Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 października 1994 r. w sprawie założeń polityki społeczno-gospodarczej na 1995 r.

§ 1. W zarządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej

z dnia 26 czerwca 1990 r. w sprawie zasad wynagradzania

pracowników transportu samochodowego i lotniczego reso-

rtu zdrowia i opieki społecznej (Monitor Polski Nr 29,

poz. 227 i Nr 35, poz. 286) w załącznikach nr 5 i 7 w głów­

kach tabel wyrazy "do 100 zł" zastępuje się wyrazami "do

1 grosza".

§ 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem

1995 r.

stycznia

Minister Pracy i Polityki Socjalnej: L. Miller

DZIENNIK URZ~DOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Nr 57

Warszawa, dnia 16 listopada 1994 r.

TREŚĆ

Poz.

UCHWAlA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

486 -

z dnia 20 października 1994 r. w sprawie założeń polityki społeczno-gospodarczej na 1995 r.

729

ZARZĄDZENIA

487 -

488 -

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 października 1994 r. zmieniające zarządzenie w sprawie

zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego i lotniczego resortu zdrowia i opieki

społecznej .

743

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 października 1994 r. zmieniające zarządzenie w sprawie

zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w izbach wytrzeźwień

744

486

UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 20 października 1994 r.

w sprawie założeń polityki społeczno-gospodarczej na 1995 r.

Uchwala się założenia polityki społeczno-gospodarczej na 1995 r., stanowiące załącznik do uchwały.

Marszałek Sejmu: J.

Oleksy

ZAŁOŻENIA POLITYKI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ NA 1995 R.

I. Wprowadzenie

W przyjętych dokumentach "Strategia dla Polski"

i "Program społeczno-gospodarczy na lata 1994--1997"

Rząd przedstawił diagnozę sytuacji społeczno-gospodarczej

oraz kierunki działań niezbędne do utrzymania, a nawet

wzmocnienia dynamiki procesu przebudowy gospodarki.

Rok 1995 jest drugim rokiem realizacji programu średniook­

resowego.

Uwarunkowania zewnętrzne, a także stan gospodarki

kraju oraz percepcja społeczna dokonań powodują, że wraz

z uszczegółowieniem zamierzeń musi następować modyfikacja proponowanych rozwiązań, tak aby zwiększyć szansę

realizacji nakreślonych celów.

-

-

-

-

"Założenia polityki społeczno-gospodarczej na 1995 r."

są propozycją działań Rządu o krótkim, bo rocznym, horyzon-

cie. Wybór tych działań był dokonywany w oparciu o dwa

podstawowe zespoły kryteriów .

Pierwszy z tych zespołów wynika ze słabości i niedoskonałości gospodarki obecnie, w tym przede wszystkim z

-

niezwykle trudnej sytuacji finansów publicznych, czego

przejawem jest rosnący dług publiczny i koszty jego

obsługi; powoduje to, że możliwości wspierania rozwoju

gospodarczego są ograniczone;

utrzymującej się wysokiej inflacji, powodującej, że cena

kredytu dla podmiotów gospodarczych, szczególnie na

cele inwestycyjne, jest zbyt wysoka w stosunku do

osiąganej rentowności; hamuje to możliwości unowocześniania gospodarki i poprawy jej konkurencyjności;

niezadowalającej efektywności gospodarowania podmiotów, zwłaszcza państwowych, oraz zbyt powolnych

zmian własnościowych w gospodarce;

wysokich społecznych kosztów transformacji, przejawiających się w wysokim bezrobociu, pauperyzacji

znacznych grup społeczeństwa i braku poczucia bezpieczeństwa socjalnego; stwarza to klimat społeczny

hamujący proces reform;

niesprawnego i nieracjonalnego systemu zabezpieczeń

społecznych; koszty utrzymania tego systemu są wysokie i ciągle rosnące, a świadczenia adresowane niejednokrotnie do zbyt szerokich grup beneficjentów.

-

730 -

Te uwarunkowania powodują, że Rząd jest zmuszony do

energicznych, selektywnych działań umożliwiających przezwyciężenie obecnych ograniczeń w następnych latach.

Drugi zespół kryteriów wynika z celów średniookreso­

wej polityki społeczno-gospodarczej. Do najważniejszych

kryteriów w tej grupie należy zaliczyć

Poz. 486

nymi w sferze budżetowej. Ten pakiet będzie sukcesywnie

rozbudowywany w 1995 r. i latach następnych, w miarę

dopracowywania się w toku negocjacji ostatecznych decyzji

co do kształtu poszczególnych rozwiązań.

utrzymanie tendencji wzrostowych w gospodarce,

rozwijanie potencjału zdolności twórczych i intelektualnych społeczeństwa,

poprawę warunków działania podmiotów gospodarczych oraz ich efektywności,

Jednak, już w sposób możliwy do zrealizowania obecnie, Rząd poprzez modyf i kację w ielu rozwiązań w polityce

podatkowej oraz zasad działania administracji w 1995 r.

wprowadzi rozwiązan i a sprzyjające efektywnym podmiotom

gospodarczym, umożliwiając im gromadzenie większych

środków własnych na rozwój, a także dążąc głównie

poprzez ograniczenie inflacji i niezwiększanie deficytu budżetowego - do zwiększenia dostępnej puli kredytów.

a przede wszystkim poprawę warunków życia obywateli,

w sensie najszerszym, od bezpieczeństwa osobistego i stabilizacji ekonomicznej poczynając, poprzez ochronę środowis­

ka, warunki zdrowotne i mieszkaniowe, aż do stworzenia

możliwości pełnej samorealizacji w budowie dobrobytu

osobistego i własnej rodziny.

Także gospodarstwa domowe zyskają możliwość przeznaczenia większej części swych dochodów na oszczędności

lub wydatki szczególnie ważne dla gospodarki, to znaczy na

edukację, ochronę zdrowia, indywidualną twórczość. Te

właśnie rozwiązania są szerzej przedstawione w " Założe­

niach .. .".

Rok 1995 nie może przynieść gwałtownej , wyraźnie

odczuwalnej poprawy warunków życia wszystkich obywateli; nie przyniesie też diametralnej poprawy warunków działa ­

nia i zwiększenia zysków wszystkich podmiotów gospodarczych.

Należy wyraźnie podkreślić, że skala proponowanych

ulg podatkowych i dotacji jest dyskusyjna. Stan f inansów

publicznych sprawia, że nie może być większa. Zagrożeniem

dla niej byłyby wyższe wydatki budżetu państwa . Jest to

właśnie najważniejszy dylemat. jaki należy rozstrzygnąć przy

konstruowaniu budżetu na 1995 rok.

-

Zasadą podstawową, jaką kieruje się Rząd, jest jednak

dążenie

do tego, aby nie następowało pogorszenie tych

warunków tam, gdzie wypracowane zostały efekty, gdzie

przedsiębiorczością i wydajną pracą przyrasta wspólne narodowe bogactwo. Rząd będzie też dążył do tego, aby osiąg­

nięty już poziom życia grup ekonomicznie najsłabszych

pozostawał co najmniej na tym samym poziomie.

Realizacja tak trudnej, w obecnych warunkach, polityki

wymaga jednak przyzwolenia i twórczego zaangażowania się

wszystkich partnerów społecznych - pracodawców i praco

biorców - w jej realizację .

"Założenia polityki społeczno - gospodarczej na 1995

rok" koncentrują się na tych działaniach Rządu , które mają

bezpośredni wpływ na dochody i wydatki podmiotów gospodarczych, ludności i budżetu państwa.

Prawie równolegle z "Założeniami .. ." Rząd przedłoży

pakiet ustaw mających fundamentalne znaczenie dla przyszłego kształtu systemu polskiej gospodarki. Ustawy te

stanowić będą nowy impuls dla procesu reform, nadając im

demokratyczny charakter.

Najważniejszą zmianą będzie pakiet regulacji umoż ­

liwiający rzeczywiste wdrożenie "Paktu o przedsiębiorstwie

państwowym", a to dzięki wejściu w życie ustawo układach

zbiorowych pracy, zasadach rozstrzygania sporów na tle tych

układów oraz sposobach negocjowania najważniejszych

rozstrzygnięć polityki społeczno-gospodarczej w trójstron nym układzie: rząd - związki zawodowe - pracodawcy.

Dopełnieniem

tej grupy regulacji są projekty ustaw

zasady zarządzania i gospodarowania mieniem państwowym w przedsiębiorstwach coraz częściej

organizowanych w oparciu o kodeks handlowy (tzw. komercjalizacja przedsiębiorstw) . Znowelizowana zostanie także

ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Regulacje powyższe przyspieszą procesy przekształceń własnoś­

ciowych w gospodarce, a równocześnie - dzięki utworzeniu

jednolitej struktury zarządzającej mieniem Skarbu Państwa

- zwiększą efektywność tych przekształceń.

zmieniających

Rząd przedstawi też ustawy rozpoczynające długi proces

porządkowan i a zasad gospodarowania środkami publicz-

II. Uwarunkowania polityki

s połecz n o - g os pod a rczej

A. Sytuacja zewnętrzna

1. Ożywien i e gospodarcze w świecie zwię­

ksza szanse dla polskich eksporterów.

1) Gospodarka światowa po kilkuletniej recesji wchodzi

obecnie powoli w fazę wzrostu, który w 1995 r. powinien ulec wzmocnieniu . Szacuje s i ę , że w krajach Unii

Europejskiej w 1994 r. wzrost PKS wyniesie 1,6-1,7%,

w 1995 r. zaś ok. 2,5% . Następuje także poprawa

koniunktury u największego partnera handlowego Polski - Niemiec, gdzie po spadku PKS w 1993 r. o 1,2%

(przy średnim spadku w U E tylko o 0,3% ) przewiduje się

wzrost w roku bieżącym o ok. 2,0 %, a w roku przyszłym

o ok. 2,4% .

Poziom importu w krajach UE w 1994 r. powinien

wzrosnąć o 2,8 %, a w 1995 r. o ok. 5% . Popyt

zewnętrzny głównych partnerów handlowych Polski

w 1995 r. wyraźnie się zwiększy. Wykorzystanie tej

szansy będzie możliwe, jeśli oferta polskich eksporterów

będzie dostosowana rzeczowo i jakościowo - do

tego zw i ększonego popytu. Oferta ta musi uwzględniać

także utrzymujące się tendencje protekcjonistyczne wymuszające konieczność różnorodnego traktowania poszczególnych rynków zbytu i odpowiedniego zróżnico­

wania instrumentów promocji i wspieran ia polskiego

eksportu .

2) Wzrostowi obrotów powinny także sprzyjać koncesje

celne dla Polski w ramach umów z UE, EFTA i CEFTA

oraz GATT.

3) Czynnikiem ożywienia polskiego eksportu w 1995 r.

może być także poprawa sytuacji gospodarczej w krajach Europy Centralnej i Wschodniej, będących tradycyjnymi, komplementarnymi rynkami dla naszej gospodarki. Aktualna prognoza wskazuje, że spadek aktywności gospodarczej utrzymywać się będzie w Rosji ,

natomiast w pozostałych krajach wystąpią dodatnie

przyrosty PKS (przewiduje się wzrost inwestycji i konsumpcji) .

-

4)

Poz. 486 .

731

B. Sytuacja wewnętrzna

Duże znaczenie dla ogólnej wymiany towarowej z zagranicą

i poziomu rezerw dewizowych ma wymiana

przygraniczna, nie ujmowana w statystyce handlu zagranicznego. Szacuje się, że w 1993 r. nie rejestrowany

eksport przekroczył 3,5 mld USD.

