Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 15 lutego 1989 r. w sprawie planu kredytowego oraz założeń polityki pieniężno-kredytowej na 1989 r.

§ 1. ' Uchwala się plan krE;dytowy oraz założenia poliokreślonej w ustawie budżetowej oraz kredytów na finantyki pieniężno-kredytowęj na 1989 r ., stanowiące załącz­ sowanie przejściowych niedoborów w ciągu roku do wy. sokości 411/0 wydatków określonych w tej ustawie.

niki nr l i 2.

banków będzie ukierunkowana na

ograniczenie skali inflacji; poprawę zaopatrzenia rynku,

rozwój rolliictwa i gospodarki żywnościowej oraz zwięk­

szenie rozmiarów budownictwa mieszkaniowego i ochronę środowiska naturalnego. Banki będą oddziaływać na

przywracanie wewnętrznej i zewnętrznej równowagi gospodarczej, unowocześnianie jej struktury' i Wzrost zdolności eksportowej oraz efektywność gospodarowania.

§ 2.

Działalność

.

Załącznik nr 2 do uchwały Sejmu

Polskiej Rze~zypospolitej I,.udowej

z dnia 15 lutego 1989 r. (poz. 22)

ZAŁOZENIA POLITYK} PIENIĘZNO-KREDYTOWEJ W 1989 R.

Działalność banków w 1989 r. będzie ukierunkowana

na współtworzenie warunków do osiągania celów o podstawowym znaczeniu społecznym i gospodarczym. Celami

tymi.. są

II. RealizaCja polityki

rozwój rolnictwa ~ gospodarki żywnościowej,

-. zwiększenie rozmiarów budownictwa miesu.aniowego dla poprawy warunków mieszkaniowych,

7. W zależności od wyników oceny przebiegu realizacJi przez banki polityki kredytowej Prezes NBP może w celu zapewnienia realizacji ' założeń planu kredytowego - określić dla ' ban~ów pułapy kredytowe .

- ochrona środowiska naturalnego dla zahamowania

jego degradacji.

Realizacja tych celów uwaru~kowana jest przywracaniem zewnętrznej i wewnętrznej równowagi . gospodarczej, a ' tempo' ich realizacji będzie zależeć od unowocześ­

nienia struktury gospodarki narodowej, co powinno znaleźć wyraz w zwiększeniu jej zdolności eksportowej oraz

wzroście efet.tywnośd 'ekonomicznej w gospoddrowaniu.

przez NBP <

6. Narodowy Bank Polski jako centralny bank ' iJań­

stwa zapewni koordynację realizacji polityki pienię~no­

-kredytowej, stosując następujące instrumenty

- wielkość kredytów refinansowych dla banków,

- 'stopę rezerw obowiązkowych,

- oprocentowanie depozytów i kredytów.

-ogr<iniczenie skali inflacji oraz polepszenie zaopatl zenia rynku,

-

plenlęmo-kredytowej

.- 8. Prezes NBP może ustalić granice refinansowania

banków depozytowo-kredytowych przez bank centralny,

określając .jednolitą dla wszystkich banków relację między

kredytem refinansowym a sumą niepodzielnych funduszy własnych banku i zgromadzonych w nim środków

pieniężnych.

I

9. Narodowy Bank Polski ' będzie udzielał bankom

kredytu refinansowego oprocentowanego według prefe·

I. Równoważenie gosp9darkl narodowej

rencyjnej stopy banku centralnego na finansowanie przedsięwzięć związanych z

1. W celu przywracania rÓwnowagi i ograniczenia

- rozwojem rolnictwil i gospodarki . żywnościowej, w

nawisu inflacyjnego tjynaniika podaży pieniądza kreowatym handlu artykułami . żywnościowymi i , środkaIhi

: nego prz~z system bankowy będzie · niższa od tempa

'do produJ.tcji rolniczej,

: wzrostu dochodu narodowego podzielonego w cenach bie~. zwiększaniem. zdolności' eksportowej g.~s~'oQ.arłd,'1 [

żących.

