Uchwała Nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej.

§ 1. 1. Naczelne i centralne organy administracji państ­

wowej oraz inne jednostki podległe Radzie Ministrów i Prezesowi Rady Ministrów stosują przy opracowywaniu i roz patrywaniu projektów aktów normatywnych Zasady techniki

prawodawczej, stanowiące załącznik do uchwały.

2. Opracowywanie oraz rozpatrywanie projektów aktów normatywnych ustanawiających prawo miejscowe regulują odrębne przepisy.

§ 2. Zasady techniki prawodawczej stosuje się przy

opracowywaniu i rozpatrywaniu

1) projektów ustaw,

2) projektów aktów wykonawczych: rozporządzeń Rady

Ministrów, Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów,

uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń Prezesa Rady

Ministrów, ministrów lub centralnych organów administracji państwowej .

3) projektów innych aktów normatywnych Rady Ministrów, Prezesa Rady Ministrów, ministrów lub centralnych

organów administracji państwowej.

§ 3. Przy opracowywaniu i rozpatrywaniu

1) projektów ustaw -

stosuje się przepisy działów I i III,

2) projektów aktów wykonawczych - stosuje się przepisy

działu Iloraz odpowiednio przepisy działów I i III,

a w szczególności § 3-8, § 16, § 18-20, § 29, § 32-35,

§ 38 i 39, § 60-62 oraz § 98-108,

3) projektów innych aktów normatywnych - stosuje się

odpowiednio przepisy działów I, II i III, a zwłaszcza

przepisy wymienione w pkt 2.

§ 4. Komórki obsługi prawnej organu lub innej jednostki, która opracowuje projekt aktu normatywnego, kontrolują zgodność projektu z Zasadami techniki prawodawczej

i w razie stwierdzenia niezgodności dostosowują projekt do

wymagań Zasad.

§ 5. Uchwała wchodzi w

1992r.

życie

z dniem 1 stycznia

Prezes Rady Ministrów: J. K. Bielecki

§ 12. Poszczególne części ustawy zamieszcza się w na.

stępującej kolejności

1) tytuł,

2) przepisy merytoryczne ogólne i szczegółowe,

3) przepisy o zmianie przepisów obowiązujących,

4) . przepisy przejściowe i dostosowujące,

5) przepisy uchylające, przepisy o wejściu ustawy w życie

oraz przepisy o wygaśnięciu mocy obowiązującej ustawy (przepisy końcowe).

wyrażeniami językowymi (określeniami)

Rozdział 3

Tytuł ustawy

2. W ustawie należy unikać posługiwaJ1ia się

1) określeniami specjalistycznymi (tzw. profesjonalizmami), jeśli mają odpowiedniki w języku powszechnym,

2) określeniami lub zapożyczeniami obcojęzycznymi, chyba że nie mają dokładnego odpowiednika w języku

polskim,

3) nowo tworzonymi pojęciami lub strukturami język,o­

wymi (neologizmami), chyba że w dotychczasowym

słownictwie polskim brak odpowiedniego określenia.

§ 6. W ustawach należy posługiwać się określeniami,

które zostały użyte w ustawach podstawowych dla danej

dziedziny spraw, w szczególności w kodeksach.

§ 7. Do oznaczenia jednakowych pojęć należy używać

jednakowych określeń, a różnych pojęć nie powinno oznaczać się tymi samymi określeniami.

§ 13. W tytule ustawy w oddzielnych wierszach zamieszcza się następujące części

1) oznaczenie rodzaju aktu,

2) data aktu,

3) ogólne określenie przedmiotu aktu .

§ 14. Data ustawy jest poprzedzona zwrotem "z dnia"

i zawiera wskazanie dnia, nazwę miesiąca określoną słownie

oraz roku cyframi arabskimi i znakiem "r." jako skrótem

wyrazu "rok".

§ 15. 1. Przedmiot ustawy określa się możliwie najzwięźlej, bez powoływania innych ustaw, z wyjątkiem prze-

widzianym w § 31 ust. 1 i § 66 ust. 1 i 2.

2. Określenie przedmiotu ustawy może być

§ 8. Przepisy ustawy należy redagować zwięźle i syntetycznie, unikając nadmiernej szczegółowości, a zarazem

, w sposób, w jaki wyraża się typowe sytuacje życiowe .

§ 9. 1. Ustawa nie może powtarzać przepisów zawartych w innych ustawach ani normować w przepisach szczegółowych tych spraw, które zostały unormowane w innych

przepisach tej ustawy.

2. W ustawie można odsyłać do przepisów tej samej lub

innej ustawy; niedopuszczalne jest natomiast odsyłanie do

przepisów aktu wykonawczego.

§ 10. W ustawie nie należy zamieszczać wypowiedzi,

które nie służą wyrażaniu norm prawnych, a w szczególności

uzasadnień sformułowanych norm, apeli, postulatów lub

upomnień.

Rozdział 2

Budowa ustawy

§ 11. 1. Ustawa zawiera

1) tytuł,

2) przepisy merytoryczne,

3) przepisy o wejściu ustawy w życie.

1) omawiające - rozpoczynające się od przyimka "o" (np.

ustawa o szkolnictwie wyższym, o zmianie ustawy ... ),

2) rzeczownikowe - rozpoczynające się od słów "kodeks", "prawo", "ordynacja", w przypadku gdy ustawa

wyczerpująco normuje obszerną dziedzinę spraw (np.

kodeks karny, prawo celne, ordynacja wyborcza ... ) lub

rozpoczynające się od słów "przepisy wprowadzające

... ", w przypadku gdy ustawa jest ustawą wprowadzają­

cą (np. przepisy wprowadzające kodeks cywilny).

Rozdział 4

Układ i postanowienia przepisów merytorycznych

§ 16. 1. W przepisach merytorycznych wydziela się

przepisy ogólne, określające zakres przedmiotowy i podmiotowy stosunków regulowanych ustawą lub wyłączonych

spod jej regulacji.

2. Przepisy ogólne wydziela się również wtedy, gdy

zachodzi potrzeba zamieszczenia w nich innych niż wskazane w ust. 1 elementów wspólnych dla wielu ' przepisów

merytorycznych, a w szczególności objaśnień do użytych

w ustawie określeń lub skrótów.

-

§ 17. 1. Przepisy szczegółowe zamieszcza się w ustawie w następującej kolejności

l} przepisy prawa materialnego,

2} przepisy o organach i trybie postępowania,

3} wyjątkowo również przepisy karne.

2. W ustawach normujących organizację, zadania

i kompetencje organów lub instytucji (np. ustawa o ustroju

sądów powszechnych, ustawa o samorządzie terytorialnym,

ustawa o terenowych organach rządowej administracji og61nej) najpierw zamieszcza się przepisy o organach, ich zadaniach i kompetencjach oraz trybie działania , a następnie,

w razie potrzeby, także przepisy prawa materialnego oraZ

przepisy karne.

3. Przepisy karne · zamieszcza się w ustawie jedynie

wtedy, gdy przekroczenie norm ustawy nie kwalifikuje się

jako naruszenie przepisów kodeksu karnego, ustawy karnej

skarbowej lub kodeksu wykroczeń, a czyn wymagający

zagrożenia karą jest związany w szczególny sposób z treścią

redagowanej ustawy.

§ 18. 1. Przepis prawa materialnego powinien możliwie

bezpośrednio i wyraźnie wskazywać, kto, w jakich okolicznościach i jak ma się zachować (przepis podstawowy).

2. Przepis podstawowy może wyjątkowo wskazywać

jedynie czyn nakazywany (zakazywany) adresatowi normy,

jeżeli

1} adresat lub okoliczności tego nakazu (zakazu) są wskazane w sposób niewątpliwy w innej ustawie,

2} celowe jest, aby określenie adresata lub okoliczności

zamieścić w przepisach ogólnych tej samej ustawy.

3} powszechność zakresu adresatów lub okoliczności jest

oczywista.

§ 19. 1. Jeżeli pewne elementy uściślające treść kilku

przepisów szczegółowych, zwłaszcza przepisów prawa materialnego, miałyby się powtarzać w tych przepisach, należy

je wydzielić w jeden wspólny przepis i zamieścić albo

w przepisach ogólnych danej ustawy, albo bezpośrednio po

zespole tych przepisów szczegółowych, w których te elementy miałyby wystąpić.