5)

Uwzględniając poprawę terms of trade oraz wprowa-

dzenie w życie instrumentów proeksportowych można

oczekiwać w 1995 r. poprawy sytuacji w obrotach

towarowych z zagranicą. W I półroczu 1994 r. dynamika

wpływów z eksportu (119,3%) wyprzedzała znacznie

dynamikę wypłat za import (107,2%). W drugim pół­

roczu należy jednak liczyć się ze wzrostem importu.

Dlatego pomimo wyprzedzającego tempa wzrostu eksportu w 1994 r. utrzyma się ujemne saldo handlowe.

2. Tra n sfery ka p itałowe I i m it ują sza n se restrukturyzacji gospodarki oraz obniżenia inflacj i.

1) Olbrzymi pozostaje ciężar obsługi zadłużenia zagranicznego. Od roku 1981, w którym zaprzestaliśmy pełnej

obsługi zadłużenia, do końca 1993 r. spłaty wyniosły

23,5 mld USD, tj. 23% wpływów z eksportu towarów

z tego okresu, a mimo to zadłużenie wzrosło o 21,5 mld

USD.

W ciągu 1993 r. spłaty wyniosły 1,8 mld USD, co

stanowiło 13,2% wpływów z eksportu towarów.

W końcu czerwca 1994 r. zadłużenie zagraniczne wynosiło 46,8 mld USD i było o 0,2 mld USD niższe niż

w końcu 1993 r., głównie na skutek rozpoczęcia realizacji II etapu redukcji zadłużenia wobec Klubu Paryskiego.

Sfinalizowanie porozumienia z Klubem Londyńskim

powoduje konieczność zwiększenia spłat związanych

z obsługą zadłużenia .

1. Wyraźne tendencje wzrostów w polskiej

g o s p o d a r c e.

1) Od kwietnia 1992 r. systematycznie poprawia się koniunktura gospodarcza. W 1993 r. produkt krajowy

brutto zwiększył się o 3,8% w porównaniu z 1992 r.

Szczególnie wysokie tempo wzrostu odnotowano

w produkcji podstawowej przedsiębiorstw budowlano-montażowych (12,1 %) i w produkcji sprzedanej przemysłu (5,6%). Globalna produkcja rolnicza osiągnęła

poziom o 1,1 % wyższy niż w 1992 r., w tym produkcja

roślinna wzrosła o ponad 18%, a zwierzęca zmniejszyła

się ok. 13%, głównie na skutek niekorzystnych relacji

cen pasz do cen żywca.

2) Ocenia się, że wzrost PKB w 1994 r. ulegnie przyspieszeniu do 4,5% mimo braku istotnego ożywienia

w budownictwie oraz niekorzystnych warunków w rolnictwie związanych z długotrwałą suszą. O wzroście

PKB zadecyduje rozwój produkcji przemysłowej, który

w skali całego roku będzie nie mniejszy niż 9%.

3)

2) Zdolności pozyskiwania kapitału zagranicznego nadal

są ograniczone. Polska w dalszym ciągu postrzegana

jest jako kraj o dość wysokim poziomie ryzyka inwestycyjnego. Do końca I półrocza 1994 r. zagraniczne firmy

zainwestowały w Polsce tylko 3,7 mld USD. Łącznie

z zadeklarowanymi zobowiązaniami potencjał obcych

środków w 1994 r. ocenia się na 7,8 mld USD.

3. S p r o s t a n i e

zo b o w ią zan i o m

w y m ag a

działań na rzecz intensyfikacji eksportu i zachęcania inwestorów zagranicznych do angaż o w an ia ś ro d kó w

k a p i t a ł o w y c h w P o I s c e.

1) W 1995 r. należy dążyć do wzrostu napływu kapitału

zagranicznego w wysokości około 800 mln USD na

rzecz inwestycji bezpośrednich. Umożliwiłoby to sfinansowanie ok. 70% przewidywanego na ten rok przyrostu

importu.

2) Zaciągnięte zostaną nowe kredyty średnio - i długoter­

minowe wartości około 1 mld USD, głównie w między­

narodowych organizacjach finansowych oraz przez emisję obligacji na rynkach międzynarodowych.

Część tych środków przeznaczona będzie na aktywizację

procesów inwestycyjnych w kraju, m.in. na realizację

projektów infrastrukturalnych (autostrady, telekomunikacja, kolejnictwo) oraz pełną realizację zobowiązań

wobec Klubu Londyńskiego i Klubu Paryskiego.

3) Przy takich założeniach saldo obrotów bieżących będzie

nadal ujemne i nominalnie zbliżone do przewidywanego

w 1994 r. (1 mld USD). Obroty handlowe zamkną się

również saldem ujemnym wynoszącym ok. 1 mld USD .

Udział sektora prywatnego wzrasta we wszystkich dziedzinach działalności.

Wzrost produktu krajowego brutto jest w znacznej

mierze rezultatem wysokiej aktywności sektora prywatnego, wynikającej nie tylko z ekspansji istniejących już

prywatnych przedsiębiorstw, ale także działalności nowych zakładów osób fizycznych, nowych spółek polskich i spółek z udziałem kapitału zagranicznego oraz .'

prywatyzacji części przedsiębiorstw państwowych .

Ocenia się, iż w 1994 r. udział sektora prywatnego

w tworzeniu produktu krajowego brutto będzie wyższy

niż w 1993 r. Wskazuje na to zarówno wzrost liczby

podmiotów prywatnych o 7,5% w stosunku do grudnia

1993 r., jak i wzrost produkcji sprzedanej przemysłu tego

sektora o 37% w I półroczu 1994 r. w stosunku do

I półrocza 1993 r.

Pod koniec I półrocza 1994 r. pracowało w sektorze

prywatnym już 60,5% ogółu zatrudnionych w gospodarce narodowej, wytwarzając około 55% produktu

krajowego brutto, wobec 28,4% w 1989 r.

2. Ożywienie inwestycyjne ciągle zbyt słabe.

1) Utrwalają się pozytywne zjawiska w obszarze inwestycji.

Obserwowane - po 5 latach spadku - w I kwartale

1994 r. ożywienie inwestycji w dużych (zatrudniających

powyżej 50 osób) przedsiębiorstwach utrzymało się w II

kwartale. Nakłady inwestycyjne w I półroczu br. w tych

jednostkach były o 6,8% wyższe niż przed rokiem .

Wzrost odnotowały przede wszystkim przedsiębiorstwa

prywatne (o 10,8%). Również przedsiębiorstwa publiczne przeznaczyły na inwestycje więcej (o 1,5%)

środków niż rok temu. Następują korzystne zmiany

w rodzajowej strukturze nakładów, świadczące o oży­

wieniu procesów unowocześniania wyposażenia zakła­

dów wytwórczych. Powinno to poprawić konkurencyjność produkcji. Wzrost rozmiarów inwestycji rozpoczę­

tych w wielu dziedzinach przemysłu wskazywać może,

że te korzystne tendencje mają charakter trwały. Działal­

ność inwestycyjna spowodowała ożywienie zanikające­

go popytu na wyroby krajowych branż specjalizujących

się w produkcji wyposażenia technicznego.

2) Obecnie ocenia się, że ponad 80% eksploatowanych

środków trwałych pochodzi sprzed 1987 r. Przeciętny

-

Poz. 486

miejsc pracy, a w rezultacie prowadząca do zmniejszenia

bezrobocia.

stopień zużycia środków trwałych wynosi około 46%,

w tym w przemyśle 55%. Znacznie wyższy jest stopień

zużycia parku maszynowego. W przemyśle wynosi on

ponad 73% i jest zróżnicowany - od 50% w przemyśle

odzieżowym, 53% w przemyśle spożywczym, 57%

w przemyśle poligraficznym, do 80% w przemyśle

metalowym i przemyśle materiałów budowlanych oraz

84% w hutnictwie żelaza. Dlatego zachodzące zmiany

w poziomie i strukturze inwestowania są w dalszym

ciągu niewystarczające - około 50% nakładów inwestycyjnych koncentruje się nadal w gałęziach surowcowo-energetycznych.

3)

Przełamanie kilkuletniego spadku inwestowania jest

konieczne dla poprawy konkurencyjności, jakości i efektywności produkcji. Wymaga to tworzenia stabilnych,

systemowych warunków działalności podmiotów gospodarczych, tworzenia bodźców do oszczędzania i inwestowania. Stabilizacji warunków działania inwestorów sprzyjać będzie również budowa instytucji służą­

cych zmniejszaniu ryzyka inwestycyjnego oraz obniża­

nie kosztów kredytów. Ograniczone możliwości finansów publicznych powodują, że wsparcie budżetu będzie

selektywne i skoncentrowane na przedsięwzięciach modernizacyjnych sprzyjających eksportowi oraz zwięk­

szających liczbę miejsc pracy.

3. S kom pl ikowa ne uwaru n kowan ia

czne wzrostu.

społe­

1) Wejście gospodarki na ścieżkę wzrostu nie zahamowało

jeszcze trendu pogarszania się warunków życia licznych

grup społecznych. Wynika to m.in. z wysokiego poziomu

bezrobocia, spadku wynagrodzeń realnych wielu grup

zawodowych oraz z ograniczonych, w porównaniu

z potrzebami ludności, środków przeznaczonych na

pomoc społeczną.

2) Rozmiary bezrobocia sprawiają, iż zjawisko to jest jednym z naj istotniejszych problemów ekonomicznych,

politycznych i społecznych okresu transformacji. Jego

dotkliwość powiększa fakt, iż jest to zagrożenie nowe,

praktycznie nie znane społeczeństwu przez kilka dziesią­

tków poprzednich lat.

Pomimo słabnącego spadku zatrudnienia, a także zwolnienia miejsc pracy przez ok. 200 tys. osób, które nabyły

uprawnienia emerytalne, bezrobocie w 1994 r. jeszcze

się zwiększy . Spowodowane to jest znacznym napły­

wem - w miesiącach letnich - tegorocznych absolwentów szkół ponadpodstawowych, z których ok. 200

tys. nie znajdzie miejsc pracy do końca bieżącego roku.

Na rynek pracy wejdzie również pewna liczba osób

dotąd bierna zawodowo, w tym kończący służbę wojskową oraz aktywizujące się zawodowo kobiety.

Szacuje się, że w końcu 1994 r. liczba zarejestrowanych

w urzędach pracy wyniesie 3060 tys. bezrobotnych, tj.

17,2% ludności czynnej zawodowo. Oznaczałoby to

przyrost bezrobocia w 1994 r. o 170 tys. osób, zatem

znacznie niższy niż w latach poprzednich. Drugim sygnałem pozytywnych zmian na rynku pracy jest zwięk­

szająca się liczba oferowanych miejsc pracy w urzędach

zatrudnienia.

Sytuację na rynku pracy komplikuje jednak fakt utrzymywania się znaczącej skali nie w pełni wykorzystanego

zatrudnienia w przedsiębiorstwach oraz ukrytego bezrobocia na wsi.

W tych warunkach wysokiemu wzrostowi gospodarczemu musi towarzyszyć aktywna polityka rynku pracy,

stymulująca wzrost zatrudnienia i ochronę istniejących

3)

Pogorszyły się też warunki funkcjonowania

placówek

w dziedzinie edukacji

i ochrony zdrowia, z uwagi na spadek realnego zasilania

z budżetu i niedostatek innych źródeł finansowania, przy

równoczesnym znacznym wzroście zadań.

