Obwieszczenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1978 r. o wytycznych orzecznictwa dla okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych.

-

czychobjętych planem centralnym (Monitor ,P olski -Nr 32,(

poz. 138) wprowadza się następujące zmiany

1) w § l w nawiasie dodaje się wyrazy

"z .1977 r. Nr 17, poz. 98 1 z 1978 r. Nr 13, poz. 4S",

.2) w § 4 ust. l otrzymuje brzmienH!

"l. 'Oprocentowanie naleźy obliczaĆ, stosuj~c stawk.,

oprocentowania w wysokości sOlo do kwoty funduszu

statutowego w części finansującej łrodki trwałe (produkcyjne i nieprodukcyjne), wartości uiematerialn.

~. prawne oraz inne wartości trwałe, wykazane w pra~

widłowej wysokości w sprawó-zda.ni,achfinarisowych,

z uwzględnieniem przepisu ust. S.",

'

a) ust. t' otrzymuje brzmienie

"L Kwotę obciążenia funduszu płac oblicza się, stosując 20%

stawkę do sumy wynagrodzeń 'j - śWiad~

czen z tytułu pr,!cy objętych osobowym i bezosobQwym funduszem płac, łącznie z wynagro~zertiami

i świadCzeniami, o któtych mowa w uchwale nr lS1

Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1 .976 ,r. wsprawie wyn,agrodzen wypłacanych pozaplanowa!lym

fundusze'm 'płac- (Monitor ' Polski z 1970 r. Nr 43,

poz. 211 oraz z 1978 r. Nr . 15, poz. 50 i Nr 24, poz.

81). Obciązeni u' podleg'ają także wypłaty dokonane

z funduszu' h.onorariów · i funduszu ageńcyjno-pro,. wizyjnego.".

.'

,

,.

b) w ust. 2 pkt I w nawiasie dodaje się ·· wyrazYI

"i z 1977 r. Nr 19. poz. 105",

c} u'st. 3 otrzymuje brzmienie

,,3. Kwoty obciążen hindusZ4 . płac podlegajll przekazaniu na dochody budżetowe za okresy: miesiętz­

ne (zaliczkowo). kwartalne (za· kwartały l, II i III)

·troczne:",

:"

. ./

zaliczkowej wpłaty za mleSlllC grudzieA roku poprzedniego. Kwoty obciążeń..funduszu płac za o~.·

sy kwartalne powinny być obliczon. narastajllco

od poczlltku roku l przekazywane, do budżetu w

terminie do dnia 25 miesiąca następujłlcego po zakończeniu kwartału. Ostateczne (roczne) obliczenie obciążenia funduszu płac, uwzględniajllc. również IV kwartał, powinno być dokonane w terminie określonym wł.ust. 8.",

.

. -') . w -§ 7 ust. 8 pkt 1 otrzymuje brzmienie

,,1), za okresymiesięczri. - zaliczkowo w wysO'koścł

i/3 kwoty przewidzianej na dany kwartał w pIani.

[ocznyo{ lub w wysokości 1/12 kwoty u~talOnej w pla.

nie rocznym. jeżeli plan ten nie zawiera podziału l,la

kwartały terminie do dnia 28 lego miesiqcli,ia

który zaliczka przypada; w rażiegdy planu jeszcze nie

sporządzono miesięczne wpłaty powinny być dokonywane w wysokości zaliczkowej wpłaty za miesiąc

gn,ldzien roku poprzedniego; w razie zmia.11y w cillgu

roku planowanej kwoty 'podatku od funduszu rozwoju

bądź. wyjściowej kwoty fundllszu rozwoju - zaliczko' we wpłaty podatku od funduszu rozwoju, poczynając

od zaliczki Za pierwsży miesiąc kwartału następujące­

go po kwartale, w którym zmieniono planoWaną kwotę

podatku od funduszu rozwoju lub wyjściową kwotę

funduszu rozwoju, dokonuje się w wysokości 1/3

kwoty wynikającej z zastosowania wyżej wymienionychzmianl przepisy dotyczące zmiany planowanych

wpłat podatku od, funduszu r.ozwoju stosuje się odpowiednio do· przedsiębiorstw zgrupowanych w zjednoczeniach,",

w

3) w § S

..

Poz. 92 t 91

219

5) w § 8 ust. 2 pkt l otrzymuje brzmienie

.. l)zaliczko'ĄTo. w wysokości 113 kwoty przewidzianej

w plaąie na dany kwarta/ . w. plagie . rocznym lub ,. w

wysokości 1/12 kwoty ustalonej. w planie rocznym"

jeżeli plan ten nie zawiera podziału na 'kwartały ~. '

w terminie do dnia 20 tego miesiąca, .za który zalicz~

ka . przypada; w razie gdy .plan nie zostanie jeszcze'

. sporządzony, miesięczne wpłaty z tego tytułu powinny

być . dokonane w wysokości zaliczkowej wpłaty .za

miesiąc giudzień roku poprzedniego .....

. ' .•;

.•

,. d) . dodaje się ust. .3a Vł brzIIl!enju

.. 3a' o. Wpłaty obciążeń funduszu płac ża, o~resymie:,

. sięcżne ' .powinn y być przekazane w terminie do

dnia 25 tego miesiąca. za który zaliczka przypada

w wysokości 1/12 k~otYObciążęnia przewidzianej

w . planie rocznym. W razie gdy. plan nie~ostał

§ 2. Zarządzenie wchodzi .w życie z dniem

pażdzierje·szcza . _ sporządzony,• .-.\Vplat / obciążenia -fun.dusiu

płac na dany rok do czaslI ustalenIa plano\ya-_ uika 1978 r.'

Minister Finansów: H •. KiSIel

nej kwoty obciążenia - dokonuje. się

wysokości _-

w

OBWIJ:SZCZENIE PIERWSZEGO. PJ.łEZESA SĄDU NAJWY2SZEGO

z dnia 7 lipc;il" 1978 r.

,

o wytycznych orzecznlchya dht o,lcręgowyc:~ } lądów pracy lubezpłeczeit społecznych.

· 1,

Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z· dnia · 15 lutego pracy i upezpieczeń społecznych w sprawie wykładni prze1962 r. o Sądzie Najwyżs:zym (Dz. U. z 1962 r. Nr !l, poz. pisów Koci~ksu pracy normujących współdziałanie kierow54, z 1972 r. Nr 23. poz. 166.i z 1974 i. Nr 3~, poz. ,231) nika zakładu pracy z organami związków zawodowych

przy rozwiązywatliuumów o pracęfwszGzególności prze-o

oraz § 6 uchwały ,Rady Pańsfwaz ·dilia 22 maja 1962 f. W

sprawie regulaminu Sądu Ni'.:wyżsiegd{MonitorPolski : pisówarL38, ; art;:42§1.art. ~52 § 3 i 4. art. 53 § 4 i art. 171

§ l Kodeksu pracy).

Z 1962 r. Nr 45, poz. 210. z 1964 r. Nr 79, poz. 37! i z 1978 r.

Tr.eść uchwały zamieszcZona '. jest w załączniku do :inlNr 20. poz; 70), w związku i art. 279 Kodeksupracyogła- "

sza:lD uchwałę pełnego składu Izby Pracy i t)bezpieczei't niejszego obWieszczenia.

Społecznych. Sądu . NdjwV?Szego zdnia 19 maja 1978. r.,

ustalającą . wytyszne ofzeCziiićfwcidla" ókręgo\\,ych sądów

~;

'~

Monitor Polski Nr 26 '

...... 220 -

!

i

Zał~cznlk

do obwleuczenła plerwIzego Prezesa Sądu Najwyższego

.. dnia 7 lipcA llł78 r. (poz. 93) •.

UCHWAŁA PEŁNEGO SKlADU IZBY PRACY I UBEZPIBCZE~ SPOŁECZNYCH SĄDU NAJWYZSZEGO

:I dnia

19 maja 1878 r.

\,

~4 Najwyiszy na :podstawie art. 28 ust. 2 ustawy

• dma 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (I>%. U.

I 1962 r. Nr li, poz. 54, :I 1972 r. Nr 23, poz. 166 i z 1974 r.

Nr 39, poz. 231) uchwalił wytyczn. orzecznictwa dla okrę­

gowych Illdów pracy i ubezpieczeń łipołecznych w sp~awia

wykładni przepisów Kodeksu pracy normujących współ­

działani. kierownika zakładu pracy II organami związków

zawodowych przy rozwiązywaniu umów o pracę (w szczegóLności przepisów art. 38, art. 42 f l, art. 52 § 3 i 4, art.

