Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie założeń polityki pieniężnej na 1992 r.

§ 1. Uchwala się założenia polityki pieniężnej na 1992 r.

stanowiące załącznik do uchwały.

§ 2. Sprawozdania z realizacji założeń polityki pienięż­

nej Prezes Narodowego Banku Polskiego przedstawi Sejmowi i Senatowi za pierwsze półrocze i po trzech kwartałach

1992 r.

.

§ 3. Zobowiązuje się Rząd, przy udziale Prezesa Narodowego Banku Polskiego, do przygotowania

2) programu rozwiązania problemów związanych z nieściągalnymi kredytami.

§ 4. Prezes Narodowego Banku Polskiego przedstawi

Sejmowi i Senatowi sprawozdanie z wykonania planu finansowego Narodowego Banku Polskiego za 1992 r.

§ 5. Uchwała wchodzi w życie z dniem

z mocą od dnia 1 stycznia 1992 r.

ogłoszenia

Marszałek Sejmu: wz. J. Zych

1) raportu o stanie polskiego systemu bankowego,

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Nr 30

Warszawa, dnia 21 września 1992r.

TREŚĆ

Poz.

UCHWAŁY

SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

205 -

z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie założeń polityki p i eniężnej na 1992 r.

309

206 -

z dnia 5 czerwca 1992 r. w sprawie podstawowych kierunków prywatyzacji w 1992 r. .

313

207 -

z dnia 5 września 1992 r. w sprawie uruchomienia i przekazania środków na zaopatrzenie wsi w wodę ,

budowę kanalizacji i oczyszczalni ścieków .

317

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

208 -

z dnia 12 września 1992 r. w sprawie łagodzenia skutków suszy w 1992 r. .

317

ZARZĄDZENIE

209 -

Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu

udzielania dotacji przedmiotowych do podręczników szkolnych i akademickich .

317

O B W I ES Z C Z EN IA

210 211 -

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 3 września 1992 r. w sprawie podwyższenia kwot

jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych .

31 9

Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 14 września 1992 r. w sprawie przyrostu cen

towarów i usług konsumpcyjnych oraz przeciętnego wynagrodzenia w sześciu podstawowych

działach sfery produkcji materialnej w sierpniu 1992 r. .

320

205

UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 5 czerwca 1992 r.

w sprawie założeń polityki pieniężnej na 1992 r.

Załącznik do uchwały Sejmu Rzeczypos-

politej Polskiej z dnia 5 czerwca 1992 r.

(poz. 205)

ZAŁOŻENIA POLITYKI PIENIĘŻNEJ NA 1992 R.

I. Cele polityki pieniężnej

1. Podstawowymi celami polityki pieniężnej w 1992 r.

będą

1) kontynuacja polityki antyinflacyjnej, tak aby w końcu

roku osiągnąć stabilizację siły nabywczej złotego na

rynku wewnętrznym, oraz

-

2) ochrona pozycji waluty krajowej w stosunku do

walut obcych.

Podstawową zasadą polityki pieniężnej będzie kształ­

towanie podaży pieniądza na takim poziomie, aby jego

nadmiar nie stał się samoistnym czynnikiem inflacji i jednocześnie aby niedostatek pieniądza nie utrudniał procesów

gospodarczych.

II. Podaż pieniądza i narzędzia jej kontroli

2. Projekcja podaży pieniądza oparta została na założe­

niach polityki gospodarczej Rządu, dotyczących w szczególności wzrostu produktu globalnego brutto (GDP) oraz cen

towarów i usług, a także wielkości deficytu budżetowego

i poziomu rezerw zagranicznych.

Uwzględniając fakt że po okresie hiperinflacji na przeło­

mie 1989/ 90 r. zasoby przedsiębiorstw i ludności w ujęciu

realnym spadły gwałtownie, zakłada się, że w 1992 r. nastąpi

częściowa odbudowa zasobów pieniężnych, w wyniku czego realny wzrost podaży pieniądza krajowego zwiększy się

o kilka procent.