W rezultacie rośnie zróżnicowanie sytuacji dochodowej

różnych grup społecznych oraz ich dostępu do usług

sektora publicznego. Rodzi to zrozumiałe napięcia społeczne, utrudniające transformację ustrojową; tym bardziej, że globalna konsumpcja zwiększyła się w 1993 r.

realnie o 4,6%, a w 1994 r. przewiduje się jej wzrost

02,9% .

.

świadczących usługi społeczne

Skutecznym sposobem przełamywania pasywnych postaw wobec zachodzących przemian jest wzrost gospodarczy i postępujący za nim wzrost zatrudnienia i płac

realnych oraz wzrost środków na działania osłonowe dla

naj uboższych grup ludności.

4. T r u d n a s y t u a c j a f i n a n s o w a

biorstw i sektora bankowego.

p r ze d s i ę -

1) Przyspieszonemu rozwojowi gospodarczemu towarzyszy - mimo pewnych pozytywnych zmian - wciąż

trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstw i sektora

bankowego. Zwiększa się liczba jednostek nie mających

zdolności kredytowej. Brakuje bieżącej płynności finansowej. Wysokie są przeterminowane długi wobec banków, budżetu i ZUS oraz wzajemne zaległości płatnicze

przedsiębiorstw. Działalność ponad 40% podmiotów

przynosi stratę brutto, a znaczna ich część powinna być

postawiona w stan likwidacji. Tego typu działania prowadzone są jednak w wyjątkowych przypadkach, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż udział produkcji

sprzedanej tych podmiotów w sprzedaży ogółem jest

znaczący i wynosi 21,7% (I półrocze 1994 r.) . Zakres

sankcji stosowanych przez wierzycieli dążących do

wyegzekwowania należności sprowadza się głównie do

naliczania karnych odsetek, zajęcia konta bankowego

lub egzekucji innego składnika majątku przedsiębiorst­

wa.

Zobowiązania wszystkich przedsiębiorstw (niezależnie

od formy własności) wobec siebie, budżetu państwa,

ZUS i innych podmiotów wynosiły w końcu czerwca

1994 r. 591 bln zł.

Poza tą sumą przedsiębiorstwa są zadłużone w bankach

na około 294 bln zł. Zobowiązania i zadłużenia kredytowe podmiotów gospodarczych przekroczyły w końcu

czerwca br. o ok. 8% wartość ich majątku obrotowego.

W czerwcu 1993 r. łączna wartość zobowiązań i zadłużeń podmiotów przewyższała wartość ich majątku

obrotowego o 10,6%. Można więc uznać, że nastąpiła

pewna poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorstw.

2) Kryzys przedsiębiorstw znajduje odzwierciedlenie w trudnej kondycji finansowej banków. Jest to zjawisko

szczególnie niebezpieczne dla procesów rozwojowych.

"Złe kredyty" w końcu I kwartału 1994 r. stanowiły

około 32% udzielonych kredytów bankowych, co stanowi dodatkowe utrudnienie przy zaciąganiu nowych

kredytów.

3) Trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstw i banków

może stać się wyraźną barierą wzrostu gospodarczego,

ogranicza bowiem możliwości finansowania inwestycji

i ujemnie wpływa na dochody budżetu państwa.

-

Poz. 486

st an o w i

w końcu 1994 r. Liczba pracujących w gospodarce

narodowej powinna zwiększyć się o ok. 150 tys.,

Największym zagrożeniem dla budżetu państwa jest

szybko rosnący koszt obsługi zadłużenia wewnętrznego.

Na obsługę tego długu w 1993 r. przeznaczono 48 bln zł,

tj. 3,1% PKB, a w 1994 r. 77 bln zł, to jest 3,7% PKB.

Zwiększają się też kwoty odsetek od kredytów zagranicznych. W 1994 r. kosztować to będzie ok. 27 bln zł,

a w 1995 r. już ok. 37 bln zł.

Łączna obsługa długu w 1995 r. sięgnie 156 bln zł, tj.

5,9% PKB .

4) zahamowanie spadkowej tendencji nakładów na sferę

budżetową, w szczególności na naukę, edukację

i ochronę zdrowia.

Głównymi czynnikami wzrostu PKB w 1995 r. nadal będą

rozwijający się eksport oraz rosnące nakłady inwestycyjne.

Dodatkowym stymulatorem stanie się wzrastająca liczba

5. Kry z y s f i n a n s ó w p u b I i c z n y c h

rozwoju.

znaczące zagrożenie

1)

2) W strukturze wydatków budżetu państwa coraz bardziej

znaczącą rolę odgrywają tzw. "wydatki sztywne", zwią­

zane głównie z obciążeniami z tytułu obsługi długu

publicznego, dopłatami do ubezpieczeń społecznych

oraz ze spłatą różnego rodzaju zobowiązań wobec

banków. Udział tych wydatków w wydatkach budżeto­

wych ogółem szacuje się na około 40% w 1994 r.,

wobec około 35% w 1993 r.

3)

Gwałtownie rosną obciążenia budżetu państwa z tytułu

pracujących.

2. Prace Rządu z zakresu polityki ekonomicznej koncentrować się będą na

1) przyspieszeniu przekształceń rynkowych i harmonizacji

rozwiązań systemowych, w tym

a) rozwoju rynku finansowego i kapitałowego,

b) poprawie potencjału kredytowego systemu bankowego,

c) dostosowaniu rozwiązań określających funkcjonowanie przedsiębiorstw publicznych do zasad kodeksu handlowego.

uł,>ezpieczeń społecznych. W 1990 r. udział związanych

z nimi wydatków w wydatkach ogółem wynosił 8,5%,

w 1994 r. przekroczył 20%, a w 1995 r. osiągnie 21 ,5%.

Kwotowo wydatki te są wyższe od wydatków ponoszonych na edukację i opiekę zdrowotną łącznie .

4) Narastanie "wydatków sztywnych" - w warunkach

trudności w sfinansowaniu niedoboru budżetowego

- wymusza ograniczanie pozostałych wydatków i prowadzi do wzrostu przeterminowanych zobowiązań sfery

budżetowej, pogłębiając jej regres, a także zmniejsza

pulę kredytów dla gospodarki.

W poszczególnych rozwiązaniach Rząd będzie preferował działania sprzyjające wzrostowi oszczędności oraz

utrzymaniu zakładanego tempa wzrostu gospodarczego, kreującego nowe miejsca pracy. Wypracowywane

będą reguły i mechanizmy warunkujące wzrost popytu

krajowego,

2) utrzymaniu obecnego zakresu finansowania procesów

rozwojowych przez budżet.

Kryzys finansów publicznych ogranicza środki, jakimi

Rząd może wspierać procesy rozwojowe. Przewiduje

się, że rosnące dochody podmiotów gospodarczych,

a także napływające kapitały zagraniczne będą znaczą­

cym wsparciem dla tych procesów. Sprzyjać będą im

także zmiany w strukturze wydatków budżetowych,

będące następstwem reform systemów finansowania

zabezpieczeń społecznych, ochrony zdrowia, edukacji

oraz budownictwa mieszkaniowego. Prawne podstawy

tych reform zostaną przygotowane jeszcze jesienią

1994 r.

6. Utrwal~ się spadkowa tendencja inflacji.

Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w ciągu 8 miesięcy 1994 r. wzrosły o 16,0%, podczas gdy w tym samym

okresie roku ubiegłego o 20,0%. Ocenia się, że w 1994 r.

inflacja liczona w okresie grudzień 1994 r. do grudnia

1993 r. będzie o ok. 10 punktów procentowych niższa niż

w roku poprzednim. Dalsze ograniczenie inflacji wymaga,

aby polityka pieniężna do końca 1994 r., a także w 1995 r.,

była ukierunkowana na ograniczenie inflacji, przy jednoczesnym stwarzaniu warunków do przyspieszenia tempa wzrostu

gospodarczego w 1 995 r.

III. Cele polityki

s p o ł e c z n o - g o s p o d a r c z ej w 1995 r.

"Strategia dla Polski" i "Program polityki społeczno­

-gospodarczej na lata 1994-1997" to dokumenty stanowiące ramy średniookresowej polityki społeczno-gospodar­

czej, zmierzającej do osiągnięcia trzech podstawowych celów

1) szybkiego wzrostu gospodarczego,

2) stabilizacji makroekonomicznej i systemowej,

Ważnym elementem prac Rządu będzie kontynuacja działań

zmierzających do dostosowania polskiej gospodarki i systemu prawnego do rozwiązań funkcjonujących w Unii Europejskiej. Po zakończeniu prac nad "Białą Księgą" obrazującą

dystans dzielący Polskę od Wspólnot Europejskich zaktualizowany zostanie funkcjonujący program dostosowawczy.

Program ten będzie uwzględniał wymogi wynikające z Ukła­

du Europejskiego i zadania zmierzające do spełnienia kryteriów warunkujących członkostwo Polski w UE, a także

będzie obejmował działania, jakie powinny być podjęte przed

konferencją przeglądową reform w Polsce.

3. Istotnym elementem polityki będzie dążenie do minimalizowania społecznych kosztów przebudowy ustrojowej,

w tym w szczególności ograniczenie bezrobocia i sfery

ubóstwa.

3) poprawy wyrunków życia.

1. W 1995 r. Rząd będzie realizować politykę społecz­

Realizacji tego zamierzenia będą sprzyjać

-

no-gospodarczą pozwalającą osiągnąć następujące cele

1) zwiększenie PKB o 5% w stosunku do 1994 r.,

2) obniżenie stopy inflacji do ok. 17%, licząc grudzień

1995 r. do grudnia 1994 r.,

3) odwrócenie trendu wzrostu stopy bezrobocia. W grudniu 1995 r. będzie ono wynosić ok. 17% wobec 17,2%

-

działania prowadzące do realnego wzrostu dochodów

w konsekwencji poprawy wydajności pracy i ogranicze-

nia tempa inflacji,

zahamowanie tempa wzrostu, a następnie zmniejszenie

bezrobocia,

poprawa skuteczności adresowania świadczeń społecz­

nych do najbardziej potrzebujących takiego wspierania

rodzin i osób indywidualnych,

-

-

734

zaostrzenie walki z przestępczością, a dzięki temu poprawa stanu bezpieczeństwa osób indywidualnych i lepsza ochrona ich stanu posiadania.

4. Za priorytetowe dziedziny w sferze gospodarczej, na

których koncentrować się będą działania Rządu, uznaje się

promocję eksportu oraz tworzenie warunków umożliwiają­

cych wzrost skłonności do oszczędzania i inwestowania.

Wyeksportowanie większej niż w 1994 r. części produkcji

i usług przyczyni się do wzrostu dochodów, a tym samym

zwiększy skłonności do inwestowania i oszczędzania.

Wzrost efektywnych działań w tych obszarach będą

warunkować

a) restrukturyzacja gospodarki, w tym w szczególności

w wyniku procesów prywatyzacyjnych, i określenie

pozycji państwa jako właściciela majątku,

b)

unowocześnianie gospodarki

przez stymulowanie dodo niej nowoczesnych technik i technologii

uwzględniających wymogi ekologiczne. Szczególnym

wsparciem objęte będą kierunki badań w zakresie

- wysokich technologii, w tym materiałowych i biotechnologii,

- zagospodarowania nisz technologicznych, w tym

głównie w sferze infrastruktury informatycznej (wraz

z oprogramowaniem). nauk biologicznych, medycznych oraz ekonomicznych i zarządzania (w tym

badania dotyczące transformacji systemowej),

pływu

c) stabilizowanie i doskonalenie systemu finansowego,

w tym w szczególności systemu podatkowego,

d) ograniczanie inflacji, m.in. przez wygaszanie impulsów

kosztowych. Służyć temu będzie m.in. utrzymanie 7%

stawki VAT na nośniki energetyczne oraz znaczne spowolnienie tempa wzrostu ich cen w stosunku do 1994 r.,

e) polityka pieniężna ukierunkowana na ograniczanie inflacji, wzmocnienie zaufania do złotówki i ochronę rezerw walutowych, przez kontynuowanie zasady peł­

zającego kursu walutowego, obniżenie stóp procentowych oraz usprawnienie rozliczeń gotówkowych

i bezgotówkowych w wyniku denominacji złotego,

f) polityka kursu walutowego realizowana z uwzględnie­

niem takich wskaźników makroekonomicznych, jak: poziom inflacji, zmiany kursów walutowych na rynku

międzynarodowym, poziom rezerw dewizowych, bilans

płatniczy.