63 f 4 i art. 117 f 1 KodeklupracY)1

Praca w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest podIta.wowym prawem, obowiązkiem 1 IJlrawll honoru każdego obywatela.

.

Kodeks pracy chroni trwałośĆ Itosunków pracy, podl1os1 rangę rzetelnej ł uczciwej pracy, zapewnia załogom,

. 'W Izczególności poprzez ich organizacje, możliwość współ­

uczestnk.z enia w zarządz-aniu i działalności zakładu pracy.

Kierownik socjalistycznego zakładu pracy zgodnie z zaudll Jednoosobowego kierownictwa reprezentuje zakład

'Pracy i nim I z,arządza, m.in. jest uprawniony do nawiązy­

wania i rO'lwiązywania stosunku pracy. Ponieważ o jakości

pracy l należytym wykonywaniu zadań 7Jakładu decydują

przed. wszystkim kadry, kierownik odpowiada' za właści­

wy ich dobór. Dlatego jego decyzje w sprawach związa­

l1ych z doborem załogi powinny opierać się na obiektywnych przesłank~ch.

Kodeks jednocześnie zapewnia związkom zawodowym

w kształtowaniu socJalistycznych stosunków

pracy oraz reguluje główne formy współdziałania kierowników zakładów pracy z organami tychże /związków.

współudział

"

Ustawowym wyrazem zasady jednoosobowego kierownictwa zakładu pracy, jak również zasady współudziału

zwią~ków zawodowych w kształtowaniu socjalistycz~ych

stosunków pracy, jest w zakresie rozwiązywania stosunków pracy wprowadzony przez Kodeks obowiązek współ­

działania, kierownika zakładu pracy z organami związków

zawodowych w różnych formach mających zapewnić skuteczną ochronę pracownika zarówno przed nieuzasadni,o nym wypowiedzeniem, jak ! przed rozwiązaniem umowy

o~ racę bez wypowiedzenia. z zagwarantowaniem kierowniTcowi zakładu pracy możliwości prawidłowego kształto­

wania polityki kadrowej.

· Zg·odność ' z prawem rozwiązań umów o pracę zależy

m..!on. od zachowania . przew idzianego w Kodeksie pracy

trybu współdziałania kierownika zakładu z qrganami związ­

ku zawodowego. Wł aściwa przeto wykł a dnia i p r awidłowe

_ stosowanie przepisów n'ormując'ych tę dziedzinę kodeksową -przez ujednolicenie orzeczni'ctwa

p rzyczyni się

do skuteczniejszej ochrony trowałości st osunku praay ido

ellminowa,nia jednej z przyczyn sporów praco wniczych,

w ostatecznym zaś wyniku - .d o umacnia!1 ia socjalistyczllyChltoSul1k6w pracy.

0-

Pf7Jednrtotem wytycznych 11\ te przepisy Kodeksu pra-

er. które normują tryb współdziałania kierownika zakładu

pracy s org<'l!n,aml związków zawodowych przy rozwiązy­

waniuumów o pracę, 1 to w takim zakresie, w jakim wywołały wątpliwości w dotychczasowym orzecznictwie.

Mając

IZy -

powyższe zał.ożenia

Izba Pracy ł

na uwadze,

Ubezpieczeń

Sąd

Społecznych

Najwyż­

ustala, co

DUtępuje

I

" r z e wf d z i a n e p r z e z K o d e k s p r a e y w s p ó ł­

d II 1 ł II n i e k i e r o wn! k a z a kła d u p r a c y z o r g an a m i z w i Ił z k u z a w o d o w e g o w r a z i e z a m i erzonego rozwił\zania za wypowiedzeniem

u m ow y o p r a c ę z a war t e j n a c z a s Ii i e o k r e ś­

lon y (a r t. 38 K o d e k s u p r a c y) j e s t o b I i g a t (Tryj n e, p o w s z e c h n e l u p r z e d n ! e.

a

Wprowadzony przez Kodeks pracy tryb wypowiedze-

nt:a ' umów o pracę został odmiennie unormowan y w sto.u:nku do umów zawartych na okres próbny, wstępny, na

czas wykonanIa określonej pracy i na czas okreśłony, odmiennie zaś w stosunku do umów zawartych na czas nie

określony. Przy tych ostatnich umowach wypowiedzenie

dokonane przez kierownika zakładu pracy musi być poprzedzone współdziałaniem i organami związku zawodo-'

wego.

Tryb współdziałania kierownika zakładu pracy z organami związku zawodowego przy wypowiedzeniu umowy

o . pracę jest obligatoryjny. Nieza·c howanie tego trybu przez

kier'o wnika z·akładu pracy stanowi podstawę do domagania lię przez pracownika uznania wypowiedzenia umowy

za bezskuteczne lub przywrócenia go do pracy.

zakładowa

I

,

powi.n na mieć możliwość wyraże nia

swego stanowiska W sprawie każdorazowego zamier zonego wypowiedzenia pracownikowi umowy .0 pracę i nie

może skutecznie zrzec się tego uprawnienia.

R ada

Cechą charakterystyczną przyjęte,go przez Kodeks tryjest _ o obok obligatoryjności - jego

powszechność i uprzedniość. Powsze-chność wyraża się w

.tym, że tryb ten jest obligatoryjny w stosunku do wszystkich pracowników zatrudnionych' na podstawie umów o

pracę zawartych na cza.s nie określony (poza wyjątkami

:przewidzianymi wart. 40 Kodeksu pracy oraz w przepisach

Izcz~gólnych), uprzedniość zaś w tym, że musi poprzedzać

wypowiedzenie umowy o pracę. Z wymaganiem

uprzedniości pozostaje zawsze w kolizji złożenie najpierw

pracownikowi p uzez kierownika zakładu pracy wypow iedzenia mu umowy o pracę i późniejsze czy- nawet jednoczesne zwrócenie się d·o rady zakładOwej, chociażby nastąpiło to na pięć dni p rzed datą. którą zakład pracy

określił jako początek ustawowego okresu wypowiedzenia.

bu

współdziałi'1nia

'

, 1

-

221

II

POl .

93

Przyczyna, o której mowa, powinna być podana razakładowej w sposób skonkretyzowany, nie 09raniczający się do przytoc'z enia ogólnikowego zwrotu bądż dQ

powtórzenia wyrażeń ustawowych. Dopiero bowiem skonkretyzowanie przyczyny umożliwia jej sprawdzenie i ocenę, a w następstwie zajęcie przez radę zakładową stanowiska w sprawie zamierzonego rozwiązania . umowy Q

dzie

P r z e w l d z l a n a war t. 38 § 1 K o d e k s u p r ac y f o r m a p i s e m...n a do t y c z y z a rów n o z a w i ad o m i e n i a r a d y - z ak ł a d o w e j o z a m'i a r z e w yp q w i e d z e n i a p r a c o w n i k o w l u m o w y o p r ac ę, jak i P o d a.n i a p r z y c z y n y u z a s a .d n i a j ą­

c e j r o z w i ą z a. n i e u m o w y.

Zgodnie z art. 38 § I Kodeksu pracy o zamiarze wyp o wiedzenia pracownikowi umowy o pracę kierownik zakładu pracy zawiadamia na piśmie radę zakładową, podając przyczynę

uzasadniającą

rozwiązanie

umowy, przy

czym usta wowego wymagania formy pisemnej nie może zastąpić

ustne powiadomien ie o tym choćby wszystkich

członków rady zakładowej.

Podanie przyczyn y powinno z reguły nastąpić w piśmie

za wiadamiającym radę zakładową o zamiarze wypowiedzenia, może jednak nastąpić również w jakimkolwiek innym piśmie, np. w przedstawionym radzie zakładowej odpisie wniosku skierowan ym do działu kadr o rozwiązanie

umowy albo w notatce służb o wej przesłanej do rady zakładowej jako załącznik pisma kierownika zakładu pracy

z a wiadam i ającego o zamia rze wypowiedzenia.

Fakt i data zawiadomienia na piśmie rady zakładowej

() zamia:-ze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracą

m o gą być w razie braku najbardz iej pożądanej formy

w postaci pisemnego udokumentowania - dowodzone w

p o stępowaniu przed komisją odwoławczą do spraw pracy

lub okręgowym sądem pracy i ubezpi e czeń społecznych

za pomocą wszelkich dowodów, nie wyłączając dowodu

z ze znań ś wiadkó w.

