Uchwała Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 24 września 1996 r. w sprawie wytycznych dla organów wyborczych w zakresie przygotowania i przeprowadzania referendum gminnego w sprawie odwołania rady gminy przed upływem kadencji.

§ 1. Ustala się wytyczne w zakresie przygotowania

i przeprowadzania referendum gminnego w sprawie

odwołania rady gminy przed upływem kadencji, stanowiące załącznik do uchwały.

§ 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej

W. Łączkowski

-

1127 -

tów z głosowania i z wyborów do rad gmin, przeprowadzonych w dniu 19 czerwca 1994 r. (Monitor Polski

Nr 33, poz. 274).

Poz. 571 i 572

Pozostałe dokumenty z wyborów wraz z pieczęcią

terytorialna komisja wyborcza przekazuje wójtowi lub

burmistrzowi (prezydentowi miasta) jako depozyt.

572

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ

z dnia 24 września 1996 r.

w sprawie wytycznych dla organów wyborczych w zakresie przygotowania i przeprowadzania referendum

gminnego w sprawie odwołania rady gminy przed upływem kadencji.

Na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca

1990 r. - Ordynacja wybórcza do rad gmin (Dz. U.

z 1996 r. Nr 84, poz. 387) w związku z art. 42 ust. 1 ustawy Ż dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym

(Dz. U. z 1996 r. Nr 84, poz. 386) Państwowa Komisja Wyborcza uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej

z dnia 24 wrześni'a 1996 r. (poz. 572)

WYTYCZNE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ

w zakresie przygotowania i przeprowadzania referendum gminnego w sprawie odwołania rady gminy

przed upływem kadencji

Wytyczne te są wiążące dla wojewódzkich komisarzy wyborczych oraz komisji powołanych do przeprowadzenia referendum.

1. Zasady ogólne przeprowadzania referendum

Do przeprowadzania referendum w sprawie odwoła­

nia rady gminy mają zastosowanie przepisy: ustawy

z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym

(Dz. U. z 1996 r. Nr 84, poz. 386), zwanej dalej ustawą,

ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74, Nr 58, poz. 261, Nr 89,

poz. 401 i Nr 106, poz. 496) i ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

- Ordynacja wyborcza do rad gmin (Dz. U. z 1996 r.

Nr 84, poz. 387), zwanej dalej Ordynacją wyborczą.

wie 12 miesięcy od wyborów tej rady lub od dnia

ostatniego referendum w sprawie odwołania rady

(art. 13 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym);

-

referendum w sprawie odwołania rady gminy nie

przeprowadza się, jeżeli do końca kadencji rady pozostało mniej niż 6 miesięcy (art. 4 ustawy);

-

wniosek o przeprowadzenie referendum musi być

poparty podpisami co najmniej 1/10 mieszkańców

uprawnionych do głosowania (art. 13 ust. 1 ustawy

o samorządzie terytorialnym);

-

ca) wojewódzki komisarz wyborczy, a przeprowadzają je komisja terytorialna i komisje obwodowe

(art. 18-20 i art. 24 ust. 1 ustawy);

Zgodnie z powołanymi przepisami

-

odwołanie rady gminy przed upływem kadencji

może być dokonane tylko na wniosek mieszkań­

ców w drodze referendum gminnego (art. 3 ust. 1

ustawy; art. 13 ust. 3 ustawy o samorządzie terytorialnym);

-

referendum w sprawie odwołania rady gminy może być przeprowadzone nie wcześniej niż po upły-

referendum w sprawie odwołania rady gminy zarządza (lub zgłoszony w tej sprawie wniosek odrzu-

-

w referendum

mają

prawo brać

udział

jedynie

mieszkańcy posiadający czynne prawo wyborcze

do rad gmin, stale zamieszkujący na obszarze da-

nej gminy (art. 2 ustawy);

-

referendum jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział

co najmniej 30% uprawnionych do głosowania

(art. 29 ustawy).

.

1128 -

2. Zadania i czynności

wojewódzkiego komisarza wyborczego

1) Przyjęcie od inicjatora referendum powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia referendum

Podmioty uprawnione do wystąpienia jako inicjatorzy referendum określa art. 7 ustawy, a dane, które zawierać powinno powiadomienie - art. 8 ust. 2 ustawy.

Powiadomienie podpisuje inicjator referendum, a gdy

inicjatorem jest grupa obywateli, partia polityczna lub

organizacja społeczna, powinno ono być podpisane

przez pełnomocnika danego inicjatora. Pełnomocni­

kiem może być jedynie osoba, której przysługuje prawo

wybierania do rady danej gminy (art. 8 ust. 4 ustawy).

Stosownie do art. 8 ust. 1 i 6 ustawy inicjator referendum jest obowiązany powiadomić pisemnie wójta

(burmistrza, prezydenta miasta) oraz wojewódzkiego

komisarza wyborczego o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum w sprawie odwoła­

nia rady gminy przed upływem kadencji.

Wojewódzki komisarz wyborczy, przyjmując od inicjatora referendum powiadomienie, potwierdza na piśmie jego otrzymanie z podaniem daty wpływu, jednakże termin 60 dni, w którym można zbierać podpisy

mieszkańców uprawnionych do głosowania, popierających inicjatywę przeprowadzenia referendum (art. 10

ust. 1 ustawy), liczy się od daty wpływu powiadomienia do wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Wojewódzki komisarz wyborczy po otrzymaniu powiadomienia sprawdza jego poprawność i w wypadku

stwierdzenia uchybień, powiadamia o nich inicjatora,

wskazując na skutki prawne ich nieusunięcia . W związ­

ku z możliwością przekazania powiadomienia wójtowi

(burmistrzowi, prezydentowi miasta) i wojewódzkiemu

komisarzowi wyborczemu w różnych terminach wojewódzki komisarz wyborczy powinien zwrócić się do

wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o wskazanie

przez niego daty otrzymania tego powiadomienia, od

której rozpoczyna się bieg terminu zbierania podpisów.

