Uchwała nr 164 Rady Ministrów z dnia 12 września 1988 r. w sprawie specjalizacji zawodowej ekonomistów.
Table of Provisions (6)
Statutory Text (6 Articles)
§ 3. O ·uzyskanie II stopnia specjalizacji zawodowej '
§ 2. O uzyskanie I stopnia specjalizacji zawodowej;
.
w'yższym
co najmniej · siedmioletnim stażem pracy w zawodzie i specjalności. w których uzyskały tytuł
technika ekonomisty lub tytuł równorzędny i w
. których zakresie ubiegają się o stopień specjali- '
zacji zawodowej, oraz któr'e są zatrudnione na stanowiskach wymagających tych kwalifikacji,
mogą ubiegać się
Jnogą ubiegać się ;
I) ekonomiści z
w zakresie oprilcowania lub współ
opracowanhl nowych rozwiąż 9 ń lub
przedsięwzięć organizacyjno-ekonomicznych, dają
cych pozytywne rezultaty, potwierdzone przez zakład pracy,
w
c) posiadaniem tytułu technika ekonomisty lub tytułu
równorzędnego określonej · specja1ności ekonomicznej, '
§ \. I. .Wprowadza się l i. II stopień specjalizacii: zawodowej ekonomistów i techników ekonomistów, jako
formę uznania wysokichkwaJifikacji zawodowych i ich
twórczej pracy. Specjalizację zawodową mogą uzyskać
ekonomiści i ·osoby ze średnim'- wykształceniem ekonomicznym w dziedzinach ekonomicznych, określonych w załącz
nikach nr I i 2 do niniejszej uchwały. , .
2. O nadąnie! i II stopnia specjalizacji zawodowej
mogą ubiegać się ekonomiści z wyższym wykształceniem.
i osoby ze średnim wykształceniem ekonomicznym, jeżeli
są czynni ·zawodowo w dziedzinach ekonomicznych oraz
wyróżniają się szczegÓlnymi osiągnięciami w tym zakresie, a także ukończyli z wynikiem pozytywnym studia
podyplomowe lub kursy specjalistyczne o tematyce zgodIlej z kierunkiem wykonywanej pracy.
ekonomicznym,
osiągnięciami
udziału
\)
wykształceniem
z
w stopniu umożliwia
literatury specjalistycznej;
d}
CD najmniej dwule,t llim stdŻem_pracy po uzyskaniu
l stopnia specjalizacji zawodowej;
-
437
ze średnim wyks~talceniem . ekonomicznyJlli
a) pozytywną oceną pracy zawodowej i potwierdzonynii przez zakład pracy dalszymi OSiągnięciami
w pracach organizacyjno-ekonomicznych, ' które '
przyniosły . konkretne
efekty ekonomiczne.
b) ukończeniem kursu doskonalenia zawedowego.
organizowanego przez Polskie Towarzystwo Ekonomiczne" Stowarzyszenie . Księgowych w p,olsce
i Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa dla techników ekonomistów lub równorzęd
nych ubiegających się .0 TIstopień specjalizacji zawodowej.
_c) znajomosclą co ńajmniej jednego języka obcego
w sto}>niu umożliwiającym korzystariiez nteratury
fachowej.
•
dl co n?jmniej pięcioletnim stażem pracy po uzyskaniu I stopnia specjalizacji zawodowęj.
i. osoby ze
2) os<!by
ł 4. l. Postępowanie zmierzaj4t:e do uStalenia. czy
osoba ubiegająca siE: o uzyskanie l lub fi stQpnia specjalizacji zawodowej spełnia wMunk1 określone yt § 2 i 3.
przeprowadZa na wniosek zamteres.ow.anego oddlziełwo
jewódzki Polskiego Towarąstwa EtcmamianegeaJbo
właściwe dla danej dziedzillyekonomic:JllE'j SlOWilrz;yuenie Księgowych w Polsce. Towaaptwo JIlaueowe Qzganizacji i Kierownictwa, Polskie Tcna~~e.
Polskie Stowarzyszenie Marketingu j Polskie Towarzystwo
Towaroznawcze. a w zakresie -handluagraiUczDt!,o Centrum Doskonalenia Kadr HandiuZagl8riicmego.