III

T r y b w s pół d z i a ł a n i a k i e r o w n i k a z ak ł a d u p r a c y z r a d ą z a kła d o w ą j e s t z a c h 0w a n y rów n i e ż w t e d y, g d Y c h o ć j e d n a z p r z yczyn mających uzasadnić rozwiązanie z

p r a c o w n i k i e ID u m o w y o p r a c ę p o d a n a r ad z i e z a kła d o w e j b Y ła . r z e c z y w i s t a. K o m is j a o d w o ł a w c z a d o s p r a w p r a c y I u ·b o k r ę­

g o wy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych

mogą jeżeli tryb współdziałania z radą

z a kładową został zachowany rozważyć

j n n e o d p o d a n y c h r a d z i e z a k I a d o w e j p r z yc z y n y d l a ~ d o k o n a n j a o c e n y, c z y w y p o w i ed z e n i e b y ł o u z a s a d n i o n e.

Artykuł 38 § l Kodeksu p racy zol>owiązuje kierowni'k a zakładu pracy do podania radzie zakładowej przyczyny

uzasadniającej rozwiązanie umowy. Oczywiście przyczyna

musi być rzeczywista. Jeżeli przyczyn takich było wię­

cej, cel współdziałania z radą zakładową przemawia za

p rzytoczen iem ich wszystkich. Chodzi bowiem o ustalenie,

czy zamie rzone wypowiedzenie jest uzasadnione w okolicz- ·

no ściach konkretnego przypadku.

ta

J

Podana przez kierownika zakladu pracy przyczyna le żąca u podstaw zamierzonego wypowiedzenia powinna odp o wiadać obiektywnemu stano\vi faktycznemu. T r yb współ­

d z iałania jest zachowany, ch o ćby się okazalo, że rzeczywista przyczyna podana radzie w konkr e tnej sytuacji n ie

p rowadzi do uznania, . że wyp o wiedzenie było me r ytoryc znie uzasadnione.

-

pracę·

, Zakres kognicjl organu rozstrzygającego spór nie jest

ograniczon y wyłącznie do podanych przyczyn, organ ten

bowiem bierze pod uwagę całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie i dopiero na ich podstaWie ocenia,

czy wypowiedzenie było uzasadnione. Zarówno przepisy'

Kodeksu pracy, jak i przepisy ustawy z dnia 24 pażdzier­

nika 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczel\

społecznych (Dz. U. z 1974 r. Nr 39, poz. 231 i z 1975 r.

Nr 16, poz. 91) oraz rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy

(Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 183) nie zawierają w tym

względzie ograniczeń. Dlatego też nie ma przeszkód, aby

zakład pracy w postępowaniu przed organami rozstrzygającymi spory o roszczenia pracowników ze stosunku

pracy powoływał się również na inne przyczyny rzeczywiś­

cie istniejące, a mające uzasadniĆ wypowiedzenie umowy

o pracę. Obowiązek współdziałania w zakresie doda.tkowo

powołanych przyczyn nie jest wymagany, jeżeli tylk·o tryb

współdziałania z radą zakładową został zachowany co najmniej w zakresie jednej rzeczywistej przyczyny.

IV

U m o t y w 'o w a n e z a s t r z e t e n I a r a d y z II k ł IId o w e j z g ł o s z o n e n a p i ś m i e c z y n I ą o b 11 g 11toiyjnym w razie nlaodstąpienia prze.

k i e r o w ni k a z a k ła d u p r a c y o d z a' m I a r u w y ..

powiedzenia

przedstawienie

sprawy

przewodniczącemu instancji związkowej

b e z p o ś r e d n lon a d r z ę d n e J n a d r a d ą z a ,k ł ad ową.

Wypowiedzenie dokonane mimo z a s t r z ...

rady zakładowej podtrzymanych prze.

przewodniczącego

nadrzędnej

Instancji

z w i ą z k o w e j n i e ID o t e b y ć u z n a n e z t e j p r z y<4

czyny za naruszaj!łce przepisy o wypowla..

d a n l u u m ó wop r a c ą.

źeń

Kodeks pracy nie zobowiązuje rady zakładowej dQ

zawiadomienia kierownik"a zakładu pracy o zajętym stanowisku. Jeżeli jednak rada zakładowa zgłasza zastrzeżeni lic

muszą być one dokonane na piśmie I umotywowane. Wy"

starczy przesłanie wyciągu z protokołu posiedzenia rady,

zakładowej w części zawierającej zastrzeżenia, jak to prz.·

widuje pkt 4 rodziału I wytycznych CRZZ z dnia 19 czerw"

ca 1975 r. w sprawie zadań instancji zwlllzkowych przy

stosowaniu niektórych przepisów Kodeksu pracy (Biuletyn

CRZZ z 1975 r. Nr 11, poz. 65). Zastrzezenia te mają cha~

rakter opiniodaw·czy. W razie zgłoszenia zastrzeżeń ust·

nych lub n ie umotywowanych nie powstaje obowiązek podjęcia trybu współdziałania drugiego stopnia.

Zast r zeżenia rady zakładowej nie mUSZli byĆ formuło­

wane w postaci kategorycznego sprzeciwu. Wystarczy, jeżeli rada stwierdzi. że zamiar wypowiedzenia umowy budzi

ist otne wątpli wo ś ci, ze p racownik p o winien być raczej

~

__0_n_it_o_r_P_o_l_sk_I__N_r__26____________________________~2~2~2______________________________________~Poz.

przeniesiony na inne stanowisko, zamiast zwolniony z pracy itp.

Zastrzeżenia rady zakładowej mimo ich opiniodawczego charakteru - mają duże praktyczne znaczenie. Nie

uszczuplając bowiem kompetencji i odpowiedzialności kierownika zakładu pra cy w zakresie polityki kad r owej, jed1l1Ocześnie zapobiegają zbyt pochopnym, nieuzasadnionym

wypowiedzeniom.

Tryb współdziałania w za k resie zamierzon ego wypowiedzenia jest dwustopniowy .

Kierownik zakładu pracy bowiem, w razie zgłoszen i a

przez radę zakładową w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia umotywowanych pisemnych zastrzeżeń, jeżeli

nie odstępuje od zamiaru wyp owiedzenia umowy, jest zobowiązany

zwrócić się do przewodniczącego

instancji

związkowej bezpośrednio nadrzędnej nad radą zakładową

o wyrażenie poglądu w sp rawie zgłoszonych zastrzeżeń.

Instancją tą jest według powołanych wytyczn ych CRZZ

z dnia 19 czerwca 1975 r. - wojewód zka rada związków

zawodowych, a gdy zastrzeżenia do zamierzonego wypowiedzenia zgłosiła rada zakładowa działająca w urzędzie

lub instytucji cen tralnej zarząd główny właściwego

związku zawodowego. Dopiero po upływie 5 dni od przedstawienia sprawy albo wcześniej, gdy przewodniczący instancji związkowej zajął już stanowisko, kierownik zakła­

du pracy może dokonać wypowiedzenia. Zastrze ż en i a rady,

nawet podtrzymane przez przewodniczącego instancji

związkowej,

nie uniemożliwiają kierownikowi zakładu

pracy dokonania wypowiedze nia, mają jednak ten walor,

iż powinny skłaniać kierownika zakładu pracy do ponownego rozważenia celowości wypowiedzenia umowy o pratę. Niezachowanie w tym wypadku dwustopniowego trybu

współdziałania powoduje, że wypowiedzenie jest niezgodne z prawem, co daje podstawę do orzeczenia o bezskuteczności wypowiedzenia lub do przywrócenia do pracy.

v

93

Niezachow ani e formy pisemnej w takich wypadkach

nie daje jed nak podstaw do uznan ia , że w y powiedze nie

jest niezgodne z wy magan ia mi prawa w rozum ie niu ar l. 46

Kodeksu pracy.

VI

Oryanem

zw i ąz ko wym

właściwym

do

r o z p a t r z e n i a z a m i a r u w y p o w i e d z e n i a u m 0w y o p r a c ę j e s t o d p o w i e d n i o : r a d a z a k ł ad o wal u b d z i a łaj ą c e w jej i m i e n i u p r e z yd i u m, d e l e g a t z w i ą z k o w Y i n a d r z ę d n a i ns t a n c j a z w i ą z k o w a.

