Zarządzenie Ministrów Górnictwa i Energetyki oraz Gospodarki Materiałowej i Paliwowej z dnia 18 lipca 1986 r. w sprawie ogólnych zasad eksploatacji urządzeń i instalacji energetycznych.
Table of Provisions (8)
Statutory Text (8 Articles)
§ 2. Przepisów zarządzenia nie stosuje się do eksploatac ji urząclzeń i instalacji energetrznych
szcz egółow ych zasadach eksploatacji rozumi e się
przez to przepisy określające dodatkowe zasady
eksplodlacji dla poszczególnych rodzajów urządzeń
energetycznych,
l) w zakl.adach uórniczych - w sprawach uregulowanych przepisami praWa górniczego,
5)..Jsie ro wniku zakładu
rozumie si ę przez to kierownika -jednostki -gospodarki uspołecznionej.
4)
Manltor
Pol~!d
2. Prze pisy
Nr 25 ,
-----------------------
zarządzenia odnosząće się
-
300
do kierownil,a
zakładu (ust~ 1 pkt SI stosuje się odp(i)wiednio do jedno"
.stek góspod'a lki nie IIsp.olecznionej orai osób fizyczn1'ch
innych podmiotów.
§ 4. 1. EksploćltaCjc; urzqdz.ell· energetycznych należy
prowa0zic zgodnie z przepisami zarząc!zemtl or az szczeqó"
ł0W yrnJ zas .ldami
eksplotltacji. w sposób zapewniający
Widsclwe i zgodne z przeznaczeniem wykur~ysttmie tych
urządzeń,
rilcjonalne i oszczędne użytkowtmie _ paliw
i ene/giL bezpieczenslwo obsługi i otoczenia oraz zacho~
wclnie wyu1dgan ochrony środowiska.
Jezeli szczególowe zasady eksploatacji przewidują
wymagdnia wyzsze od ok,eślon )ich w zarządzeniu , sto"
si.lje się w tym zakresi.e postc nowienia szczegółowych
zasdd eksploatac ji. .
2.
W przypadkach uzasadnionych ważnymi wzgtęda"'
technicznymi i ekcwomitoznymi' kierownik zakładu
Poz. 174
------~.----~----------~------
prawidłowe
prowadzenie ruchu urządzeń. energe"
tycznych,
2) dokonywanie biezącej oceny zużycia paliw i energii
oraz oceny stopnia ""ykorzystania ,urządzeń. enei'ge"
tycznych,
3) dokonywanie oceny stanu technicznego urządzeJl
energetyczn ych,
4) prawidIowe określenie terminów i zakresów wykonywania prac konserwacyjno"remont.owych dotyczących
urządzeń energetycznych.
l)
§ 8. Do dokumentaCji technicznej, w zależności od
roLlwju urządzenia ene rgetycznego, ZdEcza się w szczególności
l} pro jeH techniczny z wszystkimi rysunkami. zamitn"
nymi lub naniesionymi zmianami wprowadzonymi. w
toku realizacji.
3.
mi
mo'że
'- po clzyskaniu z~Jody właściwego Oiuq90wego
inspektoratu gospodarki _ energetycznej zezwolić
na
eksploataCję urzącizen energetycwych w sposób odmieu"
ny, niż toprzewiclują przepisy zalządzenia, jeźeli nie spo"
woduje to obniżenia stanu bczpieczeiJstwa i higieny pracy
o ~az ' stanu ochrony przeciwpGziHGwej
ochrGny środo"
wiska.
.
.
2)
c
zalezności
3) d o kuwentację
fabryc z ną dos turczoną. p. z<:z dostawcę
energetycznych w zakresie usta~ onym Gdręb "
nymi przepisami lub w drodze poroL.umicnia między
dostawcą i odbIorcą UI'ządzcó energetycznych, obej~
mLljącą w szczególności' świadectwa, karty gwaran"
cyjne, fabryczne instrukcje obslugi. opisy techniczne
Oi'dZ ryslmki ' konstrukcyjne, montażowe i r~'''wie"
niowe,
urządzeri
Zezwolenie, o którym mowa w ust. 3, powinno
odmienny sposób eksploatacji urządzCll E'llE~rge "
tycznych i c'z as jej trwania.