- oszczędnością wykorzystania paliw energii,

Prezes Narodowego Banku Polskiego zwiększy lub · - budownictwem mieszkaniowym,

ograniczy rozmiar kredytów w stosunku do określonych

-'- ochroną środowiska naturalnego.

w planie kredytowym, w zależnoś,ci od kształtowania się

sytuacji pieniężnej. z uwzględnieniem wyżej wymienionej

.

w~d~

'"

. , 2. Banki będą stosować jednolite zasady polityki kre·

dyiowej wobec jednostek gospodarczych, bez względu

na przynależność sektorową. Decydującym, 'a zarazem wyróżniającym kryterium będzie. efektywność gospodarowania oraz stopień ryzyka bankowego.

3. Banki udzielać będ'ą k.redytu jednostkom zapewnajbardziej efektywne wykorzystanie pożyczonych ' pieaiędzy i pełną gwarancję ich zwrotu.

.

niającym

Oferta kredytowa banków powinna być skierowana

przede wszystkim na podejmowanie efek\ywnej działal'

ności gospodarczej ' i przekształcanie struktur organizacyjnych w gospodarce. Powinno to sprzyjać demonopolizacji i konkurencji poprzez tworzenie nowych form i

struktur organizacyjnych oraz powiązań kooperacyjnych

w gospodarce.

~.

." ,

l

.

.

4. Banki stosować będą politykę depozytową zachęca­

jednostki gospodarcze i ludność do gromadzenia

środków w bankach. Kontynuowane będą działania zmie·

rzające do urealnienia oprocentowani,a lokat i kredytów.

jącą

S. Narodowy Bank Polski udzieli kredytu na sfinansowanie niedoboru budżetu centralnego w wysokości

okreslonej w ustawie budżetowej oraz kredytów 'na finans0'Yanie przejściowych niedoborów ~ . ciągu roku do

wysokości 4()!, wydatków określonych w tej ustawie.

10. Prezes 'NBP zorganizuje system . refinansowania

działalności

kredytowej banków depozytowo-kredytowych

w sposób umożiiwiający realizację zadań preferowanych.

n. Prezes ' NBP ustali - z możliwością dokonanTh

zmian w ciągu roku - jednolitą dla wszystkich banków

stopę rezerw obowiązkowych podlegających lokowaniu

w banku centralnym, ' od środków zgromadzonycb na ra'chunkach płafnych na każde żądanie, na rachunkach lokat

terminowych i na rachunkach wkładów oszczędnościo­

wych. Stopa rezerw obowiązkowych może być zróżnico­

wana w zależności od rodzaju wkładów. Środki, odprowadzone przez banki' na rachunek rez~rwobowiązkowych

w banku centralnym nie podlegają oprocentowaniu.

12. Stopa procentowa banku centralnego będzie ustala.na . przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

13. Prezes NBP zorganizuje nadzór bankowy, kt.orego

podstawowym zadaniem będzie bieżąca ana1i~ ekonomiczna działalności banków z punktu widzenia bezpieczeńslwa środków zgromadzonych w bankach i ograniczenia ryzyka banków z tytułu działalności kredytowej, jak

też zaciągania zobowiązań i udzielania kredytów zagra~

nicznych.

III. Polityka depozytowo-kredytowa

14. System bankowy rozpoczyna działalność w no·

wym, dwu'poziomowym układzie organizacyjnym, którY

:,.- '

' .' . ~onitor :Polski Nr 3

:} . :>będą tworzyły Narodowy Bank Polski będący bankiem

" -centralnym oraz banki depozytowo-kredytowe.

Tworzone będą warunki do rozwijania . konkurencji

:.... .między bankami depozytowo-kredytowymi. Sprzyjać temu

.będzie wzrost samodzielności banków w kształtowaniu

. Polityki depozytowo-kredł'towej. Zniesione zostaI\ą ogra',/ niczenia administracyjne i podziały przedmiotowo-podmiot owę oraz terytorialne w .działalności banków.