Po przyjęciu nowelizacji ustawy "Prawo dewizowe"

zostaną stworzone podstawy prawne do rynkowego kształ­

towania kursu walut.

5. W procesach legislacyjnych utrzymane będą zasady

-

-

równości wszystkich podmiotów wobec prawa gospodarczego,

dostępności do kredytu na równych zasadach dla wszystkich efektywnych i gwarantujących wypłacalność

podmiotów,

zapewnienia bezpieczeństwa obrotu dla wszystkich jego

uczestników, przez instytucje poręczeń, gwarancji

i ubezpieczeń - z jednej strony, a z drugiej - przez

porządkowanie prawa i wzmocnienie kadrowe policji,

aparatu kontroli skarbowej oraz instytucji wymiaru sprawiedliwości.

Poz. 486

IV. Środki służące osiąganiu celów

w 1995 r.

1. Realizacja polityki społeczno-gospodarczej Rządu

w 1995 r. ma wyraźnie wyodrębnione dwa nurty działań.

Pierwszy z nich to tradycyjne pole promowania wzrostu

produkcji z wykorzystaniem instrumentów polityki propodażowej. Nurt drugi to działania służące reformie systemu

społeczno-gospodarczego.

2. W 1995 r. nadal rozwijane będą mechanizmy lub

instytucje oddziaływające na wzrost podaży. Rząd zamierza

konsolidować i rozwijać podstawy prawne i zasady działania

1) systemu finansowania innowacji i wdrożeń, umożliwia­

jąc wprowadzenie do gospodarki nowych technik i technologii wypracowanych przez krajowe ośrodki naukowo-badawcze, z wykorzystaniem preferencji w systemie podatkowym. Przewiduje się powołanie Agencji

Techniki i Technologii, której celem działania będzie

promocja innowacji, zwiększająca konkurencyjność

produkcji, zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym,

2) systemu regionalnego subsydiowania niektórych przedsięwzięć, polegającego na integracji środków przeznaczanych na tworzenie nowych miejsc pracy na wsi

i w małych miastach, a także na rozwój infrastruktury

wiejskiej i promocję eksportu. W tym celu wykorzystany

zostanie już istniejący i obowiązujący mechanizm alokacji środków budżetowych i środków pomocowych,

a także zasilanie finansowe z istniejących funduszy

celowych. Szczególnym zadaniem Rządu będzie wspieranie inicjatyw lokalnych, dotyczących budowania systemów finansujących, precyzyjnie sformułowanych

i zweryfikowanych pod względem efektywności programów modernizacji i restrukturyzacji,

3) systemu preferencji kredytowych dla wybranych zadań

w obszarze inwestycji (w tym w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego). eksportu i rolnictwa, a także

ułatwień w zaciąganiu kredytów, zarówno ze źródeł

krajowych, jak i zagranicznych. Zakłada się dalsze subsydiowanie kredytów obrotowych, związanych z odtworzeniem produkcji rolniczej w gospodarstwach oraz

ze skupem, gromadzeniem i przechowywaniem zapasów surowców pochodzenia roślinnego i niektórych

przetworów spożywczych,

4) systemu pomocy finansowej (kredyty, dotacje) w drodze odchodzenia od powszechnego wspierania produkcji rolnej i gospodarki żywnościowej na rzecz adresowanego wsparcia określonych podmiotów na określone

cele,

5) systemu poręczeń i gwarancji dla małych podmiotów

gospodarczych, wspierającego te podmioty zwłaszcza

w początkowym okresie ich działalności,

6) systemu zaangażowania środków (po uzyskaniu funduszy EBOiR i Banku Światowego) w finansowanie

wymiany handlowej między Polską i Rosją,

7) funkcjonowania nowych uregulowań dotyczących powszechnego obrotu czekowego i wekslowego dla ułat­

wienia egzekucji należności i funkcjonowania rynku

wtórnego wierzytelności.

3. Rząd będzie tworzyć warunki przyjazne eksporterom

oraz sprzyjające obniżaniu kosztów importu, wykorzystując

do tego celu przede wszystkim

,,

1)

-

735

prywatyzację jednostek handlu zagranicznego i tworzenie organizacji - związków handlowo-produkcyjnych

(np. holdingów),

2) zwiększenie ilości i modernizację przejść granicznych

(zgodnie z przyjętym Planem zagospodarowania granicy państwowej) oraz usprawnienie odpraw granicznych, m. in przez wydzielenie specjalnych przejść granicznych (2-3) dla wybranych towarów, w tym przede

wszystkim akcyzowych (tytoń, alkohol),

3) sieć porozumień traktatowych w celu geograficznego

rozszerzenia rynków zbytu i efektywnego wykorzystania

wszelkich możliwości wzrostu udziału Polski w między­

narodowym podziale pracy,

-

4) utworzony będzie Bankowy Fundusz Gwarancyjny, odciążający bank centralny i budżet państwa od funkcji

gwaranta depozytów bankowych. Fundusz będzie również wspierał procesy restrukturyzacji banków,

5) tworzone będą banki regionalne i ponadregionalne oraz

rozwijana będzie sieć banków specjalizowanych (obsługa poszczególnych rodzajów działalności, specyficznych rynków, a także typów operacji) . Procesowi konsolidacji sprzyjać będzie wspieranie procesów przejmowania przez banki efektywne banków słabych,

o ograniczonej możliwości samodzielnego działania,

6)

5) zwiększenie promocji polskich wyrobów na rynkach

pozaeuropejskich, krajów Azji i Pacyfiku (przede wszystkim Chin, Japonii, Indii), Ameryki Łacińskiej i Bliskiego

Wschodu,

6) zwiększenie roli specjalistycznych organizacji handlu

zagranicznego w przygotowywaniu rozwiązań regulują­

cych obroty handlu zagranicznego towarami rolno-spożywczymi , w celu rozwoju najkorzystniejszych form

eksportu,

9) usprawnienie systemu przepływu informacji gospodarczej pomiędzy zagranicą a krajem, ze szczególnym

uwzględnieniem potrzeb eksporterów,

10) obniżenie podatku granicznego z 6% w 1994 r. do 5%

w 1995 r. Ponadto Polska zobowiązana jest do zade klarowanych obniżek taryfy celnej na produkty importowane z krajów, z którymi podpisała umowy o strefach

wolnego handlu, oraz do koncesji taryfowych z tytułu

uczestnictwa w Światowej Organizacji Handlu (WTO).

4. Rozwojowi podmiotów gospodarczych oraz stymulowaniu ich aktywności inwestycyjnej służyć będą działania

usprawniające prace instytucji finansowych , głównie banków, oraz zachęty do gromadzenia oszczędności

1) system ubezpieczenia kontraktów eksportowych, w tym

od ryzyka niehandlowego, oraz gwarancji kredytowych

w fazie przedwysyłkowej celem zwiększenia eksportu

towarów o wyższym stopniu przetwarzania, a zwłaszcza

maszyn i urządzeń. System ten będzie rozwijany poprzez

wzmocnienie i ' rozbudowę Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych (KUKE), umożliwiając poszerzenie zakresu jej działalności, wspieranie rozwoju polskich

podmiotów gospodarczych przy współpracy z komercyjnymi instytucjami finansowymi w Polsce i za granicą,

2) utworzony zostanie Fundusz Poręczeń Kredytowych dla

małych i średnich przedsiębiorstw z zaangażowaniem

środków budżetu państwa,

3)

c) sukcesywne ograniczanie zakresu gwarancji Skarbu

Państwa dla kredytów obrotowych, związanych z likwidacją lub restrukturyzacją podmiotów gospodarczych,

d) przygotowanie regulacji systemowych, zgodnych

z zasadami Unii Europejskiej, dotyczących subwencji

dla producentów uruchamiających nowe miejsca

pracy w regionach o szczególnej koncentracji problemów strukturalnych,

uściślenie norm jakościowych, sanitarnych, weterynaryjnych, technjcznych itp. w powiązaniu ze wzrostem

kontroli ich przestrzegania,

8) ustalenia Rundy Urugwajskiej GATT, zapewniające regulowanie dostępu do polskiego rynku artykułów przemysłowych poprzez stawki celne, rolnych artykułów zaś

poprzez stawki celne oraz system preferencyjnych kontyngentów celnych,

podjęte zostaną prace zmierzające do prawnego uregu-

lowania ubezpieczenia inwestorów krajowych wdraża­

jących nowe polskie rozwiązania naukowo-techniczne, .

obniżanie kosztów obsługi kredytów krajowych, w tym

przez

a) obniżenie stóp procentowych banku centralnego,

b) rozszerzenie zakresu gwarancji Skarbu Państwa

przez uruchomienie systemu gwarancji Skarbu Pańs­

twa dla małych i średnich przedsiębiorstw . Doskonalone będą również już istniejące procedury uzyskiwania poręczeń Skarbu Państwa, co sprzyjać bę­

dzie wzrostowi liczby podmiotów objętych gwarancjami,

4) program rozwoju stosunków gospodarczych z krajami

Europy Wschodniej,

7)

Poz. 486

7)

przystąpienie

do realizacji programu restrukturyzacji

Banku Gospodarki Żywnościowej i banków spółdziel­

czych,

8) utworzenie wyspecjalizowanych systemów oszczędno­

ściowo-kredytowych oraz instytucji finansowych dla

obsługi budownictwa mieszkaniowego (kasy mieszkaniowe dla obsługi systemu kredytu kontraktowego,

Krajowy Fundusz Mieszkaniowy wspierający tanie budownictwo czynszowe Towarzystw Budownictwa Społecznego) .

5. Tworzone będą podstawy prawne i podejmowane

organizacyjne, usprawniające obroty towarowe.

Przewiduje się

działania

1) utworzenie do końca 1995 r. pierwszej ogólnopolskiej

giełdy towarowej dla podstawowych surowców i materiałów, w formie spółki akcyjnej (publicznej) - na wzór

giełd rolnych mającej na celu stabilizację rynku

i otwarcie możliwości długoterminowych transakcji.

W pierwszej fazie proces ten dokonywać się będzie przez

wsparcie przez państwo jednej z już istniejących giełd,

która ma najlepiej zorganizowaną działalność. Przygotowane zostaną odpowiednie regulacje prawne okreś­

lające zasady funkcjonowania giełdy towarowej (giełd

towarowych) i zasady obrotu,

2) opracowanie systemu szczegółowych' procedur i trybu

zakupów publicznych, rocznych i wieloletnich, zarówno

na szczeblu rządowym, jak i samorządowym, w następs­

twie ustawy o zamówieniach publicznych i utworzenie

do końca 1994 r. Urzędu Zamówień Publicznych,

3)

podjęcie inicjatywy zmierzającej do utworzenia wspólnych banków obsługujących rozliczenia z tytułu handlu

zagranicznego z niektórymi krajami Europy Wschodniej

(Ukraina i Białoruś) .