2. Jeżeli od któregoś z elementów danego przepisu

przepisu prawa materialnego,

przewiduje się wyjątki lub któryś z elementów tego przepisu

wymaga uściślenia, przepis (przepisy) formułujący wyjątki

lub uściślenia należy zamieścić bezpośrednio po danym

przepisie szczegółowym.

szczegółowego, zwłaszcza

§ 20. 1. Wydzielone w ustawie przepisy ogólne określa

się nazwą "przepisy ogólne", a w

ich obrębie można wydzielić zespoły tematyczne i oznaczyć je nazwami wskazują­

cymi na ich treść .

2. Przepisy szczegółowe należy systematyzować w zespoły i oznaczać je nazwami wskazującymi na treść każdego

z tych zespołów (np. "mienie komunalne", "pracownicy

szkoły wyższej") .

Rozdział 5

Postanowienia przepisów przejściowych

i dostosowujących

§ 21. 1. W przepisach przejściowych normuje się

wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod działaniem

prawa dotychczasowego.

Poz. 310

2. W przepisach przejściowych należy w szczególności

1} unormować sposób zakończenia postępowania w sprawach będących w toku,

2} rozstrzygnąć, czy i w jakim zakresie stosuje się nowe

przepisy do uprawnień i obowiązków powstałych pod

działaniem dotychczasowego prawa,

3) rozstrzygnąć, czy i przez jaki czas utrzymuje się w mocy

instytucje prawne, które znosi nowe prawo,

4) rozstrzygnąć, czy utrzymuje się w mocy dotychczasowe

przepisy wykonawcze do czasu zastąpienia ich nowymi.

§ 22. 1. Jeżeli w stosunku do spraw wymien ionych

w § 21 ust. 2 pkt 1-3 zamierza się zachować czasowo

w mocy przepisy dotychczasowego prawa, należy to wyraź­

nie zaznaczyć w nowej ustawie, nadając przepisowi przejś­

ciowemu brzmienie: "W dziedzinie ... stosuje się ustawę

(dawną) ... w szczególności art . ... , jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej", albo "Przepisy ... nie naruszają mocy obowiązującej

przepisów o .. ., a w szczególności art .... " .

2. W przepisach przejściowych , z wyłączeniem postaprzepisów karnych, można wskazać

również termin, od którego przestają obowiązywać przepisy

dotychczasowego prawa, zachowane w mocy zgodnie z po stanowieniem ust. 1.

nowień dotyczących

§ 23. 1. Jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której

wydano akt wykonawczy, albo uchyla się lub zmienia jedynie

przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, to oznacza to, że taki akt wykonawczy traci moc

obowiązującą z dniem wejścia w życie nowej ustawy.

2. Jeżeli zamierza się zachować czasowo w mocy akt

wykonawczy, o którym mowa w ust. 1, albo poszczególne

przepisy takiego aktu, należy to wyraźnie zaznaczyć w nowej

ustawie, nadając przepisowi przejściowemu brzmienie: "Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są

sprzeczne z niniejszą ustawą".

3. W ustawie pozostawiającej czasowo w mocy dotychczasowy akt wykonawczy należy wyznaczyć organowi upoważnionemu termin, do którego ma on obowiązek wydać

nawy akt wykonawczy.

4. Zamieszczenie przepisu, o którym mowa w ust. 2, jest

dopuszczalne jedynie w ustawie uchylającej ustawę, do

której dane przepisy wykonawcze zostały wydane, a nie jest

dopuszczalne w kolejnych ustawach uchylających.

§ 24. W przepisach dostosowujących normuje się sposób powołania po raz pierwszy organów w instytucjach

ukształtowanych nowym prawem oraz sposób dostosowania

się do nowych przepisów (np. sposób uzupełnienia składu

dotychczasowych organów, sposób przekształcenia dotychczasowych instytucji), wyznaczając odpowiedni termin dostosowania się do nowych przepisów lub powołania nowych

organów.

§ 25. Rozwiązania przewidziane w przepisach przejś­

ciowych i dostosowujących powinny być ukształtowane

w sposób nieuciążliwy dla zainteresowanych i pozostawiać

im możliwość przystosowania się do przepisów nowego

prawa, wyznaczając termin, do którego miałoby to nastąpić .

§ 26. W przepisach przejściowych i dostosowujących

nie normuje się spraw innych niż określone w § 21 i 24.

-

Rozdział 6

Poz. 310

4. W przypadku uchylania ustawy głównej, w akcie

Układ i postanowienia przepisów końcowych

uchylającym nie zamieszcza się przepisów uchylających akt

wprowadzający ustawę główną;

zamieszczenie przepisów

uchylających ustawę wprowadzającą jest konieczne wtedy,

§ 27. 1. Przepisy końcowe zamieszcza się w ustawie

w następującej kolejności

gdy ustawa ta zawiera przepisy inne niż wymienione w ust. 3.

1) przepisy uchylające,

§ 32. 1. W ustawie należy zamieścić przepis określający

termin jej wejścia w życie, chyba że termin ten określają

odrębne przepisy ustawy wprowadzającej.

2) przepisy o wejściu ustawy w życie,

3) w razie potrzeby ustawy.

przepisy o

wygaśnięciu

mocy

2. W przepisach końcowych nie zamieszcza się poust. 1.

stanowień innych niż wymienione w

§ 28. 1. W przepisie uchylającym należy wyczerpująco

wymienić przepisy, które ustawa uchyla.

2. Jeżeli ustawa w sposób całkowity i wyłączny regulujedaną dziedzinę spraw, a wyczerpujące wymienienie przepisów dotąd obowiązujących w danej dziedzinie napotyka

znaczne trudności, można wyjątkowo w przepisie uchylają­

cym posłużyć się zwrotem: "Tracą moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące spraw unormowanych w ustawie; w szczególności tracą moc ..:".

3. W przypadku innym niż wskazany w ust. 2 nie

powtarza się w przepisach uchylających powszechnie przyjętych reguł kolizyjnych (np. reguły "tracą moc dotychczasowe przepisy sprzeczne z niniejszą ustawą").

4. Nie jest dopuszczalne poprzestanie na domyślnym

uchyleniu przepisów lub przepisu przez samo odmienne

uregulowanie danej sprawy w nowej ustawie lub w przepisie

nowej ustawy.

§ 29. 1. Ustawę normującą dotychczas daną dziedzinę

spraw powinno się uchylić w całości, bez pozostawiania

w mocy poszczególnych jej części, a zwłaszcza pojedynczych

przepisów.

2. Jeżeli wyjątkowo zachodzi potrzeba zachowania

mocy obowiązującej niektórych przepisów uchylanej ustawy, należy posłużyć się zwrotem: "Traci moc ustawa ...

z wyjątkiem następujących przepisów ... " i wyczerpująco

wymienić przepisy, które pozostają w mocy.

§ 30. Jeżeli zachodzi potrzeba uchylenia tylko niektórych przepisów ustawy, w przepisie uchylającym wymienia

się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący uchylane przepisy

podstawowe.

§ 31. 1. W przypadku ustaw szczególnie obszernych

lub zasadniczo zmieniających dotychczasowe prawo, przepisyo wejściu w życie ustawy głównej, przepisy uchylające

oraz przepisy przejściowe można zamieścić w oddzielnej

ustawie (ustawie wprowadzającej).

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do ustaw nowelizują ­

cych.

3. Ustawa wprowadzająca nie powinna zawierać przepisów innych niż zamieszczone w niej w kolejności

1) przepisy o wejściu w życie ustawy głównej,

2) przepisy uchylające,

3) przepisy przejściowe.

2. Wyznaczany przez

ustawę wprowadzającą

termin

wejścia w życie ustawy głównej powinien przypadać na ten

sam dzień co dzień wejścia w życie ustawy wprowadzającej.

§ 33. 1. Termin wejścia w życie ustawy oddziela się od

daty jej ogłoszenia okresem czternastu dni (vacatio legis).

2. W przypadku obszernych ustaw o znacznej doniosło­

ści społecznej lub ustaw, których realizacja wymaga szcze-

gólnego przygotowania, albo ustaw w znacznym stopniu

dotyczących podmiotów zamieszkałych lub mających siedzibę za granicą, okres wymieniony w ust. 1 powinien być

odpowiednio dłuższy.

3. W przypadkach szczególnie uzasadnionych dzień

w życie ustawy można wyznaczyć na dzień jej

ogłoszenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawa nakłada obowiązki na obywateli lub inne podmioty nie podległe organom

wejścia

państwa.

§ 34. Przepis o · wejSCIU w życie ustawy może mieć

następujące brzmienie

1) " ... wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogło­

szenia",

2) " ... wchodzi w życie po upływie ... (dni, miesięcy) od

dnia ogłoszenia",

3) " ... wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia",

4) " ... wchodzi w życie z dniem ...

kalendarzowo)",

(dzień

oznaczony

a w przypadkach szczególnie uzasadnionych (§ 33 ust. 3)

5) " ... wchodzi w życie z dniem ogłoszenia".