Kie rownik zil kl adu p racy zaw iad a mia o zamia rze wypowied ze nia um ow y o p ra c ę r adę z a kładową dzi a ł a jącą

w zakład z ie prac y, a gdy w danym z ak ładzie nie ma ra dy

zakładowej d elegata z wią zkowego (art. 24 § 1 Kodeksu

pracy) . Jeżeli za ś w d·a nym z a kładzie pracy nie ma orga nu

związko w ego,

u p~ awnien i e ra dy z a kładowej

wyk onuje

właści wa nadrzęd n a instancja związku zawodo w ego (art. 24

§ 2 Kod eksu pr acy). Według cytowanych wytycznych

CRZZ z dnia 19 nerwca 1975 r. tą właściwą nad r zędną

instancją związk ow ą jest w ojewódzka rada związków zawodowych.

Zawiadomienie przez kierownika zakładu pracy ract y

o zamiarze wypowi.edzenia pracownikowi umowy o pr a cę nie wyczerpuje trybu przewidzianego wart. 38

Kodeksu pracy (por. § 52 statutu Zrzeszenia Związków Zawodowych w brzmieniu nasIanym przez VIII Kongres

Związków Zawodowych z dnia 8 grudnia 1976 r. Biuletyn CRZZ z 197':' r. Nr 4, poz. 25) . Również udział członka

rady zakładowej, choćby był nim . przewodniczący rady zakład·owej, w posiedzeniu aktywu zakładowego rozpatrującego sprawę zamierzonego rozwiązania . z pracownikiem

umowy o pracę nie zwalnja kierownika zakładu od obowiązku zawiadomienia rady zakładowej o zamiarze wypowiedzenia . Pogląd tego zespołu, a także stanowisko wyrażone przez członka rady zakładowej nie mogą bowiem

zastąpić stanowiska rady zakładowej.

oddział o wej

Właściwym organem związku zawodowego do rozpaT r y b w s pół d z l a ł a n i a d r u g i e g o s t o p ni a

trzenia

zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę jest równ I e w y m a g a z a c h o w a n i a o k r e ś lon e j f o r m y.

p o Ż Ił d a n e j e s t j e d n a k, a b y z ar ó w n o p rz e d- nież dżiałające w imieniu rady zakładowej prezydium tej

stawienie sprawy przez k I e r o w n i k az a k ł a- rady. Prezydium to bowiem jest uprawnione do wyrażenia

d u p r z e w o d n i c z ą e ID u i n s t a n c j i z wi ą z k 0- o zastrzeżeń z mocy § 48 ust. 2 statutu Zrzeszenia Związków

we j b e z p o ś r e d n i o n a d r z ę d n e j n a d r a 'd ą z a- uwodowych w związku z postanowieniem pkt 1 , rozdziału

k ł a d o w ą, jak i w Y P o w I e O

d i p r z e w o d n i c z ą c e- I powołanych wytycz.nych CRZZ z dnia 19 czerwca 1975 r.

g o % o s t a ł y d o k o n a n e w f o r m i e p l s e m n e j.

:.

VII

Przedstawienie sprawy przez kierownika zakładu pracy przewodniczącemu instancji bezpośrednio nadrzędnej

nad r~dą zakładową w razie niepodzielenia zastrzeżeń zgło­

P o s t ę P o w a n i e r a d y z a kła d o we j n l e p o dszonych w terminie przez radę zakładową oraz wypowiedź lega ocenie organów rozpatrujących spory

przewodniczącego tej instancji w kwesUi zastrzeżeń rady

o r o s z c z e 11 i a p r a c o w n i k ó w z e s t o s li n k u p r azakładowej nie wymagają określanej formy. Pożądane jedc y. Jeż e l i j e d n akr a d a z a kła d o w a p r z e k aIlak jest, aby urówno przedstawienie sprawy przez kierow- 'Z a ł a s woj e s t a n o w i s k o w s p r a w i e w y p 0nika zakładu pracy, jak i wypowiedt przewodniczącego wie d z e ni a u m o w y o p r a c ę k i er o w n I k o w i

były d·okonane w formie pisemnej, głównie ze względu na

z a kła d u p r a c y,d o P u s z c z a l n e j e s t b a d a D i e,

m.ogiłce powstać w razie sporu trudności dowodowe i zwią­

c z y z'o s t a ł o o n o w y r a ż o n e p r z e z w łaś E: i w Y

z/filą ' z reguły z postępowaniem dowodowym konieczność

o r g a n z w i ą z k o w y.

Oclrywaniaod zajęć osób zajmujących odpowiedzialn~o staIlowlska w zakładzie pracy, co musiałoby z kolei opociągać

Kodeks pracy nie wymaga od rady- zakładowej wyU lobą ń!epottzebne koszty społeC7Jle. W dotychczasowej ratnego ustosunkowania się do każdego zawiadomienia

praktyce zasadnie przeto stosuje się fo-rmę pisemną w roz- kierownika zakładu pracy o zamierzonym wypowiedzeniu

~atanychwypadkach.

'

umowy o pracę, lecz zakreśla termin, w ; którym może ona

c

.

-

rgłosić' swoje zastrzeżenia, ja k również ustanaw ia

tych ' zastrzeżeń i wymaganie ich umotywowania.

f orm ę

Poz. 93

223

:W praktyce zdarzają się wypadki. że rada zakładowa

za wiadamia zaklad pracy o braku zastrzeżeń, W tej sytuaci i uznać należy, że kierownik zakładu pracy może doko. Określ-Ony wart. 38 Kodeksu pracy tryb współd z iała ­ na ć wypowiedzenia bez wyczeki wania na upływ wskaza·

nia obowiązuje zakład pracy, który też ponosi kon sek- nego wyżej te rminu S-dniowego. Osiągnięty bowiem ~

wencję jego naruszenia (art. 46 Kodeksu pracy). Nie jes t

stał cel" dla którego termin ten zosrał ustanowiony, miajednak zgodne z powyższymi przepisami obcią ż enie z a k ła ­ now ic ie . umożliwienie radzie zakładowej ustasunkowania

du pracy konsekwencjami nieprawidłowego p o st ę powa ni a s ię do zamie rzonego wypawiedzenia umawy o p r acę. Takie

rady zakładowej. Dla stwierdzenia przez organ roZstrzy- też rozwiązan i e przyj ę te została wart. 38 § 4 Kodeksu

gający spór o bezskuteczności wypowiedzenia lub o przypracy, gdy w związku z z·astrzeżeniami zgłoszanymi przez

wrócenie do pracy, czy zachowany został tryb p rzew idzi a - - r a dę zakładową kie rownik zakładu Rracy przedstawił sprany w a·rt. 38 Kodeksu pracy, wystarczy ustalenie, że kie- w(~ wypowiedzenia przewodniczącemu instancji związko­

rownik zakładu pracy dop e łnił obowiązków wskazany ch w ej bezpośrednio nadr z ędnej nad radą zakładawą, który

w tym przepisie. Przepisy Kodeksu pracy n ie uzależniają

w terminie S-d n iowym od przedstawiema mu sprawy zajął

bowiem skuteczności dokonanego wypowiedzenia od s tan owisko w kwestii zastrzeżell rady zakładawej,

stwierdzenia, że organy związkowe należycie rozpatrzyły

zawiadomienie ki e rownika zakładu pracy o zamiarze wy-o

Przed wyczerpaniem trybu akreślonego wa rt. 38 Kopowiedzenia. Jeżeli kierownik p r awidłowo zawiadomił rad(~ d eksu pracy zakład pracy nie m o że dokonać wypowiedzezakładową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umonia pracawnik o wi umowy o pracę. Tateż nie sanuje wywy o p r acę, a postępowanie rady zakładowej dotknięte pow iedzenia naruszającego pawyższy tryb okoliczność, że

było wadliwością, to wyp owiedzenie nie może być z tej

rada , zakładowa po takim wadliwym wypowiedzeniu nie

'p rzyczyny uznane za dokonane z naruszeniem obowiąz u ­ zglosHa do niego zastrzeże!'!.

jących przepisów.

stwierdzenia wynikają z zasady, że badanie

prawidłowości i merytorycznej zasadności czynności orga~

. nów związkowych zastrzeż· one jest instancjom związko­

wym. Zasada ta , e doznaje wyjątku wówczas, gdy organ

związkowy milczy. Tylko gdy od stanowiska rady zakła­

dowej zależy ocena prawidłowości postępowania kierow-nitka zakładu pracy w zakresie rozwiązania umowy o pracę

z pracownikiem (np. w razie wypowiedzenia przed upły­

wem 5-dniowego terminu z arL 38 § 2 Kodeksu pracy w

sytuacji p~zewidzianej ' w tezie VIII, w razie zaniechani.a

. przez kierownika zakładu pracy przedstawienia ·s prawy

zgodnie z · art. 38· §3 Kodeks'u pracy przewodniczącemu

nadrzędnej instancji związkowej, wobec tego, że zastrzeżenie do z-amierzonego wypowiedzenia zgłosił ·niewłaściwy

org/IJn związkowy) - może w raz'i e sporu okazać się konie<:zne badanie, czy stanowisko to wyrażone zostało przez

właściwy organ związkowy.

