniony od stopnia rozwoju

rynku walutowego, jak również od osiągniętego zaawansowania w zakresie liberalizacji obrotu dewizowego. Zarówno w obecnym systemie kursowym, jak

i po wprowadzeniu płynnego kursu walutowego NBP

będzie mógł dokonywać interwencji na rynku walutowym, gdy uzna, że wymagają tego względy polityki

pieniężnej.

Wraz z postępującym upłynnieniem kursu walutowego zwiększać się będzie ryzyko kursowe dla podmiotów gospodarczych oraz instytucji finansowych.

Przedstawienie zatem kierunku ewolucji polityki kursowej sprzyjać będzie lepszemu dostosowaniu się podmiotów gospodarczych do przewidywanych zmian, jak

też szybszemu rozwojowi instrumentów zabezpieczających przed tym ryzykiem.

-

824-

VI. Instrumenty polityki pieniężnej

W ramach przyjętej Strategii bank centralny będzie

wszystkie dostępne informacje i tak

kształtował zestaw instrumentów polityki pieniężnej,

by osiągnąć założony cel inflacyjny. Waga poszczególnych instrumentów w danym okresie uzależniona bę­

dzie od charakteru wyzwań stojących przed bankiem

centralnym w procesie ograniczania inflacji. Zwiększo­

na elastyczność przy wyborze instrumentów polityki

pieniężnej będzie odpowiadała również zmianom zachodzącym w obecnie stosowanym reżimie kursowym.

wykorzystywał

Podstawowymi stopami procentowymi banku centralnego pozostaną: stopa lombardowa oraz stopa redyskonta. Stopa lombardowa wyznaczać będzie górną

granicę stóp rynku międzybankowego oraz ogólny kierunek zmian polityki pieniężnej.

Stopą referencyjną, wskazującą bieżący kierunek

polityki pieniężnej, pozostanie stopa wyznaczająca

oprocentowanie krótkookresowych operacji otwartego rynku. Będzie ona również pełnić funkcję najniż­

szej stopy dla stóp międzybankowego rynku depozytówo okresie zapadalności porównywalnym z danymi operacjami NBP. Może ona podlegać częstszym

zmianom niż stopy podstawowe.

uwzględniała potrzeby bieżącej polityki pieniężnej oraz

jego stopniowe zbliżanie do rozwiązań przyjętych przez

Europejski Bank Centralny.

VII. Koordynacja polityki pieniężnej, fiskalnej i dochodowej

Kwestia koordynacji polityki pieniężnej, fiskalnej

i dochodowej nabiera szczególnego znaczenia w warunkach przyjęciach inflacji jako bezpośredniego celu

polityki pieniężnej. Niespójność tych polityk może podważyć wiarygodność założonego tempa dezinflacji.

Rząd, poprzez swą politykę fiskalną, w tym bezpośred­

nie oddziaływanie na poziom cen, a także poprzez

udział w kształtowaniu poziomu płac, może mieć istotny wpływ na inflację.

Dlatego też podstawowym kryterium, którym bę­

dzie kierować się Rada przy opiniowaniu projektu budżetu, będzie zbieżność polityki fiskalnej z realizowanym przez NBP celem inflacyjnym. Dla wzmocnienia

wiarygodności polityki antyinflacyjnej Rada będzie

również dążyła do zwiększenia stopnia spójności polityki informacyjnej rządu i banku centralnego.

VIII. Strukturalne uwarunkowania Strategii

Nadchodzące lata przyniosą wiele bardzo istotnych

wydarzeń mających wpływ na warunki realizacji poli-

Operacje otwartego rynku pozostaną podstawowym instrumentem oddziaływania NBP na system

bankowy. Dobór instrumentów wykorzystywanych

w tych operacjach zależeć będzie od konkretnych uwarunkowań istniejących na rynku. Intencją Rady jest rynkowe kształtowanie się stóp długoterminowych. Zgodnie z tą zasadą, NBP będzie generalnie koncentrował

się na operacjach krótkookresowych.

