Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 lipca 1995 r. w sprawie polityki mieszkaniowej Państwa w okresie transformacji społeczno-gospodarczej.

-

652-

412

UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 6 lipca 1995 r.

w sprawie polityki mieszkaniowej

Państwa w okresie transformacji społeczno-gospodarczej.

I. Aktualny stan mieszkalnictwa

Trudna sytuacja mieszkaniowa w Polsce wynika

z niewystarczającej liczby mieszkań; dysponujemy

mniej niż 300 mieszkaniami na 1 000 mieszkańców

zamiast co najmniej 350,

- ze złego stanu technicznego zasobów mieszkaniowych; w ostatnich latach roczna stopa remontowa spadła do 0,5% rzeczywistej wartości zasobów,

- z niskiego standardu znacznej części mieszkań,

zwłaszcza w starych zasobach, i z małej skali ich

modernizacji.

-

-

Kryzys ten w przeszłości spowodowały głównie

centralistyczno-administracyjny model zaspokaja- ·

nia potrzeb mieszkaniowych,

niedostateczny udział ludności w pokrywaniu

kosztów budowy i eksploatacji mieszkań,

niedocenianie znaczenia własności prywatnej dla

racjonalnej gospodarki mieszkaniowej,

nieracjonalny i niesprawiedliwy podział środków

budżetowych na mieszkalnictwo, których więk­

szość przeznaczana była na dopłaty do użytkowa­

nia części mieszkań kosztem użytkowników mieszkań nie otrzymujących pomocy od państwa oraz

na pomoc w spłacie kredytów mieszkaniowych,

a w nikłym tylko stopniu na pomoc w budowie nowych mieszkań.

W okresie pięciu lat transformacji nie nastąpiły

istotne zmiany, a nawet, wobec braku odpowiedniej

polityki państwa, kryzys mieszkaniowy pogłębił się do

rozmiarów klęski.

Konieczne są szybkie i konsekwentne zmiany

w podejściu do problemu mieszkaniowego. Nieodzowne jest ukształtowanie polityki mieszkaniowej

zgodnej z koncepcją społecznej gospodarki rynkowej,

wyraźnie określającej odpowiedzialność państwa i samorządów terytorialnych za tworzenie warunków zaspokajania potrzeb mieszkaniowych.

II. Cele i zasady polityki mieszkaniowej

Głównym celem polityki mieszkaniowej w obecnej

sytuacji gospodarczej jest przeciwdziałanie pogarszaniu się warunków mieszkaniowych rodzin.

Za strategiczny cel polityki mieszkaniowej Sejm

Rzeczypospolitej Polskiej uznaje zlikwidowanie narastającego przez dziesięciolecia deficytu mieszkań

o współczesnym standardzie. Realizacja tego celu jest

możliwa w okresie 10-15 lat.

W tym celu konieczne jest stopniowe coroczne

zwiększanie liczby oddawanych do eksploatacji nowo

wybudowanych mieszkań - do poziomu co najmniej

150 tysięcy mieszkań w roku 1999 i co najmniej 300 tysięcy mieszkań w roku 2005. Już w roku 1995 powinny

zostać wprowadzone w życie odpowiednie mechani-

zmy i instrumenty pobudzające efektywny popyt na

mieszkania i intensyfikujące budownictwo mieszkaniowe, a rok 1996 powinien być rokiem przełomowym

w budownictwie mieszkaniowym, a także w remontach i modernizacji starych zasobów.

Interwencjonizm państwowy powinien być przede

wszystkim nastawiony na tworzenie warunków umoż­

liwiających pozyskanie pierwszego mieszkania przez

już istniejące i nowo zakładane rodziny.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stoi na stanowisku,

iż należy także tworzyć warunki dla zamiany mieszkań,

pozwalające dostosowywać standard mieszkań do indywidualnych preferencji i możliwości finansowych

rodzin.

Odpowiedzialność za gospodarkę istniejącymi zasobami mieszkaniowymi powinna spoczywać na ich

właścicielach. Opłaty za mieszkanie powinny docelowo pokrywać koszty bieżącego utrzymania i zapewniać odpisy na remonty. Czynsze regulowane powinny

więc stopniowo wzrastać do poziomu zapewniającego

samofinansowanie gospodarki mieszkaniowej, a jednocześnie rodziny, nie mogące podołać tym wydatkom, powinny otrzymywać dodatki mieszkaniowe

uwzględniające wielkość mieszkania i wysokość dochodów gospodarstwa domowego.