-

6. System zachęt do inwestowania w Polsce tworzyć

będą

1) rozbudowa systemu informacji o możliwościach udziału

kapitału zagranicznego w restrukturyzacji wybranych

regionów kraju przez opracowanie i wdrażanie pro gramów restrukturyzacyjnych wybranych sektorów gospodarki oraz ochrony środowiska,

2) opracowanie zasad tworzenia i działania funduszy podwyższonego ryzyka "venture capital", ze wskazaniem

źródeł pochodzenia kapitału takiego przedsięwzięcia,

szczególnie w okresie początkowym; opracowanie

i wdrożenie programu o charakterze pilotażowym,

3) zintensyfikowanie - za pośrednictwem polskich placówek zagranicznych i innych instytucji - działań promujących inwestowanie w Polsce oraz rozszerzenie informacji o możliwościach i potencjalnych obszarach inwestowania,

4) wdrażanie wypracowanych w 1994 r. zasad zamiany

części polskiego zadłużenia na udziały kapitałowe w polskich przedsiębiorstwach ,

5)

podjęcie działań wpływających

na poprawę notowań

ryzyka dla gospodarki polskiej (promocja

osiągnięć polskiej gospodarki, osiągnięć naukowo-technicznych, promocja eksportu itp.).

wskaźnika

6) stosowanie-w uzasadnionych przepisami prawa przypadkach - procedur antydumpingowych, antysubwencyjnych i przeciwko nadmiernemu napływowi towarów,

w oparciu o zgłoszone wnioski przygotowane zgodnie

z wymogami prawa,

7) stosowanie w uzasadnionych i przewidzianych w umowach z UE, EFTA CEFTA przypadkach klauzul restrukturyzacyjnych i ochronnych .

7,. W 1995 r. wdrożone zostaną rozwiązania systemowe

nowe impulsy procesowi reform. Przebudowa

systemu będzie przynosić istotną zmianę jakościową w gospodarce i relacjach między pracodawcami i pracownikami

nadające

1) wdrażany będzie przyjęty przez Rząd program komerc jalizacji przedsiębiorstw państwowych . Trwają obecnie

prace nad przygotowaniem projektów ustaw, które

umożliwią przeprowadzenie komercjalizacji w sposób

szybki, tylko w ograniczonym stopniu rzutujący na

bieżącą działalność przedsiębiorstw,

2) realizowany będzie program "Stabilizacja - Restrukturyzacja- Prywatyzacja", w ramach umowyz Europej skim Bankiem Odbudowy i Rozwoju . Bank, wspólnie

z polskimi bankami komercyjnymi, utworzy kilka spółek

inwestycyjnych, które przez 5 lat będą zarządzać grupą

30--40 dużych przedsiębiorstw państwowych , zgodnie

z przyjętymi nowymi uregulowaniami prawnymi (sanacja przedsiębiorstw) w ramach umowy z EBOiR. przygotowując je do prywatyzacji,

3) zmieniony zostanie model sprawowania przez państwo

funkcji właściciela . Wyodrębniony będzie instytucjonalnie Skarb Państwa oraz utworzone zostaną struktury

organizacyjne zarządzające mieniem państwowym, które będą sukcesywnie przejmować uprawnienia dotychczasowych reprezentantów Skarbu Państwa . Stworzy to

możliwość realizowania przez nie aktywnej polityki

właścicielskiej w odniesieniu do mienia państwowego.

Procesowi temu sprzyjać będą kontrakty menadżerskie

na zarząd mieniem państwowym, a także procesy prywatyzacji zarządzania wsparte szeregiem bodźców eko-

Poz. 486

nomicznych wiążących dochody struktur zarządzają­

cych z wynikami gospodarczymi.

8. Ograniczeniu ulega rola państwa w regulowaniu

warunków zatrudnienia oraz rozpoczyna się budowa demokratycznych form negocjowania umów zbiorowych pracy. To

pierwsze będzie możliwe dzięki wejściu w życie znowelizo wanego Kodeksu pracy, w którym rola państwa ograniczona

zostanie jedynie do stanowienia ustawowych norm ochronnych oraz norm określających powszechnie obowiązujące

standardy. Wzrośnie autonomia stron indywidualnej umowy

o pracę . Ramy demokratycznych form negocjowania umów

zbiorowych będą tworzone przez

1) wejście w życie działu XI Kodeksu pracy regulującego

zasady zawierania układów zbiorowych pracy. Ustawa

przewiduje

- swobodę negocjowania układów zbiorowych na

szczeblu zakładu pracy, branży czy zawodu ,

- przedmiotem regulacji mogą być warunki dotyczące

treści stosunku pracy, wzajemne zobowiązania stron

zawierających układ oraz inne sprawy nie uregulowane w przepisach prawa pracy w sposób bezwzględn i e obowiązujący . Przedmiotem układów nie

mogą być jednak ustawowe uprawnienia pracownika, dotyczące np. zasad ochrony przed rozwiąza­

niem stosunku pracy, urlopów macierzyńskich , zakresu ochrony wynagrodzenia za pracę,

- układ będą negocjować i zawierać pracodawcy lub

ich przedstawiciele, a w imieniu pracowników - organizacja związkowa lub reprezentacja związków

zawodowych działających w zakładzie pracy.

W przypadku układów zbiorowych dla jednostek

sfery budżetowej strona pracodawców będzie reprezentowana przez właściwych ministrów,

- każda ze stron ma obowiązek negocjować w dobrej

wierze, co oznacza, że pracodawcy mają obowiązek

uwzględniać postulaty związków zawodowych, a te

ostatnie powinny się powstrzymać od postulatów

przekraczających możliwości finansowe partnera.

Prace prowadzone w ramach zarysowanych w "Strategii

dla Polski" programów węzłowych doprowadziły do

wniosku, że wskazane byłoby przygotowanie ustawy

o zbiorowych stosunkach pracy. W ustawie tej , poza

wymienionymi wyżej regulacjami dotyczącymi układów

zbiorowych pracy i niżej omawianą ustawą o Komisji

Trójstronnej, byłyby także zamieszczone regulacje zawarte w ustawach o: związkach zawodowych, organizacjach pracodawców i rozwiązywaniu sporów zbiorowych.,

2) ustawowe umocowanie Komisj i Trójstronnej do Spraw

Społeczno - Gospodarczych. Komisja będzie prowadziła

negocjacje w celu uzgodnienia stanowisk stron w sprawach dotyczących kierunków polityki społecznej i gospodarczej. a w szczególności

a) polityki płac i instrumentów jej realizacji,

b) polityki zatrudnienia,

c) polityki świadczeń społecznych,

d) kształtowania relacji konsumpcji do inwestycji i struktury konsumpcji,

3) zmianę systemu kształtowania wynagrodzeń w sektorze

przedsiębiorstw, w których funkcjonują negocjacyjne

mechanizmy regulacji płac, polegające na ustalaniu

przez Komisję Trójstronną do Spraw Społeczno - Gos­

podarczych górnego pułapu wzrostu płac, który będzie

-

zawarty w ustawie budżetowej, wraz z wprowadzeniem

rozwiązań specjalnych w przypadkach przekroczenia

tych pułapów w skali grożącej zachwianiem równowagi

makroekonomicznej. Będzie to wytyczna dla porozumień zawieranych corocznie przez strony zakładowych

układów pracy. Przewiduje się również rozwiązania

specjalne, umożliwiające korektę wstępnie ustalonych

wzrostów wynagrodzeń. Obowiązywać będzie także

system sankcji dyscyplinarnych w przypadku naruszenia

tych porozumień,

4) zmianę zasad kształtowania wynagrodzeń w państwo­

wej sferze budżetowej polegającą na

a) kształtowaniu wysokości przeciętnego wynagrodzenia oraz relacji płacowych między poszczególnymi

działami przez negocjowanie z przedstawicielami

reprezentatywnych związków zawodowych w ramach Komisji Trójstronnej. Wskaźnik wzrostu płacy

realnej będzie negocjowany na okres trzyletni. Pierwsze negocjacje dotyczyć będą lat 1996-1998. Corocznym negocjacjom podlegać będzie poziom przeciętnego wynagrodzenia i relacje płacowe między

działami sfery budżetowej . Terminy podwyżek wynagrodzeń określane będą w ustawie budżetowej,

b) założeniu, że w roku 1995 wzrost prognozowanego

przeciętnego wynagrodzenia będzie wyższy o 2 punkty procentowe od planowanego w ustawie budże ­

towej średnioroczneg.o wzrostu cen towarów i usług

konsumpcyjnych,

c) wprowadzeniu w ramach programu prywatyzacji

powszechnej w II połowie 1995 r. dystrybucji rekompensacyjnych świadectw udziałowych, które

stosownie do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

stanowić będą rekompensatę utraconych dochodów

w 1991 r.

9. Wykorzystując politykę podatkową Rząd będzie zapodmioty gospodarcze i osoby indywidualne do

zwiększania oszczędności oraz wydatków na ochronę zdrowia, ochronę środowiska, edukację, naukę i kulturę. W tym

celu wykorzystane zostaną przede wszystkim następujące

instrumenty

chęcał

1) ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych

a) z tytułu wydatków ponoszonych na prace naukowo-badawcze i twórcze, nakierowane na wprowadzanie

innowacji naukowo-technicznych, w tym również

proekologicznych podnoszących konkurencyjność

produkcji i usług,

b) podwyższenie limitu odliczeń od dochodów darowizn, m. in. na cele naukowe, naukowo-techniczne,

kulturalne oraz pomoc społeczną i ochronę zdrowia,

c) uznanie za koszty uzyskania przychodów kosztów

kształcenia ponoszonych przez zakłady pracy na

rzecz pracowników oraz kosztów napojów bezalkoholowych wydawanych pracownikom w czasie wykonywania pracy,

2) zmniejszenie obciążeń wyniku finansowego z tytułu

zlikwidowania podatku od wzrostu wynagrodzeń

(ppww) oraz dywidendy obligatoryjnej. Obciążenia te

zastąpione będą dywidendą płatną z zysku netto, w wysokości 20% tego zysku,

3) system ubezpieczeń, poręczeń i gwarancji ułatwiający

dostęp do kredytów oraz ochronę lokat osób prawnych,

4) preferencyjne opodatkowanie przyrostu dochodów

przeznaczonych na uruchomienie inwestycji, w tym

zwłaszcza proeksportowych,

Poz. 486

-

5) przeszacowanie środków trwałych, zwiększające wartość środków pozostających w przedsiębiorstwie,

6) zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych,

w tym

a) utrzymanie obowiązujących w 1994 r. stawek podatku przy równoczesnym zachowaniu zasady waloryzacji progów podatkowych. Dla waloryzacji progów

skali podatkowej przyjęto wzrost przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej

w okresie trzech kwartałów 1994 r. w stosunku do

analogicznego okresu roku 1993,

b) podwyższenie z 10% do 15% dochodu wartości

darowizn wyłączonych z podstawy opodatkowania

dla podatników dokonujących darowizn na cele

nauki, oświaty, kultury, kultury fizycznej i sportu oraz

ochrony zdrowia, pomocy społecznej, rehabilitacji

zawodowej i społecznej inwalidów, a także wspieranie inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg

i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia

wsi w wodę,

c) uznanie wydatków ponoszonych przez pracodawcę

na podnoszenie kwalifikacji zawodowych i wykształ­

cenia ogólnego zatrudnionych pracowników za

koszt uzyskania przychodów,

d) zwiększenie normy odliczeń od dochodu wydatków

związanych z podnoszeniem własnych kwalifikacji

(odpłatne dokształcanie i doskonalenie zawodowe),

e) wprowadzenie możliwości odliczania od dochodów

wydatków ponoszonych na zakup wydawnictw fachowych, komputerów i ich oprogramowania, przyrządów i pomocy naukowych związanych z wykonywaną pracą,

f) wprowadzenie możliwości dokonywania w latach

1995-1999 odliczeń od dochodu z tytułu poniesionych wydatków na spłatę kredytów mieszkaniowych, wraz z odsetkami,

g) podwyższenie limitu odliczeń od wydatków poniesionych na remont i modernizację lokali i budynków

mieszkalnych,

h) podwyższenie kosztów uzyskania przychodów ze

stosunku pracy dla pracowników dojeżdżających do

zakładu pracy z innej miejscowości. Możliwe będzie

odliczanie kosztów przejazdów do pracy w wysokości faktycznie poniesionej i udokumentowanej (łącz­

nie z komunikacją miejską) .