Rada nie przewiduje istotnych zmian w zasadach

refinansowania banków.

Doświadczenia

banków

centralnych

wyraźnie

wskazują, że jedną z przesłanek skutecznej transmisji

sygnałów polityki pieniężnej banku centralnego do

sektora bankowego oraz jego szybkiej i odpowiedniej

co do skali reakcji jest strukturalny brak nadpłynności

sektora bankowego. Obecnie NBP ma do czynienia

z sytuacją daleką od optymalnej. Nadwyżka płynności

systemu bankowego znajduje odzwierciedlenie w skali absorbujących ją operacji otwartego rynku. Z uwagi

na powyższe, NBP zaproponuje rządowi restrukturyzację jego zobowiązań w stosunku do banku centralnego,

tak by były zbywalne na rynku papierów wartościo­

wych. Umożliwiłoby to zmniejszenie roli bonów pieniężnych NBP, tj. instrumentów występujących po stronie pasywnej bilansu NBp, w prowadzeniu operacji

otwartego rynku. W wyniku tej operacji NBP powinien

uzyskać większą kontrolę stopnia płynności sektora

bankowego przy wykorzystaniu instrumentów, wystę­

pujących po stronie aktywnej bilansu NBP. Operacja ta

sprawiłaby jednocześnie, że bank centralny w bardziej

aktywny sposób przyczyniłby się do rozwoju rynku finansowego w Polsce.

Rada przewiduje konieczność stopniowej modyfikacji systemu rezerw obowiązkowych, która będzie

tyki pieniężnej.

Gospodarka polska w coraz większym stopniu bę­

dzie włączana w globalizację procesów gospodarczych, co przy stosunkowo częstych zaburzeniach na

rynkach finansowych i walutowych stanowi czynnik

utrudniający prowadzenie polityki pieniężnej. Efektem

międzynarodowych zobowiązań z tytułu uczestnictwa

w WTO, OECD oraz UE (obecnie jeszcze na warunkach

kraju stowarzyszonego) będzie sfinalizowanie po

2000 r. wolnego przepływu towarów, usług i kapitału

pomiędzy Polską i jej partnerami gospodarczymi. Fakt,

iż polska gospodarka jest już ogniwem światowego

systemu gospodarczego, ze wszystkimi tego korzystnymi, jak też ujemnymi konsekwencjami, nakłada na

całą politykę finansową istotne ograniczenia i większą

odpowiedzialność. Niespójność tej polityki czy nieadekwatność wobec deklarowanych wcześniej założeń

może spotkać się z coraz silniejszymi, penalizującymi

reakcjami rynków zagranicznych.

Rosnąca wrażliwość polskiej gospodarki na procesy zachodzące na międzynarodowych rynkach finansowych wymaga zwiększenia jej odporności, od której

w znacznym stopniu zależy skuteczność polityki pieniężnej. W związku z tym konieczne jest utrzymywanie

odpowiednio dużych rezerw dewizowych. Powinny

one stabilizować złotego w przypadku gwałtownych

zaburzeń na rynku walutowym, a także gwarantować

poszerzaną szybko wymienialność złotego oraz zwięk­

szone w dalszych latach spłaty zadłużenia zagranicznego.

Powstanie strefy euro może powodować zmiany

w strukturze międzynarodowych rynków finansowych

i zmiany relacji najważniejszych światowych walut. Dla

Polski może to oznaczać wzrost popytu na złotego spo-

-

wodowany dążeniem inwestorów zagranicznych do

walutowej dywersyfikacji portfela ich aktywów w obliczu ograniczenia liczby walut europejskich.

Liberalizacja obrotu dewizowego oraz rosnący stopień wymienialności złotego przyczynią się do rozwoju rynków finansowych. Procesy te mogą jednak wywoływać zmiany w dotychczasowych tendencjach popytu na pieniądz oraz zwiększać jego niestabilność.

Rozwojowi rynku kapitałowego sprzyjać będzie również reforma emerytalno-rentowa, która najprawdopodobniej wpłynąć może na wzrost skłonności do oszczę­

dzania, przy możliwym osłabieniu tempa wzrostu depozytów terminowych. Rozwój systemów płatniczych

będzie zmniejszał z kolei popyt na pieniądz gotówkowy.

