Uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1988 r. w sprawie wytycznych w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach rękojmi i gwarancji.

§ 14. Za wyko'nanie badań identyfikacyjnych i okreś'

lenie cech jakościowych diamentów jubilerskich ó masie

<lo 0,046 g (0;23 karata), występujących w liczbie powyżej 3 sztuk w jednym wyrobie, obniża się opłatę o 2CJ'1..

§ 15. Za wykonanie badań identyfikacyjnych i okreś­

lenie cech jakoŚci~wych kamieni szlachetnych i ozdobnych, z wyjątkiem pereł i diamentów jubilerskich. o masie

do , 0.046 g (0.23 karata), występujących w liczbie powyżej

3 sztuk w jednym wyrobie, obniża się opłatę o 30%.

600.

150.

150.

150,

750.

§ 16. 1: Za wykonanie badań umożliwiających iden-

zł

za określenie luminescencji

zł

9) za oznaczenie ' widma absorpcyjnego

o.- O) za opisanie cech wewnętrznych i zewnętrz­

nych kamienia na podstawie badań mikroskopowych '

.

zł 1000.

l) za określenie barwy przy użyciu filtrów

selektywnych

zł

150.

2) za oznacźenie twardości

'. zł' 200.

8)

tyfikację pereł

albo ich imitacji pobiera się opłatę zryw wysokości zł 1300. '

2. Za wykonanie pełnych badań pereł naturalnych

i hodowlanych (słono- i słodkowodnych) umożliwiających ,

ocenę ich jakości i sporządzenie opisu (świadectwa badania), który może być podstawą do określenia wartości.

pobiera się następujące opłaty zryczałtowane

1) do 3 sztuk, pereł w wyrobie

zł

2500. '

zł 3700.

2) od 4 do 10 sztuk pereł w wyrobie

3) od 11 do 20 sztuk pereł ,w wyrobie

zł 5200.

zł 9100.

4) od 2i do 30 sztuk pereł w wyrobie

zł 10000.

' 5) powyżej 30 sztuk pereł w wyrobie

c,załtowaną

§ 12. 1. Za wykonanie badań umożliwiających iden-

yfikację kamienia szlachetnego lub ozdobnego. z wyjąŁiem pereł i diamentów jubiler~kich, pobiera się opłatę

' zryczałtowaną

w wysokości z~ 1000. '

2. Za wykonanie pelnych badań kamienia szlachetego lub ozdobnego, z wyjątkiem ' pereł i diamentów juHerskich,. umożliwiających ocenę jego jakości i sporzą­

" ~ dzeniEi', opisu kamienia (świadectwa badania), który może

być podstawą do określenia wartości, pobiera się' opłatę

zryczałtowaną w wysokości zł 3200.

ł 17. W ' razie delegowania, na wniosek zgłaszające­

go, pracowników urzędu probierCzego albo oddziału urzę­

du probierczego do dokonania badań wyrobów lubpółfa­

brykatów z metali szlachetnych poza siedzibą urzędu probierczego albo oddziału urzędu probierczego. żgłaszający

ponosi koszt przejazdu. noclegów i diet delegowanych

pracowników według obowiązujących przepisów o należ­

nościach za czas podróży służbowych na obszarze kraju.

13. 1. Za wykonanie badań umożliwiających idendiamentu jubilerskiego albo Jego iinitacji pobiera się opłatę zryczałtowaną w wysokości zł 1500.

2. Za wykonanie pełnych badań diamentu jubilerskie~

. go. ' umożliwiających ocenę jego jakości i sporządzenie

opisu kamienia (świadectwa badania), który może być

'podstawą do określenia wartości, pobiera się następujące

opłaty zryczałtowane

",,

l) za kamienie o masie do 0,046 g (0,23 karata) zł 1900.

2) za kamienie o masie od 0.041 g do 0.095 g

(od 0.24 do 0.47 karata)

zł 4100,

3) za kamienie o masie od 0,096 g do 0.202 g

(ód 0,48 do 1,01 karata)

zł 8500,

,§

I

zł 2500.

(o,lkarat!l)

łaty

tyfikację

.§ 18. ' l. Za wykonanie czynności nie określonych

w § 1--16 pobiera się opłaty w wysokości uzależnionej

od czasu zużytego na ich wykonanie i od wartości materiałów zużytych w czasie wykonywan,ia tych czynności.

2. Za podstawę ustalenia wysokości opłaty; o której

mowa w 'ust. 1, przyjmuje się

1) stawkę 1600 zł za każdą rozpoczętą godzinę pracy

pracownika. wykonującego czym/-ości probiercze lub

gemmologiczne.

2) wlutośćzużytych materiałów w cenie ich nabycia.

6

UCHWALA PEŁNEGO SKŁADU IZBY CYWILNEJ I ADMINISTRACYJNEJ

SĄDU

NAJ)VY2:SZEGO

z dnia 30 grudnia 1988 r

W

sprawie wytycmych w zakresie wykładni prawa, I pra ktyki sądowej w sprawach rękojmi i gwarancjI.

w składzie następującym

Prezes Sądu Najwyższego

łowski,

Sąd Najwyższy

przewodniczący

W. Suto

kowski.

sędziowie Sądu Najwyższego: G. Bieniek. Cz. Bieske,

B. Bladowski. T. BukQwski, H. Ciepła. S. Dmowski, Ł. Grygołajtys, K. Kołakowski. T. Ładykowski, W. Łysakowski.

Z.. Marmaj, T. Miłkowski, J. Niejadlik. W. Patulski"

K: Piasecki (sprawozdawca), W. ~kierkowska, J. ' Soko-

"

Strzępek, J. Suchecki, M. Sychowicz. J. SzaZ. Świeboda. A. Wielgus. A. Wypi6rkiewicz.

M. Zakrzewska. T. Żyznowski,

K.

chułowicz.

protokolant

stelnik,

członek

z " ud'Ziałem

zastępcy

w. . SfiWy,

.

. ''''

'

Biura Orzecznictwa SN

~

B. Pu-

Prokuratora Generalnego PRL -

Nońitor Polski. Nr

,

po rozpoznaniu w dniach 16, 19 i 30 grudnia .1988 r.

wniosku Pierwsżego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia

14 czerwca 1988 r. nr Kw. Pr. 4/88/C, na podstawie art. 17

ust. 1 'ustawy .z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241)

uchwalił

wytyczne w zakresie wylUadni prawa i praktyki sądowej

. w sprawach rękojmi i gwarancji (art. 556-582 k.c.). .

Jakość

przedmiotu świadczenia <>raz ekwiwalentność

i skomplikowanym zagadnieniem

obrotu z u,działem konsumentów. Należyta jakość tpwarów jest PQdstawoWym czynnikiem ,efektywności zaspOkajania potrzeb społecznych. Związana z tym problematyka

prawna jest istotna z punktu widzenia' modelu społeczeń­

stwa, jego rozwoju w dziedzinie pr.oduk.cyjnej, gos.p odarczej" handlowej oraz poziomu żyd;;t ogółu i jednostki.

Zarówno społeczeństwo, jak i Państwo są zainteresowane w ochronie sl.usznych interesów nabywców rzeczy.

Interes jednostki kojarzy się w ostatecznym wyniku · z

interesem ogólnym. Wprawdzie doskonalenie- jakości wyrobów jest działaniem wykraczającym poza rozwiązania

natury prawnej, to jednak ochrona nabywców rzeczy może

wywieraćókreślony wpływ na poziom produkcji.

Odpowiedzialność za jakość świadczenia . jest uwikła­

na w złożone problemy odpowiedzialności cywilnoprawnej. Odpowiedzialność z tytułu wad fizycznych rzeczy

jest złożona ze względu na rozbudowany po weJściu w

życie kodeksu cywilnego (k.c.) system instytucji, konstrukcji prawnych i ulegający ciągłej ewolucji stan źródeł prawnych. Liczne zagadnienia z tej dziedziny zostały wyjaś­

nione w orzecznictwie izby Cywilnej i Administracyjnej.

Judykatura Sądu Najwyższego w tej materii ptzechodziła

różnorbdną ewolucję. Potrzeba zapewnienia jednolitości

i poprawności orzecznictwa sądowego · skłania Sąd Naj~

wyższy do podjęcia uchwały zawierającej wytyczne w

zakresie wykładni art. 556-582 k .c. i praktyki sądowej

w tym przedmiocie.