4.
okreslać
S. Obowiązek uzyskania zgody, o której mowa w
ust. 3, nie dotyczy kierowników ZdkłaclGw nadzorowd"
nych pr'zez Ministra Górnictwa i Energetyki.
od potrzeb, protokół z'a kwaHih\.Oviania
i ich strei lub przestrzeni zewnętrz"
nych w luiejscll zainstal,owania I1l'ząd:zetl eneJgotycz'·
nycil do właściwej k ćrtegori1 niebezpieeze,lstwa po"
żarowego i zagroź, enia vl'ylmchem,
w
pomieszczeń
4)
dokumentację
§ S. 1. Kierowntk zakladu - organizuje j zapewnia
prowadzenie prawidłowej eksploatLlCji urzqdzeń energe"
tycznych, a w szczeqólnoscL zapewnia prawidłowe i kom"
pleksowe przyjęcie tych urządzeń do eksploatacji.
2. Osuby zajmujące się eksploatacją llfządzell. ener"
getycznych prowadzą prawidłową, bezpiecZl1q i ekonomiczną eksploatilcję ty'ch urządzell odpowiednio do Zćl"
ki'esu czynności listahmego przez ki e rowllika' zakładu
oraz ihstrukcji eksploatacji uT1:ąd'leń ener,9etycznyctl..
§ 6. I. Stan techniczny urzą.dzeil enel get yc:znych,
ich zdolność do dalszej pracy i warunki eksploatacji po"
winny być poddawane ocenie technicznej, w _ terminach
ustalonych w szczególowych zasadach eksploatacji lub
instrukcjacb ekspłvatacji; wyniki oceny stanu technt€z·
nego urządzeli emmgetycznych powinny' być odnot'(')wane
w d'okumentacji t.e chnic,z nej.
2. W ocenie stanu technic.zneq~l pow~ nny by<:: "'<'1"
warte wnioski dotyqą!=e usprawnienia .p racy urząd Z'e 11
energetycznych,. ie.h modernizacji' lub wymiany na urzą
pzenia o nizszej energochlonnoś<::i oraz terminy - ich
§ . 9.
tycznegą
DOkumentacja
2'
techniczna.
§ 7. l. Dla każdego. urządzenia energetycznego prowadzi się dokumentację t-echniCzną, która powinn'l byCj
na bieżąco aktualizowana.
Kierownik zakła d u określa zab.es i t ryb pl'OWi:l'
Óer; : il dokuTIWlltacji technicznej w sposób zapewniający '
w szczególno::;ci
obejmUJącą
urzadZell.
h), wykdzy
wdrażania'.
R'Ożdz.illł·
eksploatacyjną
a) dokumen.ty przyjęcia uu:<tdzen energetycznych do
eksplodtacji. w tym protokoły przeprowadzonych
prób ora~. protokoły rozruchu
ruchu próbnego
tych llrZąclZCll,
bl instrukcje eksplodtdcji urządzeń eneJg'<,tycznychi
ej ksiązki i raporty pracy urząd.zeli, obeJmuAce para"
metry i ich zapisy w określonym czasie, umożli"
wiające ocenę sprawności energetycznej uIządzel}
i instalacji bądź poziomu strat paliw i energii
lub pobCl'TlI mocy i energii elektryczneJ,
d), dokumenty clotyczi1c.e oględzin, przeglądów, kon"
serwacji n.apraw i remontó.w urZądZe!l,
e). prot:okuiy zawierające wyniki prób i pmniarów,
f) clokuID'();nty dotyczące rodz'lłju
zakresu usz,kmlze:ri
i napraw,
g) wykazy sprzętu specjalnego i llilFZ;ędzi speejal"
nych lub nie typ owyc h , niezbędnych do wykony"
wania pl ac "eksploatacyjnych, naprc'''w i rem0ntów
niez'będ'nychczęści
zamieunych.