W razie podejmowania kompleksowych modernizacji i remontów, właściciele budynków mieszkalnych

powinni być wspomagani przez gminy, zwłaszcza

w zakresie finansowania infrastruktury technicznej.

Ponadto podejmujący kompleksową modernizację

starych zasobów powinni liczyć w przyszłości na kredyty z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego. W działaniach modernizacyjnych starych zasobów mieszkaniowych i budowie nowych mieszkań należy uwzględ­

nić potrzeby osób niepełnosprawnych oraz wymagania ekologiczne i oszczędność energii.

Władze lokalne (samorząd terytorialny) zobowią­

zane są do opracowania lokalnej strategii mieszkaniowej właściwej dla określonych warunków miejscowych, w tym do działań na rzecz ograniczania kosztów

inwestycji i racjonalizacji wydatków na utrzymanie zasobów. Opracowanie lokalnych strategii powinno być

poprzedzone analizą stanu zasobów mieszkaniowych

na wsi.

III. Drogi do mieszkania

Należy preferować budowę mieszkań na wynajem,

realizowanych przez towarzystwa budownictwa społecznego i spÓłdzielnie mieszkaniowe. Mieszkania te

będą miały umiarkowany standard, a poziom czynszów umożliwi ich dostępność dla średnio zarabiają­

cych, którzy dysponują jednak zgromadzonymi już

środkami na kaucję lub wkład mieszkaniowy. Budowa

mieszkań na wynajem może skutecznie zaabsorbować

środki z wszystkich głównych źródeł, tj. oszczędności

ludności, zakumulowane środki spółdzielni mieszkaniowych i innych organizacji publicznych, środki gmin

-

oraz również - budżetu państwa. Preferowanie (poprzez środki publiczne) tej formy budownictwa mieszkaniowego zależeć będzie od lokalnej sytuacji mieszkaniowej, demograficznej i na rynku pracy. W więk­

szości miast największa presja nie zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych jest ze strony młodych rodzin,

które od dawna starają się o pierwsze samodzielne

mieszkanie. Pod koniec obecnej dekady - jak przewidują demografowie zgłosi zapotrzebowanie na

mieszkania kolejny małżeński wyż młodych. Około

2000 r. powinno się budować 30-40% mieszkań rocznie przeznaczonych na wynajem bez zysku.

Potrzeby mieszkaniowe zaspokajane będą również

przez następujące rodzaje mieszkań

- mieszkania socjalne o bardzo niskich opłatach, wydzielone przez gminy ze swoich zasobów dla rodzin i osób o trwale niskich dochodach,

- mieszkania najmowane objęte ochroną lokatorów,

które po zwolnieniu przez dotychczasowego lokatora będą wynajmowane według zasad ustalonych przez gminy (z wyjątkiem mieszkań w domach prywatnych),

- mieszkania spółdzielcze użytkowane, przekształca­

ne i budowane zgodnie ze znowelizowanym prawem spółdzielczym,

- mieszkania wykupione w domach komunalnych

i zakładowych,

- prywatne mieszkania kupowane w nowych domach, budowane przez przedsiębiorstwa oraz

spółdzielnie mieszkaniowe,

- mieszkania najmowane o czynszach rynkowych

w nowych prywatnych budynkach.

W miejscowościach wiejskich, w małych i średnich

miastach oraz na obszarach aglomeracji rozwijać się

będzie budownictwo domów jednorodzinnych, z tym

jednak, że powinny być ograniczenia standardowe lub

kosztowe przy korzystaniu ze środków publicznych angażowanych w kredyt kontraktowy lub korzystaniu

z ulg podatkowych.