§ 35. 1. Jeżeli termin wejścia w życie ustawy ma być

stosunkowo bliski terminowi jej ogłoszenia, stosuje się

formułę wymienioną w § 34 pkt 1, a w przypadkach szczególnie uzasadnionych - w § 34 pkt 2 lub 5.

2. Jeżeli termin wejścia w życie ustawy jest odległy od

terminu jej ogłoszenia, można posłużyć się formułą wskazaną

w § 34 pkt 4.

3. Jeżeli termin wejścia w życie ustawy jest odległy od

terminu jej ogłoszenia, można go także wskazać przez upływ

miesięcy (§ 34 pkt 2), z wyjątkiem przypadku, gdy koniec

tego terminu przypadałby na dzień nie występujący w danym

miesiącu.

§ 36. Ustawa ogłoszona, zawierająca upoważnienia do

wydawania aktów wykonaWczych, upoważnia do wydania

tych aktów przed dniem wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem, że przepisy aktów wykonawczych wchodzą

w życie nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie samej

ustawy.

-

§ 37. Jeżeli zamieszczone w ustawie przepisy dostosowujące mają wejść

w życie bez zachowania wskazanego

w ustawie- vacatio legis, należy to wyraźnie zaznaczyć

w przepisie końcowym, nadając mu brzmienie: "Ustawa

wchodzi w życie ... , przepisy art .... wchodzą w życie z dniem

ogłoszenia" albo: "Ustawa wchodzi w życie .. ., z wyjątkiem

przepisu art ...., który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia" .

§ 38. 1. W ustawie nie

można

nadawać

przepisom

mocy wstecznej.

2. Postanowienie ust. 1 nie dotyczy przepisów stwarzających obywatelom lub innym podmiotom korzystniejsze niż

dotychczas sytuacje prawne.

§ 39. 1. Przepis nadający moc wsteczną ustawie lub jej

części

powinien mieć następujące brzmienie: "Ustawa

wchodzi w życie ... i ma zastosowanie do zdarzeń (stanów

rzeczy) ... , które powstały przed dniem ... " lub "Ustawa

wchodzi w życie ... i ma zastosowanie również do zdarzeń

(stanów rzeczy) ... , które powstały przed dniem ... ", a jedynie

wyjątkowo: "ustawa wchodzi w życie ... z mocą od ...".

2. Przepisy ustawy inne niż te, którym przepisy końcowe

nadały moc wsteczną, a posiadające moc wsteczną wynikającą z ich treści i odnoszące się do zdarzeń lub stanów rzeczy,

które powstały przed dniem wejścia w życie ustawy, muszą

jednoznacznie wskazywać te stany rzeczy lub zdarzenia.

§ 40. 1. Przepis określający termin wygaśnięcia mocy

obowiązującej ustawy zamieszcza się w niej wtedy, gdy ma

ona obowiązywać w ograniczonym czasie.

Poz. 310

§ 45. 1. Artykuł oznacza się skrótem "art." i kolejną

cyfrą arabską z kropką, przy zachowaniu ciągłości numeracji

artykułów w obrębie całej ustawy, a przy powoływaniu

- skrótem "art." bez względu na liczbę i przypadek; w ustawie wprowadzającej kodeks numer artykułu można oznaczać

kolejną cyfrą rzymską .

2. Ustęp oznacza się cyfrą arabską z kropką bez nawiasów, przy zachowaniu ciągłości numeracji w obrębie danego

artykułu, a przy powoływaniu - skrótem "ust." bez względu

na liczbę i przypadek.

3. Punkty oznacza się cyframi arabskimi z nawiasem

z prawej strony, z zachowaniem ciągłości numeracji wobrębie artykułu (ustępu), a przy powoływaniu skrótem

"pkt" bez względu na liczbę i przypadek.

4. Wyliczenia w obrębie punktów (tzw. "litery") oznacza się małymi literami alfabetu łacińskiego z nawiasem

z prawej strony, z zachowaniem ciągłości alfabetycznej

w obrębie punktu, a przy powoływaniu - skrótem "lit." bez

względu na liczbę i przypadek.

5. Punkt i literę pisze się od nowego wiersza przy

uwzględnieniu odpowiednio szerszego marginesu .

6. Przepisy artykułu podzielonego na ustępy, punkty

i litery cytuje się w następującej kolejności: art . ... , ust .... , pkt

..., lit. .. ,

§ 46. 1. W celu systematyzacji przepisów ustawy artykuły można grupować w jednostki wyższego stopnia.

2. Artykuły grupuje się w rozdziały,

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie może być

określony przez wskazanie wystąpienia pewnych okoliczności.

§ 41. Przepisy przejściowe i końcowe można zamieszczać pod łączną nazwą "przepisy przejściowe i końcowe".

rozdziały grupuje

się w działy, a działy łączy się w tytuły .

3. W kodeksach i innych ustawach podstawowych dla

danej dziedziny spraw można tytuły grupować w księgi,

a księgi łączyć w części.

4. Wyjątkowo w ustawach, o których mowa w ust. 3,

można dodatkowo wprowadzić oddziały jako jednostki sys-

tematyzacyjne niższe niż rozdział.

Rozdział 7

Oznaczanie przepisów ustawy i jej systematyzacja

§ 42.

Podstawową jednostką redakcyjną

ustawy jest

artykuł.

§ 43. 1. Każdą samodzielną myśl należy ujmować w odrębny artykuł.

2. Artykuł powinien być, w miarę możności, jednostką

jednozdaniową·

3. Jeżeli samodzielną myśl wyraża zespół zdań, należy

dokonać podziału artykułu na ustępy, przy czym w kodek-

sach ustępy oznacza się paragrafami (§).

4. Podział artykułu na ustępy należy wprowadzić także

wtedy, gdy występują powiązania treściowe między zdaniami wyrażającymi samodzielne myśli, ale treść żadnego z nich

nie jest na tyle istotna, aby wydzielić ją w odrębny artykuł.

§ 44. 1. W obrębie artykułu (ustępu) zawierającego

wyliczenie wyróżnia się dwie części: wprowadzenie do

wyliczenia oraz punkty.

2. W obrębie punktów można dokonać dalszego wyliczenia.

§ 47. Jednostki systematyzacyjne wyższego stopnia

stosuje się tylko wtedy, gdy co najmniej w stosunku do jednej

z nich zastosowano uprzednio odpowiednie jednostki systematyzacyjne stopnia niższego, w szczególności w ustawie

można wyróżnić działy, jeżeli co najmniej w obrębie jednego

z nich wyróżniono rozdziały .

§ 48. 1. Rozdziały (oddziały) numeruje się cyframi

arabskimi, a wyższe jednostki systematyzacyjne - cyframi

rzymskimi.

2. Nazwa jednostki systematyzacyjnej wyższego stopnia składa się z wyrazu "część", "księga" , "tytuł", "dział",

"rozdział" ("oddział") z cyfrą porządkową oraz ze zwięzłego

określenia treści lub zakresu normowanych spraw (np. "przepisy gminne", "odpowiedzialność za długi spadkowe") .

Rozdział 8

Przepisy upoważniające

§ 49. 1. Przepisy upoważniające do wydania aktu wykonawczego muszą wskazywać podmiot upoważniany oraz

formę aktu, do którego wydania upoważniają .

-

Poz. 310

2. Przepisy upoważn i ające do wydania aktu wykonawczego muszą wyraźnie określać sprawy przekazywane do

unormowania.

... oraz minister ... wydadzą (określą) w drodze rozporządzenia ... " lub " Minister ... oraz minister mogą

wydać (określić) w drodze rozporządzenia ... ",

3. Nie należy określać spraw przekazywanych do unormowania aktem wykonawczym w sposób ogólnikowy,

w szczególnośc i przez posługiwanie się zwrotem: "Rada

Ministrów (minister) określi zasady ...".

2) jeżeli współuczestniczenie ma polegać na osiągnięciu

porozumienia w sprawie treści aktu, a następstwem

braku porozumienia ma być to, że akt nie dochodzi do

skutku: " ... w uzgodnieniu z ...", "w porozumieniu z ... ",

4. Nie można przekazywać do unormowania aktem

wykonawczym spraw nie wyjaśnionych lub nasuwających

trudności przy opracowywaniu ustawy.