..2. Zakład pracy zalrudniB)iłcy ~kOD.om.iBtówlub05D
by ze średnim wykształceniem ekanomic:my.m.. ,ubiegaMcych si~ o uzyskanie stQPI1ia specjałizacji zaw~, .jeSt
obQwiązany do udzielenia im pomocy. ,w ~lDoici 111
,gromadzeniu dokumentacji dotyczącej dorobtiui ~ekti>w
ich osiągnięć. \
§ 5. 1. -Zarząd Główny Polskiego- Towarzystwa Ekonomicznego powołuje GłównąK0m4sję Specłaliucji Za~
wodowejEkonomislów, zwaną dalej .. Główną Komiają",
oraz ustala zasady jej działania.
'
. 2; W sklad Głównej Komisji wchodzą przedstawiciele
Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, Ministra Edukacji
Narodowej. Ministł"a Współpracy -Gospodarczej z Zagrar.icą, Ministra Finansów, Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, Stowarzyszenia Księgowych w PolSce .j Towa!'2y6tWft
Naukowego Organizacji i Kierownictwa ONlZ przewodpi- .
czący oddziałowych komisji specJa!izac:Ji zawodowej.akonomistów, o których. mowa w § 6.
3. Do zadań Głównej Komisji ni11eży
1) ustalanie wytycznych i zasad działania
oddziałowych
komisji specjalizacji zawodowej ekonomistów i techników ekonomistów oraz szczegółowego trybu post-ępo
wania w sprawie nadania lub cofania stopni specjalizacji .zawodowej,
ubiegający
średnim
się
wykształceniem ekonomicznym,
o nadanie -stopni specializacji zawo-
dowej,
kontrola zasadności decyzji oddziałowych komisji w
sprawach o nadanie stopni specjalizacji .zawodowej
oraz odwołań od ich decyzji,
6) przedstawianie Zarządowi Głównemu Polskiego TowarzystwaEkonomicznego wniosków dotyczących przebiegu dticfłan w zakresiespecjaIizacji zawodowej ekonomistów i osób ze średni,m wykształceniem e·kono- .
micznym,
5)
.§ 6.. 1. Zac,ządy oddziałów wojewó.dzkich Polskiego
Towarzystwa Ekonomiczneg.a , 'w uzgodnieniu z Główną
Komisją, powołują oddziałowe koinisje -specjalizacjizawo-dowej ekonomistów i techników ekonomistów, zwane dalej
,tOddziałowymi . komisjami".
2. W .skład oddzialowychkomisji wchodzą przedstawiciele Stowarzyszenia Księgowych w 'Polsce. Towarzystwa Naukowego Organizacji t Kierownictwa oraz Centrum
Doskonalenia Kadr Handw Zagranicznego.
-........
,,,.
·3. Do zwań oddziaJowych komis1i
l}
prowadzeniepostępow.artia
należy
~pecj alizacyjneg.o.
ocena dorobku twórczego .:i .pracy zilwodowejekonemistów i osób ze średnim wykształceniem ek01,l omicz',n y=. z lł'WZględnieniem op'imi za'kłada pracy.
!)-stwierdzenie. 'ze ekonomIsta l . o:~oba: . z.e Średnim
bzta'lcenieme'konomicznynispe1n~a warunki niezbęd
-ne do uzyskaniaodpowied~ " stopnia specjalizacji .
zawodowej bqdz dopriedłużerHalJ,prawnien do do11afłcu. (') którym mowa -w § '9 u~. 2 j 4,
4) .inicjCi>wanie kiermi.k.ów · ,d oskonalenia za:wiC!XloweyD,
o których mowa w § 2 pkt 1 lit e} i pkt 2 lit;;eJ :oraz
§ 3 pkt 2 lit. 'b), a także 'oceruanie treścipr-ogramów .
'tego doskonal enia,
.5.)pow:.olywan.ie .kODl.is jie,gzallłłnacyjnych, .
2)
w,y-
;6) pmedslawiariie Głównej 'Komisji ~iosk'ów o nadanie
stopnia. specjalizacji zawodowejekorromi:sty.
§ 7. 1. Stopnie specjalizacji zawodowej ekonomistów .
nadaje Prezydium Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego na wniosek GlÓWnejKomisji Specja ~
Hzac.ji Za:wodowej Ekonomistów.
