Zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 30 kwietnia 1987 r. w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji prądnic synchronicznych.

§ 1. 1. W przedsiębiorstwach państwowych ' wydatki

na prakty ki studenckie robotnicze r zawodowe nie podlegaj ąc e refundatji przez szk o ły wyższe pokrywa się ze

środków obrotowych, . w ciężar kosztów działalności eksploatacyjnej.

.

2. VI/ jednostkach

budżetowych

mowa w ust. 1. pokrywa się z kredytów budżetowych,

z odpowiedniej podziałki klasyfikacji . budżetowej .

3. W żak ładach pracy nie będących przedsiębior­

stwami państwowymi lub jednostkami budżetowymi ' wydatki, o których mowa w ust. 1. pokrywa się ze środków

obrotowych, w ciężar kosztów.

§ . 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dnięm ogłosze­

nia z mocą od dnia l stycznia 1987 r.

Minister Finansów: B. Samojlik

wydatki. o których

134

ZARZĄDZENIE

MINISTRA GÓRNICTW A I ENERGEJ'YKI

z dnia 30 · kwietnia 1987 r.

w sprawie

szczegółowych

zasad eksploatacji, prądnic sY!lchronicznych.

Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnid

1984 r. o gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 21, poz. 96)

zarządza si ę, co następuje

.

żnamionowej

0,2 MV·A i większej, współpracujących

z ' systemem elektroenergetycznym - w jednostkach gos podarki. uspołecznionej i ' nie uspołecznionej oraz przez

osoby fizyczne i inne podmioty

,

Przepisy ogólne

§ 1. 1.

Zarządzenie określa szczegółowe

ploatacji stacjonarnych

prądnic

w zarządzeniu jest mowa o

l) prądnicy - rozumie się przez to prądnicę synchroniczną, kompęnsator synchroniczny, prądnicę pracują­

cą

jako kompensator synchroniczny lub prądnicę

synch r oI).iczną odwracalną oraz pomocnicze urządze­

nia związane z ich ruchem,

2.

Rozdział

zasady ekssynchronicznych o mocy

Ilekroć

1~8

' .\

rozumie się przez to w

2) chłodzeniu znamionowym

odniesieni u

a) do prądnic chłodzonych powietrzem - chłodzenie

powietrzem o ' znamionowej _temperaturze przy

wlocie.

. b) do prądnic chłodzonych wodorem -chłodzenie

wodorem o znamionowym clsmeniu i znamionowej temperaturze przy wlocie.

e) do prądnic chłodzonych bezpośrednio cieczą (destylatem) i wodorem - chłodzenie cieczą o znamionowym przepływie cieczy w obiegu chłodze­

nia bezpośredniego i znamionowej temperaturze

"cieczy przy wlocie oraz wodorem o znamionowym

c iśnieniu i znamionowej temperaturze przy wlocie.,

3)

chłodzeniu

4) wykazem całkowicie lub częściowo zużytych CZęSCl,

które zostały zastąpione w czasie przeglądu częścia­

mi zapasowymi, z podaniem okresu prący każdej

z tych części.

2. Po

dokonaniu

Dokumenta~)a

2

techniczna

§ 3. 1. Dokumentacja techniczna prądnicy powinna

zawierać schematy ruchowe dotyczące w sZ,czególności

elektrycznych obwodów pierwotnych,

2) elektrycznych obwodów wzbudzenia,

elektrycznych obwodów wtórnych (automatyki. sterowania, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów),

4) niee lektrycznych obwodów automatyki,

zabezpieczeń , sygnalizacji i pomiarów, '

5)

układów chłodzenia,

6)

układu

olejowego

naprawy prądnicy

dokumentację

techn i czną należy uzupełnić dokumentami

1) wymienionymi w ust. 1. odnoszącymi się odpowiednio do wykonanych, napraw, or3Z

,

2) dotyczącymi napraw, z powoła,niem się na odpowiednie instrukcje technologiczne, na których podstawie

, naprawy zostały dokonane.

Rozdział "3

ze znamiono:wYm - rozumie się przez to chłodzenie co najmniej takskuteczIN

jak znamionowe.

Roz,dział

~ 3)

--~=---------------~~-------------------------

równoważnym

§ 2. Eksploatację prądnic należy prowadzić zgodnie

z prżepisami' zarządzenia oraz ogólnymi zasadami eksploatacji określonymi w zarządzeniu Ministrów Górnictwa

i Energetyki oraz Gospodarki Materiałowej i PaliwQwej

z dnia 18 lipca 1986 r. w sprawie ogólnych iasad - eksploatacji urzą'dzeń i instalacji en ergetycznych (Monitor

Polski Nr 25, poz. 174).

1)

Poz. ' 134

.-

Przyjmowanie

prądnic

do eksploatacji

1. Prądnica nowa llib po remoncie, przed przy- \

do eksploatacji, powinna być . poddana badaniom

§ 5.

jęciem

1) odbiorczym u dostawcy lub w mleJscu przeprowadzenia 'remontu, wykonywanym przez dostawcę lub

wykonawcę remontu,

2) odbiorczym w miejscu zainstalowania, wykonywanym

przez eksploatującego lub osoby przez niego upoważ­

nione - w czasie i po montażu prądnicy nowej lub

wyremontowanej.

2. Jeżeli dostawa lub remont obejmuje częś ć prąd­

nicy, badania odbiorcze przeprowadza si ę tylko w odniesieniu do tej części.

3. Jeżeli przeprowadzenie prób i pomiarów u dostawcy lub w miejscu wykonywania remontu nie jest

\ możliwe, próby ,i pomiary mogą być wykonane w miejscu

zainstalowania prądnicy ,

./

§ 6. 1. Program badań odbiorczych oraz warunki

sterowania, · rozruchu i ruchu próbnego prądnicy powinny być uzgodnione między eksploatującym a wytwórcą lub wykonaw, cą remontu.

uszczelnień wału prądnicy,

7) układu olejowego łożysk,

8) ochrony przeciwporażeniowej,

9) ochrony przeciwpożarowej .

2. Elementy układów, dla których zostały spórządzo­

ne schematy ruchowe, wymienione w ust. 1. oraz połą­

czeni a (p o czątki i końce) pom iędzy poszczególnymi elementami ' ukł adu powinny mieć oznaczenia identyczne

z ,ozn aczeniami podanymi .. w tych schematach , (nazwy,

symbole , numery).