IX

Powyższe

Orga'n y' rozstrzygające spory o roszczenia pracownize stosunku pracy będą mogły - w razie stwierdzenia nieprawidłowości postępowania organów związkowych

- informować o tym właściwe nadrzędne instancje związ­

ikowe.

'kó~

VIII

w y p o w i e d z e n i e u m o w y o p r a c ę d o k o n an e p r z e z z a k I a d p r ae y p r z e .d u p ł Y w e m 5 d n i

o d o t r z y m a n i a p rz e z radę :z a k l a d o w ą P i s e mnego zawiadomienia kierownika zakladu

pracy o z ,amiarze wypowiedzeniaprac .own i 'k o w i u m o w y o p r a c ę n a r u s z a t r y b ok re ś­

lon y war t. 38 K o d e k s, u p r a c y, c h Y b a że

p r z e d u P ł Y w e m t e g o o k r e s u ra,d a z a k I a d 0wa p o w i a d o m.! k i e r o w n i k a z a kła d u p ra c y~

iż nie z g łasza zastrzeżeń d o za mi e r z o n e g o

w y p ow i e d z e n i a.

Kierownik

zakładu

pracy

powinien

stanowiska rady zakładowej

p r z e z o k r e s, w ik t ó r y m w z w Y kły m t o k u

c z y n n o ś c i 'in o g ł o o n o d o j ś ć d o n i e g o, p r z y

zachowaniu dla rady zakładowej S-dniaw e g o t e r m i n u n a z g ł o s z e ·n i e z a s t r z e żeń.

oczekiwać

Pięciodniowy

termin z art. 38 § 2 Kodeksu pracy na

przez radę zakładową umotywowanych zastrzeżeń zaczyna biec ,..dopiero od daty otrzymania przez radą

zakłado ~ zawiadomienia o zamiarze wypawiedzenia pracownikowi umowy o pracę.

zgłoszenie

Termin zgłoszenia przez radę zakładową umotywowanych zastrzeżeń w ciągu 5 dni. liczony ad dnia następ;1e­

go po otrzymaniu przez radę zawiadomienia (art. 'III § 2

Kodeksu pracy w związku z art. 300 Kodeksu pracy), koń­

czy się z upływem piątego dnia od tej daty.

Pięciodniowy termin ustanowiony został w tym celu,

aby rada mogła wykonać swój obowiązek w ,sposób realny, a kierownik. zakładu pracy mógł podjąć decyzję o wypowiedzeniu pracownikowi umowy 'o pracę bez niepotrzebnej zwłoki.

Okres wyczekiwania obejmuje więc czas niezhędny

do d Q ręczenia radzie zakładowej zawiadomienia o zamiarze

wypawiedzenia, czas niezbędny do ewentualnego przesla- ,

nia stanowiska rady zakładowej kierownikowi zakladu pracy oraz pelne S dni, jakie powinna mieć do swej dyspozycji radaza,kładowa w celu zajęcia stanowiska co do zamierzonego wypowiedzenia i przekazania (wysIania) o nim

za Wiad()lliienia.

W razie niezgłoszenia zastrzeżeń przez radęzak-ładową o..,

. WY' PQ wj ,e d , ~e .n) e . ; PI a c:; ,.0 w ni k oo w i ,.U m 0W' y

w terminie określonym wart. 38 § 2 Kodeksu pracykie- o fl ["a c, ę-l .e · s.t ;. z. go, d,.n.eJ z a ,f, t.38~ KQd e ~s ~ p [ac y.

r-ownik-zakładu pracy może · wypowiedzieć pracownikowi

gdy p i. sm·o. o wyp~w;.i e d z . e,~·r u .z..os,t.jiJ o w,y s}ll~

, UR;lowę' O' . pracę. , Wcz,eśniej&ze ,wwo.w4edzenie,''{}-ok-onane. ·n .e p. La co. w IJ Lk o wi p Q' u p Ly.wi .ę t ~ r ,In i n u p [.ze~

przed 'upływem 5-dniowego : terminu, . narusza , w zasadzie wf dzi a n e 'go . w ·1l r t., 38§ 2 · K o d e,k. s u -p' [ 'ac y, a .

, tryb określonyw; arl. 38 Kodeksu pracy.

wczeŚniej tylko wówczas; gdy oprzed • upł, y'~

szenia przez radę zakładową zastrzeżeń co d()zamierzom~­

go wypowiedzenia umowy - zmienia swą decyzję i lIdmiast wypowiedzenia definitywnego dokonuje wypowiedzenia wa,r unk6w pracy lub płacy, ustawowy bowiem· nakaz stosowania jedynie odpowiednio d·o wypowiedzenia

zmieniającego przepisów o wypowiedzeniu umowy o pracę

(art. 42 § 1 Kodeksu pracy) -zwalnia od trybu współdziała­

nia w sytu acji, gdy k ierownik podejmuje decyzję ' ko rzystniejszą dla pracownika. Tak samo nie zachodzi potrzeba

współdziałania z radą zakładową, gdy kierownik zasięgał

opinii rady zakładowej co do rozwiązania umowy bez wypowiedzen ia, a nast ę pnie - mimo braku zastrzeżeń rady

zakładow e j zmienił swą decyzję l dok onał wypo wiedzenia definitywnego lub zmieniającego . .

w e m t e g o t e r m i n u r a d a z a kła d o waz a w i ad o m i · k i e r o w n i k a z a kła d u p r a c y o b rak u z as t r z e żeń . .

Współdziałanie

kierownika zakładu pracy z radą zadotyczy zamiaru wypowiedzenia umowy Q pracę,

musi więc w yprzedzać wypowiedzenie. Pismo

sprawie

wypowi edze nia nie może być przeto wysiane pra·c ownikowi przed wyczerpaniem trybu współdziałania, to znaczy

p rzed upływem 5 dni od zawiadomienia rady zak,ladowej,

a wcze ś niej może być wysłane tylko wtedy, gdy rada zakładowa przed upływem pięciodniowego terminu zawiadomi kierownika, że nie zgłasza z.,as.trzeżeń.

kładową

w

XI

Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy p racownikowi w .sytuacji unormowanej wart. 43 Kodekśu pracy

wymaga również wycze rpania trybu ws.półdziałania przewidzianego wart. 38 Kodeksu pracy.

T r y b w s pół d z i a ł a n 1 a k l e r o w n i k a z a kła­

d u p °r a c y z r 11 d ą z a kła d o w 'l, w r a z i e z a m i er z o n e g o p.r z e z k i e r Q w n i k a w y p o w i e d z e n ·i a

p e a c o w n i k o w i war u n k ó w p r a c y l u b P ł a c y,

j e s t o b l i g a t o ryj n y.

XII

u P ł Y w c z a s u d z i e l ą c Y z a koń c z e n i e p os t ę P o w a n i a p r z e 'w i d z i a n e g o war t. 38 K od e k s u p r a c y o d m a j ą c e g o n a s t ą P i ć w Y P ow i e d z e n i a p r a c o w n i k o w i p rz Ił z k i e r o w n i k a

z a kła d u p r a c y u m· o w y o p r II Cfifi m o ż e u z a s a doiać konieczność ponownego zawiadomien i a r a d y z a kła d o w e j o z a m i a r z a w y p o w I ed z e n i a.

razie zamierzonego wypowiedzenia

rada zakładowa powinna

b y ć z a w i a d o ID i o n a n a p i ś ID i e n i e t y l k o o s am y m z a m i a r z e w y p o w i e d z e n i a i p r z y c z yn i e u ż a s a d I! i a j ą c e j z m r a n ę war u n k 6. w p r ac y l u b P ł a c y, l e c z z r e g u ł Y t a k ż e o n 9 w Y c h

war u n k a c h p r a c y i p ł a c y, jak i m a j ą b Y ćz ap r o p o n o w a n e p r a c o w n i k o w i (a r t. 42 § l, 2 l 3

K o d e k s u p r a c y).