,2. Stopnie ~pecjalizacji zdwodowej te.c hników ekonomistównadają włuściwe - 'Larz-ądy wojewódzkie Polskiego
'Iowarzystwa Ekonomicznego. na wniosek
komisji.
oddziałowych
:§ '8. Ekonomiści i osoby ze średnim wykształceniem
ekonomicznym. 'którzy uzyskali I lub II stopień specjalizacji .z awodowej,. otrZYlPujądyplom. według wZOrów ustalonythpr·zez Polskie Towarzystwo ·Ekonomiczne.
. § 9. 1. .B~0ł1lilmista, ,który uzyska l I lub II stopień
.2) -występowanie do ' Pre2lydium Zarządu Głównego Pol- spec1aHzacji zawodowej, ma prawo
skiego Towarzystwa Ekonomicznego o nadanie stopni
specjalizacji zawodowej ekonomistom na .wniosek od~
I) posługiwać się tytułem .. ekonomistaspecjaIista I stopdziałowych komisji,
'-nia" lub .. ekonomista specjalista II 5topnia". niezależ.
~
,
"nie od ..stopnia .n aukoweg.o i tytułu. . zawodowego.
, 3) nadzór nad przestrzeg.ani~m przez oddziałowe komisje
zasad ' iltybui'ostępow:ania :'w ' spraw'6 ch o nadanie ' _' ,2} .. do' uwansowania w .-pier'WSll:ej kalejn~ci. wwąnmkach
st~pni ~pecjaHzacji 'zawodowej. -' "
.•
:' ,ooowiązujących :.zasad awausowania.
-
4)
n~zór nii":! -przestrzeganiem przęz komisje oddziało
we kryter: ów, · które powinni spełniać ekonomiści
2. Ekonomiście, który uzyskał I lub II stopień specjalizacji zawodowej, przys ł u g u je . przez okres pięciu lat od
-438
daty jego uzyskania, dodatek do wynagrodzenia wynosżący miesięcznie
J) po uzyskaniu I stopnia specjalizacji -
3. Dodatek nie przysługuje osobom posiadającym
specjalizację zawodową I lub II stopnia, które porzuciły
pracę lub z którymi rozwiązano stosunek pracy z ich "
winy, przez okres 12 miesięcy od podjęcia następnej pracy.
do 200/. wynagródzenia zasadniczego,
- ~ 12. 1. Dodatek z tytułu specja,lizacji zawodowej I
2) po uzyskaniu Il stopnia specjalizacji - do 25°/. wylub 11 stopnia przysługuje we wsZystkich zakładach pracy,
nagrodzenia żasadniczego. chyba że przepisy szczególne zawierają odrębn~ uregulo3. Technik ekon,omistal który uzyskał I iub ,II stopieil , wania w tym zakresie.
specjalizacji zawodowej, ma prawo u:tywania tytułu za2. Wysokość dod~ tku ustala kierownik zakładu pracy.
wodowego określonego w świadectwie (dyplomie) ukoń
C'zenia szkoły, uzupełnionego odpowiednim stopniem spe3. W zakładach pracy, w których zostaływprowa .
cjalizacji zawodowej.
dzone zakładowe systemy' wynagradzania, o prawie do
4. Technikowi ekonomiście, który uzyskał stopieil dodatku z .tytułu specjalizacji zawodowej decyduje treść
specjalizacji zawodowej. przysługuje przez okres pięciu porozumienia zawartego na podstawie przepisów ustawy
lat od daty uzyskania specjalizacji dodatek do wynagro- , z dnIa 26 stycznia 1984 r. o zasadach tworzenia zakłado
wych systemów wynagradzania (Dz. U. z 1988 r. Nr 28~
dzenia wY!l0szący miesięcznie
poz. 196).
'
l) po uzyskaniu I stopnia specjalizacji - do 15°/, wy4.
Zakład
pracy zatrudniający ekonomistę i osobę ze
nagrodzenia zasadniczego,
średnim' wykształceniem ekonomicznym może zrefundować '
2) , po uzyskaniu II -stopnia specjalizacji -"- do 20'/0 wy- poniesione przez niego koszty przewodu specjalizacyjnego, \
nagrodzenia zasadniczego.