Należy także przypomnieć wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) o ustawowym obowiązku przekazania informacji o liczbie mieszkańców gminy uprawnionych do głosowania w referendum (art. 8 ust. 5 ustawy). Liczbę tę ustala się według stanu w rejestrze wyborców na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie

wniosku; jest ona podstawą do ustalenia, czy został

spełniony ustawowy warunek poparcia inicjatywy

przeprowadzenia referendum co najmniej przez 1/10

mieszkańców uprawnionych do głosowania.

Jeżeli

inicjator referendum nie spełni wymagań

art. 8 ust. 6 ustawy, tj. nie powiadomi wojewódzkiego

komisarza wyborczego o zamiarze przeprowadzenia

referendum, a jedynie powiadomi o tym wójta (burmistrza, prezydenta miasta), sprawdzenie zgodności powiadomienia z wymaganiami art. 8 ust. 2 ustawy należy do właściwości wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Fakt ten stanowi uchybienie proceduralne, lecz

nie daje komisarzowi podstawy do odrzucenia złożo­

nego przez inicjatora wniosku o przeprowadzenie referendum, jeśli wniosek złożony został w terminie wskazanym wart. 10 ust. 1 ustawy, wraz z wymaganą liczbą

podpisów mieszkańców (art. 18 ust. 2 ustawy).

c

Poz. 572

Gdyby natomiast inicjator złożył powiadomienie

o zamiarze przeprowadzenia referendum, ale nie

wniósł w ustawowym terminie i trybie wniosku o przeprowadzenie referendum, to wojewódzki komisarz wyborczy nie ma podstaw do podjęcia czynności związa­

nych z referendum.

2) Przyjęcie od inicjatora referendum wniosku

o przeprowadzenie referendum

Przyjmując od inicjatora referendum lub jego peł­

nomocnika wniosek o przeprowadzenie referendum,

wojewódzki komisarz wyborczy wydaje "Potwierdzenie złożenia wniosku w sprawie odwołania rady gminy

w ... ". W "Potwierdzeniu ... " należy wskazać, kto jest inicjatorem referendum, datę złożenia wniosku oraz liczbę dołączonych do wniosku kart z podpisami osób popierających wniosek.

Po przyjęciu wniosku wojewódzki komisarz wyborczy, bez zbędnej zwłoki, bada jego poprawność,

a w szczególności sprawdza, czy

1) wniosek został złożony w terminie, tj. najpóźniej

w 60 dniu (do godz. 2400 ) od daty doręczenia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) powiadomienia o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum. Jeżeli 60 dzień na złożenie

wniosku upływałby w dniu ustawowo wolnym od

pracy, wniosek powinien być złożony najpóźniej

w tym dniu, albowiem terminy wykonania czynności wyborczych są terminami zawitymi, a zatem

upływają w dniach określonych przepisami, niezależnie od tego, czy są to dni robocze czy ustawowo

wolne od pracy. O powyższym wojewódzki komisarz wyborczy informuje inicjatora referendum (peł­

nomocnika) oraz zapewnia w tym dniu dyżur, umoż­

liwiając inicjatorowi złożenie dokumentów. Należy

przy tym pamiętać, iż zgodnie z kodeksem pracy

dniami ustawowo wolnymi od pracy są niedziele

i święta określone odrębnymi przepisami; nie są natomiast dniami ustawowo wolnymi od pracy soboty (będące dodatkowymi dniami wolnymi od pracy);

2) inicjatorem referendum jest podmiot uprawniony,

o którym mowa wart. 7 ust. 1 ustawy, wymieniony

we wcześniejszym powiadomieniu o zamiarze wystąpienia z inicjatywą referendum, tj. obywatel lub

grupa obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady danej gminy, lub struktura partii albo

organizacji społecznej działająca i mająca siedzibę

w danej gminie;

3) wniosek zawiera wyraźne określenie, iż przedmiotem referendum ma być odwołanie rady gminy

przed upływem kadencji;

4) wniosek został podpisany przez obywatela będące­

go inicjatorem referendum lub pełnomocnika grupy obywateli bądź pełnomocnika struktury terenowej partii albo organizacji występującej z inicjatywą przeprowadzenia referendum;

5) do wniosku dołączono prawidłowo sporządzone

karty zawierające podpisy i dane o osobach popierających inicjatywę przeprowadzenia referendum,

tj. czy każda karta zawiera informacje o inicjatorze

referendum oraz o przedmiocie zamierzonego re-

-

1129 -

ferendum, a także nazwiska i imiona, daty urodzenia, adresy (tj. nazwę miasta, ulicy, numer domu

i lokalu lub nazwę wsi - miejscowości, numer domu i ewentualnie także numer lokalu), serie i numery dowodów osobistych i własnoręczne podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania rady danej gminy, i czy liczba popierających osób

stanowi co najmniej 1/10 mieszkańców uprawnionych do głosowania. Każda karta zawierająca takie

dane spełnia ustawowe warunki (art. 10 ust. 2 i 3

ustawy). Nie jest wymagane sporządzanie kart na

drukach; ewentualne wykonanie takich druków jest

sprawą inicjatora referendum. Wycofanie poparcia

wniosku o odwołanie rady gminy jest nieskuteczne, niezależnie od tego, w jakim czasie miałoby nastąpić (art. 10 ust. 3 ustawy).