W

zmieniającego

e

Oblig a tor yjność ponowienia trybu współdział a nia bę­

dzie zach o dziła w sytuacji, gdy 'kierownik zakładu pracy

- po wyczerpaniu trybu współdziałania z radą zakładową

w sprawie za miaru wypowiedzenia pracownikowi umowy

o pracę - odstąpił od zamierzonego wypowiedzen ia umowy o pracę i po upł yw ie pewnego czasu ponown ie upatruje potrzebę wypow iedzenia umowy pracownikowi z tych

samych przyczyn. Również upływ czasu, który sam przez

się nie p ozbawia sk\ltków prawnych wyczerpan ego już

trybu, może stwarzać domniemanie faktyczne ' odstąpienia

zakładu pracy od zami a ru wypowiedzenia, chyba że zaszły

okoliczno ś ci wyłączające okresowo dopuszczalno ś ć wypowiedzen:i a (np. przewidziane wart. 41 Kodeksu p racy).

Kodeks pracy nakazuje wart. 42 § 1 Kodeksu piacy

odpow iednie stosowanie przepisów o wypowiedzeniu urnowy o pracę do wypowiedzenia wynikających z umowy

warunków p racy l p}acy, w tym także art. SB Kodeksu

p racy.

Zgodnie z art. 42 § 3 Kodeksu pracy wypowiedzenia

wa r unków pracy lub płacy jest czynnością p r awną o charakte rze złoż o nym, której głównym celem jest zmiana dotyc hcza sowego stosunku pracy, a celem alternatywnymje go r ozw i ązanie, jeżeli pracownik odmówi przyj ę cia now y ch warunków. Charakter prawny tej czynnoscl nie wyłą cz a, lecz przeciwnie przemawia za objęciem obowiąz­

ki em współdziałania z radą za.kładową zamiaru kierownik a wypowiedzen:ia warunków p racy i płacy, gdyż czynność

ta m oż e doprowad.zić do rozwiązania stosunku pracy.

Z chara kteru prawnego wypowiedzenia zmieniającego

jako czynności prawnej, która obejmuje zarówno wypowi ed zenie dotyc·hczasowych warunków pracy i płacy (art.

42 § 1 Kodeksu pracy), jak I ofertę zatrudnienia pracownika n·a n o wych warunkach po upływie okresu wypowiedzenia (art. 42 § 2 i 3 Kodeksu pracy), wynika obowią­

zek p od ania radzie zakładowej nie tylko przyczyn uzasadnia j ących samą zmianę, lecz także obowiązek wskazania now y ch warunków pracy i płacy, jakie kierownik zam ierza jednocześnie zaproponować pracownikowi. Tylko

wtedy rada zakładowa będzie mogła ocenić zarówno zasadn ość tak iego zamiaru kierownika zakładu pracy W płasz­

czy ź nie przyczyn uzasadniających samo wypowiedzenie,

jak i adekv,atność propozycji nowych warunków do kwalifikacji i moż-l iwości pracownika oraz potrzeb zakładu

pracy.

Zachowanie powyższego teybli nie jest k-onieczne

wówczas, gdy kierownik zakładu pracy - mimo niezgłoo

Poz. 93

-

o

Krótkie te rminy ustawowe w post ę powaniu w sprawach pracowniczych wskazują na potrzebę szybko ś ci tego

postępowania. W sytuacji gdy kierownik zakładu pracy

nie odstępuje od zamiaru wypowiedzenia pracown'ikowi

umowy o p r acę, ocena, jaki upływ czasu uczyni wyrażone

poprzednio przez radę zakładową stanowisko za pozbawione skutków prawnych, zależeć będzie od ok:-oIiczności kon"

kretnego wypadku i dlatego jego ścisłe określenie nie jest

możliwe. Praktyczne względy skłan.iają do przyj ę cia, iż

z reguły orientacyjnym terminem do uznan ia takiego upły­

wu czasu może być te rmin miesięczny: W każdym razia

przekroczenie takiego term inu po wyczerpaniu trybu z art.

38 Kodeksu pracy prowadzić może 00 domniemania, iż kie~

xownik odstąpił od zamiaru wypowiedzenia. Przemawia za

tym także możliwość zmiany w tym czasie · istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na stanowisko rady zakładowej.

Podobnie oceniać należy zwłokę w przedsla wieniu

sprawy p'rzewodniczącemu nadrzędnej instancji związko­

wej w razie nieuwzględnienia p·rzez kierown.ika. zakładu

pracy zastrzeżeń zgłoszonych przez radę zakładową (art.

38 § 3 Kodeksu pracy).

J

,-

.~.

.)o

, ,

.

~,

Mon(tor Polski Nr 26

-

poz. ' a

225

XIII

Tryb wsp6łdz:iałania kierownika zakładu pracy z rad"

jest obligatoryjny również przy rozwiązywaniu

umowy o ·. pracę bez wypowiedzenia z przyczyn n:iezawd'., P r z e w i d z I li n e

przez

Kodeks

p r li c y

niemych przez prac'ownika. Przesądza o tym tr,eść art. 53

współdziałanie

kierownika

zakładu

p r a c y z r a d II z a kła d o w ą w s p r a w i e r o z- § 4 Kodeksu pracy, który nakazuje stos'ować odpowiednio

w i ą za n i a b e z w y p owi e d ze n i a um o w y o · przepis art. 52 § 3 Kodeksu pracy. Nie ma zaśia.clnych

pracę nie tylko zawartej na czaI ni. liza-sadnionych przesłanek społeczno-prawnych, eby me

o k r e ś lon y - j e 5 t o b l i g Ił t o ryj n e, p o w- stosować omawianej ochrQlny wobec pracownika, z którym

• z ec h ne, u p r z e d n i e i j e d n o s t o p n i Q w e. zakładpr,acy zamierza rozwiązać umowę o pracę bez wy.p owiedzenia z przyczyn niezawi.n i()uych przez pracownika.

b) Organem zwilłzkowym właściwym dCl Niezachowanie trybu współdział,ania wywołuje też w ta- '

rozpatrzenia zamiaru r o z w i Ił z a n i a u mo- kiejsytuacJi skutki przewidziane wart. 56 Kodeksu pracy.

wy o pracę bez wypowiedzenia oraz dCl

W . przeciwieństwie zaś do dwustopniowego trybu

wyrażenia zgody z art. 171 f 1 Kodeksu

współdziała/n'ia

kierownika zakładu pracy z radą zakłado­

p r a c y j e s t o d P o w i e d n i o: r a d a z ak ł a d 0wal u b d z i a łaj II c e w jej l m i e n i u p r e z y- w.ą co do zamierzonego rozwiąźan.ia umowy o pracę za

d i u m, d e le ga t z w i ą z k o w y 1 n a dr z ę d n a wY'Powiedzeniem zastrzeżenia rady zakład o wej co do za"adn ości r,oowiązania ' umowy o p racil bez wyp owiedzenia

instancja związkowa.

nie z·obowiązują do podjęcia trybu współdziałania drugiego

stopnia. W związku z tym kierownik zakładu pracy

c) P o s t ę P ·0 w a n jer a d y z a kła do we j w I p r aw i e o ,p i n i i z art. 52 ł 3 K o d e k J U pracy może niezwł~ie po zapoznll.riiu się z opinią rady rozoraz postępowanie organow związk.a. wiązać umo'Wę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nie pow y c h w I p r a w i e z g o d y z art. 52 § " i s a r t. ,dmela .tanowiska rady i nie odstępuje od zamiaru Tozwią­

177 § 1 K o d e k. '1 u p r a c y n i . P o d l e g aj ą o c e- S6JJlLa umowy o pracę.

nie organów rozpatrują ctY ch spory o

Kodeks pracy nie przewiduje formy pisamnej za równo

rą. s ze ze fi i a

prac o w n i ik. 6 w ze I to I u n ku

dla z,awiadomieni,a rad'Y'zakładowej o przyczynie uzasadpracy. Jeżeli jednak 'r .. da zakładowa lub mającej r,ozwiąza,rue umowy o pracę bez wypowiedzenia,

n a dr z ę d n a i ns ta n c j a s w i ą z k o w a . p r z eJak i dla wy'r.ażonyc-h prz~z radę zakładową zast rze ż eń w

kazały Iw.oje Itanowi.ko kierown4kow1

.postaci opinii. Uzasadnia takie unormowanie pilność niez a k ła d u p r a c y, d o P u. z c z a ł n e j e I t b a d a- odłącznie zwi4zana z instytucją rozwiązania umowy ,o praD i e, c z y z o s t a ł o on o w y r a t o n e p r z e I

cę bez wypowiedzenia. Pożądane jednak jest, aby zarówno

w ł a ś'c ł w y o r g a n z w i ą s k o w y.