1. Instrukcjae:ksplQdacji
powinna z.awierać:.
urządzenia
energp"
ogólną charakterystykę. techniczną urządzenia energety.cznego.,
2) niezbędne warunki technicZl'le eksploatacji urządzel1ia
energetycznego,
3) określetrie c2Iy11l10ŚC;i 7/wiąz~m:y;ch z· UmCilOl11.leniem,
obsługą w czasi'e pl"acy i zat-rzyman1em ufządz-euia
energetyczneqo \'i warunk acn n.onn11 lnej eksploatacji ,
4) wymagania w zdk '('sie kons.. rwacji i n.a praw urzą
dzeń energetyGn ych,
l}
----------------------- -
30'7
ł)
zasady Jl0slt;Jl0wania w razie· awarii, pożaru lub
innych zakłóceń w pracy urządzenia energetycznego,
61 za:k.-resy i terminy wykonywania zapisów ruchowych .
(wskazania aparatury kontrolno-pomiarowej, manipulacje ruchowe i inne),
1) zakresy i terminy przeprowadzania ogl ęd zin, przeglą
dów oraz prób i ' pomiarów,
B) wymagania dotyczące ochrony przed p oraże niem,
pożarem , wy'buchem oraz inne wymagania w zakresie
bezpiecz eńst wa obsługi i otoczen'ia,
9) wymagania dotyczące kwalifikacji osób z a jmujących
się
Poz. '174
---------~--------------------------
odpowiedniej liczby osób zajmująoraz -środków i materiałów niedo prow-a dzenia eksploatacji określonego
10) zapewnienia
cychsię eksploatacją
zbędnych
urządzenia.
§ 12. Przyjęcie urządzenia energetycznego do -eksploatacji powinno być potwierdzone protokoł e m, po ustaleniu, że nie zawiera ono żad nych braków lub usterek.
Protokół ten powinien być podpisa ny przez kierownika
zakładu przyjmując e go urządzenie energetyczne.
Rozdział
4
eksploat a cją,
10) inne
wymagania
określone
odrębnymi
łączn ości
' 2. i ns trukcję eksptoa tacji
ustala kierownik zakładu.
R o zdział
Przyjmowanie
ur.ządzeń
urządzema
Prowadzenie eksploatacji
przepisami.
Instrukcja ta powi nna również zawierać wykaz ni ezbęd
nego sprzętu ochron neg o oraz inf ormacjeo środka c h
ene rgetyc zn ego
3
energetycznych do eksploatacJI.
§ lu. l. Jeżeli przepisy szczeg.ó lne nie stanowią
inaczej, kierownik zakładu z udziałem osób zajmują
c ych się eksplo a tacją dokonuje przyjęcia do eksploatacji
urządzen
energetycznych ·nowych, . przebudowilnych lub
po remonci e.
2. W : pIZeprowadzaniu prób i pomiarów oraz rozruchu i ruchu próbnym 'l\[ządzenia energetycznego powinny brać udział osoby zajmujące ' się eksploatacją w
zakładzie
przyjmującym
urządzenie
.energetyczne do
eksploatacji .
§ 1 l. Urządzenie energ_
e tyc.z ne moż'e ' być przyjęte do
eksplo:atacji po stwierdzeniu
1) kompletności dokumentacji technicznej,
got o wo ś ci urządzeni a ·energetycznego do eksploatacji
zgodnie z wymaganiami _ustalonymi w założeniach
teclllliczno-ekon0miCzn ych i projekcie technicznym
(dokume'ntacji uproszczonej),
a) prllyyolewania dQeksploatacji urządzenia ' -e:nerge~
tycznego i jego miejsctI pracy zgodnie z określo
nymi warl!-nkami technicznymi oraz wyma~aniami
bezpieczellstwa i higieny pracy, przeciwpożarowymi
i ochrony śr odowiska ; 4) uzyskania
pozytywnych
wyników
przeprowadzonych prób i pomiarów parametr-ów technicznych OT'U
·sprawdieniadzi-ala·nia j poprawnej :pracyposzczeyólnych u rządzeń i ich z-espołów,
S) uzyskania pozytywnych wyników pomitlf,ów kontrolnych oraz ~ozruchu i ruchu próbne.g o,.
6) oznaczenia
urządz e nitI
energetycznego
,zn.a kiem
stwierdzającym
uzyskanie
atestt1 ' energetyczneg'o;
jeśli urządzenie takiego a~estu wymag;a,
7) ożn.aczeriia urządzenia energetycznego znakiem bez~
pieczeństwa,
jeśli
urządzeni -e
ta'kiemu oznaczeniu
podlega,
8) Zapewnienia dostaw i zapasów wody olaz paliw,
a także' odpowiednich składowisk dLa .paliw, popiołu
i żużla w odni.e sieniu do urządzeń. w elektrowniach,
elektrociepłowniach ' i ciepłownićtCh,
',i } spełn.ienia wa FUnków' sanita,rnych,soc}alno-bylowych
oraz hezpieczeństwa i higieny prac-y , określonych
przepisami' sz'CZególnymh
2r
-
urządzeń
energetycznych.
§ 13. 1. W czasie prowadzenia ekspl oatacji llrząc' z eń
energetycznych powinny być w 'niezbf;dn ym zakresie zapisywane zda rze nia r uchowe, wskazania apa ratury kontrolno-pomiarowe], o bejmujące w szczególności wielko ś ci
zużycia paliw i energii oraz obciążenia urządz ene nerge
tycznych i inne param e try decydujące o prawidłowej ich
pracy.
2, Zapi'sy, o których mow:a w ust. L powinny być w
ustalonych okresach poddawane analizie, a wyniki ' a\l1ar
lizy wykorzystywane do podejmowania p rzedsie,wzięć
zmierzających do usprawnienia gospodarki energe tycznej
oraz. uwzgl ę dniane przy ocenie stanu ·technicznego urzą
dzenia energetycznego.
3.
Analiza, o której mowa w
liSt.
2, powinna
w
szczególności zawk~rać
urz ąd zeI1 energet yczn ych jest
oraz o cenę 'Stopni-a ich wykorzystania
i osiąganej przez nie sprawności, a także ni ezawodnościlub poziomu skat paJ'iw i energii,
· 2) · określenie ilości straconej lub nie dostarczonej ene rgii ~paliw) w wyniku awarii urządze h .
1)
:ocen.ę,
czy
st ()sowanie
racjona~ne,
J.e~e li ruch urządzenia ene rgetycznego stWiUZ,i
bezpieczeństwa
obsługi
lub otoczenia albo
może
spowodować
zniszczenie tego uf -ląclzenia, osoba
obsługująca urządzenia energetyczne powinnil wstrzymać
jego ruch, za~iadamiając o tym właściwą osobę sprilwującą n.tłdzór n:ad eksploatacją urządzenia energetycznego.
Ponowne uruchomieni e urządzenia energetycznegomQże
nastąpić po usunięciu zagrożenia i po wyra'żeniu zgody
osohysprawującej nadzór nad jego ek~pJ{latacją.
§ 14.
',zagrożenie
§ '· 15. Oględziny i pr:.zeglątl y LHządzeJi energetycznych
'oraz próby i p0miary prZftprowadza się w zakresie' I termina'Chustahmych w szczegółowychz1\'sadach el!;s,ploatacj! lub- w instrukcjach eksploatacji.
R,O'ldzj.ał
p,j-1iekazaBłe
<do 'remontu
urządzeń
5
lub w:ycotaniez
~k:'!lploalacjł
i!ne~qetyc·z",ych.
§:' 16. 1. Przekaianie ' urządzenia energetyczneg.o do
remontu lub wycofa-nie z eksploatacji )Jowinno nastąpić
na podstawie wyników oceny sUwu techniczne go t ego
u.rząd-ze·nia.
2. Urządzenie .energetyczne 'powinno 'być 'przeka-z a ne
do - remontu ,lub wycofane z eksploatacji. jeżel i zf>stttlli. ·
stwi-e1dzone
1) - POSlol'Szeńie 's t-anutechnrcznego pon iżej wartości dol'uS"l'CZ'al-nych ·dla tego urządzenia , ·określ onych w
szczegGłowych zastrdach 'eksploat!rcji, normach leb
-
176
wienia I parametrów techniczno-ekon omicznych lub
stosowania do n owycll warunków pr acy.
pLl.y-
308
-----------------------------
-
-----------------------------
/
instrukcji
eksploatacji.
oraz
w
razie
zwi ę kszenia
energochłonności".
energetycznego zagrażające
lub uniemożliwiające d a lsz ą
R ozdzia ł 6
jego prac ę , a zwł'iiszcza zagrażające . bezpieczeóstwtl
Przepisy końcowe.
obsługi i otoczeni!i'
3. Decyzję o prżekazaniu urządzenia ene rgetycznego
§ 18. Traci moc zarządzenie Ministra Górnictwa i
do remontu lub wycofaniu z eksploatacji podejmuje kie- .
Fn ei ~l e tyki z dnia 1· września 1967 r. w sprawie ogólnych
Iownik zakładu na' wniosek osoby zajmującej się eksploa-,
zasad eksploatacji urządze l'l energetycznych (Moni t or
tacją tego urządz enia.
Polski Nr 51. poz. 254).
4. Przepis , ust. 3 nie dotyczy przypadków,
których
~
decyzję o · przekazaniu urządzenia energetycznego do rest vez§ 19. Za r ządzenie wcho<~zi w życie z dniem
montu lub wycofaniu z eksploatacji podejmuje jedn ostka
nia 1987 r.
upoważniona do ·dysponowania mocą urządzefl ' przyłączo
nych do wspólnej sieci ·Iub inny organ upowa ż niony dOI
tego n a podstawi'e przepisów szczególnych.
Ministe r Górnictwa i Energe t yki C. Piul[()wski
PaJiwowej
Minister Gospodarki Materiałowej
§ , 17. W toku remontu urządzenia en erge tyc znego
J. Woźniak
celowe jest dokonywanie jego modernizacji dla popra2)
urządzenia
uszkodzenie
niezawodności
ruchu
w
"
175
"
ZARZĄDZENIE
MINISTRA GOSPODARKI
MATERIAŁOWEJ
PALIWOWEJ
z dnia 12 sierpnia 1986 r.
w sprawie ograniczenia zak.resu
Obowiązkowego
' Na podstawie § 11 ' ust. 1 uchwały nr 124 Rady Ministrów z dnia 19 lipca 1985 r. w sprawie zasad i orga·
nizaeji procesu zaopatrzenia materiałowo-technic'znego .w
§ I. Wyłącza
się
z
obowiązkowego
Lp.
I
pośrednictwa
pośrędnldwa Jednostek obrotu.
l;a tach 1986"'""';'"1990 (Monitor Polski Nr 22, poz. 164)
dza się, c'o następuje
w_ obrocie nast ę pujące materiały
..
'j
I
2
3
'4
§ 2. Z arz ąd~enie
Nazwa materiału
t
Symbol Systematycznego
wykazu wyrobów
.
Kuchnie ga zowe z piekarnikiem
Akumulatoty elektryczne kwasowe do pojazdów samochodowych
Ochraniacze dę tek samochodowych
Okleiny
wchodzi
w
życie
z dniem
~-_
/
..
0672-1 i
I j 34-12
131'1-66 .
1726-1
ogłoszenia .
Minister G os potlarkl
Materiałowej
Pa liwow e j
w
z. J. Podyó rs/{j
176
ZARZĄDZENIE
MINISTRA KOMUNTK ACJI
z dnia 23 czerwca 1986 f.
W
sprawie . krajowych nornl 'ubytków naturalnych niektórych
Na podstawie art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. Nr 53, poz. 272)
oraz § 9 ust. 2 i '4 zarządzenia nr 27 Prezesa Rad y
Ministrów z dnia 26 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad
i trybu oraz organów właściwych do ustalania norm
ubytków naturaln ych(Monitor Polski Nr 30, poz. 161)
zarz ądza się, co nast ę puje
artyk·ułów
przewożonych
transportem koleiowym.
2. Dla artykułów plze\'''-O:lOllycll IUlem, me wysLu.ególnionych w załączniku ' nr l do , za r ządz enia, które z powodu
swych właściwości tracą na masie, u~tala s ię ,
normy ubytków naturalnych w wysoko ś ci
l) 1.5 u/o - dla artykułów pł yn n ych lub nadanych do
, przewozu w stanie wilgotnym,
~) 0,7 u/o dla art ykułów sl;ch yc h nara zo nych na uhytek masy.
§ l. 1. Ustala się krajowe normy ubytków 'naturalnych ziarna zbóż , ziarna roślin strączkowych, ziarna roś- '
§ 2. Sposób stosowania krajowych n orm ' ub ytków
lin oleistych, ziemniaków przemysłowych . buraKów ' cunaturalnych w transporcie kolejowym okreś la instc:.lkcja
krowych, spirytusu . paliw płynnych, siarki. nawozów
stanowiąca za łącznik nr 2 do za rządzenia
sztucznych, flaliw stałych, rud żelaza , chrom,u i mangano , . koncentratów miedzi i cynkowo-ołowiowych" cemen- .
3.Zariądzenie wchodzi w życie z dri ~ jn og/nsze- .
t u, wapoa, od.PCidków skór, suchego lodu, powstających
nia.
w transpo,rcie kolejowym w przewozach k,r ajowych. w',
I
tvlinlsle : !(OIJHIIIU\,dCJi: J. ł\WHdl,ki
. :W i'sokości określonej w · załączniku nr 1 do zarządzenill.
*
... ..
~
DZIENNIK URZ~D_OWY POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ
Nr 25
Warszawa, dnia 15 sierpnia 1986 f.
TRESC,
I
POI.I
Z A Rl
Ą Dl
E N I Al
s·
114 -
Ministrów Górnictwa i Energetyki oraz Gu!>pudctrki Materiałowej i Paliwowej 2: dnia · t9
t986 L W sprawie ogólnych zasad eksploat.acji urząlłZeń i instalacji energetycznych · , ,
175 -
Ministra Gospirdarlci Materiał ow ej i Paliwowej 'l dnia 12 sierpnia 1986 r. w sprawie ograniczenia
zak,resu obowiązkowego pośtednictwa jednostek obrotu
306
178 -
Ministra Komunikacji z dnia 23 czerwca 1986 r w sprawie krajowych norm ubytków ·naturalnych.
niektórych artykułów przewożonych transportem kolejowym
306
171 -
Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 11 lipca 1986 L W sprawi e 'l asad sprawowania nadzoru
pedagogicznego nad orgi'mizacją
pr7pbiegiem praktycznej nauki zawodu .
31G
lipca
305.
/
ł1.f,
ZARZĄDZENIE
MINISTROW
GORNICTWA
I ENIiRGETYKJ ORAZ GOSPODARKl MATERIAŁOWEJ
I PALIWOWEJ
z dnia 18 lipc~ 19B6 r.
w sprawie ogólnych zasad eksploatacji
Na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z ullIa 6 kwietnia 1984 T. o gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 21.
poz. ~6) oraz w związku z § 1 ust. I rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1985 r. w sprawie
- określenia kompetencji niektórych naczelnych i centralnych organów administracji państwowej zastrzezonych w
przepisach szczególnych dla organów zniesi onyc h (Dz. U.
Nr 63, poz. 334) zarządza si ę, co następuj e
Rozdział
ulząd7, eń
2) zWIązanycnI.
ruchem kolejowym, drogowym, lotniczym' i żeglugą śródlądową - w :,!prawach uregulowanych o drębnymi przepisami szczególnymi.
3)
Za rzą dzenie
1)
ogólne zasady eksploatacji
urządzeń i instalacji energelycznych w jed,nostkacb gospoda rki uspołecznionej i nie uspoJecznionej oraz przez osoby
fizyczne i inne podmioty, z wyjątkiem urządze'li energetycznych puwszechnego Llzytku, przeznaczbnych na potrzeby loono ści lub używ anych w gospodarstwach domow ych.
'
I.
lIekroc w zarządzeniu jest mowa o .
urż ą dzen iach
energelycznych - rozumie się przez to
instalacje energet yczne określone w
art. '15 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 T.
o gospodarce energetycznej (Dz. U, Nr ·21. poz. 96).
zwanej dalej .. ustawą",
urządzenia
l
określa
statków morskich.
§-3.
PrzepIsy ogólne.
§ l.
I Instaiacjl energetycznych.
i
2) ekspl oa tacji urządzen energetycznych '- rozumie sią
przez to prowadzenie ruchu tych urządzeń oraz ' utrzymanie ich w należytym stanie technicznym,
zajmujących się eksploatacją rozumie si<,
przez to osoby spełniające dodatkowe wymagania
kwalifik acyjne w zakresie gospodarki energet~ czne;.
, 3) osobach