Przewiduje się dalsze utrzymanie tendencji do spadku

realnych zasobów w walutach obcych w ogólnej

masie pieniądza.

udziału

3. Podstawowymi źródłami kreacji pieniądza będą w roku 1992 deficyt budżetowy, finansowany częściowo przez

system bankowy, oraz kredyt dla ludności i jednostek gospodarczych.

Zakłada się konieczność sfinansowania w roku 1992

przez system bankowy deficytu budżetowego w skali znacznie przekraczającej jego finansowanie w roku 1991 .

Rozmiar przewidywanego przyrostu zadłużenia kredytowego ludności i jednostek gospodarczych będzie utrzymywany na poziomie chroniącym przed nawrotem wysokiej

inflacji, a zarazem zapewniającym kredyty konieczne do

ułatwienia podejmowania i kontynuowania działalności gospodarczej .

4. Narodowy Bank Polski oddziaływać będzie na obieg

pieniężny poprzez instrumenty finansowe.

Regulowanie płynności w systemie bankowym dokonywane będzie głównie poprzez transakcje bonami skarbowymi, natomiast emisja bonów Narodowego Banku Polskiego

będzie ograniczona.

Równocześnie banki będą mogły zadłużać się w Narodowym Banku Polskim, głównie w formie kredytu redyskontowego. Kwotę redyskonta bank centralny kształtować bę­

dzie w zależności od sytuacji pieniężnej kraju. Przyrost

kredytu refinansowego w rachunku kredytowym utrzymany

zostanie - w szczególnie uzasadnionych przypadkach - jedynie w odniesieniu do finansowania kontynuowanych

inwestycji centralnych oraz wspierania podejmowanych

przez Rząd procesów restrukturyzacyjnych. Polityka rezerw

-

Poz. 205

które - zgodnie z założeniami polityki gospodarczej - wzrosną bardziej w I kwartale, ale znacznie wolniej, niż miało to

miejsce w latach 1990 i 1991.

W razie odmiennego - od przyjmowanych założeń

- kształtowania się czynników wpływających na wielkość

przyrostu podaży pieniądza, Narodowy Bank Polski, kierując

się przedstawionymi wyżej celami polityki pi,eniężnej, dostosuje podaż pieniądza i kredytu odpowiednio do rozwoju

sytuacji.

III. Działalność depozytowo-kredytowa

6. Podstawową stopą procentową banku centralnego

w 1992 r. będzie stopa redyskontowa, ustalana w stosunku

rocznym . Jej wysokość będzie kształtowana w powiązaniu

z wysokością oprocentowania lokat na rynku międzyban­

kowym oraz wielkością przewidywanego wskaźnika inflacji.

Zostaną podjęte środki zmierzające

do zmniejszania

kosztów kredytów, między innymi również

drogą kapitalizacji odsetek lub waloryzacji kredytów i depo~ .

zytów.

dolegliwości

7. Narodowy Bank Polski będzie oddziaływać na banki

dla wspierania podejmowanych przez Rząd działań restrukturyzacyjnych w wybranych sektorach gospodarki.

Oznacza to, że w odniesieniu do przedsiębiorstw, które

nie rokują odzyskania zdolności kredytowej, banki będą

zachęcane do wycofywania kredytów i przeznaczania zwol ~

nionych środków dla przedsiębiorstw mających szansę na

uzyskanie pozycji na rynku krajowym i zagranicznym.

Narodowy Bank Polski, we współpracy z Ministrem ,

Finansów i Ministrem Przekształceń Własnościowych, bę­

dzie wspierać podjęcie przez banki renegocjacji istniejącego

zadłużenia przedsiębiorstw dokonujących restrukturyzacji

bądź modernizacji produkcji oraz inwestycji proeksportowych . Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorstw, które ponosząc j

straty netto z powodu nadmiernych obciążeń z 'różnych

tytułów, w tym z tytułu spłaty kredytów i odsetek, mają

widoki na zbyt produkcji i osiąganie zysków. W takich

wypadkach mogłoby dojść do zamiany wierzytelności banków - w całości lub w części - na udział w kapitale

przedsiębiorstw.