§ 50. Przepisowi upoważniającemu do wydania aktu

wykonawczego nadaje się brzmienie

1) jeżeli przepis ma upoważniać do wydania rozporządze­

nia, a zarazem wyznaczać podmiotowi upoważn i anemu

obowiązek jego wydania: "Rada Ministrów (minister)

wyda w drodze rozporządzenia przepisy ... " albo "Rada

Ministrów (minister) określi w drodze rozporządzenia

.. ." (upoważnienie obligatoryjne),

2) jeżeli przepis ma upoważniać do wydania rozporządze­

nia, a zarazem zapewniać swobodę korzystania z tego

upoważnienia: "Rada Ministrów (minister) może okreś­

lić w drodze rozporządzenia ... " (upoważnienie fakultatywne) ,

3) jeżeli przepis ma upoważn i ać do obligatoryjnego wydania uchwały Rady Ministrów albo zarządzenia ministra

" Rada Ministrów (minister) wyda w drodze uchwały

(zarządzenia) szczegółowe przepisy ... " ,

4) jeżeli przepis ma upoważniać do fakultatywnego wydania uchwały Rady Ministrów albo zarządzenia ministra

" Rada Ministrów (minister) może określić w drodze

uchwały (za rządzenia) ... " .

§ 51. 1. Jeżeli do funkcjonowania ustawy jest niezbęd­

ne wydanie aktu wykonawczego, przepisy upoważniające do

wydania tego aktu należy formułować według wzoru wska zanego w § 50 pkt 1 albo 3.

2. Jeżeli rozstrzygnięcie co do tego, czy i kiedy należy

wydać akt wykonawczy oraz w jakim zakresie wykorzystać

upoważnienie do jego wydania, pozostawia się organowi

upoważnianemu , należy

przepis upoważniający sformuło ­

wać według wzoru wskazanego w § 50 pkt 2 albo 4.

§ 52. W przepisie upoważniającym nie powinno się

zamieszczać upoważnienia do wydawania aktów wykonaw-

3) jeżeli

współuczestn i czenie

ma

polegać

na czynnym

wyrażeniu zgody na wydany akt normatywny, a następs­

twem niewyrażenia zgody ma być to, że akt nie nabiera mocy obowiązującej albo traci moc obowiązującą

" ... po zatwierdzeniu przez .. .",

4) jeżeli współuczestniczenie ma polegać jedynie na samym wyrażeniu opinii o projekcie aktu, a następstwem

niezasięgnięcia opinii ma być to, że akt nie dochodzi do

skutku: " ... po zasięgnięciu opinii ... " , " ... po porozumieniu się z ...",

5) jeżeli współuczestniczenie ma polegać na inicjowaniu

aktu przez inny podmiot, a następstwem braku inicjatywy jest niemożność wydania aktu przez podmiot

upoważniony do jego wydania: " ... na wniosek .. ." .

Rozdział 9

Przepisy karne

§ 55. 1. W przepisach karnych znamiona czynu przestępnego określa się w sposób wyczerpujący, bez odsyłania

do nakazów albo zakazów zawartych w innych przepisach

ustawy.

2. Odesłanie, o którym mowa w ust. 1, jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy bezprawność czynu polega na naruszeniu obowiązków przewidzianych w innym przepisie lub gdy

w innym przepisie ustawy został już wyrażony nakaz albo

zakaz w sposób wyczerpujący znamiona czynu przestęp­

nego. W takim przypadku należy użyć zwrotu: " Kto wbrew

przepisom art . ..." albo "Kto wykracza przeciwko przepisom

art. ..." , albo " Kto bez zezwolenia przewidzianego w art . ... ".

3. Odesłanie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się

ponadto w przypadku, gdy chodzi o sankcje karne za

wykroczen ie przeciwko aktom wykonawczym wydanym na

podstawie ustawy. Wówczas należy użyć zwrotu: " Kto

wykracza przeciwko nakazom zawartym w rozporządzeniach

(uchwałach, zarządzeniach), wydanych na podstawie art.

czych w stosunku do kilku ustaw.

§ 53. 1. Przepisy upoważniające do współuczestnicze­

nia w wydaniu aktu normatywnego muszą wskazywać

1) podmiot upoważniany,

2) formę współuczestniczenia .

2. W razie potrzeby należy także ustanawiać tryb rozstrzygnięcia sporu między upoważnionymi podmiotami, je-

żeli nie regulują go odrębne przepisy.

'

§ 54. Przepisowi upoważniającemu do współuczestni­

czenia w wydaniu aktu normatywnego należy nadać brzmienie

1) jeżeli współuczestniczenie ma polegać na wspólnym

wydaniu aktu przez upoważnione podmioty: "Minister

§ 56. 1. W przepisie karnym sankcję karną określa się

bez odsyłania do innych przepisów karnych.

2. Odesłanie, o którym mowa w ust. 1, jest dopuszczalne tylko w przepisach bezpośrednio po sobie następujących ,

przy użyciu w drugim przepisie zwrotu: "Tej samej karze

podlega, kto ... " .

§ 57 . 1. Przepis wyznaczający sankcję karną, dopuszalternatywnie kilka rodzajów kar, może przybrać

czającą

postać

1) "podlega karze ... albo karze ..." (jeśli dopuszcza się tylko

jedną z kar),

2) "podlega karze ... albo karze ... , albo obu tym karom

łącznie" (jeśli dopuszcza się nawet obie z tych kar) .

-

Poz. 310

2. Przepis wyznaczający sankcję karną, dopuszczającą

kumulatywnie kilka rodzajów kar, może przybrać postać

§ 63. 1. Jednym aktem

tylko jedną ustawę.

1) "podlega karze ... i karze ... " (jeśli kumulatywność jest

obligatoryjna).

2. Odstąpienie od zasady wyrażonej w ust. 1 jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy między nowelizowanymi usta wami występują niewątpliwe związki tematyczne lub do

zrealizowania intencji prawodawcy niezbędne jest jednoczesne dokonanie zmian w kilku ustawach.

2) "obok kary ... można wymierzyć karę ... " (jeśli kumul:atywność jest fakultatywna).

§ 58. 1. W przepisach charakteryzujących znamiona

czynu przestępnego nie używa się określeń "bezprawnie",

"świadomie" .

2. Określenia "umyślnie" można użyć tylko wtedy,gdy

wina nieumyślna ma być wyłączona; określenie to należy

zamieszczać w przypadkach, gdy czyn ma cechy wykroczenia, a wina nieumyślna ma być wyłączona.

3. Określenia "nieumyślnie" można użyć tylko wtedy,

gdy czyn przestępny ma być występkiem zagrożonym I<arą

również w razie nieumyślnego popełnienia go, stosując

w drugiej części przepisu karnego zwrot: "Jeżeli sprawca

działa nieumyślnie ..." .

4. W przepisach karnych należy unikać zwrotów: ;,0 ile

dany czyn nie podlega karze w myśl innych przepisów" albo

"o ile dany czyn nie stanowi innego przestępstwa zagrożone­

go surowszą karą".

'

§ 59. O okolicznościach obciążających albo łagodzą­

cych stanowi się tylko wtedy, gdy jednocześnie uzależnia się

od istnienia tych okoliczności wprowadzenie sytuacji prawnej surowszej albo łagodniejszej.

Rozdział 10

Zmiana (nowelizacja) ustawy

§ 60. Przepisy ustawy zmienia się (nowelizuje się)

1) odrębną ustawą nowelizującą,

2) przepisem innej ustawy.

§ 61 . Jeżeli wprowadzane zmiany miałyby być liczne

lub miałyby naruszać konstrukcję lub spójność ustawy albo

gdy ustawa była już poprzednio wielokrotnie nowelizowana,

należy zrezygnować z nowelizacji na rzecz opracowania

projektu nowej ustawy.

§ 62. 1. Przepis ustawy zmienia się przepisem wyraźnie

sygnalizującym dokonywaną zmianę, nadając mu brzmienie

"W ustawie '" wprowadza się następujące zmiany: ... " albo

"W ustawie ... art . .,. otrzymuje brzmienie: ... ".

2. Jeżeli ustawa zawiera wiele przepisów nowelizują­

cych, należy wydzielić je we wspólny rozdział nazwany

"Zmiany w przepisach obowiązujących" i zamieścić bezpośrednio przed przepisami przejściowymi i końcowymi.

3. Jeżeli ustawa zawiera nieliczne przepisy nowelizują­

ce, jest dopuszczalne wyjątkowo zamieszczenie ich bezpośrednio przed przepisami przejściowymi i końcowymi pod

łączną nazwą "Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe".