zawiadomienie o przyczynie, jak i zastrzeżenia rady dozakładową

\.

a) R o z w i II z a n I e u m o w y o p r a c. b e s w y p ()ó konane były w formie pisemnej, zwłas z cza w zestawieniu

w d e ci z e n i a, d ok.o n a n e pr z • z 11 a kła d p I' a c y • wymaganiem formy pisemnej dla takich czynności przy

przed u .pływem 3 dni od otrzymania • 'Współdziałaniu w zakres'i e zamiaru wYP'owiedzenia qm owy

przez radę zakładową s .. wiadomienia O pracę oraz ze względu na mogące powsta·ć w razie sporu

kierownika zakładu pracy {) przyczyni. trudności dowodowe i często 'Ze względu na koniecznośĆ

u za s a d'n i a j II c e j t a k li e 1'011 W t ą z a n i e u m o- odryw-ania od zajęć osób zajmujących odpowiedzialne stawy, narusza tryb okreHony w a } t. 52 '1 3 l10wiska w zakładzie pracy, powodującego niepotrzebne

Kodeklu pracy, chyb .. że . przed opływem koszty społeczne. W dotychczasowej pra kty ce zasadnie

tego okresu rad . . . akładowa wyrazi przeto Itosuje lię formę pisemną 'W rozwa ż an y ch wypadkach.

I wo j ą

o P i n i ą.

e) Do termin ó wo k r e ś lon y c h war t. 52 ł 3 ł

li. r t. 53 § .( Ko d e k s u p r a c y m a j ą o d P o w i e dni~astosQwanie

zalady Ultalon. w tesach IX i X niniejszych wytycznych.

f) Do formy zawiadomienia rady sakłado­

wej przez kIerownika sakładupracy ~

~rzyczynieuzasadniaj,cejrozwiązanłe

umowy o pracę beJ: wypowiedzenia łd~

z a s t r z e żeń r a d y z a k ład o w e j w p'o. t a ci

. opinii mają odpowiednio 1I • • to.ow&nie

sasady ustalone w tesie V D'n~eJ.sych

wytycznych.

Niezacho'Wanie formy pisemnej w takich w y pa dkach

me .daje jednak podstaw do uznania,. że rozwią zani e umo'Wy o pracę bez wypowiedzenia jest ni'ezgodne z wymaganiem prawa w rozumieniu art: 56 Kodeksu pracy.

XIV

Zawiadomienie rady zakładowej o przY""

'synle uzasadniającej rozwiązanie umowy;

CI pr a c ę b e z w y p o w i e d z e n i a (a r t. 52 § 3 i a rŁ.

ł3 t " K o d e k I U P r a c y)

powi nno zaw ieraĆ

p r s .y t o c z • n i e t y c h f a k t ó w, k t ó r e z a k l li li

samierza

wlkazać

pracownikowi

jako

p r z y c z y n fi .u z a s a d n I a j ą c!\ na t y c h m i a s t o w •

r ~ z w l 1\ z a n I e li m o w y o p r a c ę.

Przytoczone wytej zasady od a) do el. obowtllzujące

przy współd.ziałaniu kieroWlllika zakładu pr.cy s radll sakład.ow/\ w spr,awie ro7:Wlą-z,ani.. umowy o pracę ~ wyRozwiąz·anie przez zakład pracy .umowy o pracę beJ

powiedzenia, nie różnią aię w .wojej podstawowej treśct .

~ypowiedzenia:z przyczynprzewddzianycn wart. 52 Kood zasad obowiązujących przy współdziałaniu z radll sakla-.

delCsU pracy jestlllajsurowszym środkiem stosowanym

, d.oWll co do zamierzonego rozW'iąza·n.ia za wypowiedzen:iem

-pI';,

e z Mkładpracy . w celu doprowadzenia do ustania stoumowy o pracę i -dlateg'o uzasadnienJe tych zasad matu

.unku

. pracy~ Wszelkie przeto przepisy dotyczące takiego

odpowJedJliie UlSt os'owdn.ie.

rozwiązania podlegają ścisłej 'wykładni. Na pojęcie PrZY,

Dwa jednak zagadnienia wymag·a jll odrębneg'Q9mĆ­ 'C1Z)"Ily uzasadniającej rozwiązanie umowy bez wypowie~1a.

dzenia w rozumieniu art. 52 § 3 Kodeksu pracy składajll

. :"-

-

l .

,.

Poz. 93

226

się

konkretne fakty, które zakład pracy chce wykorzystać

wspomnianego celu, i to w .ograniczonym czasie.

Współdziałanie kierownika zakładu pracy z radą zakłado­

Wil wymaga poinformowania rady o tych faktach .i. o tym,

że zakład pracy, opierając się na niCh, zamierza rozwiązać

-z pracownikiem umowę o" pracę bez wypowiedzenia. Powoływaniesię vi dalszym toku postępowania na inne. przyczyny, o- których rada zakladówa nie była powiadomiona,

stanowi obejście warunku współdziałania z nią i jest z tej

przyczyny niedopuszczalne.

.

"

dla

xv

W Y m a g a n a p r z e p i s e m ar t. 52 § 4 K o d e k s u'

p r a c y z g o d a b e z p o ś r e d n i o n a d r z ę d n e j I n. s t a n c j i z w.f ą z k o 'w e j n a d r a d ą z a kła d o w ą

na rozwiązanie umowy o pracę z czl.o-nkiem

ra d y z a k I a d owej . I u b ą e I e g a t e m z w i ą z k ow y m z i c h wi n y ' j e s t ó b l i g a t o ryj n a, s t an o w c z a i m u s i b Y ć u P r z e d n i a.

W ' razi e u zy s k a n i a z go d y n i e j li! 5t k onjeczne podjęci~ . trybu współdziałania

z r Ił. d ą z a kła d o w ą z a r L 52 § 3 K o d fi k s u p r a c y.

Do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia

z czlonkiem rady zakładowej lub delegatem związkowym

z przyczyn zawinionyĆh jest pQtrzebna zgoda bezpośred­

nio nadrzędnej nad radą zakładową instancji związkowej

(art 52 §4 Kodeksu pracy). którą jest zarząd główny

związku zawodowego, jak wyjaśniają powołane poprzednio wytyczńe CRZZ li: dnia 19 czerwca 1975 r.

Odmowne stanowisko właściwej instancji związkowej

w tej sprawie jest·dla kierownika zakładu pracy wiążące

. w tym' znaczeniu, że w związku z. brakiem zgody nie ma on

prawa rozwiązać umowy o pracę bez wypowiedzenia z wymienionymi pracownikami. Milczenie instancji związkowej

nie może być uznane - za dorozumianą zgodę. Kodeks nie

przewiduje żadnego terminu do wyrażenia zgody, dopóki

zatem zgoda nie zos:tanie wyrażona, dopóty . zakład pracy

nie może złożyć oświadczenia o rozwiązaniu umowy.

Nie jest wystarczające uzyskanie zgody na rozwi<izanie

umowy po złożeniu oświadczenia wobec pracownika o- natychmiastowym rozwiązaniu umowy o pracę.

.

Stanowczy charakter wymaganej zgody odróżnia ją

w sposób zasadniczy od stanowiska rady zakładowej w

sprawie zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę przewidzianego wart. 38 Kodeksu pracy oraz od opinii w sprawie zaS'adności rozwiązania .umowyo pracę bez wypowiedzenia (art. 52§ 3 Kodeksu pracy) . .

z dnia 6 lutego 1945 r. o utworzeniu rad zakładowych (Dz.

U. N.r 8, poz. 36 z pó7miejszymi zmianami), ' obejmującej

warunkiem zgody właściwego organu związków zawodowych również rozwiązanie umowy o pracę beż wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych. Pod rządem. Kodeksu

pracy ochrona z art. 28 powołanego dekf.et~ została zastąpiona ochroną z art. 39 i 52 .§ 4 Kodeksu pracy. Artykuł

28 dekretu nie jest przepisem szczególnym w. rozumieniu

art. V § l przepisów wprowadzających Kodeks pracy, w

związku z czym podlega ogólnej klauzuli derogacyjne]

z art. III § 1 tych przepisów. W konsekwencji, obecnie

rozwiązanie umowy

pracę bez wypowiedzenia z człon~

kiem rady zakładowej lub delegatem związkowym z przy(:zyn niezawinionych nie wymaga zgody nadrzędnej instancji związkowej. Konieczne jest natomiast zachowanie trybu współdziałania określonego wart. 52 § 3 w związku

z art. 53 § 4 Kodeksu pracy.