W

wymiarze

wewnętrznym

wśród

Poz. 500 i 501

825-

czynników

zwiększających niepewność w warunkach gospodaro-

wania duże znaczenie będzie miała sytuacja sektora finansów publicznych w związku z projektowanymi reformami strukturalnymi i instytucjonalnymi.

Od 1999 r. podstawowym problemem polityki fiskalnej państwa staje się finansowanie reform ustrojowej, ubezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia i oświaty - przy utrzymaniu niskiego deficytu budżetowego, jako warunku koniecznego do zachowania

stabilizacji makroekonomicznej. Jednocześnie decentralizacja struktur państwa, jego struktur władzy

i w konsekwencji decentralizacja finansów publicznych, mająca stworzyć warunki do bardziej efektywnego wykorzystywania środków budżetowych, może

w początkowym okresie stanowić czynnik dodatkowej

niepewności dla polityki fiskalnej.

Niezgodna z przewidywaniami rządu realizacja reform i skumulowanie w czasie kosztów ich wdrażania

stanowić będą istotne zagrożenie dla finansów publicznych, a w konsekwencji dla realizacji celu inflacyjnego

i (lub) utrzymania deficytu obrotów bieżących na bezpiecznym poziomie.

Istotnym wyzwaniem dla osiągnięcia rocznego celu inflacyjnego w okresie realizacji średniookresowej

strategii polityki pieniężnej mogą być skumulowane

w czasie zmiany w systemie podatków pośrednich.

Podniesienie stawek VAT i akcyzy w celu dostosowania

ich do standardów UE może przejściowo powodować

wzrost wskaźnika CPI, który nie będzie objawem nieskuteczności polityki pieniężnej.

Ważnym czynnikiem, warunkującym skuteczność

polityki pieniężnej w najbliższych latach, będzie istniejąca w polskiej gospodarce inercja inflacyjna. Po dłu­

gim okresie wysokiej inflacji podmioty gospodarcze

oraz gospodarstwa domowe formułują swe oczekiwania inflacyjne przede wszystkim na podstawie przeszłych doświadczeń. Ich zachowania mogą więc być

poważnym czynnikiem utrwalającym wzrost cen. Dla

skutecznego przełamywania oczekiwań inflacyjnych

duże znaczenie będzie miała wiarygodność prowadzonej polityki pieniężnej. Jednocześnie ta polityka mogłaby być bardziej skuteczna w ograniczaniu inflacji,

a jej koszty w sferze realnej gospodarki mniejsze, gdyby ograniczony został zakres systemowych mechanizmów indeksacyjnych, zwłaszcza w sferze płac.

***

Prezentowana Strategia nie ma charakteru zamkniętego. Wraz z okresową oceną stopnia jej realizacji i aktualności, która będzie zawsze miała charakter

publiczny, niektóre jej elementy będą mogły podlegać

modyfikacji, dostosowaniu do bieżącego przebiegu

procesów gospodarczych. Tym bardziej, że przedstawiana Strategia prezentuje stanowisko Rady Polityki

Pieniężnej, które w pewnych kwestiach (np. decyzje

z zakresu systemu kursu walutowego) musi zostać

uzgodnione z rządem.

501

UCHWAŁA RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ

z dnia 29 września 1998 r.

w sprawie ustalenia założeń polityki pieniężnej na rok 1999.

Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140,

poz. 938) uchwala się, co następuje

§ 1. Ustala się założenia polityki pieniężnej na rok

1999, stanowiące załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia

1999 r.

Przewodniczący Rady Polityki Pieniężnej

H. Gronkiewicz-Waltz

Członkowie

Rady Polityki Pieniężnej: M. Dąbrowski,

B. Grabowski, C. Józefiak, J. Krzyżewski, W Łącz­

kowski, J. Pruski, D. Rosati, G. Wójtowicz, W Ziófkawska