2. Przyjęcie do eksploatacji prądnic nowych lub po

remoncie może nastąpić po stwierdzeniu w czasie badań

odbiorczych, że zostały spełnione wymagania określone

we właściwych , normach, warunkach technicznych budowy urządzeń elektroenergetycznych, ,dokument acji projektowej i fabrycznej oraz w umowie o ' dostawę lub

remont.

Rozdział

Prowadzen~

4

eksploatacji prądnic

\

§ 4. 1. Po dokonani u p r zegl ą du prądn i c y

t acj,~ t e c hni c z ną należy uzup~łnić

1)

prot okołam i

ba d a ń

dokumen-

,

§ -7. Uruchomienie prąd nic y ' moż e nastąpić jrodynie

na polecenie os oby d;> tego upo wa ż n i on ej.

profil aktyczny ch, międ z yoperac y j-

§ 8. Jeże l i postój prądT' icy trwa ł d ł użej n iż 7 dni

~ lub j €żeli w czasi e jej posto ju istnia. ła moż lh<I;}Ś Ć zawykazem usterek wyk ryt ycH i usuni ę tych w czasie wi Jgocenia izolac ji, prądni c ę można uru chomić t:r ;~ o po

nych i odbiorczych,

2)

przeglądu,

3)

wyk azem u,sterek wykrytych i nie usunię tych w

'czasie przegl ądu , przewidzianych do usuni ęcia w czasie najbliżs ze go remontu, _

uzyskaniu pozy tywn ego wyniKu sprawdzenia rezjI&tancji

izol acji uzwoj eń . W razie :zawil goceni a izolaCji uz\; oj eń ,

uru-::hom,i en'ie p r ądnicy jest dopuszczi!lne tylko po jej

w YSUSZeni u.

c)

§ 9. 1. l'rądnica i ' chłodzeniem wodorowym może

uruchamiana po uprzednim napełnieniu jej wodorem,

a prądnica li: bezpośrednim chłodzeniem wodnym - tylko

pr·z y czynnym obiegu destylatu w uzwojeniu.

2. Uruchomienie prądnicy do pracy kompensatorowej

turbiny) jest dopuszczalne · tylko wówczas, gdy

została ona wyposażona w odpowiednie urżądzenie ograniczające ruch wirnika w kierunku osiowym.

(bez

Prądnicy

ż chłodzeniem

wodorowym,

. d)

przepływów

uzyskacieczy i

wskaźniki charakteryzujące jakość

gazqw i cieczy

oraz szczelność układów zawierajgcych te gazy i ciecze (czystość i wilgotność

wodoru w obud6wie prądnićy, przewodność. elektryczną destylatu krążącego . w obiegu prądnicy

oraz zawartość gazów w destylacie i jakość próżni

w jego zbiornikach próżniowych, zawartość wodoru w powietrzu w . przestrzeniach sąsiadujących

z przestrzeniami wypełnionymi w'odorem),

.

chłodzących

e) drgania łożysk prądnicy oraz jej wzbudnicy i pod- .

wzbudnicy,

' ..

ponadto bezpośrednie . chłodzenie uzwojeń wodą, nie wolno

wzbudzać, jeżeli .ciśnienie wodoru w obudowie nie' odpowiada warfościom znamionowym.

.

- § 11. 1. Przed synchronizacją prądnicy z siecią

elektroenergetycznego należy dokonać jej og)Ei~

. dzin. Szczegółowy zakres oględzin oraz zakres i kolejność'

czynności wykonywanych ' przez obsługę w trakcie synchronizacji prądnicy 'z siecią określa instrukcja eksploatacji prądnicy.

.

.,

warunkujące

l

(ciśnienie cieczy chłodzącej bezpośrednio uzwojenie prądnicy, poziom oleju .w zbi~rnikacl1 układu

oleju uc;zczelniającego l oleju smarującego), .

mającej

układu

poziom cieczy,

prawidłowych drożności

charakteryzujące drożności tras t~h - przepływów

§ Ib. 1. W czasie UFuchamlania prądnicy z chłodze­

niem .w odorowym .uszczelnienia olejowe powinny być

czynne, a · cjśnienie gazu w obudowie . powinno być

wyższe· od atmosferycznego co najmniej o 3,5 kPa

. (0,035 at), bez wzgl~du na rodzaj gazu znajdującego się

w obudowie.

2.

ciśnienie

nie

być

f) stan izolacji elektrycznej. obwodów uzwojenia sto-

jana

prądnicy,_

łożysk prądnicy

obwodów . wzbudzenia prądnicy,

i uszczelnień olejowych wału.

2: Kontrola, w . zakresie określonym w \1st. 1, powinna być wykonywana przez obsługę ·za pomocą przyrządów pomiarowych . i UI:ządzeń sygnalizacji lub automa~

tycznie za pomocą urządzeń automatyki i zabezpieczeń

przekaźnikowych w sposób i . vi zakresie określonymi

przez ~ytwórcę w dokumentacji fabrycznej.

2. Synchronizacji prądnicy .z siecią układu elektro§ 13. 1. Trwale dopuszczalne wartości paramErtrśw

energetycznego mOżna ' dokonać po uzyskaniu zgody

właściwej

jednostki upowazmonej do dysponowania obciążenia i eksploatacyjnych parametrów .stanu prądni­

cy,o których mowa w§ 12· ust. 1, ' powinny być zgodne

mocą. O dokonaniu synchronizacji prądnicy z siecią oaz dokumentacją fabryczrią; w razie braku danych w doleży bezzwłocznie zawiadomić tę' jednostkę i dokonać

odpowiedniego ' wpisu w dzienniku ruchu prądpicy.

. kumentacji fabrycznej trwale dopuszczalne wartości tych

parametrów powinny być zgodne z wymaganiami okr~ś­

§ 12. 1. W czasie ruchu prądnicy należy kontrololonymi w załączniku ~do zarządzenia.

_wać w szczególności

.