świadczeń są doniosłym

1. Dla . odpowiedzialności z tytułu wad. fizycmyą

rzeczy podstawowe i rozstrzygające znaczenie

mają przepisy · art. 556-582 k.c. Wykładnia I stosowanie wydanych - z powołaniem się na art. ·384

k.c. - aktów prawnych ustalających og6lne warunki umów I wzory umów, dotyczących rękojmi

I gwarancji, nie powinny być sprzeczne z przepisami kodeksu cywilnego ,o rę~ojml I gwarancji.

W razie wątplIwości przepisy prawne nUszego

rzędu powjnny być Int~retowane zgodnIe z UDormowanł~ł kodeksu cywilnego.

.

Zagadnienia rękojmi i gwarancji uregulowane są poza

przepisami art. 556-582 k.c. także w innych aktach prawnych, i to niższegorzędii, wydanyc,!l zwłaszcza z powołaniem się na art. 384 k.c.

Stosunek wzajemny między -przepisami kodeksu cywilnego a przepisami tych innych aktów należy określić

w ten sposób, że akty prawne wydane na podstawie

drt. 384 k.c., dotycząee rękojmi i gwarancji. nie stanowią

przepisów szczególnych (leges speciales) w stosupku .do

norm kodeksu cywilnego. W przepisie art. 384 k.c. w odróżnieniu od art. 2 k.c. - ustawodawca , nie przewidział regulowania stosunków· praWnych w spoSób . odbie-

6 gający od przepisów· .k odeksu cywilnego. Gdyby ' przepisy

wydane z ...powołaniem się na art. 384 k.c. traktować-­

do czeg<> niema podstaw - jak.o' przepisy szczeg61ne..

to konsekwencją tego byłoby, że w niektórych wypad,kach przepisy niższego rzędu w systemie hierarchii źródeł

wyłączałyby stosowanie art. 556-582 Je.c .• A zatem przepisy wydane na podstawie art; 384 k.c. nie mogą elimi- -..

nować w swoim zalqesie normatywnym przep~sów kdd,ek.su cywilnego o rękojmi i gwarancji w tym przede Wszystkiin znaczeniu, by mogły pogarszać sytuację prawnq nabywców. W procesach sądowych przepisy te nie- powinny

być oczywiście pomijane przy określaniu praw i -obowiązków stron umowy sprzedAŻy, jeżeli nie pogar~zatą

one w stosunku do pr~episów kodeksu cywilnego sytuacji

prawnej nabyw,ów.

PI:ZePiśy aktów ·prawńych niższego rzędu, jeżeli są

nie do pogodzenia z przepisami kodeksu cywilnego o fę- .

kojmi i. gwarancji, nie mogą stanowić podstaWy 'prawneJ

niekorzystnych dla uprawnionych rozstrzygnięć sądowych.

Poza tym w razie wątpliwości przepisy prawne niższe­

go rzędu powinny być interpretowane zgodnie z unormowaniami kodeksu cywilnego o rękojmi i gwarancji.

2. Przy oceD1e wady flzycmej neczy kryterium fuDk·

c::joiiałDe. obej.1Ijące ułyiec::mość' n:ęcsy • Jej poemaczeate r.godlle s ·celem umowy sprzedały, powiDno być .t~waae przed ·kryterlum normatyw..

Do-tecbDJcmym. '

W przepisach o rękojmi ustawodawca posługuje się

pojęciem wady fizycznej. Wart. 556 § l k;c. jest mowa

o wad~e zmniejszającej wartość rzeczy sprzedanej lub

.jej użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony

albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rze-

cży. Natomiast wart. 559 k..C. ustawodawca używa poję­

cia wady fizycznej, która wyriikła "z przyczyny tkwiąc~j

już poprzednio w rzeczy sprzedanej". W przepisach o

gwarancji ustawodawca również posługuje się pojęCiem .

wady. Wart. ?77 § 1 k.c. jest mowa o jakości rzeczy

sprzedanej, wart. 578 k.c. zaś występuje również sformułowanie - "wada powstała z przyczyny tkwiącej w rzeczy

sprzedanej".

.

Nie ma podstaw do przyjęcia poglądu, że ustawodawca posługuje się pojęciem wady fizycznej rzeczy w róż­

nym znaczeniu w przepisach o rękojmi i w przepisac;:h

o gwarancji. W sferze prawa cywilnego wada fizyczna

rzeczy funkcjonuje jako jednolita i zobiektywizowana kategpria.

. Wartość rzeczy i jej użyteczność zależą od spełnienia . '

wYI!lagań, normalnego użytku, chyba że inaczej · postanowiono w umowie. W warunkach masowej produkcji zaspokaja się nohnalny użytek. Należy gó oceniać z punktu

widzenia celu umowy i przeinaczenia rzeczy. Kryterium

fUnkcjonalne, obejmujące przeznaczenie rzeczy i . jej uży­

tecmość. wysuwa się wyraźnie na plan ·p ierwszy przed _

kryteriU'm normatywno-technlcznym. Zgodność z normą

techniczną nie wyłącza skutecznOŚCi; zarzutu istnienia wa~

dy fizycznej rzeczy. .

•

Porównanie pozycji "profesjonalisty" (bez względu

na jego charakter) z sytuacją kontrahenta -.- nabywcy

rzeczy; zaliczanego z istoty rzeczy do "słabych", uzasadnia posłUgiwanie się domniemaniem, że wady wynikły

z przyczyny tkwiącej już poprzednio w rzeczy 'Sprzedan~J.

Dlatego na nabYwcy · nie spoczywa ciężar dowodu, że '

wada powatoła . z przyczyny tkwiącej już poprzednio

w

I

l

tnitor Polaki Nr 1

'

t

. . _.... . .. - _ ..__ _.... _

.

7

Poz. 6

Roszczenie o wymianę rzeczy przysługuje uprawnionemu, jeżeli naprawa rzeczy, której wyboru dokonał zobowiązany. byłaby tak długotrwała, że z praktycznego

punktu widzenia przerwa w korzystaniu z rzeczy powinna

być oceniona jako pozbawienie nabywcy korżystania

z rzeczy, co jest nie do pogodzenia z celem Ul~OWy sprzedaży. Długotrwałe lub kilkakrotne naprawy, które przez

dłuższy okres uniemożliwiają nabywcy korzystanie z rzeczy. należy traktować jako mające swoje ' źródło vi nieusuwalnej wadzie.

Zastr zeżona w postanowieniach gwarancyjnych liczba

napraw nie może pozbawiać nabywcy korzystania z rzeczy. co ma miejsce wówczas, gdy naprawy przedłużają

się w czasie. Jak wynika to z procesów sądowych, szczególna ucią:i!liwośćdla uprawnionego wiąże się z wielokrotnością napraw. Za uciążliwe należy uznać zarówno

wielokrotne naprawy tego samego zespołu lub elementu

rzeczy, ja~ i sukcesywnie ujawniające się inne wadUwośc. i rÓŻDychzespoł6w lub elementów rzeczy.

Usunięcie wadliwości fizycznej rzeczy przez naprawę

określonego jej elementu zamiast jego wymiany na · nowy

wchodzi w grę tylko wówczas. gdy rzecz nie traci na

skutek tego na wartości użytkowej i sprawności. Naprawy rzeczy . nie powinny doprowa<;l.zić do utraty przez

rzecz jej fizyczno-produkcyjnej tożsamości, tj. pierwotnie

istniejących cech i struktury. Jeżeli dokonywa'na jest

wymiana części rzeczy. poszczególnych jej elementów, to

wymiana ta nie może polegać na użyciu części o niższej

wartości. \V razie wymiany wadliwego elementu _lub

zespołu rz-eczy, niedopuszczalne jest zastąpienie ich elementami regenerowanymi. Vl wypadku gdy w grę wchodziłaby wymIana podzespołów, pociągająca za sobą obniżenie wartości użytkowej rzeczy. nabywcy . przysługuje

roszczenie o wymianę rzeczy na wolną od wad.

W uzasadnionych wypadkach na\}ywcy może przysłu­

giwać roszczenie o naprawieniie szkody spowodowanej

3. Zobowblzanemu zarówno z tytułu gwaranćJl, jak faktem naprawy rzeczy. Naprawa bowiem może pociągać

za sobą obniżenie wartości rzeczy w obrocie handlowym,

ł z tytDłu rękojmi przysługuje wybór sposobu speł­

nienia awolch obowiązków wobec kupującego w polegające na różnicy między ceną rzeczy bez wad a cenq

-postaci usunięcia wad fizycznych rzeczy lub wy- rzeczy po jej naprawieniu. R?:ecz naprawiona może różnić '

ml...v jej na wolną od wad. USUDlęcle wady fizycz- się mim? wszystko od pierwotnego stanu rzeczy bęz wad.

nej rzeczy, przywracające możność normalnego

Postanowienia gwarancyjne przewidują w niektórych

z niej korzystania zgodnie z jej przeznaczeniem, wypadkach specjalny tryb postępowania dla realizacji

powinno być realnie możliwe i nleuclążUwe dla . uprawniell wynikających z umowy oraz specjalny sposób

kupującego.