IV. Wspomaganie środkami publicznymi

Rozwój budownictwa mieszkaniowego wymaga

zaangażowania publicznych środków finansowych do

kreowania popytu mieszkaniowego. Służyć temu mogą następujące narzędzia i formy

1) subwencje z budżetu centralnego (głównie na inwestycje infrastrukturalne),

2) subwencje z budżetów gmin (głównie na budowę

mieszkań na wynajem),

3) dotacje warunkujące udzielanie preferencyjnych

kredytów na budowę domów przez organizacje

działające "bez zysku" (spółdzielnie mieszkaniowe

i towarzystwa budownictwa społecznego),

4) ulgi podatkowe dla organizacji mieszkaniowych

działających "bez zysku" (spółdzielnie mieszkaniowe i towarzystwa budownictwa społecznego) oraz

warunkujące funkcjonowanie kredytu kontraktowego,

5) ulgi w podatku od dochodów osobistych przy budowie (zakupie) mieszkania/domu do własnego

użytkowania,

Poz. 412

653-

6) premie gwarancyjne i inne formy wspomagające

wieloletnie oszczędzanie na mieszkanie.

Ze względu na ograniczoną pulę środków publicznych przy dużym zapotrzebowaniu - stosowanie tych

narzędzi powinno być podporządkowane celom polityki mieszkaniowej, kojarząc cele ekonomiczne ze społecznymi.

W zasadzie środki publiczne powinny być angażo­

wane tylko do kreowania popytu na mieszkania przez

osoby i rodziny o dochodach nie przekraczających

określonego poziomu.

Pomoc ze środków publicznych powinna dotyczyć

mieszkań (domów) nie przekraczających określonego

standardu lub kosztu budowy.

Temu powinna służyć odpowiednia polityka podatkowa ulg i preferencji ułatwiających uzyskanie

mieszkania.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej popiera koncepcję

utworzenia Krajowego Funduszu Mieszkaniowego jako gwarancji celowego i efektywnego wykorzystania

wszelkich zakumulowanych środków finansowych.

W pierwszym okresie Fundusz powinien być zasilany

środkami budżetu centralnego. Należy umożliwić tworzenie lokalnych funduszy.

V. Zasoby mieszkaniowe

Gospodarka istniejącymi zasobami mieszkaniowymi została już praktycznie przesądzona w przyjętych

ustawach o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach

mieszkaniowych, o własności lokali, o zasadach przekazywania zakładowych budynków mieszkalnych

przez przedsiębiorstwa państwowe oraz w znowelizowanym prawie spółdzielczym. Zostały wyeliminowane ograniczenia dotyczące posiadania i użytkowania

mieszkań. Standard

mieszkania oraz warunki zamieszkania decydować będą o cenie zakupu, o wysokości czynszu najmu mieszkań.

Utrzymanie prawnej ochrony lokatorów jest konobecnej sytuacji mieszkaniowej i ekonomicznej najemców. Ochrona lokatorów stopniowo bę­

dzie ograniczana, w pierwszej kolejności w stosunku

do mieszkań o wysokim standardzie i mieszkań w prywatnych budynkach.

sekwencją

Samorządy terytorialne uzyskały uprawnienia do

zmniejszania zasięgu ochrony lokatorów, stosownie

do lokalnej sytuacji mieszkaniowej i ekonomicznej.

Dodatki mieszkaniowe będą nadal dofinansowane

z budżetu centralnego. Obowiązujący system, po okresie doświadczeń, powinien być zweryfikowany.

Reforma czynszów, zniesienie dopłat do mieszkań

wykupionych oraz szanse egzekucji należności stwarzają warunki do prowadzenia efektywnej gospodarki

zasobami mieszkaniowymi. Konieczna jest jednak do

tego aktywna i sprawna administracja.

Sejm Rzeczypospolitej

Polskiej okresowo oceni

wdrażanie i funkcjonowanie "ustaw mieszkaniowych ", dokonując w miarę potrzeby ich nowelizacji.

VI. Program popierania mieszkalnictwa

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej widzi potrzebę

opracowywania 2- lub 3-letnich programów popiera-

-

654-

nia mieszkalnictwa, w których zostaną skonfrontowane zadania w zakresie budowy i modernizacji mieszkań z finansowymi możliwościami budżetu centralnego, budżetów lokalnych oraz dochodów i oszczędno­

w sferę mieszkaniową (budowa-modernizacja), stosownie do lokalnej specyfiki sytuacji mieszkaniowej

i możliwości ekonomicznych.

ści ludności.

Samorządy lokalne w strategiach mieszkaniowych

powinny odpowiednio kumulować i wykorzystywać

środki wszystkich zainteresowanych poprawą sytuacji

mieszkaniowej w gminach.