2. Wartośc.i

znamionowe

parametrów . obciążenia

1) parametry obciążenia, określone przez zespół nastę­

prądnicy ' lub znamionowe przedziały tych wartości oraz \

, pujących .wielkości: .

trwale dopuszczalne wartości tych parametrów powinny

a) wytwarzana moc poZorna,

być podane w instrukcji eksploatacji ·w formie zestawień

b) wytwarzana moc· bierna lub współczynnik mocy, lub wykresów. .

t)

napięcie międzyprzewodowe stojana,

'd)

częstotliwość

prądu

e)

prądy fazowe

stojana,

(napięcia)

stojana,

3. Zmierzone wartości parametrów, o których mowa

w ust. 1, powinny być zapisywane (rejestrowane); w dokumentacji \elcsploatacyjnej należy również odnotowywać

każde włączenie sJę urządzeń sygnalizacji. .

. . f) prąd 'wzbudzenia, ..

§ -14. 1. Kontrola wilgotności wodoru powinna od-

.g) warunki chłodzenia,

2)

bywać się nie rzadziej niż raz. na dobę.

eksploatacyjne parametry stanu prądnicy

a)

wynikające

bezpośrednio

jej obciążenia (tem. peratury: uzwojenia stojana; rdzenia - stojana,

uzwojenia wirnika, nagrzanego gazu, nagrzanej

cieczy użytej do bezpośredniego chłodzenia uzwo'J;

jeń),

b)

charakteryzujące

stan ' pr.ądnicy w ruchu, nle

ze stanem jej obciążenii.l

(temperatury: wody. chłodzącej wymienniki ciepła

przy wejściu do tych wymienników i przy wyjściu

z nich,. oleju przy wejściu do łożysk i przekładni,

oleju przy wejściu do . uszczelnień olejowych wału,

olejU: przy spływie z łożys}t, przekładni i uszczelnień olejowych wału oraz stopów łożyskowych w

panewkaCh łożysk i w uszczelnieniach olejowych

związane

wału),

bezpośrednio

2. Kontrola rezystancji izolacji . głównej obwOdu

uzwojenia stojana prądnicy będącej w ruchu i wyposażonej

w samoczynne zabezpieczenie ziemnozwarciowe

powinna odbywać się w sposób ciągły i działać na wyłączenie ze strefą czułości

l)

800/0 -

dla prądnic o mocy mniejszej niż 150. MV-A,

2)

9ffJ/e -

dla

3)

1000/0 -

dla prądnic o mocy wię~szej niż 250 MV·A.

prądnic

o mocy

od~ 150

do 250 MV-A, '

3. Kontrola rezysta.ncji i~olacji głównej obwodu

wzbudzenia prądnicy powinna odbywać się co najmm ej

przed każdym uruchomieniem prądnicy po postoju dłu ż­

szym . niż 7 dni oraz bezpośrednio po wyłączen,u prądnicy

z ruchu, jednak nie cz~śdej niż raz na 7 dni.

'J

-.

Poz. t34

'4. Niezależnie od kontroli. o której mowa w ust. 3. nej wartości prądu lub wyłączenie' prądnicy z sieci~

rezystancja iżolacJi głównej obwodu wzbudzenia powinna należy podać w instrukcji eksploatacji. Automatyka forbyć kontrolowana w odniesieniu .do

sowania wz~udzenia powinna działać natychmiast po .

1) prądnic o mocy od 25 do 100 MV'A _ nie rzadziej ' " obniżeniu się napięcia stojana poniże] najmniejszej trwale

.. dwa razy w CIągu

.

.

DlZ

zml.any

po d czas pracy prą d ~ dopuszczalnej wartości tego napięcia.

nicy.

§ 19. t : Niesymetryczne obciążenie prądnicy jest

2) prądnic o mocy większej niż 100 MV'A - za pomocą dopuszczalne tylko przez czas wynikający. z zależności

sygnalizacji w nastawni obniżenia się rezystancji do określonefwedług wzoru

. wartości mniejszej niż najmniejsza trwale dopuszczajIz'·t = A

na przy temperaturze, 75°C.,

gdzie

§ 15. 1. Każde przekroczenie największych trwale

dopuszczalnych wartości prądu stojana. prądu wzbudzenia 12 ' - składowa symetryczna kolejności przeciwnej prądu

stojana.

lub napięcia stojana prądniCy należy uważać za przeciąt - czas trwania niesymetrycznego obciążenia.

żenie prądnicy.

•

2. Wartości krótkotrwale c!opuszc:lalnE!go prądow!,!go A - wartość okreslana na podstawie ' danych zawartych

w dokumentacji fabrycżnej. a w razie braku tych

przeciążenia stojana i 'wirIłika prądnicy należy określać

danych - na podstawie odpowiednich badań.

w instrukcji eksploatacji jako , funkcję dopuszczalnego

czasu trwania tych przeciążeń. Jeżeli dokumentacja fa2. Czas trwania niesymelrycznego obciążenia. o któbryczna nie określa tych wartości, należy ję wyznaczyć rym mowa vt ust. 1. powinien być .kontrolowany przez .

na podstawie odpowiednich badań.

odpowiednie zabezpieczenie przekaźnikowe. które po

upływie tego czasu spowoduje wyłączenie prądnicy z

§ 16. Przeciążenie stojana lub wirnika prądnicy ' .

.

wskutek występowania warunków . chłodzenia nierówno- sieci. bez odw,zbudzenia.

ważnych ze znamionowymi warunkami chłodzenia ' jest

zabronione. W razie gdy .warunki te wystąpią wskutek

zmniejszenia się przepływu cieczy chłodzącej . bezpośred­

nio uzwojenie prądnicy. prądnica powinna być samoczynnie odciążona przez urządzenia automatyki: W pozostałych wypddkach odciążenie prądnicy mo'Że być dokonywane przez ' obsługę.

.

§ 17. ' 1. Przeciążenie prąflnicy wskutek wystąpienia

na zaciskach stojtlna napięcia wyższego ' niż trwale dopuszczalne jest dozwolone przez czas nię dłuższy . niż

5 minut. pr;zy czym odpowiedniego odciążenia prądnicy

można dokonywać ręcznie. Jeżeli wartość napięcia ' na

zaciskach stojana będzie wyższa niż 125% napięcia znla'mionowe.go. prądnica powinna być bezzwłocznie wyłączo­

na z sieci przez urządzenia automatyki i odwzbudzona.

Jeżeli prądnica ma moc mniejszą niż 25 MV·A. bezzwłoczne wyłączenie może być dokonane ręeznie przez

· ·obsługę.