Jednocześnie Narodowy Bank Polski rozpocznie proce~ '

zakupu wyemitowanych przez banki komercyjne średniook­

resowych obligacji. Zakup ten dotyczyć będzie obligacji tylko

tych banków, które przeznaczą środki na sfinansowanie '

skapitalizowanych odsetek od kredytów w okresie realizacji

przedsięwzięć zgodnych z polityką restrukturyzacyjną Rządu ,

oraz inwestycji proeksportowych. Skala zakupu obligacji ;

uzależniona będzie od rozmiarów planowanych przedsięw­

zięć restrukturyzacyjnych oraz od kształtowania się bieżącej

sytuacji pieniężnej.

r

8. Rząd zapewni

obowiązkowych stabilizować będzie długookresową płyn­

opłaty do odsetek od

ność banków. W razie zagrożenia jednak nadmierną podażą

dzi~lanych przez banki rolnictwu

pieniądza, Narodowy Bank Polski będzie stosować ograniczenia ilościowe działalności kredytowej banków komercyjnych.

weJ.

5. W realizacji polityki pieniężnej uwzględniony zostanie nierównomierny przebieg czynników determinują­

cych zapotrzebowanie na pieniądz, a ,zwłaszcza ruch cen,

. ';

kredytów ui gospodarce żywnościo-

.

,

Dopłaty te będą Igwarantować bankom opłacalność

udzielania kredytów ~oprzez zapewnienie bieżącego wyrównywania ze środkó'1' budżetowych różnicy między odsetkami należnymi a kwof' ą odsetek płaconych przez kredyto-

biorców.

-

Środki budżetowe, z wyprzedzeniem przekazane do

banków, będą mogły być także źródłem kredytów specjalnych.

Wobec stworzenia podstaw prawnych do funkcjonowania kredytu hipotecznego wyspecjalizowane banki, wykorzystując środki zagraniczne i krajowe zasoby, zwłaszcza

oszczędności, zintensyfikują działalność kredytową, wspierając tym samym przyspieszony rozwój budownictwa mieszkaniowego. Stosowane będą ułatwienia w spłacie kredytów

długoterminowych na cele mieszkaniowe, polegające na

bieżącym obciążeniu kredytobiorcy spłatą rat kapitału i odsetek w wysokości określonej części dochodów gospodarstwa domowego. Nie zapłacona bieżąco część należnych

bankom odsetek będzie kapitalizowana i przejściowo wykupywana przez budżet państwa.

IV. Obsługa budżetu państwa przez system bankowy

9. Obsługa budżetu państwa i budżetów samorządo­

wych realizowana będzie w formie rachunku bieżącego, co

powinno skutecznie przeciwdziałać automatycznemu pokrywaniu niedoboru budżetu.

W celu pokrycia deficytu budżetu Skarb Państwa emitować będzie papiery wartościowe (w postaci bonów i obligacji skarbowych), sprzedawahe na aukcjach organizowanych przez Narodowy Bank Polski.

Narodowy Bank Polski zakupi w 1992 r. na rynku

pierwotnym bony skarbowe, wykorzystując je do sterowania

płyn,"!ośdą banków.

W razie niższego od zakładanego popytu na bony

skarbowe, dopuszcza się możliwość zaciągnięcia przez Skarb

Państwa w bankach krótkoterminowego (nie dłuższego niż

3-miesięczny) kredytu na warunkach komercyjnych.