4. Niedopuszczalna jest nowelizacja polegająca na tym,

że dawny przepis zastępuje się nowym, nie wskazując w nim

dokonywanej zmiany (nowelizacja dorozumiana).

r

)

- ,_ ,)

...

nowelizującym

obejmuje się

§ 64. 1. Ustawa nowelizująca może zawierać jedynie

przepisy uchylające, przepisy zmieniające lub przepisy uzupełniające ustawę nowelizowaną, a w razie potrzeby-także

przepisy przejściowe i dostosowujące.

2. W ustawie nowelizującej nie jest dopuszczalne zamieszczanie przepisów posiadających treść nie objętą zakresem normowania ustawy nowelizowanej.

3. Jeżeli w ustawie nowelizującej wyjątkowo zamieszczono postanowienia inne niż wymienione w ust. 1 lub

zamieszczono przepisy przejściowe i dostosowujące, nie

wystarczy poprzestać na uchyleniu ustawy znowelizowanej.

ale należy uchylić także ustawy, które ją zmieniały .

§ 65. Nowelizuje się zawsze pierwotny tekst ustawy,

pierwotny tekst ze zmianami, a jeśli był wydany tekst jednolity - ten tekst albo tekst jednolity ze zmianami, a nie tekst

któregokolwiek aktu poprzednio nowelizującego.

§ 66. 1. Tytuł ustawy nowelizującej formułuje się zgodnie ze wskazaniami § 13, z tym że przedmiot ustawy określa

się przez użycie zwrotu: " ... 0 zmianie ustawy ... " albo ..... zmieniająca ustawę ... ", a jeżeli zmienianych ustaw jest kilka

" ... 0 zmianie ustaw ... ", wymieniając tytuł, w miarę moż­

liwości, każdej zmienianej ustawy.

2. W tytule aktu nowelizującego nie przytacza się daty

ustawy nowelizowanej.

3. Jeżeli nie ogłoszono tekstu jednolitego nowelizowanej ustawy, należy wart. 1 aktu nowelizującego przytoczyć

tytuł ustawy z oznaczeniem roku, numeru i pozycji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz wskazać rok,

numer i pozycję w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej każdego aktu nowelizującego i każdego obwieszczenia

o sprostowaniu błędów.

§ 67. Pełny tytuł nowelizowanej ustawy z podaniem

numeru i pozycji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, zwanym dalej "Dziennikiem Ustaw", przytacza się tylko

raz w pierwszym artykule aktu nowelizującego, a następnie

powołuje się go skrótowo, wskazując jedynie rodzaj i przedmiot ustawy (np. ustawa- Prawo celne, ustawa o szkolnictwie wyższym).

§ 68. 1. Zmianę (zmiany) dokonywane ustawą nowelizującą ujmuje się w jeden artykuł (art. 1), wyliczając każdą

z nich przy zastosowaniu podziału na punkty i litery.

2. Każdy nowelizowany artykuł ujmuje się w oddzielny

punkt. Jeżeli w jednym, artykule wprowadza się kilka zmian,

każdą z nich oznacza się odrębną literą.

3. Dopuszczalne jest uzupełnienie nowelizowanej ustawy przez dołączenie nowych artykułów z zachowaniem

dotychczasowej numeracji z literami a, b, c, ... (np. "Po art

6 dodaje się art. 6a w brzmieniu ... ") .

-

§ 69. Artykułowi pierwszemu ustawy nowelizującej

nadaje się brzmienie: "W ustawie z dnia ... (Dz. U. Nr ... , poz.

...) wprowadza się następujące zmiany: ..." lub "W ustawie

z dnia ... (Dz. U. Nr ..., poz . ...) wart . ... " .

§ 70. 1. Nowelizowane artykuły (ustępy) powinno się

przytaczać w pełnym, nowym brzmieniu, choćby zmieniano

lub skreślano w nich jedynie poszczególne wyrazy.

2. W przypadku artykułów (ustępów) podzielonych na

punkty lub litery można wyjątkowo poprzestać na przytoczeniu pełnego nowego brzmienia znowelizowanego punktu

lub litery.

3. Jeżeli dane określenie, występujące w wielu przepi sach nowelizowanej ustawy, zastępuje się w każdym przypa dku innym określeniem, należy tej zmiany dokonać przez

zamieszczenie w ustawie nowelizującej przepisu w brzmieniu: np. "Użyte wart .... , art . ... ustawy, w różnych przypadkach, wyrazy » szkoła wyższa « zastępuje się użytymi w odpowiednich przypadkach wyrazami » uczelnia państwo­

wa « ".

Rozdział 11

Poz. 310

5. W tekście jednolitym nie zamieszcza się przepisów

dostosowujących ogłaszanej ustawy oraz przepisów o wejś ­

ciu w życie ustawy zmieniającej .

§ 73. Tekst jednolity redaguje się według poniższych

zasad

1) zachowuje się numerację pierwotnego tekstu ustawy,

bez wprowadzania w tej numeracji zmian wynikających

z dokonanej noweiizacji (dokonanych nowelizacji),

2) w miejsce przepisów uchylonych wpisuje się określenie

" skreślony", podając w odnośniku tytuł ustawy uchylającej w całości oraz wskazując przepis uchylający i datę

jego wejścia w życie ,

3) przy przepisach zmienianych albo przepisach nowych

podaje się w odnośniku tytuł ustawy nowelizującej

w całości oraz wskazuje przepis nowelizujący i datę jego

wejścia w życie .

§ 74. 1. Do tekstu jednolitego nie należy wprowadzać

zmian, które nie zostały wyraźnie sformułowane w ustawie

nowelizującej, chyba że zmiany te mają charakter formalny

(np. dotyczą zmiany nazwy lub właściwości organu czy

instytucji).

Tekst jednolity

§ 71. 1. Jeżeli liczba zmian w ustawie jest znaczna lub

gdy ustawa była uprzednio wielokrotnie nowelizowana,

w akcie nowelizującym zamieszcza się upoważnienie do

ogłoszenia tekstu jednolitego.

2. Przepis upoważniający do ogłoszenia tekstu jednolitego otrzymuje brzmienie: "Minister (Prezes Rady Ministrów) ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

jednolity tekst. .. z uwzględnieniem zmian wynikających

z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego

tekstu."

2. W odnośnikach do tekstu jednolitego omawia się

74, w tym także

także inne zmiany niż wymienione w § 72 -

pośrednie zmiany aktu, którego tekst jednolity się ogłasza .

3. Jeżeli na podstawie przepisu późniejszego można

ustalić w

sposób niewątpliwy, że przepis wcześniejszy nie

obwieszczeniu o ogłoszeniu jednolitego tekstu uczynić o tym następującą wzmiankę: " Podany

w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst

ustawy z dnia ... o ... nie obejmuje przepisów art. ... ustawy

z dnia ... jako wygasłych " .

obowiązuje, należy w

Rozdział 12

§ 72. 1. Ogłoszen i e tekstu jednolitego następuje w dro dze obwieszczenia właściwego ministra albo Prezesa Rady

Ministrów, a tekst jednolity jest załącznikiem do tego obwieszczenia .

2. W obwieszczeniu przytacza się przepis upoważniają ­

cy do ogłoszenia tekstu jednolitego i tytuł ustawy, której tekst

się ogłasza, bez podawania daty tej ustawy, a nadto wymienia się wszystkie wcześ_'1iejsze przepisy, które wprowadziły

do ustawy zmiany, jeżeli zmiany te znajdują wyraz w tekście

jednolitym.

3. Tytuł obwieszczenia otrzymuje brzmienie: " Obwieszczenie Ministra ... z dnia ... w sprawie ogłoszenia jednolitego

tekstu ustawy ..." , a jego treść formułuje się z użyciem zwrotu

"Na podstawie art .... ustawy ... ogłasza się w załączniku do

niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia ...,

z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia ...

i zmian wynikających z przepisów wydanych przed dniem

ogłoszenia tekstu jednolitego".

4. W obwieszczeniu należy podać także treść tych

przepisów zawartych w aktach nowelizujących pierwotny

tekst ustawy, których nie zam ieszczono w tekście jednolitym

jako nie nowelizujących bezpośrednio tego tekstu, przytaczając je według wzoru : "Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia ... o .. . nie

obejmuje następujących przepisów ustawy z dnia .. . o zmia nie ustawy z dnia ... , które stanowią:".

Sprostowanie błędów

§ 75. 1. Błędy w tekście ustawy prostuje się w drodze

obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów ogłoszonego

w Dzienniku Ustaw.