2. PrzeCiążenie prądem stojana oraz wirnika prąd­

nicy •. przy napięciu stojana wyższym niż jego najmmeJsza trwale dopu's zczalna wartość. iest zabronione. Przywrócenie normalnych warunków pracy powinno nastąpić

nie później niż w ciągu 3 minut od chwili wystąpienia

, pr~eciążenia : przy czym przywrqceni,e tych warunków nie

mus~ być dokonywane samoczYnnie.

§ 18. 1. Krótkotrwałe przeciążenie prądem stojana.

wirnika prądnicy oraz układu wzbudzenia prądnicy możn'!.

stosować tylko w ' razie obniżenia się napięcia' stojana

poniżej najmniejszej trwale dopuszczalne; wartości, pod

warunkiem że czas trwania tego \ przeciążenia. wyznaczony

zgodńie z § 15 ust. 2. ' będzie samoczynnie ograniczony

ziipomocą odpow.!ędnio nastaWionych członów w ukła­

dach zabezpieczeń przekaŻflikowych. forsowania wzbudzenia lub automatycznej regulacji napięcia, powodującyCh

/po jego upływie bezzwłoczne odciążenie 'prądnicy co

najmniej. do wartoŚci trwale dopuszczalnych.

~

. 2. Wartość prądu wzbudzenia prądnicy przy działa­

niu automatyki forsowania wzbudzenia oraz , największy

dopuszczalny czas . trwania forsowania. po którego upły ··

wie powinien nastąpić powrót do ~rw<ile dopuszczaJ-

prądnicy przy temperaturach uzwordzeni. nagrzanego- gazu i nagrzanej cieczy / chłodzą·

cej bezpośrednio uzwojenia prądnicy. wyższych od trwale

dopuszczalnych. jest zabroniona.

.

§ 20. 1. Praca

' jeń.

2. W razie wystąpienia temperatur wyższych. obcią­

powinno być niezwłocznie zmniejszone do

wartości' pozwalającej przywrócić $.emperatury trwale do ~

puszczalne . . Odpowiednie odciążenie może I być dokony-'

w.ane ręcznie przez obsługę.

żenie prądn~cy

,

I

§ 21.

prądnicy przy indukcyjnym wspólwiększym od największego trwa1e do-

1. Praca

czynniku . mocy

puszczalnego mQte trwać nie dłużej niż 30 minut.prty

wzmożonym nadzorze obsługi. Ni~ później niż po upływie

tego czasu. a także gdy wystąpią kołysania . prądnicy,·.

obciążenie prądnicy . mocą czynną powinno być przez

obsługę tak zmniejszone. aby zostały przywrócone normalne warunk'i pracy.

2. Praca prądnicy przy pojemnosclOwym w,spółczyn­

niku mocy x mocą pozorną większą niż tr\VaJe dopuszczalna może odbywać się przez -czas nie dłuższy niż '

5 minut. Po tym cza~e prądnica powinna być wyłączona

z sieci.

'

asynchroniczna prądnicy bez wzbudzenia,

nie zabrania takiej pracy. jest dopusz: .

czalna tylko krótkotrwale z odpowfednim ograniczeniem

mocy - czynnej. Dopuszczalne obciążenie mocą czynną

przy . pracy asynchronicznej bez wzbudzenia i najwięk­

szy dopuszczalny czas pracy prądnicy z tak ograniczonym

obciążeniem.

wyznaczone na podstawie odpowiednich

badań. określa instrukcja eksploatacji.

3. Praca

jeżeli ' 'wytwórca

- § 22. 1. Przy ' naruszeniu równowagi pracy prądnicy

z systemem energetycznym prądnica może pracować z

ebciążeniem nie większym niż jej obciążenie znamionowe

i pr.zez czas nie dłuższy niż 5 minut. jeżeli wzbudzenie

prądnicy . jest regulowane przez automatyczny regulator

napięcia. a · prądnica jest wyposażona w automatykę forso\,Vania wzbudzenia. Odciążenia prądhicy z mocy czynnej

Ilłożna dokonać ręq:nie. przez obsługę.

,

.'

,"

2. Praca asynchroniczna wzbudzonej prądnicy jest

zabroniona. W razie wystąpienia objawów takiej pracy'

nale*y bezzwłocznie przejść do pracy asynchronicznej

bez wzbudzenia, a gdy praca asynchroniczna bez w;zbu.dzenia jest niedopuszczalna - wyłączyć prądnicę z sieci

(bez odwzbudzenia).

3. Praca asynchroniczna kom'p ensatorów synchronicznych oraz prądnic z wirnikiem jawnobiegunowym,

jeżeli wytwórca w dokumentacji fabrycznej nie podał

warunków określających dopuszczalny zakres takiej pracy, jest zabroniona

§ 23 . .. 1. Praca prądnicy z uszkodzoną izolacją głów­

uzwojenia stojana jest zabroniona. Wył ąc zenie prąd­

nicy z ruchu i jej odwzbudzenie w razie uSil:kodzenia

izolacji głównej pow:inno nastąpić samoczynnie od impulsu odpowiedniego zabezpieczenia przekaźnikpwego z

nastawieniem bezzwłocznym, a przy zabezpieczeniu ziemnozwarciowym - ze zwłoką nie większą niż 1 s.

ną

2. Praca prądnicy z rezystancją izolacji obwodu

wzbudzenia mniejszą od wartości trwale dopuszczalnej

może się odbywać tylko pod warunkiem prowadzenia

ciągłej kontroli. tej rezystancji przez układ sygnalizujący

w nastawni pojawienie się metalicznego doziemienia

tego obwodu.

3. Z ' zastrze:tenie~ ust. 4, praca prądnicy z pójed~n- .

czym metalicznym doziemieniem obwodu wzbudzenia,

przy rezyStancji izolacji tego obwodu 100 Q i mniejszej, '

jest dopuszczalna przez czas nie dłuższy niż do najbliż­

szego remontu prądnicy, je:ż:eli będzie przeprowaqzana

ciągła kontrola izolacji tego obwodu. Kontrolę przeprowadza się za pomocą zabezpieczenia od zwarć podwójnych, jeżeli pierwsze dożiemienie Znajduje się w strefie

czułości tego zabezpieczenia, powodującego przy pojawieniu się drugiego doziemienia bezzw'łoczne wyłącze­

nie z sieci oraz odwzbudzimie prądnicy.