10. Prezes Narodowego Banku Polskiego i Minister

Finansów wspólnie do dnia 30 czerwca 1992 r. dokonają

konwersji na bony .Iub obligacje skarbowe zaciągniętego

przez budżet kredytu w Narodowym Banku Polskim na

pokrycie deficytu budżetowego z lat 1982-1991 .

V. Kurs walutowy i polityka dewizowa

11. Polityka kursu walutowego w roku 1992 będzie

i zmierzać będzie do utrzymania płynności płatniczej kraju oraz

stymulowania eksportu przy jednoczesnym utrzymaniu dotychc,zasowego poziomu jego efektywności.

kontynuacją polityki zapoczątkowanej w roku 1991

Obowiązujący mechanizm kroczącej dewaluacji złotego

jest formą podtrzymywania konkurencyjności produkcji krajowej na rynku wewnętrznym oraz na rynkach zagranicznych.

Nie wyklucza się jednak wprowadzenia kursu płynnego

stabilizowanego, pełniej uwzględniającego bieżący stan popytu i podaży pieniądza zagranicznego.

·12. W celu zwiększenia niezadowalającej absorbcji kredytów zagranicznych, Narodowy Bank Polski będzie uczestniczył w tworzeniu przez banki komercyjne systemu gwarancji .kredytów zagranicznych.

'Gwarancje będą udzielane odpłatnie, na wniosek banku

finansującego przedsięwzięcia realizowane z udziałem kre-

dytóWzagranicznych, do wysokości 60% wartości pożyczo­

nego kapitału (bez odsetek).

Poz. 205

13. Rozwijany będzie system kupna i sprzedaży walut

obcych, usprawniający gospodarkę tymi walutami. Na tej

podstawie podjęte zostaną próby wprowadzenia terminowych operacji walutowych.

14. Rachunki walutowe osób fizycznych funkcjonować

będą według dotychczasowych zasad.

Zapewniona będzie swoboda dysponowania zgromadzonymi środkami oraz bezpieczeństwo wkładów walutowych osób fizycznych.

Utrzymany będzie wolny obrót walutami między osobami fizycznymi. Minister Finansów i Prezes Narodowego

Banku Polskiego rozważą sposoby unifikacji rynku oficjalnego i rynku kantorowego, tak aby do końca 1992 r.

funkcjonował już jednolity rynek walutowy.

15. Zostanie ułatwiony dostęp podmiotów gospodarczych do zagranicznych linii kredytowych otwieranych

w bankach polskich poprzez zwiększenie liczby banków

upoważnionych do takich operacji kredytowych .

VI. Rozwój rynku pieniężnego i kapitałowego

16. Rozwój rynku pieniężnego i kapitałowego jest podstawowym warunkiem działania mechanizmów gospodarki

pien iężno- rynkowej.

Narodowy Bank Polski będzie aktywnie wspierać wszelkie inicjatywy służące rozwojowi tych rynków. Wprowadzo no już do praktyki gospodarczej bony pieniężne Narodowego

Banku Polskiego i bony skarbowe. W 1992 r. podstawowym

papierem wartościowym będą bony skarbowe i obligacje

Skarbu Państwa.

Narodowy Bank Polski, prowadząc na wtórnym rynku

operacje kupna i sprzedaży emitowanych przez Skarb Państ­

wa papierów wartościowych, będzie regulować płynność

banków i stymulować dalszy rozwój wtórnego rynku pienięż­

nego.

Podstawowymi operacjami Narodowego Banku Polskiego na tym rynku będą aukcje warunkowego zakupu

papierów wartościowych z obowiązkowym ich odkupieniem

od Narodowego Banku Polskiego. Stworzy to podstawy do

rozwinięcia na szerszą skalę operacji otwartego rynku, a tym

samym warunki do kształtowania się rynkowej stopy procentowej .