°

XVI

Wymagana przepisem art. 177 § l Kodeks u p r a c y z g o d a r a d y z a kła d o w e j n aro z w ią­

za n i e u m-o w y o p r a c ę b e z w y p o w i e dz e n i a

z w i ny p r a c o w n i c y w o k r e s i e c i ą ż Y i . w

ok r e s ie u r lo pu mac i e r z y ń s k i e g o j e s t o b l i- '

g a t o ryj n a l m u s i b Y ć u P r z e d n i a.

.~'

Odmowa zgody przez radę zakładową .

pow o d u j e konieczność r o z p a t rz e n i a s p raw y - w r a z i e p o d t r z y m y w a n i a z a m i a r u ~r o zw i ą z a n i a um o w y o p r a c ę p r ze z k i e r o w n i k a

z a kła d u - p r z e z j e d n. o s t k ę n a d r .z ę d n ą na d

z a kła d e m p r a c y, k t ó r a m o ż e w y r a z i ć z g o d El

na rozwiązanie umowy o pracę tylko po

o s i ą g n i ę c i u P o r o z u m i e n i a w t e j 5 P r a w i 'ez

w łaś c i w li

i nsta ncją

zw iązków

z a wo d-owych.

'Zgodnie z art. 177 § l Kodeksu pracy rozwiązanie

umowy o p.racę w okresie ciąży, a ta·kże w okresie urlopu

macierzyńsk'iego pracownicy '· możliwe ' jest jedynie wtedy,

gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i rada zakładowa wyrazi na to zgodę. Interpretowane łącznie § l i§ 4 art. In

Kodeksu pracy wskazują. że rozwiązanie umowy o ' pracę

z winy pracownicy nastąpić może (z wyjątkiem ' likwidacjI

zakładu pracy) bez jej żgody jedynie w drodze ,rozwiąza­

nia umowy bez wypowiedzenia.

Unormowanie szczególne wart. 177 Kodeksu pracy

dotyczy m.in. związkowej kontroli bezzwłocznego rozwią­

zania stosunku pracy z kobietą w okresie oiliŻy I utlopu

macierżyńskiego.Wymagana jest tu bowiem zgoda rady

zakładowej, która musi być uprzednia.

Szcz~gólnie uno·r mowana ochro~a członka rady zakła­

W myśl art. 177 § l Kodeksu pracy, w razie {odmowy

dowej w art. 52 § 4 K-odeksu pracy, jako dalej idąca forma kontroli związkowej, konsumuje ochronę z art 52 § 3 . zgody przez radę zakła.,dową kierownik' zakładu pracy może

Kodeksu pracy. Jednakże ochrona ta nie eliminuje potrze- odwołać się do jednostki nadrzędnej nad zakładem pracy,

by wyjednania zgodY innych orga-nów, jeżeli jest ona wy- która rozstrzyga ' sprawę po porozumieniu z właściwą inmagana dla skutecznego rozwiązania umowy o pracę z mo- stancją związków zawodowych. Porozumienie to koniecz.

cy przepisu szczególnego (hp. zgoda właściwego terEmo- ne jest wtedy, gdy jednostka nadrzędna zamierza wyrazić

wego organu administracji państwowej na i"ozwiązanie zgodę na rozwiązanie umowy o- pracę.

umowy o pracę z pracownikiem ' będącym inwalidą wojenNadrzędną, instancją związków zawodowych, po pGronym lub wojskowym).

zumieniu z którą jednostka nadrzędna nad zakładem pracy

Członek rady zakładowej i delegat związkowy w Sy3dokonujE! ponownego rozpatrzeni'asprawy rozwiązania beL

temie prawnym przedkodeksowym korzystali z ochrony wypowiedzenia umowy opraaę z kobietą w okresie ciąży

trwałości stosunku pracy na podstawie art. 28 dekretu

i urlopu maderzy6skiego, j€st - zgodnie Zl>Dwołanymi,

i

- ,>1

•

-

wytycinyrri'i 'CRZZ z dnia 19' czerwca 1975 r . .-':" '"zarząd

' główny właściweg'o związku zawodowego.

.,

•

r

,'

.

Poz. 93

227

Odfnienn'a wyk,ładnla , , prowadziłaby do ' osłabienia

szczególnefochrony stosunku pracy kobiet w okresie ciąży'

ł urlop)lmaderzyńskiego, jak.ą ustawodawca Polski Lu- ','

dowejzagwarańtował im w K'ode~sie pracy.

Zawarte W przepisie art. 177 § 1 Kodeksu pracypojęde

"porozumieni'a" należy rozumieć jako osiągnięcie zgodnych '

I

stanowisk podmiotów uczestniczących w rozpatrywaniu

Niezachowanie tego trybu powoduje, że rozwiązanie

sprawy. W ra'zie br,aku między nimi zgodnego stanowiska umowy 'o' pracę uważać należy za dokonan'e z' naruszeniem

należy uznać, że nie osiągnięto porozumienia.

art. 1T~ Kodeksu pracy.

'. \

'! . .

--------------------------------~------------ ---------~>-------------------------------------

"

"

Opłata Z4 prenumeratę Monitora Polskiego wynosi rocznie 400,- ił, 'półrocznie 250,- zł.

Prenumeratę na rok następny (rocznIl lub półroczn<l) przyjmuJe sIę- do dnIa 31 paźd'Zler­

nlka. Prenumeratę można 'Zgłaszać 'la I po/r'o cze bieżącego roku do dola 31 marca,

za II półrocze b4d~ za cały bleż4cy rok - do doli! 30 września, Do ebonentów, kt6n~v

opłacll prenumeratę po tych terminach, wysyłka pierwszych numerów dokollana zastanie z opóźnieniem, a ponadto zosIanIl policzone koszty przesyłkI. Opłata la prenumeratę powinne być dokonana przelewem lub trzyodcinkowym przekarem pocztowym

na konto Admlnllltracll Wydawnictw Urzędu Radv Ministrów w Narodowym 8anku

Polskim IV Oddział MieJski, Warszawa or 1049-3157·222, Rachunków za prenumeratę

nie wystawia sIę .. Na odcinku wpłaty należy podać dokładnIl nazwę Instvtucjl (bez

skrótów), dok'ładny adres z numerem kodu pocztowego oraz llC1bę zamawianYCh

egzemplarzy Monitora Polskiego.

egzemplarze Monitora Polskiego nabywać można w punktach sprzeqaży

al. l Armil Wojska Polskiego 2/4, "Dom Książki" Księgarnia

Prewno-Ekonomlczna - ul. Zurawla l, kiosk "Domu Książki" w gmachu sądów al. Gen. Swlerczewsklego t27 I w kasach Sądów w Białymstoku, Bielsku - Białej. Bydgoszczy. Bytomiu, Cieszynie,' Częs.tocb.Qwle, ,, Gd.ańsku, , GdynI, Gliwicach, Kallsm. Katowlcath:' .I!E'lelc>af'h, KQS'l:ałlnle, 1{"fakOwle;lubhnle,Łodzl, : Ol!iztynie, Opolu,. Ostrowie

WielkopolskIm, Poznaniu, RadomIu, Rzeszowie, Słupcy, Szczecinie. Tarnowie, Toruniu,

'Wa/.brzychu z tymt:zasową . sjedzipll w Swldnicy. WrocławIu, Zamościu l Zielonej Górze.

Pojedyncze

I W , Warszawie

"Redakcjl!: Urzlld Rady Ministrów ··..:· Sluró , Praw.u.e, Wa-rs1.awa, Al. Ujazdowsklet/3•

. Adm'lnlstraCja : Admtnistracła - Wydawnictw Urzędu Rady Ministrów, ul. Powslńska 69nt

0tY-979 Warud,:Wil(,skrytka pocztowa 811, 'tel. 28-90-01 w. 608 I 42-14-78.

Tłoczono 'z p~lecenla Pr~zesa Rady ' Ministrów

w Z,ak/adach Graiicznych "Tamka", Zakład nr t , Warszawa, ul. Tamka 3,

Zam. 1134/-e

Cena 12.00 zł