'
\,
'
po uzyskaniu stopnia specjalizacji zawodowej.
, ~ 10. Ekonomiści lub osoby ze średnim Wykształce
niem , ekonomicznym, którzy uzyskali I lub , II stopień
specjalizacji zawodowej, podlegają wpisaniu do właści
wych rejestrów specjalistów, prowadzonych przez Polskie
, Towarzystwo Ekonomiczne.
ł 13. Wydatki związane z działalnością Główńej Komisji' oddziałowych komisji specjalizacji zawodowej ekonomistów i techników ekonomistów są pokrywane ześrod
ków: Polskieg~ Towarzystwa Ekonomicznego, ' Stowarzyszenia Księgowych w Polsce i Towarzystwa Naukowego
Organizacji i Kierownictwa.
'
§ 11. 1. Dodatek, o którym mowa 'IfI § 9 ust. 2 i 4,
§ ,14. W ąkresie do 1990 r. o niidanie II stopnia specjalizacji zawodowej ekonomistów i techników ekonomistów
, mogą ubiegać się osoby' nie posiadające I stopnia specjalizacji zawodOWej, które wykażą się co najmniej lS-letnim
, stażem pracy po uzyskaniu dyplomu ekonomisty lub dyplomu technika ekonomisty, w zawodzie i specjalności, w
których uzyskały dypiom ekonomisty lub dyplom technika ekonomisty i w których ubiegają się o stopień specjali
zacji zawodowej" jeżeli spełniają pozostałe warunki.
2. Dodatek może być wypłacany przez następne okre,- określone w niniejszej uchwale. ' ,
'
,
sy pięcioletnie,' pod warunk'leniwykazańia się dalszymi
§ tS. Uchwała w,chodzi w życie z dniem ogłoszenia.
,osiągnięciami zawodowymi potwierdzonymi przez zakład
praCY i qc~nionymi ,pozytyw:nie w trybie ustalonym do
nadania stopnia specjaliżacji zawodowej.
Prezes Rady Ministrów: Z. Messner
wypłaca zakład
wykształceniem
,
\
pracy ekonomistom i osoboJJl ze średnim
ekonomicznym, zatrudnionym 'IN pełnym
wymiarze czasu pracy ' na stanowisku zgodnym z kierunkiem uzyskanej specjalizacji, ze środków przeznaczonych
na wynagrodzenia. W przypadku zbiegu uprawnień do
wypłaty dodatku z tytułu dwóch specjalizacji zawodowych, p rzysługuje tylko ' jeden dodatek wybrany przez zainter-esowanego. ' '
Załączl)ik nr l do uchwały nr 164 '
Rady Ministrów z dnia 12 września
1988 r. (poz. 251)
WYKAz' DZIEDZIN EKONOMICZNYCH, W KTORYCłł EKONOMISCI MOGĄ UZYSKAC STOPNIE
\
SPECIlAUZACJI ,ZAWODOWEJ '
\
\
\
Lp.
Nazwa dziedziny
I
Ekonomiki branżowe według klasyfiltacji zawodó. i' specjalności wystę
pujących w gospoóarcenarOdowej (urżądzenie ilr 47 Ministra Pracy, Plac
i Spraw Socjalnych z dnia. IQ grudnia , 1981 r.)
Ekonomika pracy i pOlityka społeczna
Finanse
{,
GospOdarka ~ejska
Międzynarodowe stosunki gospodarcze
Organizacja pracy i zarżądzanie
Organizacja , przetwarzania danych i rachunkowość
Planowanie gospodarki narodow~j
EkonometTia
- '\ '
Statystyka
{
Ergonometria
Towaroznawstwo
2
3
4
5
6
7
8
_,' 9
10
, \.
i1
·P oz. 251. 252 i 253
'.
.1
UCHWAŁA
Poz. 251
Nr 164 RADY MINISTROW
z dnia 12 września 1988 r.
w spra~le specjalizacji za~odowej ekonomistów.