.

wywiązania się ze zobowiązania. Jednakże prawo do

o usunięciu wadyfizycz.nej rzeczy przepisy kodeksu dochodzenia roszczeń z umowy gwarancyjnej nie jest

i cywilnego traktu~ą zarówno w przepisach o rękojmi uzależnione od zakończenia postępowania reklamacyjne(art. 560§ 1, art. 561 § 2, art. 566 § 2), jak i w przepi- go. Niedopuszczalne jest bowiem ani w drodze umowy.

sach o gwarancji (art. 571 § 1, art. 581 .§ l). Z obserwacji ani w formie jednostronnego- zastrzeżenia ogniniczenie

. , praktyki sądowej wynika, że. w zakresie naprawy rzeczy czasowe dochodzenia roszczeń .z omawianego tytułu w

i

drodze sądowej.

mającej wady fizyczne niejednokrotnie ma miejsce nad. ł używanie ofiarowywania kupującemu gotowości spełnienia

4. Dochodzenie przez nabywcę wymiany rzeczy wadliw ten sposób obowiązków wynikających z gwarancji lub

weJ na rzecz wolną od wad nie wyłącza możli~

II rękojmi. Dlatego zagadnieniem szczególnie doniosłym jest

wości nakazania przez sąd wymiany jednego tylko

określenie sytuacji, w których naprawienie rzeczy doelementu lub podzespołu rzeczy na wolny od wad.

tkniętej wadami fizycznymi rzeczywiście w grę Iiie wcho- .

dzi zgodnie z dobrymi obyczajami obrotu. a sprzedawca

Zarówno przepisy o gwarancji, jak i przepisy o rękoj­

lub wytwórca powinien spełnić swoje obowiązki wzglę­ mi mają na celu - w razie istnienia wady fizycznej

dem kupującego w formie wymiany rzeczy?: wadami na rzeczy - przywrócenie ekwiwalentności świadczeń w poI ' wolną od wad.

staci wymiany rzeczy z wadami na wolną od wad lub

I

Usunięcie wad towaru może być nieuzasadnione z przyusunięcia wad rzeczy. Analiza przepisów o gwarancji

l

;

czyn ekonomicznych (np. nieopłacalność tych zabiegów i rękojmi nie uzasadnia wniosku. że wybór śWiadczenia

dla zobowiązanego) albo niemożliwe z powodu nieusuw:al- bez żadnych ograniczeń pozostawiony jest nabywcy.

f

W niektórych wypadkach usunięcie wad fizycznych rzeczy

.j nej wady mimo odmiennych zaPewnień lub braku części

! cty narzędzi niezbędnych do dokonania naprawy.

może zaspokajać interesy nabywcy.

ri:eczy. Nie mama więc mówić o odpowiedzialności z tytu wady fizycznej rzeczy dopiero wówczas, gdy wynikła

.- na z uszkodzenia rzeczy przez kupującego po przejŚCiu

/ a niego niebezpieczeństwa. '

.

_

Z wadą fizyczną rzeczy łączy -się wyjaśnienie, kto

aa - ze względu na swoje obowiązki - ponosić ujemne

Itutki wadliwości rzeczy i zachwiania ekwiwalentności

-łwiadczeń. Otót ryiyka wadliwej produkcji i ryzyka zwią­

ianego ze sprzedażą rzeczy wadliwych nie może ponosić

aabywca. Nabywcy nie mogą też obciążać ujemne skutki

aiekompetencji sprzedawców w zakresie znawstwa, fachowości. staranności w odniesieniu do samej produkcji, w

bluesie badań towaroznawczych jakości towarów, ich

właściwego

transportowania, zabezpieczenia. Fakt, że

. sprzedawca nie jest wytwórcą rzeczy, nie uzasadnia przyjęcia poglądu, że szkoda jest następstwem okoliczności,

za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności. Na

sprzedawcy bowiem spoczywa obowiązek kontroli dostar-·

czonego towaru pod tym względem, czy nie ma on wad

<fizycznych.

Atesty jakości, certyfikaty i różne sformalizowane

oznaczenia cech , jakości towaru należy traktować jako

[ilapewnienie, że produkt ma określone właściwości.

. Do zastosowania art. 551 § 1 k.c., tj. zwolnienia sprzedawcy od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, niezbędne

. jest uprzedzenie nabywcy przez sprzedawcę o wadzie w

'chwili zawarcia umowy. A zatem nabywća "wie o' wadzie"

!wówczas, gdy mógł ją z łatwością stwierdzić w chwili

,wydania rzeczy. Kupujący nie ma obowiązku badania

Irzeczy. Ujemne dla niego skutki ma tylko świadomość,

f że rzecz ma wadę, i kupno jej ze świadomością wady.

Wykrycie -wady rzeczy, bez względu na jej konstrukcię i właściwości, następuje wówczas. gdy kupujący przekona się. że rzecz nie nadaje się do użytku zgodnie z

l przeznaczeniem lub ż~ ma wady obniżające jej wartość.

l

-

'8

~

I>oz. ~. '

Nabywca może swoich roszczeń dochodzić w formie razie przysługuje roszczenie o 'wymianę rzeczy, jezeli na- '

alternatywnej, tzn. żądać wymiany rzeczy na wolną od prawa, przywracajlIca możliwość normalnego z niej korży':'

wad lub usunięcia wad rzeczy. Może też stosownie do stania zgodnie 'zprzeznaczeniem, jest niemożliwa w terwyników procesu zmienić swoje żądanie w ten sposób, minie dwóch tygodni (patrz pkt 1).

że zamiast wymiany rzeczy na wolną od wad będzie doOkoliczność, że postanowienia gwarancyjne nie przechodził usunięcia wady rzeczy przez zastąpienie jednego

widują wymiany rzeczy wadliwej, lecz jedynie nciprawę

jej elementu -czy zespołu innym elementem lub zespołem jej wszystkich lub większości elementów, nie pOZbawia

(art. 203 kodeksu postępowania cywilnego). ' Oba te wy- nabywcy roszczenia o wymianę rzeczy, jeżeli rzecz nie

padki nie nastręczają poważniejszych problemów. Nato- może być -naprawiona w ciągu dwóch tygodni.

miast w praktyce sądowej występują rozbieżności stanoW razie wykonania obowiązków gwarancyjnych lub

wisk w sytuacji, w której uprawniony domaga się wymiany rzeczy z wadami na rzecz wolną od wad i obstaje p~ wynikających z rękojmi dostarczenia nabywcy nowej

swoim żądaniu, nie godząc się na wymianę wadliwego ele- rzeczy zamiast rzeczy dotkniętej wadą, nabywcy nie mogą

mentu czy podzespołu, mimo że spełnienie tego świadczenia obciążać skutki w~rostu cen. Nieuzasadnione jest wi~c

przez zobowiązanego nie wpłynie na użytecznoś'ć rzeczy lub żądanie dopłaty do ceny zapłaconej.

jej przeznaczenie zgodnie z celem umowy sprzedaży. NieNie można wyłączyć takiej sytuacji. w której za

które sądy w takich wypadkach nakazują usunięcie wady zgodą kupującego może alternatywnie wchodzić w grę fizycznej rzeczy przez wymianę określonego elementu lub zamiast żądania wymiany rzeczy na wolną od wad - .

podzespołu, oddalając powództwo w pozostałęj części.

zamiana na rzecz podobną na warunkach uzgodnionych

Inne sądy, uważając, że są związane żądaniem wobec do- przez uprawnionego i zobowiązanego. W takim wypadku

konania przez powoda wyboru roszczenia, oddalają po~ nie chodzi o zawarcie nowej umowy sprzedaży.

wództwo. to ostatnie stanowisko należy uznać za niePodobnie wówczas, gdy na skutek wady fizycznej

prawidłowe. W istocie rzeczy oba możliwe roszczenia

rzeczy

_uzasadnione jest roszczenie o dostarczenie rzeczy

nabywcy są jednorodnej natury - z punktu widzenia ich

funkcji w ramach odpowiedzialności za wady fizyczne wolnej od wad, okoliczność, że zaprzestano produkcji

rzeczy. Mają one na celu przywrócenie ekwiwalentności określonych towarów, nie zwalnia sprzedawcy (wytwórcy) od obowiązku dostarczenia rzeczy o podobnych paraświadczeń. Oba te roszc~enia nie pozostają ze sobą w stosunku charakterystycznym dla zobowiązań przemiennych. metrach. Nie można tu mówić o niemożności świadczenia.