4. Jeżeli wystąpi pojedyncze inetaliczne doziemienie . w obwodzie wzbudzenia prądnicy z wirnikiem jawno.•

biegunowym 1ub kompensatora synchroriicznęgo, ich

praca jest zabroniona.

.

5. Praca prądnicy z rezystancją izolacji łożysk· i

olejowych wału mniejszą od wartości trwale '

dopuszczalnej może się odbywać przez czas nie dłuższy

niż do najbłiższego ' przeglądu lub remontu, jeżeli nie

zaobserwowano nieprawid!owego wzrostu ' temperatur

stopu 10żyskowego w panewkach łożysk lub uszczelnieniach olejowych wału; w przeciwnym razię prądnica

powinna być wyłączona z ruchu przez obsługę najpóżniej

w terminie 7 dni 'od zaobserwowania tych objawów.

'.

uszczelnień

§ 24~

l. Praca prądnicy, której uzwojenie jest chło -'

3. Praca prądnicy chłodzonej wodorem przy mniejszej czystości wodoru w obudowie niż trwale dopu~zczal­

na jest zabroniona.

. 4. Praca

prądnicy

chłodżonej

wodorem nie powinna

trwać dłużej niż 5 dni przy wilgotności wodoru w obu-

dowie większej nit trwaledopl!szc'z alna lub gdy dobowy

ubytek wodoru z obudowy prądnicy jest większy niż

trwale dopuszczalny

. 5. Prądnica powinna b yć wyłączona z ruchu, j (o że li

dobowy ubytek wodoru przekracza 50 m 3 lub zost anie

stwierdzone, że uchodzący wodór gromadzi się w ograniczonyc_h przestrzeniach powietrznych w ilościa ch p!zewyższających watto ś ci trwale dopuszczalne.

z uzwojeniami chłodzo nymi

jest nie dopuszczalna, je żeli przs pł yvv

te j cieczy przez uzwojenie jest mniejszy . niż doJna granica

znamionowego przedziału tego przepływu. Wyłączenie ,

prądnicy z ruchu i jej odwzbudzenie powinno nastąpić

samoczynnie.

2. Jeżeli prz ew od ność elektryczna destylatu k rą ż ą­

cego w uzwojeniu pr ądnicy jest większa niż okre ś)on a

jako trwale dopuszczalna i nie można jej zmniejsz yć w ,

czasie 30 minut do wartości trwale dopuszczalnych, prą d­

nica powinna być wy ł ączona z. ruchu i odwzbudzona

przez obsługę;

.

§ 25. 1_. Praca

prądnicy.

bezppśrednlo cieczą

3.

Jeżeli

do

wnętrza

obudowy

prądnicy

przedostaje

się woda, powodując działanie przekaźnika sygnalizują­

cieczy w obudowie prądnicy, prądnica

w terminie 7 dni powinna być wyłączona. z

ruchu przez obsługę. Jeżeli ilość wody pojawiająćej się

w obudowie prądnicy przekracza 1500' cm3 na dobę, prąd­

nica powinna być wyłączona z ruchu przez obsługę, pod

warunkiem że dokumentacja fabryczna nie stanowi

inaczej.

4. ' Jeżeli w _ cieczy chłodzącej bezpośrednio uzwojenie stojana pojawia się gaz, powodując działanie przekaźniką sygnaiizującego, prądnica powinna być najpóź­

niej w terminie 5 dni wyłączona z ruchu przez obsł.ugę.

cego

ob e c,ność

najpóźniej

prądnicy, jeżell temperatury stopu

w uszczelnieniach olejowych wału prądnicy

przekroczą wartości trwale dopuszczalne, nie powinna

trwać dłużej niż 24 godziny. Jeżeli ponadtq temperatury

te , mają tendencję do dalszego wzrastania lub wystąpiło

uszkodzenie czujnika temperatury wbudowanego w stop

łożyskowyuszcżelnienia, a także jeżeli nie można' przy

tym utrzymać trwaie dopuszczalnych wartości ci ś ni e nia

oleju uszczelniającego lub dociskowego, prądnica powinna być bezzwłocUlie wyłączona z ruchu przez obsługę.

§ 26.

1. Praca

łożyskowego

2. Jeżeli poziom oleju uszcżelniającego w zbi orniku

magazynującym rezerwę niezbędną do zapewnienia bezpiecznego wybiegu prądnicy jest mniejszy od dopuszczal-'

nego, prądnica powinna być samoczynnie wyłączona z

ruchu nie późnie j niż w czasie 3 minut.

cieczą, jest dopuszczalna tylko przy

wodoni w obudowie-·-nie mniejszym niż dolna

granica znamionowego przedziału wartości tego ciśnienia.

3. Jeżeli do wnętrza obudowy prądnicy regularnie

Przy ciśnieniu mniejszym prądnicę należy wyłączyć z przedostaje' się olej z uszczelnień olejowych ' wału w

mchu.

. ilości przekraczającej w ciągu zmiany 1500 cm 3 , praca

prądnicy w tYm stanie nie ' powinna trwać dłużej niż

2. Praca prądnic innych niż wymienione w ust. 1

24 godziny, pod' warunkiem żo? dokumentacja fabryczna

przy ciśnieniu wodoru w obudowie mniejszym niż dolria

granica znamionowego , przedziału wartości tego ciśnienia nie stanowi inaczej.

4. Prądnica powinna być niezwłocznie wyłą(:zona z

jest dopuszczalna tylko z ograniczeniem wartości prądów

stojana i wirnika; przewidzianych dla warunków chłodze­ ruchu, jeżeli w układzie oleju uszcz e lniająr:ego pows t ały

zakłócenia stwarzające niebezpieczeństwo przerwania 7:ania nierównoważnych ze znamionowymi.

dzone

bezpośrednio

ciśnieniu

silania olejem uszczelnień waul. Po wyłączeniu prądnicy

z sieci należy natychmiast prz)' stąpić do usuwania z niej

wodoru.

§ 30. Obsługa prądnicy jest obowiązana dokonać

Jej oględzin w zakresie i terminach określonych w instrukcji eksploatacji. lecz nie rzadziej niż dwukrotnie

w ciągu zmiany (po przejęciu zmiany . i przed jej przekazaniem).