W celu zwiększenia . roli postępu ekonomiczno-OI'ganizdcyjnego, podnoszenia kwalifikacji zawodowych ekono.mistów i ich twórczejaktywnoścL zgodnie z wnioskami
uchwał: XIV Krajowego Zjazdu Polskiego Towarzystwa
Ekonomi~znego, Zjazdu Stowarzyszenia Księgowych w
Polsce i Zjazdu Towarzystwa Naukowego Organi.z acji
i Kierownictwa oraz na podstawie art. 27 usL 2 pkt 5
i ust. 3 .ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o ro:t'woju systemu
. oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32, poz. 1.60, z 1971 r.
Nr 12, poz. 115, z 1972 r. Nr 16, poz. 114, z 1975 r. Ńr 45,
poz. 234 oraz z 1984 r. Nr 49, poz. 253) i art. 79 Kod.eksu
pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141. z 1975 r. Nt: 16,
poz. 91. z 1981 r. Nr 6, poz. 23, z 1982 r. Nr 31. poz. 214,
z 1985 r. Nr 20, poz. 85 i Nr 35, poz. 162. z 1986 r. Nr 42,
poz. 201. z 1.987 r. Nr 21. poz. 124 oraz z 1988 r. Nr 20,
poz. 134) Rada Ministrów uchwala, co następuje
ze średnim
które wykażą się
2) osoby
a)
d)
wykształcenjem.
osoby, które uz);skały l stopień specjalizacji zawodowej. lub posiadają stopień naukowy doktora
nauk ekonomicznych, a ponadto wykażą się;
I)
ekonomiści
a)
którzy wy-' ·
każą się
a) potwierdzonymi przez
zakład
pracy wymiernymi
się w szczególności do usprawnienia organizacji produkcji. po- ,
, prawy jakośc.i wyrobów i usług, oszczędności surowców, materiałów, paliw i energii. wzrostu wydajności
pracy, rozwiązań organizacyjno-ekonomicznych, poprawy rentowności przedsiębiorstwa.
efektywności inwestowania i wzrostu eksportu.
osiągnięciami,
przyczyniającYlJli
c)
korz~stanie
znajomością
dwóch
języków
korzyślaniez
obcych w stopniu
literatury specjali-
stycznej,
znajomością języka ~bcego
jącJm
wiedzą specjalistyczną w dziedzinie, w k~órej
ekonomista ubiega się ' 0 specjalizację; sz,czegóło
we wymagania w t.ymzakresie okre.śliZarząd
Główny Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w .
porozumieniu z Zarządami Głównymi Stowarzyszenia Księgowych w Polsce i Towarzystwa Nauko- .
wego Organizas;ji i Kierownictwa, a w przypadku
specjalizacji · w zakresie. współpracy gospodarczej
z zagranicą - w porozumieniu z Ministrem Współ
pracy Gospodarczej z Zagranicą, .
umożliwiającym
księgOWego.
d)
z wyższym wykształceniem
potwierdzonymi przez żak ład pracy dalszymi wymie.mymJ. osiągnięciami w dziedzinie zgodnej z kierunkiem specJalizacji. a w szczególności autorstwem lub współautorstwem zastosowanych prac
naukowo-badawczych, proje~towanych rożwiązań
ekonomiczno-organizacyjnych, analiz i ocen przed_ sięwzięć . gospodarczych, przyczyniających się do
wydatnej poprawy efektywności góspodarowania,
rozwoju handlu zagraniczriegQ i wzrostu udziału
,Polski w międzynarodowym podziale pracy,
h) co najmniej pięcioletnim stażem pracy, zgodnym
z kierunkiem specjalizacji,
c) posiadaniem dyplomu ukończenia studium podyplomowego lub dowodem ukończenia kursu specjalistycznego, zgÓdnego z kierunkiem specjalizacji.
zakończonego egzaminem albo dyplomem biegłego·
ukończeniem
kursu · doskolltllenia zawodowego,
zgodnego tematycznie z kierunkiem specjalizacji,
organizowanego przez Polslde Towarzystwo Ekonomiczne, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce,
Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa
,lub przez resortowy ośrodek doskonalenia kadr.
Załącznik ' nr 2/ do uchwały nr 164
Rady Ministrów z dnia 12 września
t988 T. (poz. 251)
WYKAZ DZIEDZIN EKONOMICZNYCH. W KTÓRYCH OSOBY ZE $REDNIM WYKSZTAŁCENIEM
,EKONOMICZNYM MOGĄ UZYSKAC 'STOPNIE SPECJALIZACJI ,ZAWODOWEJ
Lp.
l
2
3
.