2. Błędy w tekście lub przekładzie umowy między­

narodowej albo w oświadczeniu rządowym dotyczącym

umowy międzynarodowej prostuje się w drodze obwieszczenia Ministra Spraw Zagranicznych ogłoszonego w Dzien niku Ustaw.

3. Sprostowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, dotyczyć

jedynie aktu już ogłoszonego, gdy błąd polega na

rozbieżności między tekstem ogłoszonym drukiem a tekstem

może

oryginału .

§ 76. 1. Obwieszczenie o sprostowaniu błędów zawiera

1) tytuł sformułowany według wzoru : "Obwieszczenie

Prezesa Rady Ministrów z ... o sprostowaniu błędu(ów)

w ustawie ... ",

2) przytoczenie podstawy prawnej,

3) wskazanie ustawy, w której prostuje się błędy,

G

4) wskazanie przepisu prawnego, który podlega sprostowaniu,

-

607 -

5) przytoczenie błędu albó błędów drukarskich, które są

przedmiotem sprostowania,

6) fragment tekstu ustawy w brzmieniu uwzględniającym

sprostowanie błędu (błędów).

2. Treść obwieszczenia, obejmującą dane wskazane

w ust. 1 pkt 2 - 6, formułuje się z użyciem zwrotu: "Na

podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r.

o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej» Monitor Polski« (Dz. U. Nr 58, poz. 524) prostuje się w ustawie ...

następujący błąd: wart. 1 w wierszu pierwszym zamiast

»" ..."« powinno być» " ... "«.

Dział II

PROJEKT AKTU WYKONAWCZEGO

§ 77. 1. W akcie wykonawczym zamieszcza się jedynie

przepisy regulujące sprawy przekazane w upoważnieniu

zawartym w ustawie do unormowania tym aktem.

2. W akcie wykonawczym nie można zamieszczać przepisów niezgodnych z ustawą upoważniającą lub Z innymi

ustawami, chyba że przepis upoważniający wyraźnie to

dopuszcza.

3. W akcie wykonawczym nie można zamieszczać przepisów, które przekazywałyby zawarte w ustawie upoważ­

nienie do wydania aktu wykonawczego innemu organowi,

nie wymienionemu w tym upoważnieniu (zakaz zamieszczenia przepisu subdelegującego), chyba że ustawa przekazanie takie wyraźnie dopuszcza.

Poz. 310

"zarządza się" używa się zwrotu "Rada Ministrów uchwa-

la ... ".

3. W przepisie rozpoczynającym akt wykonawczy należy, z zastrzeżeniem ust. 4, powołać się wyłącznie na prze·pis

(przepisy) ustawy zawierający upoważnienie do wydania

danego aktu wykonawczego.

4. W przepisie rozpoczynającym akt wykonawczy nie

należy powoływać się na przepisy ustawy określające zakres

działania organu wydającego akt wykonawczy, chyba że

w przepisie upoważniającym wskazano organ: którego właś­

ciwość do wydania aktu wykonawczego przeszła do zakresu

działania organu wydającego ten akt.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, przepis

rozpoczynający akt wykonawczy formułuje się według wzo-

ru: "Na podstawie art .... ustawy ... (powołanie się na przepis

upoważniający) oraz w związku z art . .. . ustawy ... (powoła­

nie się na przepis zmieniający właściwość organu upoważ­

nionego do wydania aktu wykonawczego) zarządza się, co

następuje ... ".

§ 81. 1. Podstawową jednostką redakcyjną i systematyzacyjną aktu wykonawczego jest paragraf.

2. Paragrafy można w razie potrzeby dzielić na ustępy,

a ustępy na punkty i litery.

§ 82. 1. W przepisach ogólnych aktu wykonawczego

postanowienia o stosowanych w akcie

skrótach.

można zawrzeć

2. Skróty dotyczące powoływania przepisów prawnych

formułowane są według wzoru: "Przepisy art .... , powoływa­

4. W akcie wykonawczym nie powinno się powtarzać

przepisów ustawy.

ne w niniejszym akcie bez bliższego określenia, oznaczają

przepisy ustawy z dnia ... " .

§ 78. W akcie wykonawczym jest niedopuszczalne zamieszczanie przepisów karnych ani przepisów odsyłających

do przepisów karnych ustawy.

§ 83. 1. W razie potrzeby do aktu wykonawczego dołą­

cza się załączniki, w których zamieszcza się w szczególności

wzory formularzy i oznaczeń, schematy oraz obszerne tabele,

a także teksty o charakterze specjalistycznym (technicznym).

§ 79. 1. Tytuł aktu wykonawczego składa się z trzech

części

1) oznaczenia rodzaju aktu wykonawczego (np. rozporzą­

dzenie, uchwała, zarządzenie) oraz nazwy organu, który

wydaje akt (np. Rady Ministrów, ministra lub ministrów,

jeżeli akt wydaje wspólnie kilku ministrów),

2) daty aktu,

3) możliwie najzwięźlejszego określenia przedmiotu aktu.

2. Określenie przedmiotu aktu wykonawczego rozpoczyna się od zwrotu: "w sprawie ... ".

2. Odesłania do załączników zamieszcza się w przepisach szczegółowych aktu wykonawczego.

§ 84. Przepis uchylający inny akt wykonawczy zamieszcza się w akcie wykonawczym jedynie wtedy, gdy ma on

1) uchylać akt wykonawczy do nadal obowiązującej ustawy, w szczególności zastępować dawny akt wykonawczy aktem nowym,

2)

uchylać akt wykonawczy wydany na podstawie nieobowiązującej ustawy, ale pozostawiony czasowo w mocy

przez nową ustawę, chyba że nowa ustawa przestała

3. Jeżeli akt wykonawczy zmienia poprzedni akt wykonawczy, trzecią część tytułu rozpoczyna się od zwrotu: "o

zmianie (np. rozporżądzenia, uchwały, zarządzenia) ... ", lub

"zmieniające (np. rozporządzenie, uchwałę, zarządzenie ... )",

opuszczając dalej datę aktu nowelizowanego oraz nazwę

organu, który go wydał.

§ 85. 1. Jeżeli funkcjonowanie ustawy jest uzależnione

od wydania aktów · wykonawczych, należy jednocześnie

z projektem ustawy przygotować projekty aktów wykonawczych o podstawowym dla niej znaczeniu.

§ 80. 1. Tekst aktu wykonawczego rozpoczyna się od

przepisu powołującego się na podstawę prawną wydania

tego aktu.

2. Akty wykonawcze, o których mowa w ust. 1, powinny wchodzić w życie w dniu wejścia w życie ustawy, na której

podstawie są wydane.

2. Przepis, o którym mowa w ust. 1, otrzymuje brzmienie: "Na podstawie art .... ustawy ... zarządza się, co następuje: ... ", a w uchwałach Rady Ministrów zamiast zwrotu

§ 86. 1. W uzasadnionych przypadkach przy nowelizacji aktów wykonawczych należy przewidzieć ogłoszenie,

przez organ wydający akt, jednolitego tekstu tego aktu.

obowiązywać.

-

2. Przepis zawierający zobowiązanie do ogłoszenia jednolitego tekstu aktu wykonawczego może przybrać postać

np. "W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej zostanie

ogłoszony przez Ministra ... jednolity tekst rozporządzenia ...

z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszo­

nych przed dniem wydania jednolitego tekstu".

§ 87. Błędy w akcie wykonawczym, ogłoszonym

w Dzienniku Ustaw albo w Monitorze Polskim, prostuje się

w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów, ogłasza­

nego odpowiednio w Dzienniku Ustaw albo w Monitorze

Polskim.

Dział III

TYPOWE ŚRODKI TECHNIKI PRAWODAWCZEJ

§ 88. 1. Jeżeli norma ma być adresowana do każdej

osoby fizycznej, adresata tej normy należy wskazać słowem

"kto".

2. Jeżeli norma ma być adresowana do podmiotów

innych niż osoba fizyczna albo jeżeli zakres adresatów normy

ma być węższy niż wskazany w ust. 1, wyznacza się go

wyłącznie przez użycie odpowiedniego określenia rodzajowego (np. "kto rzeczą włada", "żołnierz, który .. ... , "senat

uczelni").

3. W przypadkach wskażanych w ust. 1 i 2 określenia

adresata normy nie poprzedza się wyrazem "każdy".

§ 89. 1. Jeżeli norma ma znajdować zastosowanie we

wszelkich okolicznościach, w przepisie nie określa się okoliczności jej zastosowania.

2. Jeżeli norma ma znajdować zastosowanie jedynie

w określonych okolicznościach lub warunkach, należy wskazać je przez odpowiednie rodzajowe ich określenie (np. "w

razie pożaru", "w razie wydania rzeczy nabywcy").