17. Narodowy Bank Polski będzie uczestniczył w tworzeniu rynku kapitałowego przede wszystkim poprzez działa­

nia wiążące rynek pieniężny z rynkiem kapitałowym. Polegać

to będzie z jednej strony na kształtowaniu bieżącej polityki

pieniężnej, tak aby nie ' stała się ona barierą rozwoju rynku

kapitałowego, z drugiej zaś - aby procesy zachodzące na

rynku kapitałowym nie naruszyły równowagi pieniężnej

w gospodarce.

VII. Rozwój systemu bankowego i nadzór bankowy

18. Narodowy Bank Polski podejmie działania dla umocnienia sprawności funkcjonowania systemu bankowego.

W tym celu zostaną zaostrzone kryteria udzielania licencji

nowo powstającym bankom, zwłaszcza w zakresie wymogu

posiadania mininalnego kapitału własnego. Prezes Narodowego Banku Polskiego podniesie - poczynając od II kwartału 1992 r. - wymagany poziom kapitału własnego do 70

mld zł, a ponadto - w celu utrzymania realnej wartości

kapitału - skoryguje ten poziom w ciągu roku.

-

Wobec dużego zróżnicowania wysokości kapitału włas­

nego w istniejących już bankach, począwszy od 1992 r.

Prezes Narodowego Banku Polskiego wprowadzi zasadę

uzależniającą rodzaj i zakres licencji od wielkości posia danego kapitału, zobowiązując tym samym banki, by do

końca 1992 r. dostosowały kapitał własny do zakresu licencji

bądź ograniczyły działalność do poziomu posiadanego kapitału .

19. Kontynuowany będzie proces prywatyzacji banków

w którego wyniku nastąpi ograniczenie

udziału państwa i zwiększenie udziału kapitału prywatnego.

Prywatyzacja banków państwowych oraz prywatyzacja banku państwowo - spółdzielczego przeprowadzona będzie

przez Rząd przy udziale Narodowego Banku Polskiego.

państwowych,

20. Wzrost liczby banków wymaga wzmocnienia instytucjonalnych rozwiązań służących zabezpieczeniu depozytów lokowanych w bankach, a zwłaszcza oszczędności

ludności. Narodowy aank Polski i Ministerstwo Finansów

doprowadzą do utworzenia funduszu ubezpieczenia depozytów, którego środki będą lokowane w Narodowym Banku

Polskim.

21 . Koniecznym warunkiem ekspansji działalności kredytowej wspomagającej postęp gospodarczy jest stymulowanie wzrostu kredytu długoterminowego (inwestycyjnego) poprzez rozwijanie systemu gwarancji i ubezpieczeń

kredytów, służącego przezwyciężeniu obaw przed uzasadnionym ryzykiem. Prezes Narodowego Banku Polskiego

i Minister Finansów zainicjują utworzenie i rozwój nowych

instytucji ubezpieczenia kredytów.

22. W ramach doskonalenia regulacji prawnych dla

systemu bankowego,

Prezes Narodowego Banku Polskiego ustali dla banków

zasady tworzenia zabezpieczeń (rezerw) ogólnych i celowych na aktywa objęte wysokim stopniem ryzyka w celu

pokrycia przewidywanych strat z tego tytułu.

ostrożnego i bezpiecznego działania

Zabezpieczenia (rezerwy) będą tworzone - w drodze

odpisów w ciężar kosztów banku - w wysokości kwot

stanowiących zagrożenie kredytowe.

23. Dla zapewn ienia bezpieczeństwa wkładów oszczę­

dnościowych i lokat gromadzonych w bankach Prezes Naro-

dowego Banku Polskiego -

w trybie nadzoru bankowego

-zobowiąże banki do utrzymania współczynnika wypłacal­

ności (relącja funduszy własnych do aktywów banku objętych

ryzykiem) na poziomie parametrów powszechnie

stosowanych w bankach europejskich. Współczynnik ten dla

banków, które powstały przed 1989 r., powinien wynosić co

najmniej 8%, natomiast pozostałe banki powinny utrzymać

ten wskaźnik na poziomie wyższym .