:1

różnicując je W zależności od czasu, .na . jaki wkład jest

wnoszony, przy czym oprocentowanie wkładów oszczęd­

nościowych płatnych na każde żądanie .powinno być

znacznie niźszeod oproc'e ntowania wkładów terminowych.

.......

.

15. Narodowy Bank Polski przygotuje warunki do

wprowadzenia w 'ciągu roku, nie później niż z dniem

1 lipca 1989 ·r., swobody wyboru banków przez klientów.

t6.Banki · będą samodzielnie dostosowywać system

do ' nowych, zmienionych zasad funkcjono" waDia banków. Dostosowanie systemu kredytowego po. ' wfuno wyrażać się w .upodmiotowieniu podejścia do kredytobiorcy. Wraz z modyfikacją reguł kredytowania powiDien następować rozwój form zabezpieczenia kredytu,

w tym papierami wartościowymi.

.

łEl'edytowania

\ '

,

,

11. Rozmiary działalności kredytowej banków będą

wyznac.zane .wielkością posiadanych ŚJodków oraz ko.n.iettnOścill utrzymania płynności banków.

,.

""

18. Politykę kredytową banków naleźy koilsekwen;. ' . . 'lnie \I,zależniać od kształtowania zdolności kreaytowej

, ; . P!JżYczkobiorców, rozumianej jako zdolnośĆ do spłaty

~ .. > iiedytu wraz z ódsetkami w terminie umownym.

l

.

_ L Badając zdohi~ść kroedyto~ą .banki oceniać będą rów-

"!

.:nJez wywiązYwanie się ']edno's tek gospódarczych z zobo-

~'_ . "i.lZilńl~Óbec wierzycl'eI1' tmiz dbllio'śt''v,r egzekwowani.u

., '~:nłlIeżn8ś'M r z . punktu': Wid.źen~a :wpływu : na utrzymanie

.,.' :pJynnośCt 'finansowej tych' jednostek'. , .

' .

,"

' ''<

I

"

24.SrOdki utrzymywane w bankach przez osoby

prawne na rachunkachbieżą~ych nie podlegają oprocentowaniu.

, 19. ' 'Sanki w zaIEi'zności 'od stopnia ryzyka wynikaJiłcego z oc'eny zdolności kredytowej kredytobiorców

bęaąróżnicowąć warunki udzielania kredytów, posługu­

JIc się wielkością kredytu, okresem jego spłaty, wyso' · kOścią oprocentowania, a także odpowieanim zabezpieczeniem ·kredytu.

20. Banki będą konsekwentnie zaostrzać postępowanie

y. odniesieniu do przedsiębiorstw nie posiadających zdol}iMci kredytowej lub tracących tę zdolnoś .ć w czasie

trwania umowy kredytowej. Banki będą wycofywać kredyty z przedsiębiorstw gospodarujących nieefektywnie,

a . ewentualne przyjęcie programu uzdrowienia gospodarki

~eżnhlć od spełnienia zaostrzonych wymogów i takiej

r ealizacji przewidzianych w nim przedsięwzięć, aby proces

. eillzyskiwani~ zdolności kredytowej następował szybko . .

21. W celu umożliwienia finansowania przedsięwzięć

możliwości kredytowe poszczególnych

banków banki powinny wykorzystać formę wspólnego

'kredytowania .takich przedsięwzięć przez zawieranie konsorcjum.

przekraczających

22. Narodowy Bank Polski w porozumieniu z Ministerstwem Finansów podejmie' działania w kierunku wpro'Wadzenia weksli Vi · obrocie między jednostkami gospodarczymi. ~

::.,

. 23. Prezes Narodowego Banku Polskiego ustali wy.' '. ~ ~okość minima~nego oprocentowania środków w bankach,

25. Narodowy Bank Polski będzie refinarisował dziakredytową

banków depozytowo-kredytowych.