Również w poszczególnych gminach (miastach)

powinny być przygotowane i uchwalone programy

mieszkaniowe, rozstrzygające na kilka lat wysokość

i proporcję angażowanych środków publicznych

Marszałek Sejmu: J. Zych

413

REZOLUCJA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 6 lipca 1995 r.

w sprawie założeń polityki mieszkaniowej państwa.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wzywa Prezesa

Rady Ministrów do uzupełnienia założeń polityki

mieszkaniowej państwa, ze szczególnym uwzglę-

dnieniem propozycji zawartych w załączniku,

i przedłożenia ich Sejmowi w terminie do 31 paź­

dziernika 1995 r.

Marszałek Sejmu: J. Zych

Załącznik do rezolucji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 lipca 1995 r.

(poz. 413)

Założenia polityki mieszkaniowej państwa powstaw wyniku rezolucji podjętej przez Sejm w sierpniu

1994 r. Opracowano je w szczególnym okresie, w okresie wdrażania ustaw budowlanych i mieszkaniowych,

które przesądzają już w znacznym stopniu o wielu

istotnych rozwiązaniach gospodarki mieszkaniowej.

Ustawy te stanowiły konkretyzację opracowanych

przez poprzedni Rząd założeń polityki mieszkaniowej

z lutego 1993 r., do których Sejm I kadencji nie zdążył

się ostatecznie ustosunkować.

ły

Wszystkie te ustawy dotyczą jednak gospodarki istniejącymi zasobami mieszkaniowymi - częściowego

uporządkowania spraw własnościowych, likwidacji ad-

twiających dostępność mieszkań

grupom ludno-

ści o różnych dochodach, w szczególności o dochodach niskich i średnich, których nie stać na zakup lub współfinansowanie samodzielnego

mieszkania o skromnym, ale współczesnym stan-

dardzie;

4) rozdzielenia kompetencji i odpowiedzialności pomiędzy Rząd i samorządy terytorialne, tak aby realizacja polityki mieszkaniowej państwa odbywała

się na poziomie lokalnym, poprzez lokalne programy i strategie mieszkaniowe, w ramach możliwo­

ści stworzonych gminom przez interwencjonizm

państwa;

ministracyjnego trybu najmu, reformy czynszów

i wprowadzenia systemowych dodatków mieszkaniowych. Natomiast otwarta pozostaje podstawowa dla

przyszłości mieszkalnictwa kwestia form, zasad i źródeł

finansowania budownictwa mieszkaniowego, decydujących o dostępności nowo budowanych mieszkań.

5) przechodzenia od przedmiotowego wspomagania

budownictwa mieszkaniowego do bezpośrednie­

go wspierania podmiotów funkcjonujących

w mieszkalnictwie, a zwłaszcza wspomagania ludzi podejmujących wysiłek dla zaspokojenia wła­

snych potrzeb mieszkaniowych.

A. Sejm akceptuje tezy i deklaracje zawarte

w Założeniach, dotyczące

1) antyrecesyjnych i stymulujących zatrudnienie

funkcji budownictwa mieszkaniowego;

2) konieczności interwencjonizmu państwa w sferze

mieszkalnictwa, którego zakres, głębokość i formy

powinny uwzględniać sytuację materialną konkretnych grup społecznych, a zarazem sprzyjać aktywizowaniu uczestników procesów inwestycyjnych i eksploatacyjnych, kształtowaniu ich proinnowacyjnych, proenergooszczędnych i proekologicznych postaw;

3) konieczności tworzenia przez państwo warunków

prawnych, organizacyjnych i finansowych uła-

B. S e j m

pro po nuj e

u z u p e ł n i ć Z a ł o ż e n i a,

uwagi

uwzględniając poniższe

1) w Założeniach zabrakło deklaracji ekonomicznych

stwarzających perspektywę przełamania kryzysu

mieszkaniowego. Nie skonkretyzowano skali i zakresu subwencjonowania ze środków publicznych

działań promieszkaniowych: subwencji na czę­

ściowe pokrycie oprocentowania kredytów, na

wspomaganie realizacji rozwiązań energooszczędnych, proekologicznych i innych. Nie oszacowano dochodów budżetowych oczekiwanych

wskutek pobudzenia budownictwa mieszkaniowego, które mogłoby częściowo sfinansować te

subwencje;