24. Rozszerzenie sieci placówek bankowych powinno

sprzyjać zwiększeniu zakresu czynności i liczby operacji

bankowych, zgodnie z potrzebami gospodarki rynkowej .

Wymagać to będzie zastosowania i dalszego rozwijania

usprawnień organizacji pracy i wprowadzania nowoczesnej

techniki bankowej dla szybkiego i prawidłowego przebiegu

tych czynności.

Służyć temu będą podejmowane obecnie przez banki

działania w zakresie automatyzacji i komputeryzacji obsługi

i ewidencji księgowej operacji bankowych.

Poz. 205

312

25. Doskonalone będą mechanizmy zabezpieczające

system bankowy przed wykorzystaniem go do czerpania

przez podmioty gospodarcze nieuzasadnionych korzyści finansowych . W tym celu banki powinny w maksymalnym

stopniu uwzględniać możliwości określania w umowie rachunku bankowego takich aspektów, jak: warunki otwierania i prowadzenia poszczególnych rodzajów rachunków,

zasady ich funkcjonowania oraz zasady ich oprocentowania,

sposób przedkładania zleceń płatniczych, a także terminy

realizacji tych zleceń.

26. Dokonane zostaną zmiany w sposobię realizacji

rozrachunków międzybankowych, między innymi w wyniku

scentralizowania środków będących w dyspozycji banków

na jednym rachunku otwartym i prowadzonym przez Narodowy Bank Polski dla banku. Rozwiązania te wpłyną na

poprawę płynności banków. Uzależnione jest to jednak od

możliwości szerokiej automatyzacji operacji bankowych przy

wykorzystaniu sieci telekomunikacyjnej.

Kontynuowana będzie praca nad zorganizowaniem por. przez banki krajowej izby rozliczeniowej

w celu usprawnienia przeprowadzanych przez bank rozliczeń

pieniężnych posiadaczy rachunków bankowych.

wołanej w 1991

Biorąc pod uwagę złożoność problemu oraz uwarun kowania organizacyjne i techniczne, zadania izby będą

wdrażane etapowo. Początkowo system rozliczeń będzie

nadal prowadzony przy zastosowaniu dokumentów papierowych i tradycyjnych technik rozliczeń.

Rozrachunek międzybankowy, wykorzystujący informaz systemu rozliczeń, umożliwi odmowę kredytowania

rozrachunków międzybankowych przez Narodowy Bank

Polski.

cję

Docelowo system rozliczeń pieniężnych realizowanych

przez izbę rozliczeniową będzie prowadzony z wykorzystaniem technik epd systemu telekomunikacyjnego sieci

Telbank.

27. W 1992 r. powinny być zastosowane w pełnym

zakresie międzynarodowe standardy rachunkowości i nowy

usystematyzowany sposób prowadzenia ewidencji księgo­

wej . W związku z tym od 1 stycznia 1992 r. banki przekazywać będą do Narodowego Banku Polskiego sprawozdawczość wynikającą z bankowego planu kont '91 (BPK-91).

Nowa sprawozdawczość, oparta o BPK-91, umożliwi zaspokojenie potrzeb ewidencyjnych i sprawozdawczych

dla

-

banków w celu prawidłowego zarządzania aktywami

i pasywami oraz dopełniania obowiązku publikacji sprawozdań finansowych,

-

Narodowego Banku Polskiego do oceny polityki monetarnej, kredytowej, nadzoru nad systemem bankowym

oraz do sporządzania bilansu płatniczego,

-

instytucji podatkowych, statystycznych oraz międzyna­

rodowych instytucji finansowych.

28. Rozwój systemu bankowego wymaga dostosowania rozwiązań prawnych do standardów funkcjonujących

w krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej. Stąd niezbęd­

ne jest prowadzenie w 1992 r. prac nad kompleksową

reformą prawa bankowego.