§ 90. 1. W ustawie należy sformułować definicję danego określenia, jeżeli

1) dane określenie jest wieloznaczne,

2) dane określenie jest nieostre, a pożądane jest ograniczenie jego nieostrości,

3) znaczenie danego określenia nie jest powszechnie zrozumiałe.

2. Jeżeli określenie wieloznaczne występuje tylko w jednym przepisie, jego definicję należy sformułować jedynie

w przypadku, gdy wieloznaczności nie eliminuje zamieszczenie go w odpowiednim kontekście językowym.

§ 91. 1. Jeżeli w ustawie ustalono znaczenie pewnego

określenia w drodze definicji, w obrębie tej ustawy nie wolno

posługiwać się tym określeniem w innym znaczeniu.

2. Jeżeli zachodzi konieczność odstąpienia od zasady

sformułowanej w ust. 1, należy wyraźnie podać inne znacze-

nie danego określenia i określić jego zakres odniesienia.

-

Poz. 310

lub znaczenia przyjętego w innej ustawie podstawowej dla

danej dziedziny spraw, należy wyraźnie podać inne znaczenie

tego określenia i zakresu jego odniesienia, używając zwrotu

np. "w rozumieniu niniejszej ustawy określenie ... oznacza

§ 93. W akcie niższym rangą niż ustawa jest niedopuszczalne, bez upoważnienia ustawowego, formułowanie definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych; w szczególności w akcie wykonawczym niedopuszczalne jest formułowanie definicji, które ustalałyby znaczenia określeń

ustawy upoważniającej.

§ 94. 1. Jeżeli dane określenie ma być używane w jednym znaczeniu w obrębie całej ustawy (całej jednostki

systematyzacyjnej danej ustawy, np. w księdze, tytule), jego

definicję należy zamieścić w przepisach ogólnych ustawy (w

postanowieniach ogólnych danej jednostki systematyzacyjnej) .

2. JeŻel. i dane określenie ma być używane w pewnym

znaczeniu tylko w obrębie zespołu przepisów, to jego defini cję należy zamieścić w bezpośrednim sąsiedztwie tych przepisów.

3. Jeżeli ustawa zawiera wiele wielokrotnie powtarzają­

cych się określeń wymagających zdefiniowania, ich definicje

można zamieścić w wydzielonym fragmencie przepisów

ogólnych ustawy, oznaczając ten fragment nazwą "objaś­

nienia określeń ustawowych".

§ 95. 1. Definicja powinna być tak sformułowana, aby

wskazywała wyraźnie, że odnosi się do znaczenia określeń,

w szczególności powinna mieć postać: "określenie »a«

oznacza przedmioty »b«" albo "określenie »a« znaczy

tyle co wyrażenie »b«".

2. Jeżeli względy stylistyczne przemawiają za inną formą definicji, konieczne jest użycie zwrotu łączącego "jest to"

(zamiast zwrotu "jest").

3. Zwrotów charakterystycznych dla definicji, w szczególności zwrotu "jest równoznaczne z .. .", nie wolno używać

w znaczeniu niedefinicyjnym (np. "odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę") .

§ 96. 1. Definicje zakresowe (wyliczające elementy

powinny być sformułowane w jednym

przepisie i obejmować cały zakres definiowanego ppjęcia.

składowe zakresu)

2. Jeżeli wyliczenie wszystkich elementów zakresu definiowanego pojęcia w jednym przepisie nie jest możliwe,

definicja powinna wyraźnie zaznaczać, że tekst ustawy nadto

zawiera elementy uzupełniające tę definicję, w szczególności

przez użycie takich zwrotów, jak: " ... i inne wskazane

w przepisach .. .".

3. Jeżeli nie jest możliwe sformułowanie definicji wskazanej w ust. 1 albo 2, można objaśnić znaczenie danego

określenia przez przykładowe wyliczenie jego zakresu, wyraźnie wskazując przykładowy charakter wyliczenia przez posłużenie się takimi zwrotami, jak: "w szczególności", "a

zwłaszcza" .

§ 92. Jeżeli w ustawie zachodzi wyjątkowo potrzeba

§ 97. Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia elastyczno-

odstąpienia od kodeksowego znaczenia danego określenia

ści tekstu prawnego, można posłużyć się określeniami nieo-

-

strymi, klauzulami generalnymi lub wyznaczać nieprzekraczalne granice swobody rozstrzygnięcia, w szczególności

dolne lub górne granice swobody wymiaru kary.

§ 98. 1. Nieprzekraczalne granice swobody rozstrzygnięcia

wyznacza się w jednym przepisie dla wszystkich

przypadków danego rodzaju, zamieszczając go w przepisach

ogólnych ustawy.

2. Jeżeli dolna granica ma być wyższa lub górna granica

ma być niższa od wyznaczonej w przepisie ogólnym, należy ją

wskazać wyraźnie w przepisie odnoszącym się do danego

przypadku .

3. Postanowienia obniżające górną granicę swobody

powinny być w ustawie wyrażone przez

konsekwentne posługiwanie się formułą: " ... nie przekraczające ... " albo "nie więcej niż ... ", a postanowienia podwyż­

szające dolną granicę swobody rozstrzygnięcia powinny

mieć postać: ;,nie niższej niż ... " albo "nie mniej niż .. .".

rozstrzygnięcia

4. Jeżeli dokonuje się podziału na przedziały, przedziały

te muszą być rozłączne (np. od 1 do 1 00, od 1 01 do 200).

§ 99. W ustawie można posłużyć się odesłaniami do

przepisów innej lub tej samej ustawy, ze względu na potrzebę

zachowania skrótowości tekstu lub w celu zapewnienia

spójności określonych instytucji prawnych.

§ 100. 1. Jeżeli odesłanie stosuje się jedynie w celu

osiągnięcia skrótowości

tekstu, w przepisie

odsyłającym

należy jednoznacznie wskazać przepis lub przepisy, do któ-

rych się odsyła.

2. Jeżeli odesłanie służy przede wszystkim zapewnieniu

spójności instytucji prawnych, w przepisie odsyłającym nale-

ży wskazać zakres spraw, dla których następuje odesłanie,

oraz jednoznacznie wskazać przepis lub przepisy, do których

się odsyła (np. "do posiadania stosuje się przepisy art. ... ").

3. Jeżeli daną instytucję prawną normuje się całościo­

wo, a wyczerpujące wymienienie przepisów, do których się

odsyła, nie jest możliwe, dopuszczalne jest wyjątkowo sformułowanie przepisu odsyłającego według wzoru: "Do sprzedaży stosuje się odpowiednio przepisy o ... " .

4. Odesłanie, o którym mowa w ust. 3, jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepisy, do których się odsyła, dadzą

się w sposób niewątpliwy wydzielić spośród innych.

§ 101. 1. Niedopuszczalne jest odsyłanie do przepisów

aktów normatywnych nie opublikowanych w Dzienniku

Ustaw albo w Monitorze Polskim.

2. Niedopuszczalne jest także odsyłanie do przepisów,

które już zawierają odesłania.

§ 102. Jeżeli w ustawie odsyła się kilkakrotnie do innej

ustawy, należy

1) po raz pierwszy przytoczyć jej tytuł w całości z oznaczeniem numeru oraz pozycji i - w razie potrzeby - rocznika Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie przytaczać tylko datę albo przedmiot ustawy, bez

numeru i pozycji w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej

Polskiej,

-

Poz. 310

2) jeżeli wydano tekst jednolity powoływanej ustawy

- przy pierwszym powołaniu przytoczyć tytuł ustawy

oraz rocznik, numer i pozycję w Dzienniku Ustaw,

w którym ten tekst ogłoszono, a następnie przytaczać

tylko datę ustawy albo jej przedmiot,

3) jeżeli powoływana ustawa była nowelizowana, a tekstu

jednolitego nie wydano - przy pierwszym powołaniu

przytoczyć cały tytuł jedynie pierwotnego tekstu oraz

numer i pozycję Dziennika Ustaw, w którym opublikowano zarówno tekst pierwotny, jak i wszystkie akty

nowelizujące, następnie zaś przytaczać tylko przedmiot

ustawy albo jej datę .

§ 103. 1. Jeżeli ustawa powołuje się na pojedynczy

przepis ustawy, która była nowelizowana, należy przytoczyć

tylko akt nowelizujący dotyczący powoływanego przepisu

i nie wymieniać wszystkich aktów nowelizujących powoły­

waną ustawę.