Wojewódzki komisarz wyborczy rozpatruje przedłożony wniosek i dołączone do niego karty z podpisami poparcia pod względem formalnoprawnym, nie

może natomiast badać i oceniać przesłanek i merytorycznej zasadności inicjatywy odwołania rady gminy

w trybie referendum. W razie uzasadnionych wątpli­

wości co do prawdziwości danych na kartach z podpisami bądź co do wiarygodności podpisów, wojewódzki komisarz wyborczy dokonuje sprawdzenia tych danych bądź wiarygodności podpisów w sposób przez

siebie ustalony. Stosownie do art. 18 ust. 5 i 6 ustawy

w celu ustalenia rzeczywistego stanu poparcia mieszkańców dla inicjatywy referendum, uprawnionym

działaniem komisarza jest także, w uzasadnionych wypadkach, przeprowadzenie weryfikacji liczby podpisów

osób popierających wniosek o przeprowadzenie referendum. Przy czynnościach tych należy pamiętać, iż

karty z podpisami poparcia mogą być udostępniane

tylko na żądanie sądów lub prokuratury w związku

z obowiązkiem ochrony danych osobowych. O miejscu

i terminie czynności sprawdzających należy powiadomić inicjatora referendum lub jego pełnomocnika. Nieobecność inicjatora lub pełnomocnika nie wstrzymuje

czynności sprawdzających .

Stwierdzając uchybienia dające się usunąć (np. dotyczące niepełnych danych o inicjatorze lub przedmiocie referendum bądź niekompletnych danych osób popierających zamierzone referendum), wojewódzki komisarz wyborczy wydaje postanowienie o zwróceniu

wniosku inicjatorowi i wyznacza 14-dniowy termin na

ich usunięcie. Niedotrzymanie wyznaczonego terminu

stanowi podstawę do odrzucenia wniosku.

W razie stwierdzenia uchybień dotyczących podpi sów osób popierających inicjatywę przeprowadzenia

referendum (np. udzielenie poparcia przez osobę nie

uprawnioną), mogą być one uznane za dające się usunąć tylko wówczas, gdy w nieprzekraczalnym terminie

60 dni, przewidzianym na zbieranie podpisów, zostaną

usunięte stwierdzone w nich wady, albo zostaną złożo­

ne dodatkowe podpisy. W takim wypadku wojewódzki

komisarz wyborczy wyznacza termin usunięcia stwierdzonych wad, który nie może przekroczyć terminu

przewidzianego na zbieranie podpisów (art. 10 ust. 1

ustawy). Oznacza to, że określony wart. 18 ust. 3 ustawy 14-dniowy termin usunięcia uchybień musi mieścić

się w ra mach ogólneg c termi nu zbiera niCl po dpisów

Poz. 572

(uzależniony jest zatem od terminu złożenia wniosku

przez inicjatora).

W razie zwrócenia wniosku zawierającego usterki

i wyznaczenia terminu ich usunięcia, bieg 30-dniowego terminu wydania przez wojewódzkiego komisarza

wyborczego postanowienia w sprawie przeprowadzenia referendum (art. 20 ustawy) rozpoczyna się od dnia

ponownego złożenia wniosku.

W wypadku stwierdzenia uchybień nie dających się

usunąć, wojewódzki komisarz wyborczy wydaje postanowienie o odrzuceniu wniosku (art. 18 ust. 4 ustawy);

w postanowieniu należy podać uzasadnienie odrzucenia wniosku i pouczenie o prawie wniesienia odwoła­

nia. Postanowienie o odrzuceniu wniosku doręcza się

niezwłocznie inicjatorowi referendum lub jego pełno­

mocnikowi i przesyła do wiadomości wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz Państwowej Komisji Wyborczej.

Uchybieniami nie dającymi się usunąć jest zawsze

niedotrzymanie terminu złożenia wniosku oraz złoże­

nie wniosku przez podmiot nieuprawniony.

Jeżeli uchybienie polega na mniejszej niż ustawowo wymagana liczbie podpisów osób popierających

wniosek, a nie upłynął termin zbierania podpisów

(art. 10 ust. 1 ustawy), terminem ostatecznym usunię­

cia tego uchybienia jest ostatni dzień, w którym mogą

być zbierane podpisy. Jeśli stwierdzenie takiego uchybienia nastąpi po upływie terminu zbierania podpisów,

wojewódzki komisarz wyborczy odrzuca wniosek.

Wniosek o przeprowadzenie referendum wraz z zai dokumentacją związaną ze sprawą pozostaje w aktach wojewódzkiego komisarza wyborczego.

łącznikami

3) Wydanie postanowienia o przeprowadzeniu

referendum

Jeżeli wniosek o przeprowadzenie referendum

spełnia ustawowe wymagania, wojewódzki komisarz

wyborczy, nie później niż w ciągu 30 dni od daty jego

złożenia, wydaje postanowienie o przeprowadzeniu referendum (art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy).

W razie zbiegu dwóch lub kilku wniosków o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania rady

gminy, spełniających warunki określone w ustawie, 30-dniowy termin wydania postanowienia jest liczony od

dnia otrzymania pierwszego wniosku (art. 19 ust. 2

ustawy).

Wycofanie złożonego wniosku o przeprowadzenie

referendum w sprawie odwołania rady gminy jest

możliwe do czasu wydania przez wojewódzkiego komisarza wyborczego postanowienia o przeprowadzeniu

referendum. Wniosek może wycofać inicjator referendum, a jeśli inicjatorem jest grupa obywateli, partia lub

organizacja społeczna - ich pełnomocnik.

W postanowieniu o przeprowadzeniu referendum

wojewódzki komisarz wyborczy ustala termin jego

przeprowadzenia, wzór i treść karty do głosowania

oraz kalendarz czynności związanych z przeprowadze-

-

niem referendum (art. 21 ust. 1 ustawy). Postanowienie należy niezwłocznie rozplakatować na obszarze

gminy oraz opublikować w dzienniku urzędowym województwa.

Postanowienie o przeprowadzeniu referendum doręcza się niezwłocznie inicjatorowi referendum lub je-

go pełnomocnikowi, a także wójtowi (burmistrzowi,

prezydentowi miasta); przesyła się je także Państwo­

wej Komisji Wyborczej.

Data przeprowadzenia referendum powinna

na dzień ustawowo wolny od pracy, między

30 a 35 dniem od rozplakatowania na terenie gminy

postanowienia o przeprowadzeniu referendum bądź

od daty ogłoszenia postanowienia o przeprowadzeniu

referendum przez Naczelny Sąd Administracyjny (art.