§ 27. Jeżeli temperatura stopu łożyskowego w panewkach łożysk przekroczy w~rtość trwale dopuszczalną

lub ciśnienie oleju w dopływie do łożysk lub przekładnt

spadnie ' pomzeJ wartości trwale dopuszczalnej, prąd­

nica powinna być bezzwłocznie wyłączona z ruchu przez

/

§ 31.

Jeżeli

prądnica

została

wyłączona

z ruchu,

lecz pozostaje w rezerwie ruchowej

l) zabrania się v.;ykonywania czynnoścl naprawczych,

z wYJątkiem tych, których wykonywanie w czasie

ruchu prądnicy jest dozwolone,

obsługę.

§ 28. l~ Prądnica może być eksploatowana przy

uszkodzonym przyrządzie lub . układzie ' kontrolno-pomia'rowym, jeżeli zakres kontroli parametrów obciążenia oraz

dodatkowych parametrów eksploatacyjnych nie uległ

. wskutek tego ograriiczeniu w stopniu uniemożhwiającym

wykonywanie kontroli.

2. Jeżeli uszkodzenie przyrządu lub układu kontrolno-pomiarowego spowodowało ograniczenie kontroli w

stopniu uniemożliwiającym wykonywanie kontroli, dopuszcza się utrzymywanie prądnicy w ruchu przez okres

nie _dłuższy niż

l) 5 dni - z zastosowaniem zastępczych sposobów kontroli ustalonych przez kierownika zakładu,

.2) do najbliższego planowanego przeglądu lub remontu

na warlInkach określonych w pkt l, jeżeli na taki

ruch . prądnicy wyrazi zgodę jednostka organizacyj'. na upoważniona do dysponowania mpcą.

2)

układy

wodorowego oraz układ

uzwoJen cieczą powinny

być utrzymywane w ruchu w takim stanie jak podczas pracy prądnicy.

olejowe,

bezpośredniego

chłodzenia

chłodzenia

Rozdział

Przepisy

5

końcowe

§ 32: Traci moc zarządzenie Ministra Górnictwa i

Energetyki z dnia 17 lipca 1971 r. w sprawie eksploatacji

prądnic (generatorów) 'synchronicznych (Monitor Polski

Nr, 40,poz. 256i z 1972 r. Nr 33, poz. 184).

. § 33.

szenia.,

§ 29. Ponowne uruchomienie prądnicy po Jej samo-

czynnym wyłączenhi przez zabezpieczenie' jest dopuszczalne po zbadaniu i. usunięciu przyczyn wyłączenia.

Zarządze~ie

wchodzi w

Minister GÓrnictwa

życie

z dniem

ogło~

Energetyki: J. Szlachta

MO'N,. ITOR POLSKI

URZĘDOWYPOLSK lEJ

DZIENNIK

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

Nr 15

Warszawa, dnia 28 maja 1987 r.

TRES c

Poz.

Z A R Z Ą D Z E N I A

133 134 13~ -

136 137 -

MinIstra Finansów z dnia 30 kwietnia \987 r. w sprawie zasad pokrywan ia wydatków poniesionych przez zakład~ pracy w związku z przeprowadzeniem praktyk studenckich robotniczych i

zawodowych '

.

Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia ·30 kwiemia 1987 r. w sprawie . z czp.gółowych zasad eksploatacji prądnic synchronicznych .

MinistIa Rolnictwa, l.eśnictwa i Gospodarki Zywl!oś c iowej z dnia 15 maja 1987 r, zmi eniające

zarządzenie W" sprawie kontroli jakości materialtl siewnego

MinIstra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 5 maja 1987 r. zmieniające zarządzenie w sprawie

zasad i trybu prowadzenia badan lekarskich oraz zasad opieki medycznej nad osobami uprawiającymi sport i rekreację ruchową w ramach stowarzyszen kultury fizycznej

Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 7' maja 1987 r. w sprawie uf talenia wzoru, próby

i wagi monety nominalnej wartości 10000 złotych

197

197

205

207

206

133

ZARZĄDZENIE

MINISTRA FINANSÓW

z dnia 30 kwie tnia 1987 r.

w sprawie zasad pokrywania wydatków poniesionych przez zakłady pracy w związku z przep~owadzeniem

praktyk studenckich robotniczych i zawodowych_

Na podstawie § 30 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia l grudnia 1986 r. w sprawie praktyk studenckich

robotniczych i zawodowych (Dz. U. z 1987 r. Nr l, poz. 1)

zarządza się, co następuje

Załącznik

do zarządzenia Ministra

Górnictwa

i Energetyki

z dnia

30 kwietnia 1987 r. (poz. 134)

Lp.

1

1

I

TRWALE DOPUSZCZALNE WARTOSCI PARAMETRÓW OBCIĄŻENIA I EKSPLOATACYJNYCH

PARAMETRÓW STANU PRĄDNICY

,

Rodzaj ~arametru

Moc pozorna

prądnicy

I

I

Trwale dopuszczalna wartość parametru

3

1. Przy chłodzeniu równoważnym ze znamionowym ~ wartość równa znamionowej

mocy pozornej.

'

2. Przy chłodzeni~ nierównoważnym ze znamionowym wartości obliczonej według wzoru

wartość

nie większa od

V3.

S=

U· I .

gdzie

S - moc pozorna prądnicy,

U - napięcie na zaciskach stojana,

I - trwale dopuszczalny prąd stojana, wyznaczony zgodnie z zasad,ami podanymi pod lp. 4 ust. 5.

3. Przy napięciu U na zaci!kach stojana wykraczającym poza znamionowy przedział wartości - wartość nie większa od wartości obliczonej ' według wzoru

S=V3.U.I

gdzie

I - trwale dopuszczalny prąd stojana, wyznaczony zgodnie z zasada~i podanymi

pod lp. 4 ust. 3 i 4.

4. Przy pojemnościowym współczynniku mocy eksploatacji.

wartość określona w instrukcji

Dodatkowe warunki

4

W spółczynnik mocy indu'

kcyjny.

Napięcie na zaciskach stojana nie wykracza poza 2!Damionowy przedział wartości.

,c

l

,

203

2

.