Dlatego " też nie wchodzą w grę konsekwencje wyboru Zasada ta dotyczy także zaprzestania importu rzeczy. Jeroszczenia dokonanego przez uprawnionego w postaci żeli towar ąkreślonego rodzaju nie jest już produkowany

konkretyzacji zobowiązania przemiennego. Przez skonkre- . albo zaprzestano jego importu, przedmiotem wymiany

. tyzowanie rodzaju świadczenia nabywca rzeczy z wadami może być produkt podobny albo nawet wyższej jakości w rozważanej sytuacji na gruncie przepisów o gwarancji z dopłatą według cen z daty zawarcia umowy.

i rękojmi nie zobowiązuje dłużnika do spełnienia . tylko

Utrata lub zniszczenie rzeczy w trakcie naprawy gwatakiego świadczenia, ani sam nie pozbawia. się roszczenia rancyjnej może według wyboru nabywcy uzasadniać

o spełnienie przez zobowiązanego świadczenia w postaci roszczenie odszkOdowawcze lub żądanie wydania ' nowej

rzeczy wolnej od wad. _

usunięcia wady przez zastąpienie określonego elementu

lub podzespołu przez inne nie dotknięte wadami. W razi eI

dochodzenia przez nabywcę wymiany rzeczy wadliwej

6. W razie dostarczenia zamiast sprzedanej rzeczy.

na wolną od wad, nie chodzi też o sytuację charakterydotkniętej wadą fizyczną, rzeczy wolnej od wad.

styczną dla świadczeń niepodzielnych, o których sąd może

ani przepisy o rękojmi, ani przepisy o gwarancji

orzec o całości tylko albo pozytywnie, albo negatywnie.

nie uzasadniają obowiązku zapłacenia przez kupUZ .tych . wszystkich względów za błędną . należy uznać

jącego wynagrodzenia za zgodne z przemaczenlem

wspomnianą praktykę, wyrażającą · się w oddalaniu . pozużycie rzeczy wymienionej. Nie jest także dO.wództwa o wymianę rzeczy z wadami na . wolną od wad.

puszczalne nałożenie na kupującego taklegoobowłązku w drodze umowy.

'

5. Zasadność roszczenia kupującego o wymianę rzeAni w przepisach kodeksu cywilnego, ani w innych

czy wadliwej - zamiast naprawy rzeczy - n a przepisach prawnych nie ma normy, która by w razie

wolną od wad fizycznych nie uprawnia zobowłąza~

dostarczenia kupującemu ~ stosownie do przepisów o rę­

nego .do żądania dopłaty z racji wzrostu cen.

kojmi i gwarancji - rzeczy wolnej od wad nakładała na

Strona zobowiązana nie może skutecznie po- kupującego obowiązek zapłacenia sprzedawcy lub udziewoływać się na nlemożllwość świadczenia wówlającemu gwarancji wytwórcy wynagrodzenia za zgodne

czas, gdy zaprzestano produkcji lub Importu okreś­ z przeznaczenieIl) zużycie rzeczy w okresie jej używania ·

lonych towarów. Może zwolnić się z obowiązków do chwili wymiany na rzecz wolną od wad, Do obciąże~

przez zaproponowanie zamiany rzeczy- nabytej na nia kupującego takim dodatkowym obowiązkiem potrzebrzecz podobną lub nawet na rzecz o wy~szej war- ny byłby specjalny przepis. Obowiązku zapłacenia przez ·

tości.

. kupującego takiego wynagrodzenia nie uzasadniają także

przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Zarówno w przepisach o rękojmi (art. 560 § 1. art. 561

. § 1 i art. 566 § 1 k.c.), jak i w przepisach o gwarancji

Kupujący jest jednak zobowiązany wobec sprzedaw- .

(art. 577 § 1. ~rt. 581 k.c.) uregulowane jest roszczenie cy (wytwórcy) do zapłaty odpowiedni.ego odszkodowania .

o wymianę rzeczy wadliwej na rzecz wolną od wad. za zmniejszenie wartości rzeczy w okresie jej używania .

W razie istnienia wady fizycznej rzeczy zobowiązany do chwili wymiany na rzecz wolną od wad. jeśli zmniejmoże zwolnić się z ' 'odpowiedzialności z tytułu gwarancji

szenie jej wartości jest następstwem takich okoliczności,

lub rękojmi przez dokonanie wymiany rzeczy dotkniętej za ,które poriosi on odpOWiedzialność. a więc jeśli zmniejwadą na rzecz wolną od wad, mimo że naprawa ostateczszenie wartości nastąpiło

jego winy. Odpowiedzialności

nie byłaby możliwa. Jednakże kupującemu Vi każdym ' kupującego wobec sprzedawcy (wytwórcy) można by się

z

,I : onitor Polski Nr

~eł dopalIzyt w takiej aytuacJi. wktó,ej kupuj..".-

. c śWiadomy istnienia wady powodującej konieczność

- . any rzeczy, lecz nie przeszkadzającej ograniczonemu

· czasie je} używaniu - umyślnie zwleka. ze zgłoszeniem

~l1cjł lUb z oddaniem rzeczy do naprawy czy wyatany, aby osiągnąć korzyść z uZyWania rzeczy, zanim

'fastąPi wymiana.

~ , Wprowadzenie obowiązku rozliczenia się· z tytułu 'LU~

. .ia rzeczy do treści postan

. owień gwarancyjnych pozof'lJe teł w wyrdDej sprzeczności z zasadami wynikają­

fiY1Di. z art. 558 ł 1 k.c. W konsekwencji tego rodzaju

.strzeżenie z mocy art. 58 k.c. należy uznać za nieważne .

.-

7. Z wad4 fizyczną rzeczy ł4czy się w ramach rękojJ · . mi upraWDIenle kupUj,cego do odstąpienia od

WDowy ' spnedaiy. Przewidziane w ut. S60 § ł k.c.

•

upraWDłeale kupujllceg.O od odstąpienia od umowy

I.

z powodu wady rzeczy jest wyłączone w6wczas,

gdy sprzedawca ,,natychmiast" ~okona wymiany

. rzeczy ' wadliwe} na woluą ~ wad. Wymiana -rzeI

czy wadUwej na rzecz wolną od wad powhma ~astąpltlłajp6mlej w terminie dw6ch . tygodni.

1

."l'ollezwlocme" usunlęcle wady w rozumieniu

art. 560 § 1 k.c. omacza naprawę rzeczy w krót'

Jdm czute, zdeterminowanym charakterem wacly.

Termin . ten nie powinien przekraczać dWóch tygodnI.

Wymaczony przez k"pukcego rzecz określoną

. co dotoisamokl "odpowledDl termin" (art. 561

. § 2 k,c.) do usunięcia wady przez sprzedawcę wyt:WÓl'~ę

należy

interpretować

jako termin

uwzględą1ający czas konieczny do usUnięcia . wady.

Za takl . termin należy uznać termią nie płzekracza.,

JIley ~w6cb tygodni.

.

,

I

I

. Odstąpie~ie od umo.wy przez kupującego z po,wodu

I wad . rzeczy sprzedanej (art. 560 § t k.c.) jest uprawnie• niem mieszczącym się w przepisach o rękojmi za wady

fizyczne. Wykonanie tego uprawnienia jest uzależnione

i od woli sprzedawcy. Kupujący bowiem nie może od urno: .wy ocJ:stąPić, jeżeli sprzedawca oświadczy gotowość natychmiastowej .wymiany rzeczy ·wadliwej na rzecz wołną

! od wad albo niezwłocznie wady usunie.

)

l

Zwrot ·;,nat.ychmiast" odnosi się nie do ' gotowości,

lecz. do samej już wymiany. Jeżeli sprzedawca wyra7j

wymiany. to powinien dokonać jej natychmiast.

Jakkolwiek n~e można abstrahować od tego, że wymiana

I rzec~y wymaga dokonania pewnych czynności. zwrotu

: rzeczy z wadami. udokumentowania tej czynności itd .. to

ł jednak termiIl ten nie powinien przekraczać dwóch tygodni.

gotowość

. I

t

I

żąd..ć

usunięcia wady. wyznaczając . sprzedawcy "odpowiedni termin", z zagrożeniem. ie po bezskutecznym upły­

wie tego terminu od umowy odstąpi. Jakkolwiek -ustawodawca nieposług~je się tu ani wyrażeniem "natychmiast",

ani zwrotem "niezwłocznie" (art. 560 § 1 k.c.). to I jednak

termin Iten nie powinien przekraczać dwóch tygodni.