23 ustawy).

przypadać

Przykład

Poz. 572

1130 -

Karta do głosowania powinna zawierać oznaczenie referendum i nazwę organu, który postanowił

o jego zarządzeniu, oraz wskazanie daty i przedmiotu

referendum w formie pytania, czy głosujący jest za odwołaniem rady gminy ("tak" lub "nie"), a także pouczenie o sposobie głosowania i warunkach ważności

głosu; karta do głosowania może być zadrukowana tylko po jednej stronie (art. 26 ust. 1-3 ustawy). W myśl

art. 26 ust. 4 pkt 2 ustawy kartę opatruje się pieczęcią

wojewódzkiego komisarza wyborczego. Może być ona

odciśnięta w tuszu lub naniesiona podczas druku kart,

w zależności od liczby kart do głosowania i lokalnych

możliwości. Nie ma przeszkód, żeby karty do głosowa­

nia były dodatkowo opatrywane pieczęcią obwodowej

komisji i jest to zalecane przez Państwową Komisję

Wyborczą. Nakład kart do głosowania nie może przekraczać liczby uprawnionych do udziału w referendum .

karty do głosowania

KARTA DO GŁOSOWANIA

w referendum gminnym w sprawie odwołania Rady Gminy w .................................... .

zarządzonym przez Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w .............................................. .

na dzień ............................... 199 ....... r.

Czy Pan(i) jest za odwołaniem

Rady Gminy (Miejskiej) w .......................................... ?

D

TAK

D

NIE

Informacja

Głosować można stawiając znak "x" w kratce obok odpowiedzi "TAK" lub "NIE" .

Postawienie znaków "x" w więcej niż jednej kratce lub niepostawienie znaku "x" w żadnej kratce powoduje nieważność głosu.

(pieczęć

Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego)

(miejsce na pieczęć

Komisji Obwodowej)

Kalendarz

czynności

powinien

określać

w szczególności terminy: powołania terytorialnej i obwodowych komisji, rozplakatowania obwieszczeń

o granicach i numerach obwodów głosowania oraz

Przykład

siedzibach obwodowych komisji, wyłożenia do publicznego wglądu spisu osób uprawnionych do głoso­

wania, składania wniosków przez osoby nigdzie nie zameldowane o wpisanie do spisu.

kalendarza czynności związanych z przeprowadzeniem referendum

Dzień przed dniem referendum,

w którym upływa termin

wykonania czynności

Treść czynności

1

2

30-35 dzień

-

podanie do wiadomości mieszkańców przez rozplakatowanie na terenie

gminy postanowienia o przeprowadzeniu referendum

25 dzień

-

powołanie przez Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego terytorialnej

komisji ds. referendum

-

1131 -

P Ol . 572

1

20 dzień

2

-

podanie do wiadomości m i eszkańców przez rozplakatowanie obwieszczeń terytorialnej komisji ds. referendum o granicach i numerach obwodów głosowania oraz siedzibach obwodowych komisji ds. refe ren dum

15 dzień

-

powołanie przez Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego obwodowych

komisji ds. referendum

14 dzień

-

wyłożenie spisów osób uprawnionych do udziału w referendum do publicznego wglądu

7 dzień

-

składanie wniosków przez osoby nigdzie nie zameldowane o wpisanie

do spisu osób uprawnionych do udziału w referendum, właściwego dla

miejsca ich aktualnego pobytu

Data

-

głosowanie w referendum

Głosowanie w referendum przeprowadza się w obwodach głosowania ustalonych dla wyborów do rad

gmin (art. 27 ustawy). Właściwa do dokonania koniecznych zmian w podziale na obwody głosowania jest komisja terytorialna, działająca w trybie art. 16 ust. 1 Ordynacji wyborczej; dokonanie takich zmian może mieć

charakter wyjątkowy i wynikać ze zmian w podziale terytorialnym, z ruchu ludności, konieczności zmiany siedziby lokalu wyborczego. W tych sprawach wojewódzki komisarz wyborczy powinien zapewnić współdziała­

nie komisji terytorialnej z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i odpowiedni nadzór nad czynnościa­

mi podejmowanymi przez właściwe organy.

4) Powołanie terytorialnej i obwodowych ko misji przeprowadzających referendum oraz

ich zadania

Wojewódzki komisarz wyborczy powołuje terytorialną i obwodowe komisje do przeprowadzenia referendum. W skład komisji wchodzą w równej liczbie osoby wskazane na piśmie przez zarząd gminy i inicjatora

referendum. Do komisji nie mogą być powołani radni

danej rady gminy i osoby wchodzące w skład zarządu

gminy oraz inicjator referendum i jego pełnomocnik

(art. 24 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2, art. 24a ust. 1 ustawy).

Przepisy ustawy nie rozstrzygają, kto może być

członkiem komisji do spraw referendum, a jedynie wykluczają wejście w skład komisji określonych osób. Podobny charakter mają przepisy art. 34 ust. 2 i 3 Ordynacji wyborczej, wykluczające łączenie funkcji w komisjach wyborczych z kandydowaniem do rady. Na podstawie art. 34 ust. 1 Ordynacji wyborczej w związku

z art. 42 ust. 1 ustawy należy więc przyjąć, że w skład

komisji do spraw referendum mogą wchodzić tylko

mieszkańcy gminy stale zamieszkujący na jej obszarze

i posiadający czynne prawo wyborcze do rad gmin.

Terytorialną i obwodowe komisje należy powołać

w terminach umożliwiających im sprawne przygotowanie się do wykonania ustawowych zadań. Komisja

terytorialna powinna zatem zostać powołana nie póź­

niej niż na 25 dni przed dniem referendum, a komisje

obwodowe dn iem.

nie później

niż

na 15 dni przed tym

O terminie zgłaszania kandydatów do składów komisji należy powiadomić, bądź wezwać w razie potrzeby, podmioty uprawnione do ich zgłaszania.