Indukcyjny

współczynnik

.

m~ocy

3

N'apięci'e

na

zaciskach stojana

Poz. 134

3

4

Jeżeli w dokumentacji fabrycznej nie podano inaczej, li prądnica uczestniczy w pra-

Dla pozostałych przypa,d ków

nie ogranicza się wartości

trwale d?puszczalnych.

cy równo1egłej bez automatycznej regulacji wzbudzenia

l) 0,95 -

gdy napięcie na zaciskach stojana jest nie mniejsze niż znamionowe,

2) 0,9 -

gdy napięcie na zaciskach stojana jest mniejsze niż znamionowe.

Wartość

nie witksza n,iż 1100/0 napIęCia zD.a mionowego i nie mniejsza niż 85%

znamionowego przy współpracyptądnicy z siecią.

Przy napięciu większym niż ,

górna granica znamionowego przedziału napięcia zmniejsza się największy trwałe

dopuszczalny prąd stoj~a

zgodnie z lp. 4. ust. 4.

1. Przy znamionowym napięciu stojana i chłodzeniu równoważnym ze znamionowym - wartość równa znamionowem~ prądowi stojana.

Największe irwale dopusicza-

napięcia

prądnicy

4

Prąd

stojana

prądnicy

Ine ~artości prądu ~tojana

odnoszą się do obciążeń prą­

dnicy, przy których składowa

symetryczna kolejności przeciwnej prądu stojana y je przekracza 5% znamionowej wartości tego prądu (dla hydrogenerjltorów 10%).

2. Przy napięciu U ua zaciskach stojana nie wykraczającym poza znamionowy

przedział , wartości tego napięcia i chłodzeniu równoważnym ze znamionowym

- wartoŚĆ nie większa od wartości obliczonej według wzoru

Sa

1=--

Y"3·U

gdzie

,

trwałe

dopuszczalny prąd stojana,

Sa -ż)lam:ionowa mec pozorna prądnicy.

I -

3. Przy napięciu stojana mniejszym niż dolna granica znamionowego przedziału

napięcia - wartość nie większa od obliczonej dla tej dolnej granicy znamionowego przedziału napięcia na poditawie wzoru podanego

ust; 6.

w

4. 'P rzy napięciu stojana większym niż górna granica znamionowego przedziału na, pięcia - 90% wartości obliczonej dla tej górnej granicy znamionowego przedziału napięcia na podstawie wzoru podanego w ust. 6.

5. Przy chłodzeniu nierównoważnym ze znamionowym i znamionowym napięciu

stojana - wartość nie, większa od określonej

l) na podstawie dokumentacji fabrycznej, jeżeli wytwórca podaje w/lrtości

takich prądów dla-dodatkowych, innych niż znamionowe warunków chło­

dzenia, łub

2) na podstawie badań pozwalających wyznaczyć dla dodatkowych, inrtych niż

znamionowe warunków chlodzenia, taką maksymalną wartość prądu stojana

przy znamionowym napięciu stojana, przy której żadna z temperatur ani

żaden z przyrostów temperatur, podlegających kontroli w eksploatacji, nie

przekroczy wartości występujących przy znamionowych parametrach obciążenia.

6. Przy chłodzeniu nierównoważnym ze znamionowym i napięciu U na zaciskach

stojana różniącym się od znamionowego, ale mieszczącym się w znamionowym

przedziale wartości - wartość nie większa od obliczonej według wzoru

Ua

1'= - - ' Id

U

I gdzie'

I

-

UD Id -

trwale dopuszczalny prąd stojana,

znamionowe stojana,

prąd wyznaczony zgodnie z ust. 5.

napięcie

Po,;. 134

(

I

l

I

2

Prąd wzbudz,nia

5

prądnicy

,-

..

I

3 ,

4

l. Przy chłodzeniu równoważnym ze znamionowym - wartość równa znamionowej.

określonej w dokument.acji fr.brycznej. ił w rażie braku takich danych - wyznaczona na ' podstawie odpowiednich badań;

2 . Przy chłodzeniu nierów'noważnym ze znamionowym -

,

wartość nie większa od

określon ej

l) na podstawie dokumentacji fabrycznej. jeżeli wytwórca podaje wartości

.takich prądów dla określonych innych niż znamionowe wa.runków chłodzenia.

lub

I

l

l

•.

/

,

i

2) na podstawie odpowiednich badań pozwalających wyznaczy~ dla dodatko. wych innych niż znamionowe warunków chłodzenia taką maksymalną

wartość prądu wzbudzenia. 'przy której żadna z temperatur ani żaden z przy·

rostów temperatur podlegających w eksploatacji kontroli nie przekroczy war·

tości występujących przy znamionowych parametrach obciążenia.

Temperatura .

wody chłodzącej

wymienniki ciepła

Nie niższa niż +20 0 C.

7

Temperatura

oleju

1. Przy dopływie do łożysk. przekładni i uszczelnień olejowych walu winny mieścić się w granicach od +35 0 C do + 45 0 C.

!

wartości po-

-

-

I

2. Przy spływie (wylocie) ż łożysk . przekładni i uszczelnień olejowych wału 0

wyższa .niż +65 C.

-I

8

"

lt

~

Temperatura

8tOpU łożY8kowe·

go

Ciśnienie ·

cieczy

bezpośrednio uzwojenie

chłodzącej

-

-

i

s·

I

\

i

j

-

6

l. W panewce łożyska prądnicy -

nie

--

nie wyższa niż, +80 0 C.

2. W uszczebieniu olejow.Ym wału -

. Jeżeli temperatury oleju lub

stopu łożyskowego. ze względu na specjalne uzasadnienie

techniczne. mogą być inne,

należy je podać jako odpowiednie wlft'tości graniczne.

-

nie wyższa niż +85 0 C.

Wartości największe przy wlocie do uzwojenia i najmniejsze przy wylocie z uzwoje·

nia. określone w instrukcji eksploatacji

.-

prądnicy

I ."

I

i

l

i

i

10

Ciśnienie

l. Przy dopływie do łożysk prądnicy i przekładni , ślonych w instrukcji eksploatacji.

oleju

2. Przy"wlocie do uszczelnień olejowych wału. jeżeli ciśnienie wodoru w ' obudowie

prądnicy jest znamionowe - wartości określone , w instrukcji eksploatacji

I

I!

l) jako największa oraz najmniejsza dopuszczalna bezwzględna wartość ciśnie-

nia . oleju p~zy wlocie do uszczelnienia. lub

2) jako największa oraz najmniejsza dopuszczalna nad";yżka ciśnienia oleju przy

wlocie do uszczelnienia nad ciśnieniem wodoru w obudowie prądnicy.