Mimo zrozDlcowanej terminologii dla określenia

czasu, w jakim rzecz ma być wymieniona lub naprawiona

("natychmiast", ' "niezwłocznie". "odpowiedni termin'1,

względy natury praktycznej, pewność obrotu handlowego

oraz interesy nabyWCÓW uzasadniają ujednolicenie znaczenia tych zwrotów. Skd'llkretyzowanie ich powinno być

wyrażone w ścisłych jednostkach czasu. Za taki termin,

jak już była o tym mowa, należy uznać okres dwóch tygodni. Nie można jednak wyłączyć skuteczności w ramach

autonom-i i woli umownego przedłużenia terminu dwutygodniowego.

8. W razie skutecznego prawnie odstąpienia przez

kupującego od umowy ' z powodu wady rzeczy

sprzedanej, obowiązany jest on zwrócić rzecz w

takim stanie, w Jakim ona się znajduje po 'normalnej eksploatacji. Natomiast sprzedawca ma obowIązek zwrócić zapłaconą przez kupującego ceD~

Obowiązek sprzedawcy naprawienIa szkody na

podstawie art. 494 w związku z art. 5~ ł 2 I

art. 471 k.c~ obejmuje lakże stratę wynikając, I

pMnlejszego . wzrostu ceny.

Skuteczne prawnie odstąpienie od umowy l'odą~a za

wzaiemny zwrot świadczeń {art. .560 § 2 k.c.). P04stawę . prawną tego stanowią przepisy o odstąpieniu od

umowy wzajemnej. Najistotniejsze znaczenie ma przepis

art. 494 k.c., według którego strona .. która odstępuje od

umowy 'wzajemnej, obowiązana Jest żwrócić kontrahentowi wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy: Ku- '

puJący ma obowiązek zwrócić rzecz z wadami, a sprzedawca obowiązany jest zwrócić kupującemu cenę sprzesobą

daży.

Wzajemny zwrot świadczeń obejmuje zwrot rzeczy

w takim słanie, w jakim jest ona w momencie złożenia

oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przy założeniu

normalnej eksploatacji. Należy podkreślić, ie ujemne

skutki obciążaią kupującego. jeżeli ' używa rzeczy po zło. żcniu oświadczenia. o odstąpieniu od umowy.

Sprzedawca natomiast obowiązany jest zwró€:ić kupu-

jącemu zapłaconą przez niego cenę. Nie ma bowiem pod-

W myśl art. 560 § 1 k.c. odstąpienie od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej może być wyłączone Wówczas.gdy sprzedawca "niezwłocznie wady usunie". Ten

zwrot należy interpretować także z uwzględnieniem czasu

. potrzebnego na usunięcie wady. Są podstawy do przyjęcia

ze względu na kontekst. w jakim zwrot "niezwłocznie"

został użyty, że chodzi tu o usunięcie wad w krótkim

czasie. Można uznać, że termin ten również nie powinien

przekraczać dwóch. tygodni. Niemożność usunięcia ' wad

w tym terminie uprawnia kupującego do odstąpienia od

umowy.

.

staw do nakładania na sprzedawcę wprost o.bowiązku

zwrotu wyższej ceny za rzecz podobną, aktualnej w dacie

późniejszej. a mianowicie w dacie złożenia oświadczenia

o odstąpfeniu od umowy lub z daty zwrotu rzeczy. Roz- '

. wiązanie takie może jednak być krzywdzące dla nabywcy. Dlatego ochrony interesów nabywcy należy poszukiwać

innej podstawie prawnej. Jak wynika. to z dalszej

częś.ci- art. 494 k.c .• kupujący może żądać takie ·' haprąwie- .

nia szkody wynikłej. z niewykonania . zobowiązania .

W warunkach inflacji, wzrostu cen k.wota zapłacona przez

kupującego pociąga za sobą pogorszenie z punktu widzenia zasady ekwiwalentności świadczeń sytuacji

l!konomicznej kupujące.go, który iest zmuszony do odstą­

pienia od umowy. ·Kupujący ponOSiłby szkodę, gdyby

miał otrzymać tylko zwrot kwoty nominalnej (ceny).

UprAwnienie do odstąpienia od umowy z. powOd.u

wady rze€ZY sprzedanej: odnosi się też do rzeczy określo­

nej. co do tożsamości (art.. 561 ł 2 i" 3 k.c.). w tYm wypadku. jeźeli sprzedawca jest wytwórcą, kupujący moż.e

Szkoda ta może i powinna być naprawiona na zasadach ogólnych (art. 4'i11w związku Z art. .94 i 560 . ' 2

k.c.) w ramach pO'Z}'tywnego interesu umowy, pozwalają­

ceg,o na naprawienie wszelkiej szkody zgodnie z regułami

w

f.

•

...

-

odpo~iedzialności odszkodowawczej. Przepisu art. 494 k.c

bowiem nie można interpretować w oderwaniu od art. 471

k.c;, który reguluje zasadnicze skutki niewykonania zobowiązania i zasadę odpowiedzialności za szkodę wynikłą

między innymi z "niewykonaniazobowiązania". Należne .

na tej podstawie odszkodowanie powinno zapewnić kupującemu nabycie później podobnej rzeczy. Stanowić ono

będzie uzupełnienie otrzymanej tyt1.lłem zwrotu ceny. Od. szkodowanie nie ogranicza się tylko do wypadku zastęp­

.czego zaspokojenia się kupującego w drodze nabycia

przez niego później ze stratą podobnej rzeczy. Zgodnie

, z przepisem art. 363 § 2 k.c. wysokość odszkodowania

z tego tytułu powinna być ustalona według ceny z daty

ustalania odszkod'owania.

9.

Obniżenie ceny z powodu wady fizycznej rzeczy

następuje w stosunku do ceny zapłaconej. PóinleJ-

szy wzrost ceny nie ma znaczenia. Jednakie obniżenie ceny musi być określone · w taJdm stosunku,

aby , nabywca sam · mógł rzecz naprawić we włas­

nym zakresie.

/

,I

sprzedawcy z tytułu

ceny (art. 560

§ l k.c·.). Wart. 560 § 3 k.c. uregulowane są ogólnie

sposób ,i skala · obniżenia ceny. Obniżenie ceny , powinno

nastąpić w takim stosunku, w jakim wartość rzeczy wolnej od wad pozostaje do jej ' wartości obliczonej z uwzględ­

nieniem istniejących wad. Sformułowanie to należy skonkretyzować w tym sensie, że obniżenie ceny towaru powinno uwzględniać koszt nakładów i staratl niezbędnych

do doprowadzenia rzeczy, poprzez usunięcie wad, do

sprawności zgodnej z przeznaczeniem.

Obniżenie ceny wchodzi w grę przede wszystkim w

odniesieniu do rzeczy omaczonej tylko co do gatunku.

Istnieje bowiem podstawa do porównania wartości rzeczy.

Jednakże obniżenie ceny może być uzasadnione również

wtedy, gdy chodzi o rzeczy określone także co do tożsa~

mości. Przemawia za tym analiza treści art~. 561§ 2 i 3

k.c.1 wynika z niej, że obniżenie ceny jest aktualne też

co do rzeczy określonych co do tożsamości. Różnica uregulowań w zakresie obu kategorii rzeczy sprowadza się

jedynie do tego, że w wypadku rzeczy określonej co do

tożsamości aktualne jest żądanie usunięda wady (art. 561

§ 2 k.c.). " Jeżeli sprzedawca, który jest wytwórcą, nie

usunie wady" to kupujący może żądać obniżenia ceny.

W tym wypadku I'ege non distinguente należy stosować

odpowiednio art. 560 § 3 k.c.

W ramach

rękojmi

odpowiedzialności

kupujący

możę

żądać

obniżenia

10. Rzeczy nowe produkowane seryjnie, masowo, róż­

tylko pewnymI zewnętrznymi cechami

lub zestawem akcesoriów, są rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, a Dle co do tożsamoścl.