kredyt refiriansowy oprocentowany jest według stopy

banku centralnego, . a 'p rzy refinansowaniu celów prefero.wanych (w tym na budownictwo mieszkaniowe) oprocentdwanie jego ' będzie kształtowane na poziomie połowy

lub trzech czwartych stopy banku centralnego. ,

łalność

26. Prezes Narodowego Banku Polskiego może ustalić

wysokość stopy procentowej od kredytów

udzielanych przez banki.

maksymalną

27. Prezes Narodowego Banku Polskiego ustali mak~

jaką banki mogą pobierać od kredytów

udzielanych. na preferowane cele gospodarcze. Wysok-9śĆ

tej marży nie powinna przekraczać 0,2 ' stopy banku centralnego.

symalną marżę,

~ 28. Budżet państwa będzie wyrównywał Narodowemu Bankowi Polskiemu różnieę między stopą banku centralnego a ulgowym oprocentowaniem kredytu refinansowego przeznaczonego na finansowanie preferowanych '

celów gospodarczych. Szczegółowy zakres ' preferencji '

ustalonych w pkt 9 oraz kwotę dopłat wyrównawczYGch

Preżes ,NBP 1,1zgodp.i z Ministrem Finansów.

29. Prezes Narodowego Banku Polskiego ustali ,miod kredytów udzielanych "przez .

banki osobom fizycznym.

nimalną stopę . procentową

30. W toku realizacji Założeń polityki pieniężno-kre­

dytowej Prezes Narodowego Banku Polskiego może dokonać zmiany s\opy oprocentowania depozytów i kredytów w pOWiązaniu ze zmieniającymi ' się warunkami w

gospodarce.

31. Banki przystąpią do kredytowania rad narodowych po ustawowym wprowadzeniu ·k ategorii mienia komunalnego, które będzie stanowić, zabezpieczenie kredytów. Kredyty będą 'udzielane w szczególności na przedsięwzięcia produkcyjno-usługowe (w tym na infrastrukturę w budownictwie mieszkaniowym) oraz na ochronę

środowiska. Kredyty te będą udzielane i oprocentowane

na zasadach ogólnie obowiązujących .

IV. PoUtyka kursowa

32. Kontynuowana będzie polityka kursu walutowego zapewniającego opłacalność co najmniej 800;. eksportu

do obu obszarów płatniczych i sprzyjającego rozwojowi

efektywnego eksportu i racjonalizacji importu.

33. W celu zwiększenia dostępu do środków dewizowych na import realizowany przez jednostki gospodarcze '

7.większana będzie podaż środków dewizowych -w drodze

kredytów dewizowych udzielanych przez banki i przetargów walutowych.

j'

"

"

,' ;

.

,",

. . \'t,;

'

\

;

Poz. 22 '

36 '

-,,:'.

ł.

'-'I,

§ 3.

.,

I

'I

]

'

'IN celu przywracania równowagi i ograniczenia

nawisu inflacyjnego dyndmika podaży pieniądza kreowa·

nego przez system bankowy będzie .niższa Od tempa wzro. stu dochodu narodowego podzielonego w cenach bieżą"

cych. Prezes Narodowego Banku Polskiego zwiększy lub

ograniczy rozmiary kredytów w stosunku do określonych

w planie kredytowym, w zależności od kształtowania się

sytuacji pieniężnej, z uwzględnieniem wyżei'-- wymienionej zasady.

§ 4. Narodowy Bank Polski udzieli kredytu na sfinansowanie niedoboru . budżetu centralnego w wysokości

,

§ 5. Prezes Narodowego Banku Polski'ego, w celu za-

pewnienia .jednolitości polityki pienięino-kredytowej

i pełnej zgodnośG:i działania systemu bailkoweg'Q z planem

kredytowym i założeniami polityki pienięino-kredytowej,

będzie wykorzystywał kredyt refinansowy, wraz z jego

oprocentowaniem, system rezerw obowiązkowych oraz -stosownie do potrzeb :-. pułapy kredytowe.