!

I

!

11

,

!

i! 12

Ir

13

Czystość wodoru

w obudowie prądnicy

Czystość wodoru 'w obudowkprądnicy powinna być nie mniejsza niż 95% (objęto-

ZawartośĆ

wody

w wodorze

,

Zawartość wody w wodorze wypełniającym obudowę prądnicy powinna być nie większ's .niż 15 g w 1 m" gazu.

Dobowy ubytek

wodoru

Dobowy ubytek wódoru z obudowy prądnicy i połączonej z ' nią instalacji przy

ciśnieniu znamionowym nie może być większy niż 12 ni'.

śfiowo) .

14

Rezystywność

destylatu (cieczy)

I

wartości nie mniejsze od okre-

-

/

Rezy8tywność destylatu krążącego vi uzwoje~iu prądnicy powinna być nie mniej8Za

niż 500 Om.

!

Zawartość tlenu w mieszance

nie może być większa niż

1.2% (objętościowo).

Jeżeli ze szczególnych względów technicznych został wyznaczony inny ubytek dobowy w in8trukcji eksploatacji. należy określić tę war-

tOść.

De8tylat nie powinien zawie- .

rać znacmej ilości gaz6w.

sygnalizowanej przez prze

kaźnik

gazowy Zain8tąlOwany w układzie.

'.

,

I

-

I

2

Stężenie

wodoru

w pomieszczenia'c h

(przestrzeniach)

15

I

3

135

"

Stężenie wodoru w powietrzu ' wypełniającym ograni~zone, ~amknięte przestrzenie

sąsiadujące z przestrzeniami wypełnionymi wodorem (przestrzenie: łożysk, szynoprzewodów, zbiornik6w olejowych, pomieszczeń aparatury itp.) nie może być większe niż l%~odoru w powietm (objętościowo),

Podwójna wartość amplitudy drgań mierzonych' na pokrywach łożysk prądnicy przy

znamionowej prt:!dkości obrotowej nie może być ' większa niż

16

Drgania na pokrywach łożysk

Jeżeli amplitudy drgań wek- '

sploatacji mierzone są w spoI) 180 Jlm - dla prądnic o znamionowej prędkości obrotowej mniejszej niż 200 sób ciągły ~a wale prądnicy,

. podwójne ampliiudy drgań '

obr/min.

2) 120 J.IID - dla prądnic o znamionowej prędko ści obrotowej od 200 do 400 podane w pkt 1~5 niogą

być zwiękezon~ do 25%.

, obr/min.

3) 100 J.Iffi - dla prądnic o,znamionowej prędkości obrotowej p.owyżej 400 do 1000

obr/min włącznie,

4) 80 jJm ~ dla prądnie o znamionowej prędkości obrotowej 1500 obl'/min,

5) 50 J.Iffi - dla prąd~c o znamionowej prędkości obrotowej 3000 obr/min.

17

Rezystaneja iwlacji głównej obwodu uzwojenia stojana prądniey

Rezystancja izolac:ji głównej obwodu uzwojenia stojana pr:tdnicy nie powinna być

mniejsza od obliczonej według wzo?u

R=

gdzie

-

I

.

..

prądnicy

,

-

,

I 15 I 25 I 35 I 45 I 55 I 65 1 75 I 85 1 95 .11051 U51

I 10 I 6,8 I 4,6 I 3,1 I 2 I 1,4 I l I 0,61 0,3 I 0,2 I 0,1 '

k

UD - znamionowe napięcie stojana (w V),

S -moc znamionowa prądnicy (w MV . A),

Rezystancja izol.eji głównej obwodu wzbudzenia

19

k· UD

1000 + 10·.. S

tablicą

,

Tern. oC

18

""'.'- -

R- rezystancja izolacji (w MO),

k_ - współezynnik zależny od temperatury izolacji uzwojenia zgodnie ' z poniższą

.

'.

Poz. 134

205 -

....

Rezystancja izolacji głównej obwodu wzbudzenia prądpicy nie powinna być .mniejsza od obliczonej według wzoru

.

R = 0,04 . k (MO)

gdzie

R - rezystancja izolacji,

k - współczynnik zaieżny od temperatury izolacji podany pod lp. 17.

.

-

. Rezystańcj a iz9ła- Rezystancja izolacji oddzielającej obudowy łożysk prądnicy i uszczelnień olejowjch

cji łożysk iusz- wału od korpusu nie powinna być mniejsza od l MO, niezależnie od temperatury tej

czełnieą olejowych ' izolacji.

wału

135

ZARZĄDZENIE

MINISTRA ROLNICTW A, , LESNICTW A I GOSPODARKI ZYWNOSCIOWEJ

z ,dnia 15 maja 1987 r.

zmIenIające. zarządzenie

w sprawIe kontroli

Na podstawie art. 10 ust. 3 i art. 14 ustawy z dnia

16 lutego 1961 r . o hodowli rośliri i na5iennictwie (Dz. U.

Nr 10, poz. 54) oraz w związku .z . pkt 29 części A za~

łącznika nr 2 do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 30 grudnia 1985 r. w sprawie określenia kompetencji niektórych naczelnych i centralnych organów administracji państwowej zastrzeżonych ' w przepisach 's zczególnych dla organów zniesionych (Dz. U. Nr 63, poz. 334)

'zarządza się, co następuje

§ 1. W

zarządzeniu

Ministra

RoTnictwa

Z

ada

jakości

materIału

siewnego.

27 czerwca 1980 r. w sprawie kontroli jakości materiału

siewnego (Monitor Polski Nrl7, poz. 85, z 1981 r. Nr 22,

poz. 203, z 1983 r. Nr 20, poz. 116 i Z 1985 r. Nr 10.

poz. 86) załączniki nr 1, 2 i 3 otrzymują brzmienie okreś­

lone ' w załącznikach nr 1. 2 i 3 do niniejszego' zarzą­

dzeni'a.

§ 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem l czerw-

ca 1987 r.

Minister Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodar ki

Zywnościowej : ' S. Zięba