Komisję terytorialną powołuje się, w zależności od

miejscowych potrzeb, w składzie od 6 do 16 osób, a komisje obwodowe - w składzie od 6 do 10 osób.

Zapewnienie obsługi terytorialnej i obwodowych

komisji jest zadaniem wójta (burmistrza, prezydenta

miasta; art. 37 ust. 2 Ordynacji wyborczej w związku

z art. 42 ust. 1 ustawy). Także pierwsze posiedzenia

tych komisji powinien zwołać wójt (burmistrz, prezydent miasta) z upoważnienia wojewódzkiego komisarza wyborczego.

Komisje na swoich pierwszych posiedzeniach wybierają spośród siebie przewodniczącego i jego zastęp­

cę. Składy komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w gmi-

nie.

Członkom komisji wydaje się dokumenty potwierdzające ich członkostwo i funkcje pełnione w komisji

w celu legitymowania ~ię nimi podczas wykonywania

zadań komisji ora-z wobec pracodawcy. Zaświadczenia

takie dla członków komisji podpisuje jej przewodniczą­

cy, dla przewodniczącego zaś - jego zastępca.

W wypadku konieczności dokonania zmian w skła­

dzie komisji, jej przewodniczący niezwłocznie powiadamia o tym wojewódzkiego komisarza wyborczego,

który podejmuje stosowne działania .

W ramach sprawowanego nadzoru nad przest rzeganiem przepisów prawa wyborczego (art. 25 ust. 2

pkt 1 Ordynacji wyborczej w związku z art. 42 ust. 1

ustawy) wojewódzki komisarz wyborczy udziela pomocy kom isji terytorialnej i komisjom obwodowym w celu zapewnienia 'zgodnego z prawem i sprawnego wykonania przez nie czynności; w szczególności organizu je szkolenia członków komisji poświ ęcone poznaniu

-

1132 -

i stosowaniu prawa, w tym zwłaszcza w zakresie przeprowadzenia głosowania oraz ustalenia wyników gło­

sowania i referendum; wyjaśnia i rozstrzyga sprawy

budzące wątpliwości; rozpatruje skargi na działalność

komisji.

3. Zadania komisji powołanych do przeprowadzenia

referendum

Komisja terytorialna niezwłocznie po rozpoczęciu

działalności podaje w formie obwieszczenia do wiadomości mieszkańców informację o numerach i granicach obwodów głosowania oraz siedzibach obwodowych komisji. Obwieszczenie należy rozplakatować nie

później niż na 15 dni przed dniem referendum; w tym

Przykłady

Poz. 572

term inie kończy s i ę procedura powoływania obwodowych komisji.

Do zadań obwodowych komisji należy przeprowadzenie, zgodnie z przepisami, głosowania w referendum i ustalenie wyników głosowania w obwodach.

Terytorialna komisja we współdziałaniu z wojewódzkim komisarzem wyborczym ustala wzory formularzy protokołów stosowanych w referendum.

Wykonując swoje czynności komisje posługują się

pieczęciami komisji wyborczych stosowanymi w wyborach do rad gmin (art. 24 ust. 5 ustawy) bądź wykonanymi dla nich pieczęciami komisji ds. referendum.

wzorów protokołów

Obwód głosowan i a nr .... ...........

w .. ... ............................ ............ .... .

gmina ........ ..... ............................ .

PROTOKÓŁ

wyników głosowania w referendum gminnym w dniu ...................... ................ ....... 199 ..... r. w sprawie odwołania

Rady Gminy (Miejskiej) w ...... ............................................................................................. przed upływem kadencji,

sporządzony w dniu .... .................................... 199 ....... r. przez Obwodową Komisję Nr ........ ... w ......................... .

1. Głosowanie w referendum gminnym w dniu ......................... .................. 199 ..... r. rozpoczęło się o godz ............ .

i trwało bez przerwy do godz ........... Przed rozpoczęciem głosowania Komisja sprawdziła i opieczętowała urnę.

2. Liczba osób uprawnionych do głosowania wynosiła * ) ......................... .

3. Komisja otrzymała ............ .. .......... kart do głosowania.

4. Wydano karty do głosowania .......... ................ ......... uprawnionym (liczba znaków w spisie osób uprawnionych

o wydaniu kart do głosowania).

5. Nie wykorzystano .. ....................... kart do głosowania ** ).

6. Na podstawie kart ważnych wyjętych z urny Komisja stwierdziła następujące wyniki głosowania

a) kart ważnych oddano, czyli w głosowaniu wzięło udział ....................................... uprawnionych

(liczba)

b) głosów nieważnych * * * ) oddano

c) głosów ważnych *** *) oddano

d) głosów ważnych za odwołaniem Rady

Gminy (Miejskiej) oddano

e) głosów ważnych przeciwnych odwołaniu

Rady Gminy (Miejskiej) oddano

Uwagi

Przy sporządzaniu protokołu obecni byli

1..................................................... ............... ....................... ........ .......... ................... ...................

(nazwisko i im i ę; funkcja w Kom isji)

(podpis)

2 ................ ....... ... ......... .......... ..... ... ...... ..... ..... .................. ......... .. ............. ......... ......... .. .. ... ........ ... .

(p i eczę ć Obwodowej Komisji

przeprowadzając ej referendum)

*) Liczbę tę ustala się na podstawie spisu uprawnionych po zakońc;zeniu głosowania.

* *) W wypadku rozbieżności pomiędzy liczbami kart otrzymanych a sumą kart wydanych i nie wykorzyst anych w rubryce "Uwagi " należy podać ewentualną przyczynę rozbieżności .

*** ) Do głosów nieważnych zalicza s i ę karty. na 'których znak "x" postawiono w obu kratkach. oraz karty, na których nie postawiono znaku

"x" w żadnej kratce.

**** ) c=d+e.

.