10. Rząd rozpocznie długofalowy proces przebudowy

systemu zabezpieczeń społecznych. Dla 1995 r. przyjmuje się

następującą kolejność działań

1) Poprawa ściągalności składek na ubezpieczenie społeczne od sektora publicznego

i prywatnego.

W celu zwiększenia skuteczności ZUS w dziedzinie

wymierzania i egzekwowania składek na ubezpieczenie

społeczne proponuje się między innymi: zwolnienie ZUS

z ponoszenia kosztów sądowych, umożliwienie ZUS

publikowania listy dłużników, przyznanie Zakładowi

prawa do hipoteki ustawowej z tytułu zobowiązań

dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, przyznan ie możliwości egzekucj i zaległych składek z rachun ków bankowych państwowych jednostek budżeto­

wych, rozciągnięcie odpowiedzialności całym mająt­

kiem wspólników spółek z 0.0. oraz komandytariuszy

w spółkach komandytowych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne itp.,

ł

J

,

-

2) Rozszerzenie zakresu dochodów z pracy,

o d k t ó ryc h n a I i c z a s i ę s kła d k ę n a u b e z p i e c z e n i e s p o ł e c z n e.

W celu zwiększenia dochodów funduszy ubezpieczeniowych zakłada się wprowadzenie ustawowego obowiązku objęcia składką na ubezpieczenie społeczne

dochodów z tytułu wykonywania pracy na podstawie

umowy agencyjnej lub umowy zlecenia zawartej na

okres co najmniej 15 dni, a także umów krótszych, lecz

systematycznie ponawianych z danym pracodawcą.

Ubezpieczeniu będzie podlegało również wykonywanie

umów zlecenia przez osoby, które są zatrudnione w innym zakładzie w niepełnym wymiarze. Zarobki osób,

które pracują dla jednego pracodawcy równocześnie na

podstawie umowy o pracę oraz umowy zlecenia, będą

sumowane z tytułu wykonywania obu umów i będą

stanowiły podstawę naliczania składki na ubezpieczenie

społeczne. Powinno to skłonić pracodawców do zawierania umów o pracę zamiast umów zlecenia, a tym

samym wpłynąć na wzrost poczucia bezpieczeństwa

pracowników. Ważnym skutkiem objęcia składką umów

zlecenia będzie nabycie uprawnień przez tak pracującą

grupę osób do świadczeń z ubezpieczenia społecznego .

3) Zmiana zasad orzekania o inwalidztwie.

Zakłada się wprowadzenie nowych zasad ustalania

uprawnień do renty inwalidzkiej i orzekania o inwalidztwie, wraz z systemem aktywnej rehabilitacji przedrentowej. Według projektowanych nowych zasad renta

przyznawana będzie wyłącznie z tytułu niezdolności do

pracy - na czas tej niezdolności .

4) Zmiana zasad wypłacania zasiłków chorobowych.

Zakłada się, że od 1 stycznia 1995 r. wejdą w życie nowe

jednolite dla wszystkich sektorów gospodarki zasady

wypłacania zasiłków chorobowych . Przewiduje się, że

za pierwsze 35 dni choroby w roku pracownik będzie

otrzymywał wynagrodzenie w wysokości co najmniej

80%. W przypadku choroby przekraczającej 5 tygodni

w roku kalendarzowym od 36 dnia choroby pracownikowi będzie wypłacany zasiłek przez ZUS .

5) Wprowadzenie nowego systemu zasiłków

rodzinnych.

Zasiłki rodzinne staną się od 1 stycznia 1995 r. świad­

czeniem socjalnym adresowanym do rodzin najsłab­

szych ekonomicznie i zostaną wyłączone z wydatków

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prawo do zasiłku będzie przysługiwało wszystkim rodzinom (niezależnie od faktu, czy osoba uprawniona podlega ubezpieczeniu społecznemu), w których dochód na

osobę nie przekracza 40 % przeciętnego wynagrodzenia.

Bez względu na wysokość dochodów w rodzinie będą

wypłacane tylko zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne na

osoby niepełnosprawne .

Prawo do zasiłku będzie ustalane na okresy 6-miesięcz­

ne, na podstawie dochodów rodziny z dwóch poprzedzających kwartałów. Przewidziano możliwość elastycznego reagowania na pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny, np. na skutek utraty pracy. Proponuje się

także rozwiązania zabezpieczające przed całkowitą utratą prawa do zasiłku na skutek niewielkiego przekroczenia dopuszczalnej granicy dochodu .

Projektowany nowy, jednolity i powszechny system

zasiłków rodzinnych z jednej strony pozwoli na udzielanie skuteczniejszej i odczuwalnej pomocy rodzinom

znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji materialnej,

z drugiej zaś pozwoli zracjonalizować wydatki budżeto­

we.

Przewiduje się , że wprowadzenie kryterium dochodowego

ograniczy

liczbę

wypłacanych

zasiłków

,

f

Poz. 486

738

z 11970 tys. do ok. 8000 tys. Pozwoli to na podwyż­

szenie wysokości zasiłku na 1 osobę ze 167 tys. zł do

245 tys. zł, bez zwiększenia obciążenia budżetu .

6) Zmiana zasad waloryzacji rent i emerytur

oraz przygotowanie reformy systemu emeryta I n ego.

a) Zakłada się, iż do końca 1995 r. opracowane zostaną

prawne podstawy funkcjonowania systemu emerytalno-rentowego w układzie dwupoziomowym

(podstawowy i dodatkowy). Nowym systemem objęci zostaną w pierwszej kolejności rozpoczynający

pracę lub też pozostający w okresie zatrudnienia, nie

dłuższym jednak niż 10 lat. Umożliwi to pracownikom najemnym stopniowe wypracowanie środków

pod przyszłe świadczenia . Przewiduje się, iż pełne

funkcjonowanie i efekty wprowadzanego systemu

uzyskane będą w okresie 15-20 lat od daty jego

wprowadzenia .

b) W 1995 r. utrzymane będą dotychczasowe zasady

waloryzacji rent i emerytur.

c) Opracowane zostaną zasady nowej formuły bieżącej

waloryzacji emerytur i rent, opartej na wzroście cen

towarów i usług konsumpcyjnych, tak aby nowe

zasady mogły wejść w życie z dniem 1 stycznia

1996 r. Wprowadzenie tej formuły pozwoli zachować realną wartość świadczeń.

d) Przewiduje się w II

połowie 1995 r. dystrybucję

świadectw udziałowych stanowiących rekompensatę utraconych świadczeń zgodnie z orzeczeniem

Trybunału Konstytucyjnego.

7) Zmiana zasad przyznawania zasiłków dla

bezro botn yc h.

W 1995 r. funkcjonować będą nowe zasady przyznawania zasiłków dla bezrobotnych, których istotą jest odejś­

cie od pasywnej polityki rynku pracy, koncentrującej się

głównie na osłonie socjalnej, do polityki aktywnej ukierunkowanej na tworzenie miejsc pracy.

Zmiany te stworzą możliwości

a) finansowania z Funduszu Pracy w wysokości do

50% kosztów przekwalifikowania pracowników (w

zakładach zatrudniających powyżej 50 pracowników), jeżeli w wyniku tego szkolenia pracownicy ci

zostaną zatrudnieni na innych stanowiskach pracy

przez okres co najmniej 12 miesięcy,

b) udzielania pożyczek z Funduszu Pracy nie tylko na

podejmowanie działalności gospodarczej, ale również rolniczej (z wyjątkiem zakupu ziemi),

c) refundacji zakładom pracy kosztów wynagrodzenia,

wraz ze składką na ubezpieczenia społeczne, w przypadku zatrudnienia bezrobotnych przy pracach interwencyjnych lub robotach publicznych w wydłużo­

nym okresie, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Zakład pracy otrzymałby odpowiednie środki za co

drugi miesiąc zatrudnienia bezrobotnych w ramach

12-miesięcznego okresu. Wysokość refundacji może

być podwyższona: w przypadku prac interwencyjnych - do wysokości najniższego wynagrodzenia,

a w przypadku robót publicznych - do wysokości

przeciętnego wynagrodzenia,

d) refundowania zakładom pracy wynagrodzenia i skła­

dki na ZUS w wysokt;>$ci nie przekraczającej kwoty

zasiłku

wypłacanego

w okresie 12 miesięcy

- w przypadku zatrudnienia kierowanych do pracy

absolwentów,

c) skrócenia okresu pobierania zasiłku (o 3 miesiące)

bezrobotnym, którzy utracili pracę z przyczyn dyscyplinarnych (bez wypowiedzenia), odmówili bez

..

-

uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji zatrudnienia, nie stawili się w wyznaczonym terminie

w urzędzie pracy itp.,

f) zatrudniania bezrobotnych na wniosek organów samorządu terytorialnego w ramach robót publicznych

trwających do 7 dni, w celu m. in. weryfikacji

gotowości bezrobotnych do podjęcia pracy,

g) uściślenia definicji bezrobotnego oraz zaostrzenia

kryteriów uprawniających do pobierania zasiłku

w celu eliminacji osób pozornie bezrobotnych, m. in .

uzyskujących dochody przekraczające połowę najniższego wynagrodzenia (np. z tytułu umowy agencyjnej, zlecenia, najmu, dzierżawy),

h) większej kontroli nielegalnego zatrudnienia obywateli polskich i obcokrajowców,

i) skrócenia okresu pobierania zasiłku do 6 miesięcy

w rejonach, w których stopa bezrobocia nie przekracza połowy średniej stopy bezrobocia w kraju.

Zaktualizowane zostaną zapisy w rządowym" Programie

przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenia jego negatywnych skutków" oraz uściślony zostanie harmonogram

jego realizacji. Ponadto zweryfikowany zostanie wykaz

rejonów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym na podstawie zweryfikowanych

kryteriów.

8) Świadczenia z pomocy społecznej.

Reforma sfery socjalnej dokonywać się będzie zgodnie

z harmonogramem realizacyjnym programu "Kierunki

działań w sferze polityki socjalnej".

Przy ustalaniu uprawnienia do pomocy i określaniu

kryterium dochodowego będzie uwzględniana sytuacja

osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (m.in. liczba osób, wiek, stan zdrowia itp.).

a) W 1995 r. rozpoczęty zostanie proces przygotowują­

cy wprowadzenie renty socjalnej. Nowymi zasadami

w pierwszym etapie byłyby objęte osoby, które na

skutek inwalidztwa powstałego przed 18 rokiem

życia nie są zdolne do podjęcia pracy.

b) Wprowadzone będą zróżnicowane opłaty za pobyt

w domach opieki społecznej w zależności od warunków dochodowych beneficjentów oraz od standardu

tych domów.