Nie nadaje rówD1eż rzeczy charakteru rzeczy

, oznaczonej co do tożsamości oznaczenie jej samej

lub jej zespołów l elementów numerami lub

określonymi symbolami.

niące się

zależności od tego, czy dana rzecz należy do

oznaCzonych tylko co do , ,gatunku, czy też do

rzeczy określonych co do tożsamości , ustawodawca w

przepisach kodeksu ćy",ilnego o rękojmi wiąże określone

skutki prawne w zakresie odpoWiedzialności. W ' myśl

art. 551 § 2 k.c., jeżeli przedmiotem sprzedaży są rzeczy

oznaczone tylko co do gatunku, sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z ' tytułu rękojmi, jeżeli kup~jący

Poz. 6

10

g wadzie w chwili wydania rzeczy. Stosownie

do art, 561 § l k.c., jeżeli w grę wchodzą rzeczy

oznaczone tylko co do gatunku, kupuj ącemu przysł u guje

roszczenie o wymianę rzeczy na wolną. od wad. Natomiast

według art. 561 § 2 k.c. inne uprawnienia przysługują

k'upującemu w wypadku, gdy przedmiotem sprzedaży -jest

rzecz, określona co do tożsamości. ,

W orzecznictwie n as unęły się wątpliw"ości co do tego,

czy np. samochód jest rze c zą oznaczoną co do gatunku

czy też rzeczą określoną co do toż sam ości. Otóż rzeczy

oznaczone co do tożsamości to rzeczy nie z ast ępowalne,

a zwłaszcza rzeczy wyprodukowane specjalnie dla okreŚ­

lonego, zindywidualizowanego kontrahenta, charakteryzujące się swoistymi właściwościami. Natomiast rzeczy

nowe, produkowane seryjnie, masowo, różniące się tylko

pewnymi cechami zewnętrznymi lub zestawem akcesoriów,

są rzeczami oznacżonymi tylko co do gatunku. Podstawowym kryterium pozwalającym na rozróżnienie tych dwóch

kategorii rzeczy jest ' zastępowalność lub niezastępowal­

ność rzeczy, a nie ich identyfikacja. Nie nadaje rzeczy

charakteru rzeczy oznaczonej co do tożsamości oznaczenie jej samej lub jej . zespołów i elementów IUlmerami lub

określonymi symbolami. Dlatego też samochód produkowanyseryjnie należy zaliczyć do rzeczy omaczonych

tylko co do gatunku. Nie ma bowiem znaczenia to, że

nadwozie czy silnik są zindywidualizowane określonymi

cechami czy numerami. Rzecz n,ie staje się rzeczą okreś­

loną co do tożsamości przez sam fakt wyboru rzeczy przez

kupującego, np . .według określonego koloru.

wiedział

zaś

~

11. Wady fizyczne towarów importowanych z zagraDlcy uzasadniają ochronę prawną kupujących według tych samych zasad, które mogą mleć zastosowanie ,do nabywców rzeczy produkcji krajowej.

Z ·towarami importowanymi z, zagranicy wiąże się

szereg samoistnych problemów. Jednym z nich jest zagadnienie wyłączenia możliwości dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi i gwarancji wprost od ,sprzedawcy czy tez

wytwórcy zagranicznego. Nabywcy bowiem , krajowego

nie łączą bezpo~rednie Więzy prawne z podmiotami zagranicznymi. Dlatego ochronę praw nabywcy towaru majil<:ego wady muszą przejąć na siebie jednostki gospodarcze

importujące

towary. Ochrona interesów podmiotów

uprawnionych musi być zapewniona w odpowiednim zakresie według przepisów prawa polskiego bez względu na

to, jak kształtowałaby się sytuacja prawna nabywcy w

kraju, z którego pochodzi towar importowany. Ochrona

nabyWCÓW takich towa:rów podlega zasadom z tytułu rę­

kojmi i gwarancji oraz stosownie do okoliczności odpowiedzialności kontraktowej na zasadach ogólnych Jart. 411

i nast. k.c.) oraz na podstawie art. 415 i nast. k.c.

12. Dopuszczalne z mocy prawa ograniczenie lub wyłączeDle rękojmi jest bezskuteczne wówczas, gdy

sprzedawca podstępnym działaniem lub zanlechaniem wprowadził kupującego w błąd co do nleIstD1enla wady.

W

rze~zy'

W myśl art. 558 .§ l k.c. strony umowy sprzedaży

z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi może wynikać z przepisów

szczególnych. Jednakże wówczas, gdy wyłączenie lub

ograniczenie odpowiedzialności 'Z tytułu rękojmi jest dopuszczalne, ' jest ono bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zamogą odpowiedzialność

!1

'J

Monit<;lr Polski Nr 1

,

taił podstępnie wadę przed k1..l,pujllcyDl. Nie wystarćza to,

11

Poz. 6

15• . Do dochodzenia roszcze6 z tytułu gwarancJI nie

ma zastosowania· jednoroczny termln prekluzyjny

sprzedawca o wadzie wiedział i nie poinformował

okr~ślony w art. 568 k.c., przewidziany dla roszo tym kupując ego. Podstępne zatajenie charakteryzuje się

czeń kupującego z tytułu rękoJint za wady fizyczumyślnym działaniem lub zaniechaniem mającym na celu

ne rzeczy. W tym przedmiocie mają zastOlowanle

utrl;ldnienie wykrycia wady przez kupującego przez wproprzepisy art. 118 k.c.

wadzenie go w b łąd. Zapewnienie o dobrej jakości towaru

(atest, certyfikat, oznaczenie państwowym znakiem jakości) w razie wystąpienia wady wywołuje takie same

Z analizy całokształtu przepisów kodeksu cywilnego

skutki jak podstępne zaŁajeI).i e wad. W razie wykrycia regulujących odpowiedzialność z tytułu gwarancji wynili

w takich oko licznościach wady, kupujący uprawniony . kar że dla dochodzenia roszczeń z tego tytułu ustawodawjest do podniesienia zarzutu, że ograniczenie lub wyłą­ ca nie ustanawia żadnego terminu. Nie ma równ ież pod- ·

czenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest bezskutecz- staw do dopuszczenia możliwości odpowiedniego stosone. Sprzedawcę obciąża dowód, że ograruczenie lub wy- wania terminu przewidzianego dla dochodzenia uprawnień

łączenie

odpowiedzialności z tytułu rękojmi wywiera

z tytułu rękojmi. Wobec braku przepisów szczególnych do

skutki prawne dlatego, że nie ma podstaw do zarzutu, iż dochodzenia roszczeń z tytułu gwarancji mają zastosowawadę zataił podstępnie.

nie ogólne terminy przedawnienia (art. 118 k.c.).

Kupujący może dochodzić swoich uprawnień przez

samo

zgłoszenie wytwórcy wad rzeczy przed upływem

13. Uprawnienia wynikające zarówno z rękoJmi (art.

terminu

gwarancji. Jeżeli to uczyni, a żądanie okaże się

556 § 1 k.c.), Jak I z gwarancji (art. 577 ł I k.c.)

bezskuteczne. może wytoczyć powództwo o dostarczenie

przechodzą na następców prawnych kupującego

t

nowej rzeczy po upływie terminu gwarancji, byleby tylko

pod tytułem ogólnym I szczególnym.

Joszczenie nim objęte nie uległo przedawnieniu na zasa·

I

dach

ogólnych.

.

U podstaw uprawnień z tytułu rękojmi i gwarancji

leży umowa sprzedaży. Uprawnionym jest nabywca. Jed16. Postanowienia gwarancyjne powinny byt internakże uprawnienia te o charakterze czysto zobowiązanio­

pretowane w świetle przepisów kodeksu cywilnewym nie są ściśle związane z kontrahe~tem. osobl) nago o rękojmi i gwarancji, traktowanych Jako dybywcy. Założeniem odpowiedzialności z tytułu rękojmi

rektywy

Interpretacyjne.

i gwarancji jest wada fizyczna rzeczy. W umowie' sprzeWynikająca z przepisów o gwarancji (art.

I

daży i w idei odpowiedzialności za wady fizycŻDe rzeczy

I·

577~2 ILe.) swoboda kształtowania przez 1prZetkwi implicite przejście uprawnień. Zmiana właściciela

I

dawcę lub wytwórcę postanowle4 gwarancyjnych

rzeczy nie powinna zwalniać zobowh,zanego od odpowiepodlega kODtroll z punktu widzenia zasad ·.wspóldzialności za wady rzeczy. Zmiana przeto właściciela nabyłyela społecznego (art. 58 § 2 ILe.).

tej rzeczy w drodze umowy sprzedaży. zamiany i darowizny

lub spadkobrania nie eliminuje więzi prawnej Ze sprzePrzepisy kodeksu cywilnego regulujące gwarancję

dawcą (producentem). Należy zastrzec. że następcy prawni kupującego Sil tylko kontynuatorami jego uprawnień. (art. 577-582) mają w znacznym zakresie charakter

dyspozytywny. Pozwala to pódmiotowi. który udzielił ·

gwarancji, na kształtowanie z reguły łledług zasad umów

14. Sąd mole Ila pocłstawie ut. U7 .- 3 ILc., HOlowa- adhezyjnych uprawnień i obowiązków kupujlIcego. Postanego w drodze analogU, nie UwzgIędn1t upływu noWienia umów gwarancyjnych mają w wielu wypadkach

rocznego terminu przewldzlaaego w ' art. 588 ł · I charakter uciążliwy dla kupującego. Dlatego swoboda w

i

k.c.

dla dochodzenia upraWnle6 z tytułu rękojmi zakresie postanowień gwarancyjnych musi być ograniczoI

za wady fizyczne sprzedanej rzeczy, Je!ell odda- na lub wyłączcma właśnie ze względu na adhezyjny chał

lenie sp6inlonego łlldanla prowadziłoby do ratą­ rakter umów gwarancyjnych, w istocie rzeczy -jednostronnie narzucających określone warunki. Z reguły nie można

cego pokrzywdzenia nabywcy.