-

1133 -

PROTOKÓŁ

WYNIKÓW REFERENDUM GMINNEGO

przeprowadzonego w dniu .......................................... 199 ..... r.

w sprawie odwołania Rady Gminy (Miejskiej) w ............................................ przed upływem kadencji,

sporządzony dnia .................................. 199 ..... r. przez Gminną (Miejską) Komisję w .............................................. .

Referendum gminne przeprowadzono w ......................... obwodach głosowania.

Komisja stwierdza, że otrzymała protokoły głosowania od wszystkich, tj. od ....................... obwodowych komisji,

i na podstawie tych protokołów ustaliła następujące wyniki referendum

a) osób uprawnionych do głosowania

b) kart ważnych oddano

c) głosów nieważnych oddano

d) głosów ważnych oddano

e) głosów ważnych za odwołaniem Rady Gminy (Miejskiej) oddano

f) głosów ważnych przeciwnych odwołaniu Rady Gminy (Miejskiej) oddano

Komisja stwierdza, że w referendum wzięło udział ............................. *) uprawnionych do głosowania, tj ............ %

ogółu uprawnionych do głosowania w gminie,a zatem na podstawie art. 29 ustawy z dnia 11 października 1991 r.

. o referendum gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 84, poz. 386) referendum jest

a) ważne

b) nieważne**)

Komisja stwierdza, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o referendum gminnym referendum

a) dało wynik rozstrzygający

b) nie dało wyniku rozstrzygającego**)

W wyniku referendum Rada Gminy (Miejska) w .....................................................................

a) zostaje odwołana

b) nie została odwołana**)

Uwagi

Przy sporządzaniu protokołu obecni byli

1.................................................................................................................................................. .

(nazwisko i imię, funkcja w Komisji)

(p odpis)

2 ...... ....................... ..... ............................ ............................ .......................... .............................. .

(pieczęć Gminnej (Miejskiej) Komisji

przeprowadzającej referendum)

*) liczba stanowiąca liczbę oddanych kart ważnych (b).

**) Niepotrzebne skreślić .

4. Wyznaczenie mężów zaufania

do terytorialnej i obwodowych komisji

wnosić uwagi z wymienieniem konkretnych zarzutów

do protokołów wyników głosowania w obwodzie i wyniku referendum (art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy).

W celu zapewnienia społecznej kontroli przeprowadzenia referendum, zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 1 ustaOsobą wyznacZoną do pełnienia funkcji męża zawy, inicjator referendum (pełnomocnik inicjatora refe- ufania nie może być radny, osoba wchodząca w skład

rendum) oraz zarząd gminy mogą wyznaczyć po jednej zarządu gminy ani też inicjator referendum lub jego

osobie do kaźdej komisji (terytorialnej i obwodowych) . pełnomocnik.

'

do pełnienia funkcji męża zaufania.

Zawiadomienie o wyznaczeniu męzow zaufania

składa się terytorialnej komisji, która na tej podstawie

wydaje mężom zaufania zaświadczenia uprawniające

do pełnienia tej funkcji. Mężowie zaufania są uprawnieni do obecności przy pracach komisji oraz mogą

5. Przygotowanie i przeprowadzenie głosowania

Stosownie do przepisów Ordynacji wyborczej gło­

sowanie w referendum przeprowadza się w godz.

800_20 00 .

-

Obwodowa komisja w dniu głosowania zbiera się,

możliwie w pełnym składzie, najpóźniej o godz. 700 ,

aby przed otwarciem lokalu głosowania wykonać czynności przygotowawcze, a w szczególności

-

sprawdzić, czy urna jest pusta, zamknąć ją i opieczętować,

-

ostemplować karty dodatkowo pieczęcią obwodo-

wej komisji,

-

-

Poz. 572

1134 -

rozłożyć spis osób uprawnionych do udziału w referendum oraz karty do głosowania w sposób uła­

twiający ich wydawanie głosującym,

sprawdzić, czy są odpowiednio przygotowane po-

mieszczenia za osłoną.

Przy czynnościach tych mogą być obecni mężowie

zaufania. Mają oni obowiązek wylegitymowania się zaświadczeniami wystawionymi przez przewodniczące­

go komisji terytorialnej. Przewodniczący komisji obwodowej powinien zapewnić mężom zaufania miejsce

w lokalu głosowania umożliwiające obserwację przebiegu głosowania. Mężowie zaufania powinni stosować się do zarządzeń porządkowych przewodniczące­

go komisji.

Mężowie zaufania mogą nosić wyłącznie identyfikatory, tj. kartonik z imieniem i nazwiskiem oraz pełnioną

funkcją (np. Jan Kowalski, mąż zaufania inicjatora referendum, Maria Kowalska, mąż zaufania zarządu gminy).

W lokalu głosowania mogą przebywać dziennikarze po uprzednim zgłoszeniu swojej obecności przewodniczącemu komisji; mają oni obowiązek stosować

się do zarządzeń przewodniczącego komisji, w szczególności dotyczących tajności głosowania, ustawowego porządku i toku czynności wyborczych.

Komisja obwodowa przeprowadza głosowanie

w składzie co najmniej 3 osób, w tym przewodniczące­

go lub jego zastępcy. Członkowie komisji są obowiąza­

ni zapewnić swoją postawą powagę aktu głosowania.

Członkowie komisji obowiązani są nosić identyfikatory z imieniem i nazwiskiem oraz funkcją pełnioną

w komisji.

Wydając kartę do głosowania,

komisja sprawdza,

na podstawie dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości, głosującego i czy jest on umieszczony w spisie. Fakt wydania karty komisja potwierdza

stawiając znak w rubryce spisu na to przeznaczonej. Na

żądanie głosującego umożliwia mu potwierdzenie

podpisem otrzymania karty. Głosujący nie może otrzymać drugiej karty do głosowania nąwet wówczas, gdy

prośbę taką uzasadnia omyłką w w,\pełnieniu karty.