9)

Poz. 486

739

Działania na rzecz osób niepełnospraw­

nych.

a) Kontynuowana będzie realizacja rządowego Programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych i ich

integracji ze społeczeństwem, w celu zapewnienia

tym osobom możliwości samodzielnego uczestniczenia w życiu społecznym i zapobiegania wzrostowi

liczby bezrobotnych.

b) Rząd wzmocni kontrolę nad realizacją przez Państ­

wowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnospraw­

nych jego zadań statutowych i kierunków wydatkowania środków w celu wyeliminowania przejawów niegospodarności.

10) Wprowadzenie

dodatków

mieszkaniow y c h rekompensujących rodzinom ubogim wzrost

kosztów utrzymania mieszkań.

11. Został rozpoczęty i kontynuowany będzie w 1995 r.

proces legislacyjny, określający

.

1) zakres świadczeń zdrowotnych gwarantowanych przez

państwo ze środków publicznych, stanowiący m.in.

"

podstawę do wprowadzenia systemu ubezpieczeń zdrowotnych,

2) zakres powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, którego celem będzie zapewnienie osobom ubezpieczonym

przez wyspecjalizowaną instytucję ubezpieczeniową

(Pracowniczą Kasę Zdrowia) świadczeń rzeczowych,

obejmujących: świadczenia zdrowotne oraz zaopatrzenie w leki i inne środki lecznicze i rehabilitacyjne.

Przewiduje się, iż system ubezpieczeń zdrowotnych

będzie miał charakter powszechny, obowiązkowy i samofinansujący;

3) system finansowania szkolnictwa, kultury i kultury fizycznej, uwzględniający rosnącą rolę pozabudżetowych

źródeł finansowania rozwoju tych dziedzin.

Przedkładane "Założenia polityki społeczno-gospodarczej na 1995 L" przedstawiają jedynie generalne linie działa­

nia Rządu, najważniejsze z punktu widzenia budowy budże­

tu państwa na 1995 L Opisane instrumenty polityki społecz­

no-gospodarczej będą służyły także realizacji wielu programów problemowych, działowych i sektorowych, przygotowywanych równolegle przez Rząd. Są to z reguły programy

wieloletnie, dlatego stopień ich zaawansowania w 1995 r.

będzie zróżnicowany . Niektóre z tych programów były już

prezentowane w Sejmie RP. Wykaz podstawowych programów zamieszczono w załączniku nr 1.

Niezbędnym oprzyrządowaniem programów są zmiany

istniejącego ustawodawstwa. Kluczowe z tych ustaw, decydujące o tempie realizacji "Strategii dla Polski" zarówno

w 1995 r., jak i w latach następnych, zostały już opracowane

lub też znajdują się w ostatniej fazie przygotowania przez

Rząd. Ich wykaz zawiera załącznik nr 2.

V. Prognoza

podstawowych makroproporcji

Prognoza przebiegu procesów gospodarczych w 1994 L

wskazuje na trwały charakter ożywienia gospodarczego,

zapoczątkowanego w drugiej połowie 1992 r. Wdrożone do

gospodarki mechanizmy i odpowiadające im instrumenty

rokują możliwość utrzymania, a nawet zwiększenia w 1995 r.

tempa wzrostu gospodarczego.

Wyniki 8 miesięcy br. wskazują na realną możliwość

uzyskania w 1994 r. wzrostu gospodarczego we wszystkich

działach gospodarki narodowej poza rolnictwem i transportem.

Wzrost gospodarczy w 1995 L uzyskiwany będzie w wyniku pobudzania procesów inwestycyjnych, zwłaszcza modernizacyjno-innowacyjnych, tworzącego warunki do zwię­

kszonej dynamiki produkcji i eksportu oraz do powstawania

nowych miejsc pracy.

Procesy gospodarcze wspierane będą instrumentacją

ukierunkowaną na pobudzenie

rozwoju gospodarczego z jednoczesnym hamowaniem

wzrostu inflacji i ochroną stabilności pieniądza, kształtowa­

niem stabilnych warunków dla rozwoju sektora prywatnego

i napływu kapitału zagranicznego.

ekonomiczno-finansową,

Przy tych założeniach przewiduje się, że produkt krajowy

brutto (w cenach stałych) wzrośnie w 1995 L o ok. 5,0%,

osiągając poziom o około 14% wyższy niż w 1992 L (w

którym zahamowana została recesja gospodarcza). Przyrost

produktu krajowego brutto wytworzonego będzie wynikiem

wzrostu produkcji i usług, głównie w przemyśle i handlu oraz

w mniejszym stopniu w pozostałych działach gospodarki

narodowej, a także w wyniku wzrostu wydajności pracy (o

ok. 4,0%) .

-

740

W przemyśle zakłada się w 1995 r. utrzymanie wysokie go tempa wzrostu produkcji i usług ; dynamika produkcji

przemysłowej w stosunku do przewidywanego wykonania

1994 r. wyn iesie 6,8 %, w tym w jednostkach dużych

i średnich 7,5 %. Najwyższe tempo wzrostu przewiduje się

w sekcji działalności produkcyjnej (o 8,5 % ), mniejsze w sekcj i zaopatrzenia w energię, wodę i gaz (o 2,5 % ) oraz

w górnictwie i kopaln ictwie (o 1,0% ) .

Zakłada się, że zasilanie finansowe rolnictwa poprzez

system preferencyjnych kredytów oraz ulgi podatkowe umożliwi wzrost produkcji globalnej o ok. 3,5 %, co będzie

przyrostem znaczącym w warunkach prognozowanego spadku produkcji w 1994 r. o ok. 3 % w wyniku długotrwałej

suszy.

Produkcja rolnicza wzrośnie w 1995 r. o 4,2 % w stosunku do roku 1994, w tym roślinna o 6,0%, a zwierzęca o 2,6 % .

Szacuje się wzrost o 3 % produkcji globalnej w budownictwie. Wyższe tempo wzrostu przewiduje się w produkcji

podstawowej budowlano-montażowej , w ty!'l1 szczególnie

w zakresie robót inwestycyjnych i związanych z wym i aną

majątku produkcyjnego, a także wzrostem popytu na roboty

remontowo-modernizacyjne i adaptacyjne.

,P rognozuje się , że w 1995 r. rozwój gospodarki nie

napotka barier w zaopatrzeniu w surowce energetyczne.

Nastąpią zm iany w strukturze wykorzystania nośników energetycznych; wzrastać będzie udział ropy naftowej i gazu

w ogólnym bilansie.

Zakładana racjonalizacja zużycia oraz regulacje cenowe

paliw i energii powinny doprowadzić do zużycia energii

pierwotnej na poziomie ok. 140 mln ton paliwa umownego,

w tym węgla kamiennego i brunatnego na poziomie przewidywanego zużycia w 1994 r.

Kontynuacja proeksportowej polityki gospodarczej, wy-

Saldo obrotów towarowych objętych statystyką SAD

(w dolarach) będzie w 1995 r. ujemne. W ujęciu płatniczym

zakłada się obniżenie ujemnego salda do poziomu -1 ,O mld

USD wobec - 1,2 mld USD w 1994 r. i - 2,3 mld USD

w 1993 r.

Uwzględniając saldo handlu zagranicznego przewiduje

się, że

produkt wykorzystany w kraju wzrośnie o 4,1%

w wyniku zwiększenia popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego . Popyt konsumpcyjny wzrośnie w tempie niższym

(3,0 % ) niż PKB wytworzony (5,0 % ) i niższym niż PKB

wykorzystany w kraju (4,1 % ) . Tworzy to możliwość zwięk­

szenia oszczędności i przeznaczenia blisko 37,0 % przyrostu

PKB (podzielonego) na wzrost inwestycji .

Nakłady inwestycyjne mogą wzrosnąć o 7,0 % , a stopa

inwestycji odpowiednio zwiększy się do poziomu 22,3%

wobec 21,7% w 1994 r. (w cenach stałych 1990 r.) . Ta

przewidywana korzystna z punktu widzenia potrzeb rozwojowych gospodarki zmiana w podziale PKB stwarza realną

możliwość pobudzania procesów inwestycyjnych zarówno

w 1995 r. , jak i w latach następnych .

W spożyciu zakłada się szybszy wzrost spożycia indywidualnego (3,5 % ) oraz wolniejszy spożycia zbiorowego

(2,0% ) w stosunku do przewidywanego wykonania 1994 r.

W wyniku ożywienia produkcji i usług we wszystkich

działach gospodarki przewiduje się zahamowanie przyrostu

liczby bezrobotnych. Szacuje się, że w 1995 r. liczba bez robotnych wyniesie ok. 3050 tys., a stopa bezrobocia obniży

się do poziomu 17,0 wobec 17,2 przewidywanej w końcu

1994 r.

Zakłada się

zmniejszenie poziomu inflacji mierzonej

wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych

wzrost produktu krajowego brutto i wzrost produkcji przemysłowej . Import wzrastać będzie wolniej niż eksport i wolniej niż produkcja przemysłowa ; zakłada się bowiem ochronę

nowoczesnej produkcji krajowej przy jednoczesnym promo waniu importu na cele inwestycyjne i zaopatrzeniowe.

do poziomu ok. 17 % licząc grudzień do grudnia 1994 r. i ok.

23% średniorocznie . Szacuje się, iż ograniczenie impulsów

kosztowych do gospodarki, m.in. w wyniku utrzymania 7%

stawki VAT na nośniki energetyczne, obniżenia tempa dewaluacji złotego oraz restrykcyjnej polityki pieniężnej , stworzy

szanse dla realizacji przyjętych założeń , umożliwiając równocześnie obniżenie stopy procentowej kredytu refinansowego.

Przy takich założeniach szacuje się, że wolumen eksportu (towarów i usług w rachunkach PKB) wzrośnie w 1995 r.

o ok. 7,5 % , wolumen zaś importu o 5,0 % . Przewiduje się , że

poziom importochłonności produktu krajowego nie ulegnie

zmianie w stosunku do poziomu przewidywanego w 1994 r.

produktu krajowego brutto

dochodów jednostek gospodarczych i wpływów do budżetu , a także sprzyjać będzie

tworzeniu warunków do wzrostu stopy oszczędzania ludności i podmiotów gospodarczych.

rażającej się systemem gwarancji i ubezpieczeń , ulg w podatku dochodowym, zwrotem cła oraz preferencyjnymi kredytami, umożliwi wzrost eksportu w tempie wyprzedzającym

Zakładane tempo wzrostu

wpłynie

na

zwiększenie

PODSTAWOWE MAKROPROPORCJE GOSPODARCZE W 1995 R.

(w cenach stałych i cenach bieżących)

%

Lp.