·i

dopatrzyć . się rzeczywistego konsensu kontrahentów.

.

, !i

Nie należą do wyjątków wypadki ujawniania się

W każdym razie wszelkie ograniczenia lub wyłącze­

wady lizycznej sprzedanej rzeczy dopiero po upływie nia odpowiedzialności z tytułu rękojmi i gwarancji. jeżeli

roku od dnia. w którym rzec~ ta została kupującemu wy- są dopuszczalne w świetle przepisów kodeksu cywilnego.

dana. Jest to z jednej strony związane ze skomplikowaną muszą być zakomunikowane nabywcy (lex contractus) l

strukturą wielu rzeczy, z drugiej zaś strony z faktem. że

mogą poc;llegać kontroli sądowej. Przepisy kodeksu cywilrzeczy te nie zawsze są przez nabywcę użYwane w sposób nego w przedmiocie gwarancji stanowią najIiiższy próg

intensywny. Przeciętny nabywca z reguły nie dysponuje ochrony nabywcy. Na ich podstawie należy więc oceniać

takim przygotowaniem fachowym. które umożliwia wczes- umowne postanowienia zawarte w kartach gwarancyjnych

I

ne wykrycie wady nabytej rzeczy. Może się więc zdarzyć, . i innych do~umentach. Przepisy te, podobnie jak i przeI

że wady . tej nie dostrzeże przed upływem roku, mimo że

pisy o rękojmi zawa,rte w kodeksie cywilnym. powinny

i

w tym terminie ona się ujawnia.

stanowić podstawę do sformułowania dyrektyw interpreZa takim rozwiązaniem p~zemawia również szczególna tacyjnych w tym zakresie. W szczególności przy wykładni

natura rocznego terminu dla dochodzenia uprawnień z ty- postanowień kart gwarancyjnych i podobnych dokumentów prawnych należy kierować się zasadą. według której

tułu fizycznych wad rzeczy sprzedanej. Spośród różnych

terminów zawitych ten należy do .grupy najbardziej zbli- w razie wątpli:wości określone postanowienie powinno być

. żonych do terminów przedawnienia. Uznanie. że analo- interpretowane na korzyść kupującego.

giczne stosowanie do rocznego terminu; przewidzianego

Zarówno treść kart gwarancyjnych. jak i treść umów

wart.· 568 § 1 k.c.. przepisu art. 117 § 3 zdanie drugie k.c. . - .zwłaszcza w zakresie dopuszczalności i skuteczności

l

jest dopuszczalne. nie może jednak oznaczać, że taki za- uprawnień nabywcy - podlegają co do zasady kontroli

-I J bieg sądy powinny stosować jako regułę.

sądów z punktu widzenia oceny, czy klauzula umowna

." .

że

',,:1

I

:l

-1

l.

ł

l

l

:I

t

I

ł

r

l

'/

..i

l.

nie została narzucona nabywcy bez uświadomienia mu jej

skutków oraz czy jest zgodna oz zasadami współżycia społecznego (art. 58 ł 2 · k.c.). Przepisy o gwarancji oblfgato·ryjnej mają charakter bezwzględny i wyłączają odmienne

dyspozycje stron w treści kart gwarancyjnych.

17. Powierzenie przez gwaranta obowiązku napraw

gwarancyjnych wyspecjalizowanym f.ednOltkoDł

serwisu gwarancyjnego nakłada na kupufą<:ego

obowiązek korzystania z uSług rakleJ JednosW.

Nie wyłącza to odpowledzialnoścl gwaranta z tytułu--obowlązk6w wynlkającycb z gwarancji I za

Jakołt napraw gwarancyjnycb.

przepisach kodeksu cywilnego o gwarancji nie

uregulowana instytucJa serwisu, gwarancyjnego.

Jednakże przepisy te nie wyłączają powierzenia naprawy

rzeczy zakładowi usługowemu albo innej jednoStce wskazanej w dokumencie gwarancyjnym jako upoważnionej

przez wytwórcę lub sprzedawcę do świadczenia usług

gwarancyjnych. Powierzenie serwisu innej jednostce · usłu­

gowejnie powoduJe zerwania więzi prawnej między kupującym a gwarantem. A zatem w razie niewykonania lub

nienależytego wykonania świi;ldczeń gwarancyjnych przez

przejmującego obsługę gwarancyjną, zwolnienie od obowiązków gwaranta nie jest skuteczne w stosunku do

uprawnionego z tytułu gwarancji. Za bezskuteczne praw·

nie należy uznać wyłączenie lub ograniczenie w umowie

o przekazaniu obsługi gwarancyjnej świadczen, do których

jest zobowiązany gwarant. Stosownie jednak do okolicz·

ności nabywca może dochodzić odpowiednich roszczeń

w stosunku do jednostki serwisu gwarancyjnego, jeżeli

uważa, że w ten sposób może zaspokoić swoje interesy.

W

została

18.

.

Niezależnie

Poz, ..~ . ·

12

Monitor Polski Nr 1

.

od naprawienia szkody pOniesionej

przez kupującego na skutek tego, fe zawarl umowę, nie ~edząc o Istnieniu wady podlegaJącej

zasadom rękojmi (art. 566 § I k.c.), kupujący mofe

na zasadach og61nyclt odpowtedzłalnoAcI kontralt· Iowej (art. 471 l nast. k.c.) dochodzfć odszkodowania w pełnym zakresie.

do żądania zwrotu kosztów zawarcia .umowy, . kosztów

odebrania; przewozu, przechowania j ubezpł~nja rZeczy

oraz .z wrotu dokonanych nakład6w w takim za·t resie, w

jakim nie odniósł korzyści z tych nał.ła.dów. Jest to odszkodowanie w ramach tzw. ujemnego inter~. Ma. ono

charakter ograniczony. Odpowiedzialność z tego tytułu

ma charakter absolutny.

.

W wypadku zaś gdy szkoda jest następstwem okolicznOSCl, za które sprzedawca ponosi odpowiedzialność

(art. 566 § l k.c.), nie mają' zastosowania zawarte w

art. 566 § l {zdanie drugie} k.c. ograniczenia. Kupujący

wówczas, -poza wymienionymi ' roszczeniami odszkodowawczymi, może dochodzić . roszczeń na ogólnych zasadach

odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i nast. k.c.).

W takiej sytuacji może wchodzić w grę naprawienie peł­

nej szkody, także w ramach dodatniego iąteresu. Uzasadniona jest bowiem wykładnia, stosownie do której art. 556

§ l k.c. ma charakter normy kolizyjnej, wska7;ujące} moż­

liwość wykorzystania przez kupującego roszczeń odszkodowawczych na zasadach ogólnych z art. 471 i nast. k.c.,

niezależnie od tego, czy przysługują mu uprawnienia

z tytułu rękojmi, czy też one wygasły. W świetle tej wykładni przepis art. 556 § l k.c. ma istotne znaczenie, gdyż

pozwala na rozszerzenie podstaw odpowiedzialności za

_szkody na zasadach ogólnych nawet w razie niezrealizowimia uprawnień z tytułu rękojmi.

o

W wypadku gdy kupujący odstępuje od umowy z powodu' wady rzeczy sprzedan.e j . (art. 560 § 2 k.c.), jego

uprawnienia określone wart. 494k.c. obejmują również

rOszczenie o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania -zobowiązania w graniC!ach dodatniego interesu umowy.

Do zasad tej odpowiedzialności ma zastosowanie art.

471 k.c.

NieskutecZne są zastrzeżenia · zawarte w postaIiowie

niach, gwarancyjnych, wyłączające odpowiedzialność gwaranta -'z a szkodę spowodowaną pozbawieniem mohioścl

korzystania . z rzeczy, jeżeli rzecz znajduje się w naprawie

lub jest wymieniana. Ros.z czenia te.go rodzaju mogą być

dochodzone na zasadach ogÓlnych (art. 471 i nasf. k.c.).