Obwodowa komisja czuwa, żeby mieszkańcy gminy głosowali osobiście. Niedopuszczalne jest głosowa­

nie za członków rodzin i inne osoby. Osobom niepełno­

sprawnym mogą pomagać w głosowaniu inni głosują­

cy; pomocy nie mogą udzielać członkowie komisji ani

mężowie zaufania.

Urna z kartami do głosowania musi- pozostawać

przez cały czas głosowania w lokalu; niedopuszczalne

jest przeprowadzanie głosowania poza lokalem.

.Głosowania przerywać nie wolno, a gdyby wskutek

nadzwyczajnych wydarzeń było ono przejściowo uniemożliwione, przewodniczący komisji podejmuje działania zabezpieczające urnę, karty i inne materiały i informuje o tym zdarzeniu terytorialną komisję i wojewódzkiego komisarza wyborczego. Z czynności tej należy sporządzić protokół, odnotowując w nim wydane

zarządzenia.

6. Ustalenie wyników głosowania i referendum

Po zakończeniu

głosowania

obwodowa komisja

możliwie w pełnym składzie przystępuje do ustalenia

wyników głosowania w obwodzie. Pierwszą czynnością jest ustalenie, na podstawie znaków postawionych

w odpowiedniej rubryce spisu, liczby wydanych kart

do głosowania, którą wpisuje się do protokołu wyników głosowania obok liczby otrzymanych kart do gło­

sowania i kart nie wykorzystanych.

Następnie komisja otwiera urnę i oddziela ka rty

n ieważne, tj. inne niż urzędowo ustalone lub nie opatrzone pieczęcią wojewódzkiego komisarza wyborczego. Kart nieważnych nie bierze się pod uwagę przy

ustalaniu wyniku głosowania. Karty te należy jednak

traktować jako dokumenty z głosowania, tzn. zapakować je w osobny pakiet i odpowiednio oznaczyć.

Kart przedartych na dwie lub więcej części również

nie bierze się pod uwagę. Należy włożyć je do oddzielnej koperty i odpowiednio oznaczyć.

Pozostałe karty do głosowania są kartami waż­

nymi; liczba tych kart stanowi o liczbie osób uprawnionych, które wzięły udział w głosowaniu. Spośród

tych kart komisja wydziela karty, na których oddano

głosy nieważne, tj. na których znak "x" postawiono

w dwóch kratkach (przy odpowiedziach "tak" i "nie")

lub nie postawiono znaku "x" w żadnej kratce.

Następnie komisja oddziela karty, na których oddano głosy za odwołaniem rady gminy (znak "x" przyodpowiedzi "tak"), oraz karty, na których oddano głosy

przeciw odwołaniu rady gminy (znak "x" przy odpowiedzi "nie"). Łączna liczba tych kart stanowi liczbę

głosów ważnych.

Należy pamiętać, że w razie opatrywania kart dodatkowo pieczęcią obwodowej komisji brak takiej pieczęci na karcie wyjętej z urny nie powoduje nieważno­

ści karty, może jednak ułatwiĆ komisji ustalenie przyczyn ewentualnych niezgodności między liczbą kart

wydanych i wyjętych z urny.

Ustalone w ten sposób wyniki głosowania komisja

wpisuje do protokołu, który podpisują członkowie komisji obecni przy jego sporządzeniu. Protokół sporzą­

dza się w 2 egzemplarzach; komisja może postanowić

o sporządzeniu dodatkowego egzemplarza protokołu

w celu wywieszenia go do publicznego wglądu przy

wejściu do lokalu stanowiącego siedzibę komisji.

Wszystkie egzemplarze protokołu opatruje się pieczę­

cią komisji obwodowej.

, Mężowie zaufania mogą wnieść do protokołu uwagi z podaniem konkretnych zarzutów; wpisuje się je

-

1135 -

w rubryce "uwagi" lub dołącza do protokołu. Obwodowa komisja jest obowiązana ustosunkować się do

wniesionych zarzutów.

Protokół głosowania w obwodzie obwodowa komisja doręcza niezwłocznie w zapieczętowanej kopercie

komisji terytorialnej.

Dokumenty z głosowania, tj. karty i spis osób

uprawnionych, wraz z drugim egzemplarzem protokołu i pieczęcią, komisja pakuje w zbiorczą paczkę, którą

po opieczętowaniu przekazuje się za pokwitowaniem

jako depozyt komisji terytorialnej.

Komisja terytorialna po otrzymaniu protokołów

wyników głosowania ze wszystkich obwodów ustala

Przykład

Poz. 572

wyniki głosowania i wyniki referendum, sporządzając

protokół wyników referendum gminnego. W protokole tym komisja stwierdza, czy referendum jest ważne,

a także - w wypadku stwierdzenia jego ważności - jaki przyniosło wynik w sprawie odwołania rady gminy.

Protokół sporządza się w 3 egzemplarzach; podpisują

go wszyscy członkowie komisji obecni przy jego sporządzaniu. Każdy egzemplarz opatruje się pieczęcią komisji.

Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu wyników

referendum terytorialna komisja podaje je, w formie

obwieszczenia, w lokalach głosowania i siedzibie urzę­

du ' gminy. Obwieszczenie należy ogłosić w dzienniku

urzędowym województwa (art. 36 ust. 1 ustawy).

obwieszczenia

OBWIESZCZENIE

Gminnej (Miejskiej) Komisji do Spraw Referendum w .................................................... .

z dnia .................................................. ..

o wynikach referendum gminnego w sprawie odwołania Rady Gminy (Miejskiej)

w .......................................................... .

Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 84,

poz. 386) oraz postanowienia Wojewódzkiego Komisarza Wyborczego w .............................................................. ..

z dnia .......................................... w sprawie przeprowadzenia referendum gminnego o odwołanie Rady Gminy

(Miejskiej) w ......................................... podaje się do publicznej wiadomości wyniki referendum przeprowadzonego w dniu .......................................... w sprawie odwołania tej Rady.

1. Gminna (Miejska) Komisja do Spraw Referendum w ............................................. na podstawie sporządzonego

protokołu wyników referendum gminnego, przeprowadzonego w dniu ............................ w sprawie odwołania

Rady Gminy (Miejskiej) w ......................................... , ustaliła, co następuje

1) głosowanie przeprowadzono w ........................... obwodach głosowania,

2) uprawnionych do głosowania było ........................... osób,

3) głosów nieważnych oddało ........................... głosujących,

4) głosów ważnych oddało ........................... głosujących,

5) głosów ważnych za odwołaniem Rady Gminy (Miejskiej) w .......................................................................... .

oddało ........................... głosujących,

6) głosów ważnych przeciwnych odwołaniu Rady Gminy (Miejskiej) w .................................................................

oddało ... :....................... głosujących.

Wariant 1*)

2. Komisja stwierdza, że w referendum wzięło udział ............................. uprawnionych, tj ............... % osób uprawnionych do głosowania. Zgodnie z art. 29 ustawy referendum jest więc nieważne.

Wariant 11*)

2. Komisja stwierdza, że w referendum wzięło udział .................. uprawnionych, tj .............. % osób uprawnionych

do głosowania. Za odwołaniem Rady Gminy (Miejskiej) w ....................................... głosowało .................. osób,

tj .......... % głosujących. Zgodnie z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy referendum jest ważne i rozstrzygające, gdyż

za odwołaniem oddano więcej niż połowę ważnych głosów.

W wyniku referendum Rada Gminy (Miejska) w ................................................... została odwołana.

-

1136 -

Wariant 111*)

2. Komisja stwierdza, że w referendum wzięło udział ..................... uprawnionych, tj ........... % osób uprawnionych

do głosowania. Za odwołaniem Rady Gminy (Miejskiej) w ........................................... głosowało .............. osób,

tj .............. % głosujących. Zgodnie z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy referendum jest ważne i rozstrzygające, gdyż

przeciw odwołaniu oddano więcej niż połowę ważnych głosów.

W wyniku referendum Rada Gminy (Miejska) w ............................................................ nie została odwołana.

Wariant IV*)

2. Komisja stwierdza, że w referendum wzięło udział .............. uprawnionych, tj ............ % osób uprawnionych do

głosowania . Za odwołaniem Rady Gminy (Miejskiej) w .............................................. głosowało .............. osób,

tj. 50,00% głosujących. Przeciw odwołaniu Rady Gminy (Miejskiej) w ..................................................... głosowało .............. osób, tj. 50,00% głosujących. Zgodnie z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy referendum jest ważne, ale

nie rozstrzygające, gdyż oddano równą liczbę ważnych głosów zarówno za odwołaniem, jak i przeciw odwołaniu Rady Gminy (Miejskiej) w .............................................................. .

W wyniku referendum Rada Gminy (Miejska) w .............................................................. nie została odwołana.

Członkowie Komisji

obecni przy sporządzaniu

obwieszczen ia

Pieczęć Gminnej (Miejskiej) Komisji

do Spraw Referendum

*) Stosuje się w zależności od wyników referendum.

Protokół wyników referendum gminnego, wraz

z protokołami komisji obwodowych i obwieszczeniem,

komisja terytorialna przekazuje w zapieczętowanym

pakiecie wraz z pieczęcią wojewódzkiemu komisarzowi

wyborczemu. Wyniki referendum komisja przesyła

także niezwłocznie wojewodzie.

Kopię protokołu i obwieszczenie wojewódzki komisarz wyborczy przesyła niezwłocznie do wiadomości

Państwowej Komisji Wyborczej.

Szczegółowy sposób postępowania z dokumentacją z referendum reguluje uchwała Państwowej Komi-

sji Wyborczej z dnia 17 lipca 1996 r. w sprawie trybu

przekazywania oraz sposobu przechowywania dokumentów z referendum w sprawie odwołania rady gminy (Monitor Polski Nr 46, poz. 451).

W sprawach nie uregulowanych w niniejszych wytycznych stosuje się odpowiednio uchwały i wytyczne

Państwowej Komisji Wyborczej, wydane na podstawie

przepisów Ordynacji wyborczej, w szczególności

- uchwałę w sprawie trybu działania wojewódzkich

komisarzy wyborczych (Monitor Polski z 1994 r.

Nr 24, poz. 200),

- uchwałę w sprawie regulaminów terytorialnych

i obwodowych komisji wyborczych powołanych

do przeprowadzenia wyborów do rad gmin

(Monitor Polski z 1994 r. Nr 24, poz. 201),

- uchwałę w sprawie spisu wyborców dla wyborów do

rad gmin (Monitor Polski z 1994 r. Nr 25, poz. 212).

Wojewódzki komisarz wyborczy oraz terytorialne

i obwodowe komisje przeprowadzające referendum

są obowiązani zapewnić inicjatorowi referendum,

zarządowi gminy oraz innym zainteresowanym dostęp do wytycznych i wyjaśnień dotyczących referen dum.

Egzemplarze bieżące i z lat ubiegłych oraz załączniki można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69fi1 , 02-903 Warszawa

Reklamacje z powodu niedoręczenia poszczególnych numerów zgłaszać należy na piśmie do Wydziału Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego

Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69fi1, 02-903 Warszawa, do 15 dni po otrzymaniu następnego kolejnego numeru

o

wszelkich

zmianach

nazwy

prenumeratora

lub adresu prosimy niezwłocznie informować

Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów

na

p iśmie

Wydział

Wydawnictw

i

Poligrafii

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Departament Prawny, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/3, P-29

Skład, druk i kolportaż: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego URM

02-903 Warszawa , ul. Powsińska 69n1, tel. 694-67-50, 694-67-52 i 694-67-03, fax 694-62-06

"jj

, .

(

)

Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wyążiale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego URM, Warszawa, ul. Powsińska 69/71

'. '!

Zam . 718N.J/C/96

ISSN 0209-214X

. Cena1 zł 68 gr (16800 zł)