.§ 6. Prezes Narodowego Banku Polskieg.o podejmie,

działania zmierzające

pieniężnyclr między

do usprawnienia systemu rozliczeń

jednostkami gospodarczymi.

Prezes Narodowego Banku Polskiego będzie

Sejmowi kwartalną informację o przebiegu

realizacji planu kredytowego .oraz założeń polityki pie~

niężno-kredytowej wraz z odpowiednimi wnioskami.

,§ 7.

przedstawiał

§ 8.

z - mocą

Uchwi,iła wchodzi w życie z dniem

od dnia l stycznia ~989 r.

ogłoszenia

.. Marśzałek Sejmu: R. Malinowski

,

,

Monitor Polski Nr 3

Poz. 22

I \

.

Monitor ·Polski Nr 3

Poz. 21 J 22

33

~

I

1

II. WYDATKI

I

l. Fundusz nabywczy na zakup towarów i usługa)

2: Zakup towarow i usług b )

3. Podatki i opłaty

4. Pozostałe wydatki

Wydatki razem

I

2

-I .

3

6

4

4

..

'.

III. ZMIANY STANÓW ZASOBÓW PIENIĘŻNYCH

z tego

- wkład6w oszczędnościowych

- gotówki

.-

-

IV. "OGÓŁEM wYI>ATKI I ZASOBY

,.

,r. PRZYCHODY NETTO (fundusz dyspozycyjny)

/

VI. WSKAŹNIK TWORZENIA ZASOnÓW PIENIĘŻ~YCH

1'75,8

X'

X

24.640

X

8.372

543

418

9.333

14.012

935,

772

15.719

X

1.620

1.210

27.470

167,4

172,1

184,8

543

2.360

406

.137

,

X

16ą,4

173,2

156,8

174,8

2.700*)

434,9

X

1.219

1.141

1.730

970

300,6

831,9

X

9.876

18.079

30.170 ,

183;1

166,9

9.138

16.798

28.020

183,8

166,8

5,9

14,0

(8,1*)

15,7

(9,6*)

X

X

X

X

24.640

X

164,1

8.372

15.012

X

179,3

X

X'

X

22.950

X

163,8

8.372

14.012

1.000

X

167,4

X

1.690

X

169,0

x

,

VII. STOPIEŃ ZBILANSOWANIA RYNKU

-l. Popyt

l) Fundusz nabywczy na zakup towarów i usługa)

2) Zakup towarów i usługb)

.2. Podaż

2a) Planowana wartość nominalna dostaw towarów i usług

2b) Faktyczna wartość nominalna dostaw towarów i ' usług

3. Niedobór towarów ' i usłUg na rynku

*) zasoby ekonomiczne uzasadnione

a) pozycje występujące wyłącznie w planie

.b) pozycje wyst~ujące wyłącznie w wykonaniu

,

-

/

-

....

: <..~

•

f .f.

J,',

_r._.

22

UCHWAŁA SEJMU POLSKIEJ ~ZECZYPOSPOLITEJ

LUDOWEJ .

·z dnia 15 lutego' 1989 r.

w sprawie planu 'kredytowego oraz założeń polltykl pieniężno-kredytowej na 1989 r.

Załącznik nr l do uchwały Sejmu

Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z

dnia 15 lutego 1989 r. (poz. 22)

~ ,.

PLAN KREDYTOWY NA ROK 1989

w mln zł

, przewidywany

. '1.1~.I9"

PrżyrOlt

pl~ 1989

31.12.1989

planowany stan

31.12.1989/

31.1:2.1988

, 2

3

4

5

,as.tIt.,..

,.2U....