2. Akt nowelizujący powołuje się przez oznaczenie przy

ustawie pierwotnej jego numeru i pozycji oraz, w razie

potrzeby, rocznika Dziennika Ustaw.

3. Przy powoływaniu ustaw będących kodeksami należy zamiast całego tytułu podawać jedynie określenie przed-

miotu ustawy (np. kodeks postępowania administracyjnego)

i nadto dane dotyczące jej ogłoszenia, wskazane w ust. 1.

§ 104. Jeżeli przepis miałby odsyłać do danych przepisów jedynie w ich określonej wersji (odesłanie statyczne).

konieczne jest zaznaczenie tego w przepisie odsyłającym

przez nadanie mu brzmienia: "Do .. . stosuje się przepisy art.

..." albo "Do ... stosuje się przepisy o ... " i dodanie w nawiasie

"w brzmieniu z dnia ... ", podając poza datą ustawy także

numer oraz pozycję i, w razie potrzeby, rocznik Dziennika

Ustaw.

§ 105. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w § 104,

przepis, do którego prawo odsyła, został zastąpiony nowym,

a zamierza się zachować odesłanie do niego, należy dokonać

nowelizacji przepisu odsyłającego, formułując go według

wzoru

1) "W ustawie .. . postanowienie » ... « (przytoczenie dawnego przepisu odsyłającego) zastępuje się postanowieniem » .. . « (przytoczenie nowego przepisu odsyłające­

go)" albo

2) "Ilekroć ustawa ... powołuje się na przepisy lub odsyła

do przepisów ... , należy stosować przepis ... (nowej

ustawy)".

§ 106. 1. Jeżeli zachodzi potrzeba odesłania w przepisie ustawy do innego przepisu tej samej ustawy, należy to

uczynić przez wskazanie właściwego artykułu i ustępu, bez

żadnych dalszych oznaczeń.

2. Zasadę sformułowaną w ust. 1 stosuje się także przy

w obrębie jednego artykułu do poszczególnych

ustępów tego artykułu.

odsyłaniu

§ 107. Jeżeli nazwa organu, instytucji, przedsiębiorstwa

czy zakładu powtarza się często w tekście ustawy, przytacza

się ją po raz pierwszy w pełnym brzmieniu, a następnie używa

się skrótu według schematu: "nazwa »A « oznaczana

-

w dalszych przepisach skrótem » B« albo ,,» A« zwana

w dalszym ciągu » B«".

§ 108. Przy powoływaniu urzędowych dzienników publikacyjnych stosuje się skróty nazw tych dzienników; nazwę

"Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej" określa się skró-

-

Poz. 310, 311 i 312

tem "Dz. U.", a nazwę "Monitor Polski Dziennik Urzędowy

Rzeczypospolitej Polskiej" - skrótem "M. P." .

§ 109. Do projektu aktu normatywnego dołącza się

uzasadnienie przygotowane zgodnie z regulaminem prac

Rady Ministrów oraz informację o osobach, które przygotowały projekt.

311

OBWIESZCZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ

z dnia 5 grudnia 1991 r.

w sprawie podwyższenia kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy

zawodowych.

chorób

3) 486.000 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu

z tytułu zwiększenia uszczerbku na zdrowiu (§ 3),

4) 45.363.000 zł, gdy do odszkodowania uprawniony jest

małżonek lub dziecko zmarłego , oraz 9.087.000 zł z tytułu zwiększenia odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego (§ 4 ust.

1 pkt 1 ),

5) 22.704.000 zł, gdy do odszkodowania uprawnieni są

tylko inni członkowie rodziny niż małżonek i dzieci

zmarłego, oraz 9.087.000 zł z tytułu zwiększenia odszkodowania na drugiego i każdego następnego uprawnionego (§ 4 ust. 1 pkt 2),

6) 9.087.000 zł, gdy do odszkodowania równocześnie

z małżonkiem lub dziećmi zmarłego uprawnieni są inni

człorikowie rodziny (§ 4 ust. 1 pkt 3).

Na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 8 sierpnia 1988 r. w sprawie podwyższania niektórych

świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 29, poz. 199 i z 1989 r. Nr 61, poz. 366) ,

zwanego dalej "rozporządzeniem", ogłasza się, co następuje

Kwoty jednorazowych odszkodowań, o których mowa

w § 2-4 rozporządzenia, wynoszą począwszy od dnia

ogłoszenia niniejszego obwieszczenia

1) 486.000 zł za każdy procent uszczerbku na zdrowiu, nie

mniej niż 1.833.000 zł, z tytułu doznania stałego lub

długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej (§ 2 ust. 1),

2) 9.087.000 zł z tytułu zaliczenia do I grupy inwalidów

wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej

(§ 2 ust. 2),

Minister Pracy i Polityki Socjalnej: w z. A. Wiktorow

312

OBWIESZCZENIE PREZESA KASY ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

z dnia 4 grudnia 1991 r.

w sprawie wysokoś'ci składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w I kwartale 1992 r.

Na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U.

z 1991 r. Nr 7, poz. 24 Nr 45, poz. 199, Nr 103, poz. 448, Nr

104, poz. 450 i Nr 107, poz. 464) ogłasza się, co następuje

Składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe

i macierzyńskie od jednej osoby w I kwartale 1992 r. wynosi

168.000 zł.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

M. Delekta

Egzemplarze bieżące oraz z lat ubiegłych można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw Urzędu Rady

Ministrów. ul. Powsińska 69/11. 00-979 Warszawa P-1.

Reklamacje z powodu niedoręczenia poszczególnych numerów zgłaszać nąleży na piśmie do Wydziału Wydawnictw Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69/11,

00-979 Warszawa, P-1, niezwłocznie po otrzymaniu następnego kolejnego numeru.

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Biuro Prawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P-29.

Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, P-l,

tel. 42-14-78 i 694-67-50, teleks 825944WW, telefaks 428222 i 22-428222.

Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakładach Graficznych " Tamka", laklad nr 1, Warszawa, ul. Tamka 3.

lam. 2804-1300-91 .

PL ISSN ,0209-214X

Cena 1320 zł

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Nr 44

Warszawa, dnia 16 grudnia 1991 r.

TREŚĆ

Poz.

UCHWAlA RADY MINISTRÓW

310 -

nr 147 z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

599

OBWIESZCZENIA

311 312 -

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie podwyższenia kwot

jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 4 grudnia 1991 r. w sprawie wysokości

składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w I kwartale 1992 r.

610

610

310

UCHWAŁA Nr 147 RADY MINISTRÓW

z dnia 5 listopada 1991 r.

w sprawie zasad techniki prawodawczej.

Rada Ministrów uchwala, co następuje

Załącznik do uchwały nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r. (poz.

310)

ZASADY TECHNIKI PRAWODAWCZEJ

Dz iał I

PROJEKT USTAWY

Rozdział 1

Przepisy ogólne

§ 1. 1. Ustawa powinna możliwie wyczerpująco normować daną dziedzinę spraw, nie pozostawiając poza za-

kresem swego unormowania istotnych fragmentów tej dziedziny.

2. Ustawa powinna być ukształtowana w taki sposób,

aby od przyjętych zasad nie potrzeba było przewidywać

licznych wyjątków.

3. Ustawę opracowuje się z uwzględnieniem wiążących

Rzeczpospolitą Polską norm prawa międzynarodowego.

-

§ 2. 1. Ustawa powinna dokładnie określać stosunki,

jakie reguluje, oraz podmioty, do których się odnosi (zakres

przedmiotowy i podmiotowy ustawy).

Poz. 310

2. Ustawa musi zawierać także przepisy przejściowe lub

dostosowujące oraz przepisy uchylające, jeżeli normuje dziedzinę spraw uprzednio przez prawo uregulowaną.

2. W ustawie nie należy zamieszczać przepisów, które

3. Ustawa może zawierać przepisy o zmianie przepisów

normowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez

obowiązujących (przepisy nowelizujące) oraz przepisy o wy-

nią zakres przedmiotowy lub podmiotowy.

ga~nięciu swojej mocy obowiązującej .

3. Ustawa nie może zmieniać lub uchylać przepisów

normujących sprawy, które nie należą do jej zakresu przed-

miotowego lub podmiotowego albo się z nim nie wiążą.

§ 3. Ustawę należy redagować tak, aby dokładnie

i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w niej norm

wyrażała intencje prawodawcy.

§ 4. Zdania należy budować zgodnie z powszechnie

przyjętymi regułami składni języka polskiego, unikając dłu­

gich, wieloczłonowych zdań złożonych.

§ 5. 1. W ustawie należy posługiwać się poprawnymi

w ich podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniu.