Uchwała pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie wytycznych dotyczących wykładni art. 45 Kodeksu pracy i praktyki sądowej stosowania tego przepisu w zakresie zasadności wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony.

§ 5. Nagrody mogą być przyz nawane dzi a łaczom

kultury

fizycznej za szczególnie aktywną I wy różniającą

Kultury Fi- ,

' się działalność na rzecz r07.woju kultury fizycznej i, spor tu.

Przewod niczącego

Glównego Komitetu

zycznej' i Sportu,

§ 6. 1. Nagr.oda finan so wa lub rzeczowa ' przyzna2) terenowe organ y administ racji państwowej o właści­

wana przez Przewodniczącego . GłÓwn ego Komitetu Kuituwości szczególnej do spraw kultury fizycznej, sportu

ry Fizycznej i Sportu nie może przekroczyć kwot y lub

i turystyki stopnia wOjewódzkiego.

•

wartości 30000 zl .

3) zarząd y stowarzyszeń kultury fizycznej oraz związków_

2. Nagroda linansowa lub rzeczowa prz yzna'wana

stowarzyszeń kultury fiz ycznej.

przez terenowy organ ' administr ac ji pansi,wowej o wlaści­

ł . 3. L Nagrody m o gą być przyznawane z okazji

wOści s~czególnej do spraw kultury fizycznej. sp ortu i tul) Tygodhia Kultury Fi zycznej,

rystyki stopn ia wojewó'd zkiego lub za rząd stowarzyszenia

kultury fizycznej bądź związku stowarzyszeń kultury . fi2) jubileuszu stowarzysze nia lub związku stowarzyszeń

kuJ \ur y fizycznej.

zycznej o ogóln opolskim zasięgu działania nie moi e przekroczyć . kw oty lub · wa rtości 20000 zł. .

,

2. Nagrody mogą być przyzn awa ne również w ralr.ie

3. Nag roda finansOwa lub rzeczowa prz yz n awa na

pozytywnej oceny , dzi iila lnoki ,stowarzyszenia kultury

p rzez z a J ząd l'towarzyszenia kultury fizycznej lub 'lwiąz­

fizyc~nej lub związ~u srowar zy s zeń kultury fizycznej.

ku sto warz yszeń kultury fiz ycznej innego niż wymienio§ 4. 1. Prz ewo dniczący Głównego Komitetu Kultury

, Fizycznej i Sportu może przyznać nagrodę z własnej ... ny w ust. 2 nie może przek roczyć 15000 zł.

inicjatyw y albo na wniosek

§ 7; l. Nagroda fin ansowa' lub rzeczowa m oż e być

przyznana temu samermi dział aczowi kultury fiz y cznęj nie

l} teren owego organu administracji państwowej o wlaczęś ciej niż dwa razy w roku.

ściwo sc i szczególnej do spraw kultury fizyc:znej~ sportu i tilrystyk i stopnia wojewódzkiego,

2. Działaczowi kultury ' fizycznej za to samo osiąg­

2) zarząd'u stowarzyszenia kultury , fizycznej albo związ- · nięcie może ,być przyznana tylko jedna nagroda. '

.I

ku stowarzyszeń kultury fizycznej o ogólnopolskim

§ 8. Traci moc zarządzenie nr '1 Przewodniczącego

zasi ę gu działania.

'

, Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Sportu z dnia

2. Terenowe organ y administracji ' pa6,stwowej o "W ła­

3 maja 1983 r. w spra wie nagród za osiągnięcia w rozwościwóści szczególnej · do spraw kultury fizycznej, sportu

ju kultury fizycznej (Dz. Urz. GKKFiS Nr 3, poz. 3).

i turystyki stopnia wojewódzkiego mogą przyznawać na§ 9. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłogrody z własnej inicjatywy alho na wniosek

szenia.

l} teren owego organu administracji państwowej o wła­

ściwości szczególnej do spraw kultury fizycznej, spor- ,/ Przewodniczący Głównego Komitetu Kultury Fizycznej

tu i turystyki stopnia podstawowego,

.

i Sportu: M. Renks

1)

..

192

'UCHWAŁA PEŁNEGO ~KŁADUIZBY PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH SĄDU NAJWYŻSZEGO

,

\

z dnia 27 czer\\;ca 1985 r.

W lIprawie wytycznych dotyczących wykladnl art. 45 Kodeksu pracy

w

Sąd

Najwyższy

przewodniczący

praktyki sądowej stosowania tego przepisu

zakresie zasadności ' wypowiedzenia umowy o .pracę zawartej na czas n lEi określony. ,

w

składzie nast ę pując y m

Prezes

Sądu N a jwyższego

T. Szymanek,

sędziowie Sądu Najwyższego: B. Błachowska, A. FiIcek

(sprawozdawca), A.. Grymaszewsk i. E. Jachczyk, W. Myga,

J. Myślicki. M. Rafacz-Krzyżanowska. Z. Stypułkowska,

A . ,Szczurzewski, S. Szymańska, J. Wasilewski (współsprawozdawca),

'

.

protokol ant: E. Skoczela s,

z

udziałem

podsekretarza stanu w Ministerstwie Spra,

- J . Brola oraz z a st ęp cy Prokuratora Generalńego PRL - J. Szewczyka, na wniosek Ministrti .Sprawiedl i wości. na podstawi e a rt. 17 ust. 1 ustawy z dnia

20 września 1984 1'. ' 0 Sądzie Najw)',ższym (Dz. U. Nr 45 •.

poz. 241)

wiedliwości

uc..hwalił

wytyczne dotyczące wy k ł ad ni art. 45 Kode ksu P (ćl cy (k.p.)

i 'p raktyki śądowej stosowania tego prze pisu w zak reS ie

zasadności wypowiedzenia umow y O ' p r acę zawarte j na

czas nie okn;;ś lony.

,

Przy wykładni określenia "nleuzasadl1lone 'Y'Ypowiedzenie", użytego w art. 45, k.p., należy się kietować zasadami ustroju I celami· Polskiej Rzeczypospolitej ludowej (art. 7 k.p.).

-'

Poz. t92

się

do przyczyny l!zasadniającej rozwiązanie umowy

o pracę, która- stanowiąc najistotniejszy element zasad~

ności wypowiedzenia, . nie wyczerpuje

jednak w pełni

tego pojęcia. Uwzględnieniu w ramaclI arC 45 k.p. podlegają tilk że przymioty pr ac()wnika związane ze stosurikiem pracy, jA jego dotychczasowy stosunek do pracy.

. ~taż pracy, kwalifikacje zawodowe. Przez -ic.h pryzmat

nal e ży oceniać przyczynę ' wypowiedzenia. Inne okolicznośc i dotyczące pracownika, nie związane ze stosunkiem

pracy, np . jego sytuacja rodzinna, osobista czy majątko­

wa, mogą natomiast w konkretnej sprawie I wskazywać.

~-e wypuwiedzenie, aczko)wiek uzasadnione ; w rozUmienill

art. 45 k.p., jest sprze-czne z zasadami współżycia społecznego . (art. 8 k.p.). 'Stosowanie art. ' 8 k.p. ze wzglęc!u

na charakter tego przepisu _nie może stanowić w analogicznych ~ okolicznościach r e guły. Ochronę przed wypo~

wiedzeniem w świetle zasad współżycia społecznego sło­

sować można do pracowników wypełniających nienagii!1-.

nie swoje obowiązki. .

Przepis art. 7 ' k.p. zóbowiązuje do takiej ' wykładni

pra wa pracy, która pozos taje w zgodzie z zasad ami i celami ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Wskazania wl'lnikaj ąc e z tego przepisu mają zas tosowanie

zw.ł as zc za w sytuacji. gdy konkI.e tny przepis p rawa pracy

w swe j tre ś ci zawiera zwroty . o charakterze klauzul Ige_

I

n erdłnyc h wymagających wykładni przy zastosowaniu do

III

konkretnego stanu fakt );cznego. Tak,im przepisem jest

art. 45 k.p. dot y cząc"y wypowiedzenia przez zakład pracy

Okoliczności przemawiające za ochroną praćownłka

urnowy o pr acę zawartej na czas nie ·określony.Użyte przl)d wypowiedzeniem uwzględnia się w stosunku do

w tym prze'p isie okr eś l e nie "nieuzasadnioue wypowiedz~~ 'p racowników sumiennie I starannie wykonujących . obo.nie um owy o pracę" jest' klauzulą generp ln ą , która podwiązki pracownic7e I przestrzegających dyscypliny · pr~cy.

lega . wykli-ldni uwzględniającej także zachodzące zmiany

Rzetel na i uczciwa . praca jest podstawowym obowiąz­

społ e c z no-gosp odarcze. Stwie rdzenie to ma znaczenie dla

kiem

pracowniczym wskazanym wart. 12 k.p. i podkre'prawidł owego stos'-'wan i(l art. 45, k.p. w okresie k sz tałto­

\;Vane i IN ostatnit tl lat:lch slrategii gospodarcze j. 'vV. ślonym w preambule.

szcz egó lności

usam odzielnieni.e jednostek organizacy jZ art. 100 § 1 k.p. wynika, że pracownik obowiązany

nych gos pod arki nar bdowe j w ramach ' reformy gospo . jest wykQn ywać prac ę sumiennie i .starannie; pIzestrże­

darczej stwarza potrzebę większej niż dotąd swobody gać dyscyplin y pracy oraz stosować się do poleceń Pfzew dokonywaniu zmian . w stanie zatrudnienia i przesułożon yc h ~ które dotyczą pracy; przy- czym § 2 tego artyni Cić karlrowych.

"kułu precyzuje bliżej obowiązki pracownika. O starannym w ykonywaniu obowiązków świadczy też' jakość wyZas ćidy ustroju i c,ele Pol s ki e j Rzeczypospolit e j Ludow eJ w zakresie' slos.lInków pracy skonkretyzowane zo- kon ywa1e j pracy, co ,wyn~ka zwł ~szc~a_ z przepisu .a rt. 6 '

stały mif)dzy innymi w podstawowych zas(idachprawa I ustawy z dnta 8 lutego 18/9 r. . o ]akOSCl wy robo w, uSług,

robót i obiektów ' budowlanych (Dz. U. Nr 2, poz. 7).

pracy oraz preambule do Kodeksu pracy.

Z preamhuł y tej ~wynika, iż pod ' ochroną prawa jest . Szczególni e szkodliwym przejawem narusze nia dyscypliny prucy jest w świetle art. 14 ' ust. l pkt 2, art. 16 ust. 1

rzete lna i uczciwa prac a, W świe~le zaś art. lO § . I . i art.

oraz art. 17 ust. l ustawy z dnia W pćlżdżiernika 1982 r.

12 k.p. istotny rpi kryteriami d okonywania . oceny zasado ,wychowoniu w trzeżw ośc i i przeciwdziałaniu alkohonoś ci wypowiedzenia pracownikowi umowy o pr.acę są

lizmowi (Dz U. Nr 35. poz. 230 i z 1984 r. Nr 34, poz.

polit yka racj onalnego zatrudni enia zap.eviniająca · prawi~

184) sp o ż ywp nie alkoholu w miejScu pracy ' lub przy by'dłow e wy~konanie zadań przez zakład pracy, należyte

wanie'

do pracy w stanie ni e trzeźwo ś ci, wnoszenie i sprzewykonywanie obowiązków przez pracownika, przes trzedaż napojów olkoholowych na terenie zakładów pracy,

gani e dyscyplin 'y pracy, wyJcazywanie iniejatywy oraz

a także tolerow an ie takiego zachowania przez ' osoby odtros ka o dob ro zakładu pracy.

powiedzialne za porządek i dyscyplinę w zakładzie pracy. .' .

Ze wzgl ęd u na przedstawiony wyzeJ chara kter

Niedopełnienie tych obowiązków przez pracownika

art. 45 k.p. nie jest mo ż liwe wyczerpujące skatalogowauchybi

a nie ~ t y lko prawL1, ale również , zasadom współ­

nie przyczyn w yp<?wi edze ni a umc wy o pracę ani . usta' życia społecznego. Ten zaś, kto ' sam n-arusza prawo

lenie sztywn ych kryteriów oceny wypowiedzenia, a 't ylko

i zasc!dy wspc'>lż ycia sp.ołecznego, nie może s i ę sk utecznie

- wskazanie główn ych kie runków.

powoływ ać na cikolir::zno ~ ci przemawiaj,ące za jego. ochroną zarówno . vi ramach' art."' 45 k.p., jak i art. 8 k.p. I3ł.z

II

względu zotem na . prz yczynę w ypowiedzenia pracownik

nie mo że skutecznie czy nić zarzutu ' bezzasad'n ego wypoOcena ·zasadności WYłJowi edzenia umowy o pracę w

\

wiedzenia mu umowy o pracę w sytuacji, gdy ciązące

ramach art. 4;(12p- powinna być dokonana l uwzględ­

n

a nim oho wiązki pracownicze wykonywał niestarannie

nieniem słusznych inter esów zakładu pracy oriłZ przylub ni e uczciwie.

miotów pracownika związanych ze stosunkiem pracy.

Inne okoliczności dotyc; zące pracownika, nie związane ze

IV

~tosunkiem pracy, mogą w wyjątkowych wypadkach stanowiĆ' podstawę uZnaJli.ił na zasarlzie art. 8 k,p.i że wyDla uznańla zasadności wypowiedzenia decydujące

powll'cl ienie' jest sprZeC7l'1 P z zasadaJrlł W~Uół7.vcja 8007.OaC2el1(e ma rodzaj . j ciężar qatunkowy przyczvny w y~

łecznego.

Z zestawi enia art. 38 § l k .p. z art. 45 k.p. wynika,

:te ocena zasadności wypowiedz e nia nie moż e ogran i cZ:l ć

powiedzenia. Waga tej przyczyny mole przesądzać o bezpowoływania się ptacownika na okolicznośr:t dotyczące jeqo Interesu.

sim!pcznoścl

.-

253 -

Poz. 192 /

--------------------~~------------------------------~----~

,7

Ol

Podstawowe

znaczenie przy. ocenier .zas adności wypo"

v

.

wiedzenia "ma isŁ-nienje przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy. Z art. 38 k.p. wyni'I<a ' bowiem przy'w stosunku do pracowników na stanowiskach kleczynowy charakter tej czynności. · Jeśli wi ę c nie ma przy- , rowniczych l samodz-ieln'ych naleiy słosować o ~ lrl('jsz.e

czyny. wypowiedzenie nie może być uznane za pr.awnie kryteria oceny przyczyn uzasadnia iących wypowIE! (l:7(~nie.

, uźasadnioI)e. Przyczyna WYPo,wiedzenia powinna pozostaArt. 45 k,p. ma zastosowanie r-ów n ież do' pl dcu wniwać w związku ze stosunkiem pracy. Ze względu na funkkó w zatrudnionych na 'stanowis kach kie rowniczych lui)

cję ~akładu ~pracy lub 'charakter stanowiska zajmowanego

samodzielnych na podstawie umowy o pr acę na czas nie

: prż ez pracownika również ujemne zachowanie się pracownika poza zakładem pracy. - naruszające porząciek ókreślony. Pracownikom na takich st<mowjskach st a wiane '

prawlY. moż e być uznane za przycz y nę pozo.stającą w są wyższe wymagania niż pozost.l lym. W szc z e gó lności

zwlqzku ze stosunkiem pracy. uzasadniaj.ącą wypowie- powinni oni wykazywać się wi ększą ini cjatywą i operadzenie. Po stwierdzeniu istnienia przyczyny wypowie- tywnością . gdyż przed e , wszystkim , ci pracownicy re ali

dzenia wchodzić mogą w rachubę okoliczności przema- zują zadania , zakładu pracy wymienjone przykładowo w

art. 94 k.p. Od dobrej bowiem' orga nizacji prac y j sprawwiające za ochro ną prącownika (teza 11). Jednakie przyczyny uzasadniaj ą ce wypowiedzenie mogą ~ okazać · się ze nego kierownictwa zależą "w znacznej mierze wyniki dzia- .

' łalności zakładu pracy. Pracownicy . ci. ze względu riaj

względu na p'ot rze bę zapewnienia zakładowi pracy pr:a zajmowane stanowiska, powinni dawać przykJad dobrej_

widłowej działaJno5ci ta~ istotne. iż wyłączają możliwość

skutecznego powoływania się pracownika na te okolicz- roboty i właściwej postawy. Odpowiadają oni t akże za

brak efektów komórki organiz acy jnej. którą kierują . Stąd

ności. Takimi przyczynami są w szczególności zdarzenia

też ich zachowanie! musi być oceniane według ostrzejstanowiące podstawę do rozwiązania przez zakład pracy

umowy o prac ę bez wy-(.>owiedzen'ia (ar.t;' 52 i' 53 k,p.). szych kryt·e riów. co należy również odnieŚĆ do . jed norazowych ' drobnych uchybień {patrz t eza VI).

oglosżenie

upadłości

przedsiębiorstwa

państwowego

(art. 30 ust. 1 ustawy z .dnia 29 czerwca 1983 . r. o pop'rawie gospodarki przedsiębiorstwa ,państwowego

oraz

VI

o jego upadłości :- Dz. U. Nr 36. poz. 165 i z i985 r.

Nr 37., poz. 174). iikwidacja zakładu pracy. uzyskanie '

Nienaleiyte wykonywanie obowiązków pracowniczych

, przez pra<:ownika prawa do renty ' inwalidy I lub II gru- stanowi uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia nie tyłko

, py bądź osiągnięcie przez pracownika wieku emery- wte~y; gdy jest za\\:inione, lecz także gdy jest niezawi;"

talnego. skoro okoliczności te uzasadniają wypowie- . uione przez pracownika. Jednakże jedl1Qrazowe drobne

dzenie umowy ' , o pracę pracownikom objętym usta- uchybienie obowiązkom z reguły nie uzasadilia wypow owYm zakazelI) wypowiedzenia (art. 40 k.p.). a także wiedzenia.

cofnięcie we właściwym trybie . pracownikowi zatrud/

Zawinione uchybienia obowiązkom pracowniczym

nionemu na ' stanowisku wymagającym dostępu do wiadomości

stanowiących

tajemnicę

państwową

upoważ- ' stanowią OCzywiście' uzasadnioną przyczynę wypowiedzeni e nia do tego dostępu, ) Ocena ' zasadności cofnięcia nia. zarówno wtedy. gdy wina pracownika jest umyśina.

wspomnianego upoważnienia nie podlega kontroli przez jak też gdy uchybienie jest następstwem niedbalstwa lub

organy rozpatrujące spory pracownicze. a następule w , lekkomyślności.

, odrębnym trybie. określonym w przepisach nie pubiikowa'Nie można również wymagać od zakładu pracy. by

nego zarządzenia nr6t/83 Ministra Spraw Wewnętrznycb ' '2atrudniał pracownIka. który nienależycie wykonuje oboz dnia 29 czerwca 1983 r .• wydanego na podstawie art. 1 wiązki pracownicze z powodu braku wymaganych na .zajusL 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ochronIę tajem- ,mowanym przez niego stanowisku umiejętności czy

nicy państwowej i służbowej (Dz. U. , Nr 40. poz. nI).

u~olnień lub ' niemożności podołania przyjętym ńa siebie

Przez wiek emerytalny należy rozumieć wiek okre- obowiązkom wobec, braku doświadczenia czy złego stanu / ' ,

,śJony w przepisach einerytalnych. zezwalający na uzyskazdrowia, chyba że 'przyczyna ta ma charakter przejściowy

nie uprawnień w normalnym trybie. Nie jest nim wiek, l krótkotrwały oraz nie powoduje dezorganizacji w PHIktóry w świetle szczegóJnycp przepisów ' daje pracowni- widłowym funkcjonowaniu za~ladu pracy.

kowi możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę (np.

, Jednorazowe drobne uchybienie obowiązkom przez

w odniesieniu do ' kombatantów). Możliwość ta jest przy_ pracownika moż.e,być przez niego zawinione lub niezawilejem nie_których pracowników. który nie powinien p~ winione.

wodować dla nich ujemnych następstw w sferze stosunW pierwszym wypadku może uzasadniać odpowieków , pracy.

,... . Osiągnięcie wieku emerytalnego lub nabycie prawa dzialność porządkową pracownika. określoną w przeptsac~

do renty' inwalidy I lub II grupy stanowi wystarczającą art. 108-113k.p. Wypowiedzenie nie jest karą porząd­

kową. Jednorazowe drobne przewinienie nie stanowi z reprzyczynę wy'p riedzenia ,wtedy. gdy zdarzenia te naguły

wystarczającej

przyczyny wypowiedzenia. ,gdyż

stąpiły ; w czaŚie trwania stosunku pracy. gdy zaś pracowprzyczyny

wypbwiedzenia

powinny być ade.kwatną dol

nik znajdował się w wieku eIp.erytalnym lub był rencistą

jego

celu.

Tym

bardziej

joon.orazowe

drobne uchybi.enie

w chwili podejplOwania , zatrudnienia. potrzebne jest

obowi~zkom. niezawinione wzez pracownika, nie uzasadistnienie innej jeszcze przyczyn y uzasadniającej rozwią­

'zanie umowy o prącę. Ze względu na interes społeczny nia wypowiedzenia.

także zamiar zatrudnienia 11a jego miejsce

O tym. czy ' uChybietlie obO;wiązkom jest drobne. deosoby młodszej lub pełnQsP:ftwnej.

cyduje całokształt 'okoliczności . konkretnej sprawy, m.in.

skutki uchybienia. Tak więc np. Jednorazowe' i nieuspraRównież naganne i niedbałe wykonywanie obowiąz­

ków w stopniu mniejszym niż określono wart. 52 § ' 1: , wied liwione spMnienie 'się pracownika do pracy, zakłó­

pkt 1 ,k.p. ' uzasadnia wypowiedzenie bez możliwości po- cające proces pracy (pra<:a te.śmowa. w zespole, kieTow~y

, autobusu). nie mogłoby być z' reguły ocenione jako drobne

woływania się pracownika na okoliczności dotyczące jeg.o

uchybienie. ,gdy wywołało . Istotne ujemne skutki dla za.Interesu.

może być nią

\,

-

I

,

"

-

kładu lub innych praco\vników. Nie będzie też drobnym

uchybieniem cho~by ty'lkonieznaczne f>aruszenie .obowiązku przez p'racownika, 'jeżeli

spowodowało

istotną

szkodę zakładowi prac y lub innemu pracownikowi.

Powtarzające się drobne uchybienia, nawet gdy nie

stosowano za nie kar porządkowych, uzasadniają wypowiedzenie umowy o prac ą·

VII

Zastosowanie wobec pracownika kary pOflącHwwej

za określone przewil1h"oie nie stoi na . przeszkodzie uznaniu, że uźasadnia ono wypowiedzenie umowy o pracę,

jeżeli wa.ga tego przewfnieuia jest znaczna.

Skoro wypowiedzenie nie jest karą, nie ma prawnych

przeszkód do jego za stosowania z powodu tego samego.

przewinienia , które stimowilo podstawę wymierzonej

kary p~kowej,jeżeii uzasadnia to waga przewInIenia . .

Jednakże gdy pri:1cownik po ukarani'u go za określone

przewinienie przez dłuższy czas pracuje nien a.gannie,

uznać' nalezy. że wymierzona mu kara porządkowd speł­

niłaswój wychowawczo-dyscyplinujący cel, wobec czego

przewinienie będące podstawą nałoż e nia kary nie może

jU:l stanowić przyczyny wypowiedzenia. Gdy zaś przyczyna wy powiedzenia ' jest inna, fakr uprzedniego .ukarania pracownika moż e slanowić argument wZllucniający .

zasadność wypowiedzenia

Uznanie kary porządkowej zaniebyłą (art. 1 i3 k.p.)

powod uje jedynie niemożliwość powoływ a nia się na fakt

ukarania pracownika. co niweczy skutki związane z tym

faktem. Natomiast nie wyklucza to możliwości powoły.

wania się na okoliczności stanowiące podstawę wymierzeniakary dla ~'kazania, że mimo wychowawczego od~

działy wania pracownik nie zmienił swego stosunku do

przyjętych na siebie obowiązków pracowniczych i dlatego jego późniejsze zachowanie oceniane w dłuższym

okresie jest na tyle naganne, że uzasadnia wypowiedzenie mu umowy o pracę.

VIII

. Przyczynę ·wypowiE'Clzenia mogą stanowić również

niezależne od pracownika, jeżeli przemawia

za tym uzasadniony interes zakładu pracy.

okoliczności

Przyczyna wypowiedzenia może wynikać także z okolicznosci niezależnych od pracownika . np. w razie de zorganizującej pr acę w zakładzie częste i lub długotrwałej

uspIawiedliwionej nieobecno,ści pracownika z przyczyn

zdrowotnych lub roczinnych czy w razie odmowy współ·

pracowników zawarcia umowy o współodpowiedzialno~,ci

materialnej z danym pracownikiem. Także utrata. przez za. kład pracy zaufa nia do praco\vnika ma terialnie odpowiedz.i alnego w związku z powslclniem znapnego lubpowtarżającego si ę niedoboru. mimo br aku możliwości przypisania mu uchybie!'] w pracv. które lTIc\gły spowodować

niedobór. m o ż'e st ,lnowić pIzyczy n ę uzasćHi nia iącą wypowiedzenie , jeżeli nie z0stćlnie wykazane, 'Le niedobór powstal z prz,yczyn " nieza ]"7n Ic h on pracown ika.

pu.ycZ Y9Y·· 'z d Je Ż !?Ć b<;dzie. czy

za ocluQ n ą pw cowni ka b (;d ą

miały wp! )'w na os tateczny wniosek o z n s",r'n "ś ci ....' \'POwiedzenia lub . jego spr ze czności z zasad.Jmi wspóL:) ;:oj 'l

społecznego. Okolicwo$ci te mcgą być uwzględnio ; !!' ...c_

jak już wskazano - tylko W stosunku do pracowników

. '!-Imiennie i starannie wyko.nujących swoje obowiązki.

Od . rodzaju i wagi

okoliczności

plz e mawia j ące

Poz. 192

254

IX

Zmniejszenie stanu z;llrudnłenla w zakfadzłe pracy

stanowi uzasadnioną 'przyczynę wypowiedzenia. OrgaJl

rozpatrujący spory pracownicze nie jest powołany do ba.dania zasa dności j celowości lmnlejszenla stanu za trud..

nienla. Okoliczności przemawiające za ochroną pracow..

nika lilOgą jednak powodować, źe wypowiedzenie umowy

konkretnemu pracownikowi jest nłeuzasadnlone- łub

sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zmniejszenie stanu zatrudnienia przejawia się w konieczności zwolnienia określonej liczby pracowników ·lub

zwolnienia pracowników zatrudnionych na stanowiskach

pracy ulegających likwidacjL

O cel6wości i zasadności zmniejszenia ~ta'nu zatrudnienia decydują organy przedsiębiorstwa lub inne organy

wskazane w obowiązujących przepisach. Decyzje w tym

przedmiocie należą do sfery organizacyjnej zakładu' pracy

i dlatego nie podlegają one kontroli w sporze o bezzasadno~jć wyp-o wiedzenia.

Przy zmniejszeniu ilościowym 'stanu zatrudnienia w

ramach oceny zasadności wypowiedzenia (art. 45 k.p.)

oraz' zasad współżycia społecznego (art. 8 k.p.) może zachodzie potrzeba zbadania. czy ze wzgl ęc: .l na całokształt

okoliczności wypowiedzenie powinno dotyczyć konkretnego pracQwnika.

Jednakże

ze względu na konie c znośĆ pozostawienia

pracy stosownej swobody decyzji, bez której

realizacja polityki \kadrowej byłaby nadmiernie utrudniona, wypowiedzenie umowy określonemu pracownikoWi ·

może być zakwestionowane. jeżeli między nim a innymi

'p racownikami wyst~pują wyrażneróżnice w -wykonywaniu obowiązków pracownil=zych i kwalifikacjach żawodo­

wych, a także w innych przesłankach przemawiających ża

ochroną tego pracownika. Przy występowaniu różnych

przesIanek ochronn ych preferowany pO\vinien byĆ dotychczasowy stosunek do wykonywane.j pracy. Poza _okolicznoscIami przemawIającymi za ochroną pracownika na l eży

mieć na uwadze również okoliczności. które sprawiają,

że rozwiązanie ', umowy o pracę dla danego pra~ownika

jest mniej dotkliwe niż dla innych z takich powodów, jak

np.: posiadanie deficytowego zawodu lub i innego_ zawodu,

dobry stan majątkowy. moż. liwość przejścia na emeryturę (także wcześnieiszą). Ingerencja orqanów rozpatrujących spory pracownicze powinna być szczególnie ostroż­

na, jeżeli pracownik został wytypowany do zwolnienia w

drodze ' wyboru społecznego przez kolektyw składający

się z przedstawicieli samorządu pracowr iczego ; organi' zacji społecznych i p,olitycznych działających w zakła­

dzie pracy. akceptowanego przez kierownika zakład u

pracy, a także w przypadku jednorazowego zwolnienid

większej liczby pracowników.

zakładowi

Likwid acja konkretnego , stanov.:iska pracy uZćls a dnia

wypowiedzenie bez potrzeby oceny prwz zakł a d pracy

kwa1jjikacj.i. .s taztl p.ra'cy i innych okoliczn ości- ochronnych dotyczących zWillnianego pracownika. i poróv.mywania go z mnymi pracownikami. W wyniku likwi't'lacji stanowi "ka następuje bowiem nie tylko ilo$ciowe zmniejszenie "t onowisk, ale i jakościowa , zmiana struktury organi?acyjnej ;:.3.kładu , której nąstępstwelTI jest konie,c,zność zwol.

nienia pracowników za ; niujących te wbśnie likwid0wane

Sl ar: owiska. Ci powyższej zasady mogq być wyiątki. ·Np.

połączenie dwóch stćmowisk, na śkll,tek czego jedno ule~Ja

likwid~cji. zobowiązuje zakład pracy do oceny, a organy

•

/

.

.\

.

Monitor Polski Nr

24

= .2.55 -• - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ' - -_Poz.

192

.. -- -

-~~~~-~~~~~~~~~-----...,---

rozpatrujące

d'owego o zami arze wypowiedzenia, 'a g,c:l Y w z akład zie

pracy nie 'lOstał utworzony z wiązek za woduw.y , w s pół­

dZ Iała nie ' p rzewidzi ar: e wart .. 3 8 k. p. n ie jest ' mC'żl i we

w obec braku 71 regulyw obecn ej strukturze zwi ąz ków

za wodowych organu. któ ry speł nia/b y ro ię · ll d drz ę dn e j

x

instancji związku zawodo wego, ' w y konują c e go zgodnie

.'

z art. 24 § 2 k.p. uprawnienia org il nu 2,v;ią zkow ego .'w za··Zasadno.ść wypowledzerlia nie ' jest uzal eżnio.na od!

·

uprzedniego.' , zao.fero.wania praco.wniko.wi prze z zakład' kładzie pracy, w któr ym t c1 ki e go orga'n'u nie ma: W t ych

m.in. w ypadkach p rzyczyna wypo\\-' tedżen i a powinna istpracy . inne j :o.dpo.wiedniej pracy, którą dysp'o nu je żakład

ni eć O il jpiJżniej ' w dniu w y powied zen ia. co wyni k.a z p rzypracy, chyba że o.bo.wlązek tald w~iłfa z przepisu. .

czy nowego charak teru tej czy n n ości praw nej.,

Problem .powyższy występuje w praktyce przy rozOd .sfo rmu łow a ne j w. tezie za sudy mogą i stnieć wywiązyw'?niu umowy o pracę z przyczyn . leżąc ych . po

jątki podyktowane interesem z ak ładu pracy, np . w razie

stronie zakładu pracy. w szcz egó lności z powodu zmniej- wypowiedzenia z powodu zamierzoneg o zmnie j'~ 'l E' nia

." szenia stan u 'zatrudnie'n ia, a takż e w razie stw ierdzenia stan li zatrudni enia , potwiecdzon ego forma lnie w okresie

niezdolności do pracy na zajmowanym stanowis ku.

wypowiedzenia.

'

Kodeks pracy nie zawiera przepisu, który by genePonadto okolic,zn nś ci powstałe po dc·koo<l nill wyporalnie uzależniał możliwość w ypowiedzenia 'od zaoferowied~enia mog ą by t

przy taczane uzupełniająco jna powania pracownikowi innej pr{lcy w zakł adzie, odpowied- twierdzenie z asildnoś ci prz yczyny wskazyw anej jako uzaniej do posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych

sadniająca. wypo wiedzenie .

i jego stanu zdrowia.

•

' .

Jeżeli zakład pracy nie wskaza ł wszyst kic h prz yczyn

. Za leznoś ć taka istnieje zalem tylko wtedy, . gdy wywypowiedzenia, jakimi dy s pon owa ł, w b łędnym ·przeko·

nika z. przepisów odnoszących się do szczególnych sy~

n ani u, że wystarczające są ni ektÓre z nich l ub n(\ wet

'. tuacji (np. art. 218 § l k.p.) .

. jedna, może je ' po wolać w postępowaniu plZed organem

Natomiast .zaofer uwu nie pracownikowi innej odpo- rozpatrującym spory praco wnicze . Przyczyny te ' powinny

jedn a:k istnieć w chwili okre ś lonej w tezie . .Nie n ar usza

-"viedniej pIacy w za k ł adzie jest pożąd ane. a odmowa j,j

to tryb'u współdzi a ł a nia ze' zwi ązk i em zawod owym przep rzyjęcia ma 'Znaczenie dla oceny z a~ad nościw yp owie·

dzenia, która może być Wówczas mniej rygorystycma. widzianego dla p rzedstaw i~me j sytuacji · w tezie III wytycznych Sądu Najwy'Ższego z .dnia \'9 ma.ia 1978 r. w

sprawie wykładni przepisów Kodeksu .pracy normUjących

XI

współdziałanie kierownika z ak ładu

pracy z organ ami

zwi ą zków zawodow ych przy rozwiązywaniu umów o praPrzyczyna wypowiedzenia powinna byĆ ' prawdziwa '

cę (art. 38, art. 42 § 1, art. 52 § 3 i 4, al t. 53 § 4 i art. 171)

..'

konkretna .

§ l ' Kod; ksu pra~y) Monitor Pols ki 'z 1978 ;. Nr 26,

poz.

93.

Wy powiedzenie jest nieuzasadnione, jeżeli wskazyspory p racownIcze uprawnia do kontróli, czy

' wypowiedzenia umowy ' o pr acę była

. uzasadniona w r02Ulnieniu' art. 45 k.p. i art. 8 k .p.

indywid ua lizacj~

wana przez zakład p racy przyczyna wypowiedzenia jest

nie·pra·wdziwa.

XIII

Prz y kła dem nieprawd2;iwej przyczyny

jest pozorne

zmnie jszenie stanu zatrudnienia, w którym na mhijsce

zwalni anych pracown ikó~ zatrudnia si ę inn ych.

Wypo.wledzenle nie Jest ograniczone terminem o.d

ujawnienia przyczyny uzasadnliljącej rozwiązan ie ' u mowy.

Jeżeli jedniik o.ko.liczność uzasadniająca w ypo~iedzenie

Kon k retność przyczyny wymaga jej sprecyzowania.

na skutek. upływu czasu !ltala sięnieaktualna ze względu

Nie wystarczy ogólnikowy zwrot (np. utrata za ufania do · Da cel wypowiedzenia, ' może być o.rio uznane za nieuza.

pracownika) lub powtórzenie ' wyrażeń ustawowych (np. aadnlone.

naruszen ie obowiązków pracowniczych) r . jeżeli nie Jest

W przeciwie ńs twie do rozwiązania przez zakład pracy

połącz o ne ' z wykazaniem konk retnych okoliczności, które

taki' ogolny wniosek uzasa'uhiają.

umowy o prac ~ bez wypowiedzenia z' winy prclcownika

(art.52§ 2 k.p.) przepisy Kodeih~ pr acy nie ' og raniczają

terminem

możliwości

wypowiedzenia ' pr.acownikowi

XII

· umowy o pracę. Należy jednak mieć . na względ'zie, ' 'Że

na sk~tek upływu .c zasu oraz rodzaj u i wagi przyczyny

Okoli~ZD o.ścl U7asadnlające . wypowiedzenie Po.wlnny

o.koliczności uzasadniające wypowiedzenie mogły stać si!ł '

Istnieć pr zed zawiado.mieniem właściwego organu zwląz­

·k u zawodo.wego o. . zamiarze wypow iedzenia (art. 38 nieistotne lub nieaktualne dla osi ą gni ę cia celu wypowi edzenia. "taka- ocena możlh"a jest zwlasżcza w sytuacji,

§. 1 k.p.". · a gdy współdż.lałanle ze związkiem zawodo.w ym nie jest wymagane lub mołUwe- najpóźniej w da- gdy stanowiące przyczynę wypowiedzenia sporadyczne

de złożenia praco.wniko.wi o.świadczenia Wo.lI o wypowie- i mniej istotne uc.hybienia prac ownika mi ały miejsce

.wcześniej, a następnie przez dł!lższy okres pracuje on,

dzeniu.

nienagannie i w uwzglę dnieniu okoliczności konkretnej '

Stanowisko powy~ s ze uzasadnione jest treścią art. 38 sprawy nie ma podstaw do wnioskowania, iż w przy szłości '

§ l . k .p., w świetle której kierownik zakładu pracy obo- -\ będzie on naruszał obowiązki pracownicze. Okresu tego

z gÓly spjecyzować nie można; Będzie on zależał od· cało­

wią~any jest zawiadOmić o zamiarze wypowiedzenia prakształtu /okoliczności indywidualnej sprawy, w tym w

cownikowi umowy o pracę zakładowy ol'!gan związków

. zawodowych, podając przyczynę wypowiedzenia. Musi Izczególnoścl od w agi przyc~yny wypowiedzenia .

- ona zatem już w tej chwili istnieć. W sytua~cjach przewid1ianych wart. 40 k .p.. k ierownik zakładu pracy zwolniony jest od obowiązku zawiadomienia związku sawą-

Zakład pracy nie mógłby też skutecznie p owoływać

na zasadność wypowiedzenia z powodu rżeczy w iście

dokonanej w poprzednim . okresie reorga'n lzac ji uspra·

się

--- t..

/

, o

Monitor , Polski Nr 24

-- . 256

Poz. ~2 '

-

---------:---:----~~---------:---:------:---=--.::.

:,. :'

'- ;.~ '~~. '-

zmmeJszenie 'Mami zatrudni eni.a. jeż,eli w ków pracy ł płaCi może być' uzasadnione nie tylko przy·' ~" ::, ,;

d acie w.ypowie'dzenia okoliczność ta jest ni eaktućl l nct. C"lynami stanowiącymi podstawę do wypowiedzenia umo,-'

obecny bowiem rozwój zakładu stwarza potr.zebę ut rzy - . wy o prącę. lecz także innymi .przyczynami. , np.: prze ...;,

sunięciami kadrowymi w zakładzie pracy w ramach ra....J

mania lub wzrostu J.d trudnlenia. '

cjonaliza-cji

zatrudnienia (w tym zmniejszeniem nadmierNieaktualność , braku kwalifikacjljako p rzyczyn y

wypowiedzen ia nastE2puJe., j eże li prac ownik uzupełnił kwa- nej liczby pracowników zatrudnionych , w administracji

zak/adu i skierowaniem ich do pracy w produkcjiJ. przy-- ,

lifikac je~ potrze bne d I ił Za jmowanego stctnowiska..

czynami wymienionymi wart. 43 'k.p. bądź dostosowataką wykładnią p rzemawia też , okoliczność, że

niem wysokości wynagrodzenia 'pracow nika do stawek

z całokształtu przepisów Kodeks u 'pracy wynika. iż sprawy wynikających z przepisów pl acowych. '

ze stosunku pracy powinny być załatwiane w zakladzie

Podobnie jak przy wypowiedzeniu umowy o pracą

pracy w rozsądnym czasie. aby, nie utrzy'myw ać niepo(teziI ' V) w stosunku do pracowników nd stanowiskach

żądanego z punktu widzenia stabilności stos unku pracy

kierowniczych i samodzie lnych I należy stosować ostrzej,stanu niepewnokL

sze kryteria oceny przyczyn wypowiedzenia warunków ,

' pracy i płacy.

'..

XIV

W zakresie zaś okoliczności prlemawiający<;h Z1l,:'

Wypowiedzenie warunków pracy I płacy może byt

ochroną pracownika zarówno w świ-etle art. 45 k.p:. jak

cuasadnłone zarówno przyczynami stanowiącymi podstawę i zasad wspólżyci'a społecznego (art. 8 k.p.) niepowypowiedzenia umowy o pracę, jak ' i innymi ptzyczy- zbawienie pracownika ~ożliwości dalszej pracy. a tym " "

nami adekwatnyilli ' do wypowiedzenia warunków pracy samym środków e~zystencji. powoduje. te mogą być one '~ ,'.

. '

uwzględni a ne w znacznie węższym zakresie. W szczegó ł- . '

ł

I pacy.

ności takie pkoliczności. jak stan rodzinny czy sytuacja .

Puy rozważaniu ok9lłcznoścl ; przemawiających ';' za osobista pr acowni~a. m ogą być brane pod uwagę tylk~.

ochroną pracownika należy mieć na uwadze, że w wywyjątkówo.

nlku wyp.owJedzenła ",arunków pracy ł płacy pracó~nik .'

nie zostaje pozbawiony pracy I środków egzystepcjl.

Gdyby zaproponowan e pracownikowin.(lwe warunkl

pracy i płacy z naruszeni em art. 10 § . 3. k.p , odbiegały

Na ppdstawie art. 42 k:p. zakład pracy może wy po- bez społeczno-gospodarczego uzasadnienia w istotny spowiedzieć pracownikowi warunki pracy i p1acy albo same

sób od posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych,

warunki pracy lub sąme warunki pła~y.

to w takim zachowaniu za k ł a du pracy można ' by dopatrzec

się szykany pracow11ika i sprzeczn ości wypow.i edzenia

Do wypowiedzenia . warunków pmcy i płacy art. 45 k .p. z zilsadami· współżycia sp ołecz nego.

stosuje się odpowiednio: Zatem poprzednie tezy odnoszące

się do wypowiedzenia umowy o pracę mają odpowiednie '

zastosowanie również do wypowiedzenia wa'runków prą­ :przewodniczący: T. Szynwriek

cy j pł a cy.

Prezes Sądu Najwyż szego

wiedliwiającej

Za

.'

Odpowiednie 'stosowanie Mt. 45 k.p. , do wypowied.zeniawarunkÓw pracy i płacy powinno polega'ć na

uwzględnieniu specyfiki tej czynności prawnej. zmierzającej do dalszego , zatrudnienia· , pracownika na zmienio"'''ch warunkach. , W konsekwencji ' wypowiedzenie warun-

Sęd ziowie: , B. Blac)lO'wsk a. .A. F ilce,k.

A. ~ Grymaszewski.

E. Jachczyk, ' W. MYfla, J , MlIWcki. M , Ra (acz~l-(,r zyżanowska, z', Styputko w ska.· A. Szczurze w ..

s k i~ S.

Szy ma'ńska, ~ J,

Was.llewi; k i.

\,

•

,/

Opł a ta ~a prenumeratę 'Monitora Polskiego wynosi rocznie 1l00.-' lI, pÓlr ')(,l.3j~ 500. - 71.

/

puwodu ::JiedoręczenilJ poslczególnyc-h nU!l1 " rf:w ' " ~L;<;l ać I,al ... ?·, na

piśmie do Wydziału Ad1lllOistracji Wydawnic'tw Urzędu Rady Ministrów (ul

p,w· ,;t!is ,k a 69/71 00-979 Warslawa. skry,tka ponlow" 811 po otrzyman i u nas lepnpqo kolł>j-

Reklanlilcjo

t

nego numeru.

- - - - - - -,

RedakCja: Ur7 ą d R~dy Millistrów - Bi u ro PrRwne, Wars l.a wa. Al Ujilloowskie 11'1

Administracja: Wydział Administrilrji Wyd,wni(lw Unędu RiłOY !I.1;nisłrów, ni ,p,,wsińska 69/71. 00-!!79 Warszawa bk:f.y tka pontowa 81J. tel. 21\·90·01 w 60lT i 42: 14 , 18

- --- -

--.---- ---~-.

TItJczuno z po lecenia Prezesa Rady MiiJistrów

. w lcokladach GraficznYCh "Til'nka" , Za ldad nr 1. Wars >aw d. ill. Tailika 3

lam. 0844-1300 ·85.

Cena 32,00 iJ

... .

= 251 =

M nnltor Polski Nr ?4

Poz. 191 f 192

191

ZAHZĄDZENIE PRZEWODNICZĄCEGO GtOWNFGO KOMITETU KULTURY F.IZYCZNEJ l SPO ił 1U

z dnia3! lipca 1'985 r.

w sprawie zasad I trybu pnyznawanla nagród . dla d.1Ja laczy kultury 1I1ycznel.

Na podsta wie art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca

1984 l. o kulturze fizycznej {Dz. U. ' Nr 3~, poz. 181) zarzą­

dza się, co , następuje

ł

być

l. Nagrody dla działaczy kultury fizycznej mogą

rzeczowe. i finansowe.

J 2. Nagrody dla działaczy kultury

być

fizycżnej mogą

przyznawane przez

zarządu stowa rzyszenia kultur y fizycznej lub związku ·

kultury fizy cznej innego niż wytnienion y w ust. 1.

3. Zarządy st o warzys 7.e ń kultury fizycznej .Iub ' lwiąz­

ków stowarzy szer. kultury fizycznej mogą prz yzna c nagrody z własnej inicj at yw y.

2)

stowarzyszeń