Wyszczegó lnienie

Jednostki

miary

1991

1992

1993

1994

1995

1

2

3

4

5

6

7

1

2

Ludność (przec iętnie w roku)

tys. osób

38245

38365

38459

-

15326

14677

-

2156

1670

2509

2355

3

5 :4

6 :5

7 :6

8 :7

8

9

10

11

12

38546

38635

100,3

100,2

100,2

100,2

14584

14550

14700

95,8

99,4

99,8

101,0

2890

2737

3060

2975

3050

3030

116,4

141,0

115,2

116,2

105,9

108,7

99,7

101,8

Pracuj ący w gospodarce naro-

dowej (przeciętn i e w roku) al

Liczba zarejestrowanych bezrobotnych

- stan w ko ń cu okresu

- stan średnioroczny

-

-

"

"

"

al wielkości dla lat 1991 - 1993 podano według Małego rocznika GUS 1994

:.

t

-

Poz. 486

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

4

Stopa bezrobocia (w końcu

okresu)

%

12,3

14,3

16,4

17,2

17,0

116,3

114,7

104,9

98,8

bln zł

521,2

534,9

555,5

580,5

609,4

102,6

103,8

104,5

105,0

bln zł

"

"

157,9

156,2e )

1,7

174,9b )

158,8

16,1

176,6 b)

173,2

3,4

192,5

183,6

9,0

207,0

192,7

14,3

110,8

101,7

101 ,0

109,1

109,0

106,0

107,5

105,0

Ceny stałe 1990 r.

5

Produkt krajowy wytworzony

brutto (PKB)

6

7

8

Eksport towarów i usług

Import towarów i usług

Saldo

9

Produkt wykorzystany w kraju

(wydatki krajowe ogółem)

bln zł

519,5

518,8

552,1

571 ,6

595,1

99,9

106,4

103,5

104,1

Spożycie ogółem

bln zł

404,9

419,1

438,3

450,8

464,5

103,5

104,6

102,8

103,0

"

- " -

286,5

118,4

114,7

289,5

129,6

99,7

304,8

133,5

113,7

314,6

136,2

120,8

325,6

138,9

130,6

101,0

109,5

87,0

105,3

103,0

114,0

103,2

102,0

106,2

103,5

102,0

108,1

-

"

"

-

110,7

114,7

116,3

-1 ,7

113,8

99,7

115,8

- 16,1

117,1

113,7

117,1

-3,4

124,1

120,8

129,7

-9,0

132,8

130,6

144,9

-14,3

102,8

87,0

99,5

102,9

114,0

101 ,2

106,0

106,2

110,7

107,0

108,1

111,7

%

-

21 ,31

29,96

30,29

21 ,93

29,69

32,69

21 ,20

31 ,18

31,79

21,71

31 ,62

33,16

22,31

31 ,62

33,97

-

22,00

18,65

20,47

20,80

21,43

10

-

11

spozycle

indywidualne

w sektorze gospodarstw

domowych

- spożycie zbiorowe

Akumulacja

- nakłady brutto na środki

-

trwałe

12

13

Oszczędności ogółem

- oszczędności krajowe

- oszczędności zagraniczne

Relacje i wskaźniki

- stopa inwestycji

- udział importu w PKB

- udział eksportu w PKB

- udział oszczędności ogółem w PKB

- społeczna wydajność pracy (na 1 pracującego)

- PKB na 1 mieszkańca

- spożycie ogółem na 1 mieszkańca

14

-

-

"

"

"

"

"

tys. zł

- " -

34008

13628

36444

13942

38087

14443

39899

15061

41459

15774

107,2

102,3

104,5

103,6

104,8

104,3

103,9

104,7

-

10586

10924

11397

11695

12023

103,2

104,3

102,6

102,8

142,1

135,4

134,3

126,0

109,7

106,1

97,1

117,7

118,5

109,0

110,0

108,2

"

-

InflacjJ

- wskaźnik cen towarów

i usług konsumpcyjnych

średnioroczny

-

wskaźnik

170,3

160,4

143,0

144,3

135,3

137,6

131 ,1

126,2

122,7

116,9

-

148,1

135,7

128,5

131 ,5

132,3

135,9

128,6

121 ,9

119,5

115,5

-

140,0

120,5

138,5

123,9

130,4

124,3

128,5

116,6

120,0

bln zł

808,8

1149,4

1556,1

2090,0

2633,0

13997

13485

512

13585

15878

-2293

%

grudzień do grudnia

15

"

-

cen

produkcji

przemysłowejd)

średnio-

roczny

grudzień do grudnia

- wskaźnik cen nakładów

inwestycyjnych

Deflator PKB

-

-

"

-

"

"

"

"

Ceny bieżące

16

17

18

19

20

Produkt krajowy wytworzony

brutto (PKB)

Obroty towarowe handlu za granicznego w ujęciu płatni czym

Eksport

Import

Saldo

Relacje i wskaźniki

- stopa inwestycji

mln USD

"

"

%

12760

12709

51

18,81

16,85

15,82

16100

17300

-1200

15,78

eksport skorygowany o saldo zakupów nierezydentów

import skorygowany o saldo wydatków rezydentów

d) wskaźn i ki dla lat 1991-1993 podano według Klasyfikacji gospodarki narodowej

b)

e)

17710

18720

-1010

15,70

-

742 -

5

6

7

8

9

10

11

12

-

52775

21149

78316

29961

106696

40460

143654

54225

179126

68155

148,4

141)

136,2

135,0

134,6

134,0

124}

125}

-

17344

24956

34139

45057

56272

143,9

136,8

132,0

124,9

Monitor Polski Nr 57

1

2

3

-

społeczna wydajność pra~

-

cy (na 1 pracującego)

PKB na 1 mieszkańca

spożycie ogółem na 1 mie-

-

szkańca

-

-

tys. zł

udział dochodów budżetu

państwa w PKB

-

26,1

27,2

29,5

30,1

31.0

-

29,9

33,2

32,3

33,3

34,4

-

3,8

6.0

2,8

3,2

3,3

-

81,4

85,2

87,9

73,9

69,7

-

100,6

103,9

102,7

-

98,8

105,8

107,5e )

%

-

-

udział

-

udział długu pubłicznego

deficytu

państwa w PKB

"

budżetu

w PKB

21

22

"

udział wydatków budżetu

państwa w PKB

..

"

Poz. 486

-

przeciętne wynagrodzenie

-

realne brutto w gospodarce narodowej (rok poprzedni = 100)

przeciętna realna emerytura i renta pracownicza

brutto (rok poprzedni

= 100)

PKB w dolarach

PKB w dolarach na 1 mieszkańca

-

-

-

"

"

"

"

mln USD

76427

84326

85756

91705

97918

110,3

101)

106,9

106,8

USD

1998

2198

2230

2378

2536

110,0

101 ,5

106.6

106.6

e) łącznie z emeryturami MON

Załączniki do uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 października

1994 r. (poz. 486)

Załącznik nr 1

WYKAZ PODSTAWOWYCH PROGRAMÓW SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH DO REALIZACJI W 1995 R.

1. Kierunki działań w sferze polityki socjalnej.

2. Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia człowieka w środo­

wisku pracy.

3. Program przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenia jego

negatywnych skutków.

4. Strategia dla zdrowia.

5. Program działań na rzecz osób niepełnosprawnych i ich

integracji ze społeczeństwem.

6. Główne kierunki doskonalenia systemu edukacji w Polsce.

7. Założenia polityki mieszkaniowej państwa.

8. Program wykonawczy do polityki ekologicznej państwa

do 2000 r.

9. Zasady polityki regionalnej państwa .

10. Założenia rozwoju gospodarki turystycznej.

11 . Założenia polityki społeczno-gospodarczej dla wsi, rolnictwa i gospodarki żywnościowej do roku 2000.

12. Program restrukturyzacji i modernizacji mleczarstwa.

13. Program rozwoju hodowli bydła mięsnego w Polsce.

14. Program zahamowania spadku i odbudowy populacji

owiec w Polsce na lata 1994-2000.

15. Plan zagospodarowania granicy państwa.

16. Program rekultywacji terenów zdegradowanych przez

wojska Federacji Rosyjskiej .

17. Założenia polityki proinnowacyjnej państwa.

18. Założenia polityki naukowej i naukowo-technicznej

państwa.

19. Założenia polityki proeksportowej .

20. Program restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego.

21. Program prywatyzacji sektora tytoniowego.

22. Program prywatyzacji sektora cukrowniczego.

23. Program restrukturyzacji i prywatyzacji sektora ciężkiej

chemii.

24. Program działań dla restrukturyzacji przemysłu farmaceutycznego.

25. Program powszechnej prywatyzacji.

26. Program "Stabilizacja - Restrukturyzacja - Prywatyzacja" .

27. Program komercjalizacji dużych i średnich przedsiębiorstw państwowych .

28. Program restrukturyzacji elektroenergetyki polskiej.

29. Program restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego.

30. Program restrukturyzacji przemysłu hutnictwa żelaza

i stali.

31. Program restrukturyzacji przemysłu obronnego.

32. Strategia rozwoju telekomunikacji w Rzeczypospolitej

Polskiej do roku 2000.

33. Polityka transportowa.

34. Program budowy autostrad.

35. Centralny program mobilizacji gospodarki.

36. Partnerstwo dla Pokoju.

-

-

Poz. 486 i 487 '

Załącznik nr 2 .

WYKAZ PODSTAWOWYCH PROJEKTÓW USTAW PRZYGOTOWANYCH PRZEZ RZĄD, KTÓRYCH PRZYJĘCIE

WARUNKUJE REALIZACJĘ ZAŁOŻEŃ POLITYKI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ NA 1995 R.

I. Przekazane do Sejmu RP

15. Ustawa o rachunkowości.

1. Ustawa o zmianie ustaw: Prawo budżetowe, o samorządzie terytorialnym oraz o prywatyzacji przedsiębiorstw

16. Ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie .

państwowych.

2. Ustawa -

17. Ustawa o zasadach ewidencj i i identyfikacji podatników.

18. Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Prawo dewizowe.

3. Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym.

4. Ustawa o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady

opodatkowania oraz niektórych innych ustaw.

19. Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy

karnej skarbowej, Kodeksu karnego wykonawczego oraz ·

o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien

i nawiązek w prawie karnym.

5. Ustawa o podatku od sprzedaży akcji w obrocie publicznym.

II. W fazie finalnych prac Rządu

6. Ustawa o zmianie ustawy o podatku importowym od

towarów sprowadzanych lub nadsyłanych z zagranicy.

1. Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych, ich komer- .

cjalizacji i prywatyzacji.

.

7. Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług

oraz o podatku akcyzowym.

2. Ustawa o dopłatach z budżetu państwa do oprocen-

towania kredytów bankowych.

8. Ustawa o kształtowaniu środków na wynagrodzenia

w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw.

3. Ustawa o dopłatach z budżetu państwa do oprocen ~ .

towania kredytów rolnych .

4. Ustawa o zbiorowych stosunkach pracy.

5. Ustawa -

9. Ustawa o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz

o zmianie niektórych ustaw.

6. Ustawa o Narodowym Banku Polskim.

10. Ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniach społecz­

nych osób wykonujących pracę na rzecz jednostek

gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.

11 . Ustawa o zmianie ustawy- Kodeks pracy oraz o zmianie

niektórych ustaw.

12. Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

oraz o zmianie niektórych ustaw.

13. Ustawa o autostradach płatnych .

Prawo bankowe.

7. Ustawa o popieraniu rozwoju budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych ustaw.

8. Ustawa o rekompensatach za nieruchomości przejęte

z naruszeniem prawa na podstawie przepisów wydanych

w latach 1 944-1 962.

, 9. Ustawa o świadczeniach zdrowotnych gwarantowanych przez państwo ze środków publicznych.

10. Ustawa o zmian ie niektórych ustaw dotyczących zaopatrzenia emerytalnego.

14. Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych.

487

ZARZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ

z dnia 19 października 1994 r.

zmieniające zarządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników transportu samochodowego i lotniczego resortu zdrowia i opieki społecznej.

Na podstawie art. 79 Kodeksu pracy oraz w związku z art.

4 ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego

(Dz. U. Nr 84, poz. 386) zarządza się, co następuje