GJIt4.98I

127,' '

I. AktYwa zagraniczne

2.573.274

1.080.000

3.653.214

142,0

II. Kredyt krajowy

12.773.821

5.006.044

17.779.865

.10.803.285

80674.221

4.008.000

3: 026.000

14.811.2115

11.700.221

137,i

1.772.061

2.332.061

2.951.1M

159.900

131,6

148,7

14~.900

560.000

966.000

16.000

1.970.536

1.176.074

744.544

998.044

998.044

O

2.968.580

2.17UI8

744.544

156,6

184,9

100,0

49.918

'0

49,918

).00,0

114.940

350.000

2.695.800

2.800.000 '

(4.200)

'(100.000)

19.299.447

18.938.707

110.740

250.000

116,2

117,3

96,3

71,4

, U30.158

415.501

714.657

442.156

275.000

167.156

U72.ą14

,,:-, 139,1 ,"'J I

166,2

123,4

Wyszczegóh1ienie

, etan

l

~!yw.-ruem

A. Kredyty dllLpo'dmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych

, i. Kre«Jyt:y obrotowe i inwestycyjne na cele produkcyjne

w tym

- na inwestycje centralne .

2. Kredyty na budownictwo mieszkaniowe

3.

Kredyty dla gospodarstw domowych na 'cele konsumpcyjne

l

B. Nalcżności od sektora budżetowego

l. Krcdyt na pokrycie deficytu budżetu państwa

2. Należności z tytułu obsługi zadłużenia zagranicznego

3. Inne (umorzenie k,redytów i wYrównanie odsetek od kredytów

preferencyjnych)

__

~.985.1M

o

ul. 'Dlugoterniiriowe rozliczenia z budże~ew , . . ,"

16.603.647

, l. z tytułu różnic kursowych

,~ ', '!,-': ,: '2';: 'i tytułu bonów rewal9ryZ!lcyj,n r.ch '

, ,

'

i , b.l1UU l e 3: z ' tytułu pod,*yzsztłnhi" 'bptoc:enttiwani'a ' wkladów w 1988 r.

, r.~.s::',n:!Ol i!. J>i!JU<JH~ Ol)

.

!

lV:d~y?~~a

,; j ",c.,. .;., ; ~';'<!I;' "

,~ !rpÓzo8tałe (Die "'ro'zliczÓile)"~

,-j

16.138~707

/

139,2

lM,9 '

lU;1

690.501

,881.813

.

w mln III

,

,

' 31.12.1988

przewidywany

stan

Przyrost

plan 1989

31.12.1989

planowany stan

,31.12.1989/

31.12.1988

,-

2

3

4

5

33.080.'"

8.240.000

'1.320• •

12." .

11.631.034

4.330.000

15.961.034

137,2

9.044.034

2.521.800

3.753.913

2.7'8.321

2.530.153

3.270.000'

1.010.000

1.730.000 "

530.000

12.314.034

3.531.800

5.483.913

3.298.321

136,2

140,1

146,1

119,1

1.040.000

3.570.153

141,1

56.847

20.000

76.847

135,2

1.552.392

(70.000)

(70.000)

O

l.482.392

1.005.176

477.216

95,5

93,5

100,0

3.030.000

' 20.643.365

Wyszczcgólnienie

"

l

Pasywa - razem

I. Pieniądz

A. Zasoby - żłotówkowe

l. O~ieg gotówkowy (bez kas banków)

2; Wkłady oszczędnościowe ludności

3.. Środki przedsiębiorstw

..

H. , Haehunki walutowe

C. Buny PKO SA w obiegu

,

II. Środki hudżetowe

1. Środki budżetu centralnego

2. Środki budżetów 'terenowych

<

f.0'ł5.176 '

477.216

III. Pasywa zagraniczne ,

17.613.365

.

117,2

/

IV. JW1C l)asywa

z tego

l. lokata MFW

, 2. rozliczenia międzyoddzliilowe

3. fundusze zasadnicże banków

4. pozost~łc

V. Kwota nic zbilansowana

I

2.284.109

950.000

3.234.109

, 141,6

415.950

1.117.427

203.057

547.675

275.000

300.000

250.000

125.000

690.950

l.417.427

453.051

672.675

166,1

126,8

223,1

122,8

984.000

984.000

O

\