5
I
,
Nazwa dziedziny
"
/
Ekonainika i organizacua ptZed.sr~biGrs.tw
Ekonomika , i organizacja obrotu
• Bkonomika i 'organircrcja usług
Ekonomika' , pracy i sprawy ,pracownic~e Finanse i rachunkow,ość
,
,
252
ZARZĄDZENIE
"
MINISTRA FJNANSOW
z dnia 26 w:r~eŚJlia :}1J88 'r.
7DJienłające' zarządzenie w sprawie zezwolenia na niektóre uynnoścl
Na podstawie art. 34 ust. l i 2 pkt 1-3 ustawy z dnia
22 listopada 1983 r. - Prawo dewizowe (Dz. U . Nr 63.
poz. 288) oraz w związku z uchwałą Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej L~dowej z d.nia 19 września 1988 r. w sprawie
powierzenia Rządowi pełnienia obowiązków (Monitor Pol- '
ski Nr 26, poz. 228) zarządza się, co następuje
'
. § 1. W załączniku do żarządzenia Ministra Finansów
z dnia 10 marca 1984 r. w sprawie zezwolenia na niektóre
czynności obrotu dewizowego (MpnitorPolski Nr 7, poz. 52.
r. Nr 33. poz. Z44. z 1987 r. Nr 32. poz. 277 i ż
1988 r. Nr 6. poż. 55) wprowadza się następujące zmiiJ,ny
~1986
obrotu dewizowEgO.
2) w części II
a) w ust. 3 w pkt 4 lit. a) otrzymuje brŻmienie
"a) indywidualnych - w wysokości normy okre-,
ślonej w ust. ' I".
b) w ust, 3 w pkt 6 lit. a) otrzymuje brzmienie
"a) indywidualnyc;h - do wysokości 200 rubli na
osobę na dany wyjazd. a od l stycznia 1989 r.do wysokości 200 rubli na osobę w ciągu roku.
Dzieciom do lat 1 przysługuje 100 rubli."
§ 2; Zarządzenie wchodzi w ' życie z dniem ogłoszenia.
Mini'iter Finansów: w z, B. Cia!.
l) w części I ustęp 2 skreśla się.
253
\
ZARZĄDZENIE MIŃISTRA .ZDROWIA I OPIEKI SPOł.ECZNEJ
z dnia 20 . września 1988 r.
w sprawie , produkcji leków gotowych w aptekacb.
.Na podstaWie art. 26 ustawy z',dnia28 's tycznia 01'98-7 r. metod 'badania, ustalanymi 'w 'furmie odrębnych publikacji
o środkach ' farmaceutycznych; 8rtykułacn sanitarnych podawanych . do wiadomości ~k.
i aptekach (Dz. U. NT 3, poz. 19) oraz w zwiąiku zućhwa
§ 3. 'Apteka produkująca h~kigotowe jest obowiązana
łą Sejmu Polskj.ej Rzeczypospolitej Ludowej zdnła .19
tlo ' zapewnienia kontroli jakości ptodukowanych leków.
, września 1988 r. w 's prawie powier:zeniaRządowi pełnienia .
obowiązków C
(Monitor Pols~i Nr 26, poz. ,228) ,zarządza się,
,'§ ./l. ,O podjęciu 'prodUkcji 'lekó'v gotowych kierownik
co następuje:,
': apteki izawiaclamiawłaściw,y "tenmoV(Y organ nadzoru far. maceutycznego ,ci-jednost-łtę ; ' organizacyjną , prowadZącą
§ 1. Apteki mogą produkować leki gotowe z surowaptekę
'
c6w farmaceutycznych 'objętych 'urzędowym spisem ,h~ków.
§5. Zarządzenie wchodzi 'Wżycie z dniem ogłoszenia.
§ 2. ,Apteki produkują leki gotowe zgodnię ze .s zczegóp.o. Minisłer Zdrowi'a i Opi~k:i Społecznej: J. Komendec
łowymi wskazówkami co " ~o ich sk-ladu i , jakości oraz