Przepis art .. 579 k.c .., ograniczając w okresie gwarancyjnym . moŻllość dochodzenia przez kupującego roszczeń

Oprócz roszczeń z tytułu rękojmi i gwararicji. obej- . z tytułu rękojmi. ograniC'Zeniem tym nie obejmuje obowiązku naprawienia szkody powstałej wskutek istnienia

mujących usunięcie wad fizycznych rzeczy, dostarczenłe

rzeczy wolnej od wad, i oprócz roszczeń i uprawnień z wady.

tytułu rękojmi w postaci obniżenia ceny i odstąpienia od

19.Wylwórca lub sprzedawca · ponoszą odPQ..wletłzlal­

umowy, w przepisach kodeksu cywilnego o rękojmi i gwarancj~ unormowane są roszczenia o naprawienie szkody.

noAć na podstawie art. .f ts i nast. k.c. za szkodę

na osobie lub mieJtju, kbwej domu nabywca lub

Wart. 566§ 1 k.c., zamieszczonym w przepisach o rękoj­

mi za wady, regulującym skutki prawne odstąpierua od

oeoba trzecla, jeżelł rzecz dotknięta jest wadą

czyniącą ją nlebezpłenną.

uQ}owy i obniżenie ceny, mowa jest o żądaniu n.a prawienia szkody przez sprzedawcę, poniesionej wskutek istnieAni przepisy o rękojmi i gwarancji, ani przepisy renia wady. Podobnie wart. 579 k.c., zawartym w przepisach o gwarancji, ustawodawca posługuje się sformuło­ gulujące odpowiedzi alność na podstawie art. 471 k.c. nie

waniem "obowiązek naprawienia szkody poniesionej wyłączają odpowiedziar~ości na podstawie przepisów o

czyn~ch_ niedozwolonych (art. 415 i nast. k.c.).

wskutek istnienia wady".

Odpowiedzialność opierająca się na przepisach o czyIstotne znaczenie ma unormowanie art. 566 § I k.c.

W świetle tego przepisu, jcźeli szkoda jest następstwem nach niedozwolonych nie zastępuje ochrony roszczeń i'

uprawnień wynikających z. przepisów regulujących rękajokoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, kupującemu, który odstępuje od umowy albo . mię i gwanincję. U podstaw odpowiedzialności de;liktowej,

zgodnie z jej charakterem, leżą zdarzenia, które mogą

żąda obniżenia ceny lub stosownie do § . 2 art. 566 k.c.

uzasadniać przyjęcie winy, bezprawności, Z'wiązku przyżąda dostarczenia rzeczy wolnych od wad zamiast rzeczy

wadliwych albo usunięcia wady przez sprzedawcę - przy- czynowego -i szkody. Wytworzony produkt będący prZed. sługuje roszczenie tylko o naprawienie szkody, którą po- miotem WDOwy sprzedaŻ)' może mieć 'wady fizyczne, które

są przyczyną tego, że rzecz jest niebezpiecma dla na.niósł przez to. że zawarł umowę. nie wiedząc o istnieniu

wady. . Roszczenia o naprawienie .szkody ograniczają się bywcy, osób trzęctch i innych rzeczy.

..

,

Monit.Ol Polski Nr l

..

Poz. 6, 1 i 8

wawczych ta~że od sprzedawcy, ' któremu przysługuje

roszczenie zwrotne w stosunku do producenta. Odpowiedzialność sprzedawcy uzasadnia ' stwierdzenie. że wbrew

swoim obowiązkom profesjonalnym wprowadził do obrotu

niebezpieczny ze swej natury i z powodu wady fizycznej

produkt.

Odpowiedż.ialność na podstawie deliktowej może uzasadniać naprawienie szkody zarówno na osobie, jak i na.

mieniu. Odpowie'dzialność ta wchodzi w grę w wypadku,

gdy s.zkoda powstała w następstwie normalnego korzystania ż rzeczy. Naprawienie szkody z tego tytułu obciąża

. przede wszystkim producenta z racji prowadzonej przez

i niego działalności zawodowej, która zakłada wysoką staI ranność.

'

Winę producenta można uznać za udowodnioną szczególnie wówczas, gdy niebezpieczne właściwości rzeczy

są następstwem wad użytego do produkcji materiału, które

, to wady mogły być wykryte przed użyciem tego mateI rialu do prodUkcji lub mogły i powinny być ujawnione

w czasie jego kontroli technicznej. W konsekwencji za·

ł winione dostarczenie rzeczy z wadami rodzi po stronie

producenta odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego za szkodę pozostającą w związku przyczynowym.

Osoba poszkodowana może dochodzić roszczeń odszkodo-

Przewodniczący

W. Sutkowski

Prezes Sądu Najwyższego

Sędziowie

G. Bieniek, Cz. Bieske, B. B/adowski, T. Bukowski,

H. Ciepła, S. Dmowski, Ł. Grygołajtys, K. Kołakowski,

T. Ładykowski, W. Łysakowski, Z. Marmaj, T. Mi/kowski, J. NiejadIik, W. Patu/ski, K. Piasecki,

W. Skierkowska, J. Sokołowski, K. Strzępek, J. Suchecki, M. Sychowicz, J. Szachułowicz, Z. Świeboda,

A. Wie/gus, A. Wypiórkiewicz, M. Zakrzewska, T. Żyz­

nowski.

7

,

UCHWAlA Nr 1V/20I88WOJEWODZKIEJ RADY NARODOWEJ W LEGNICY

z dnia 20 grudnia 1988 r.

w sprawie zmiany granlcmlalta Głogowa.

w drodze zarządzenia. Zarządzenie podlega ogłoszeniu w

Dzienniku Urzędowym Województwa Legnickiego.

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca '

1 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. ,183) Wojewódzka Rada

! Narodowa w Legnicy uchwala, co następuje

§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Wojewodzie ·

Legnickiemu.

§ 1. Włącza się do miasta Głogowa obszar wsi Biechów o powierzchni 140,70 ha oraz część obszaru wsi ~i­

dziszów o powierzchni 29,93 ha z gminy , Głogów.

II

i 2.

Szczegółowego

§ 4.

Uchwała

wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Przewodniczący. Wojewódzkiej Rady Narodowej w

. Legnic'y: E. BarczyńskI

opisu zmienionej stosownie do

I § l granicy miasta Głogowa dokona Wojewoda Legnicki

8

OBWIESZCZENIE ~INISTRA WSPOlPRACY GOSPODARCZEJ Z ZAGRANICĄ

z dnia 14 stycznia 1989 1.

w sprawie wykazu państw Itron Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych I Handlu (GATT) oraz państw

stolujących do towarów pochodzenia polskiego klauzulę największego uprzywilejowania.

, . 1. Na p~dstawie. § .3 u~t. 2 rozporządzenia .Rady MiDlstrów z dDla 3 _pazdZlermka 1988 r. 'W sprawie ceł na

~owary przywożone w handlowym obrocie towarowym

'lz zagranicą (Dz. U. Nr 35, poz. 211) podaje się do wia(lomości

2) wykaz państw stosujących do towarów pochodzenia

polskiego

klauzulę

największego

uprzywilejowania,

stanowiący załącznik in 2 do obwieszczenia.

2. Wykazy wymienione w ust. 1 zostały sporządzone

grudnia 1988 r.

według stanu na dzień 31

l) Wykaz państw stron Układu Ogólnego w sprawie T~­

iyf. Celnych i Handlu (GAm, stanowiący załącZDit

nr 1 do obwieszczenia,

. , .

,

I

..I

Minister Współpracy Gospodarczej z . Zagranicą

D. Jastrzębślu

i.

onitor Polski Nr 1

, I

4) ". za kamienie . o ' muie . powyżej ,0.202 g

(1,01 , ,karata) , za każde następne 0,02 g

f ,1t. Za badanie, cech fłz-ycmych , kamieni szlachetch. ozdobnych. syntetycznych I imitacJI. z wyjątkiem

el i diamentów jUbilerskich, pobiera się następuj4ce

) , za oznaczenie masy

) za określenie wymiarów kamienia oprawio-

zł

300.

nego albo nie oprawionego

za określenie rodzi,lju i formy_ szlifu

za oznaczenie gęstości

za oznaczenie . współczynnika , załamania

zł

150,

150,

900,

światła

zł

żł

zł

6) za oznaczenie dwójłomności

zł

1) ' za ok~eśIenie pleochroizmu

zł