Uchwała nr 132 Rady Ministrów z dnia 2 września 1977 r. w sprawie czynów społecznych oraz pomocy Państwa w ich organizowaniu i realizacji.
Table of Provisions (11)
Statutory Text (11 Articles)
§ 10. 1. Ustanawia się odznakę -
2) ułatwienie zaopatrzenia materiałowo-technicznego, ze
Izczególnym uwzględnieniem odpowiedniej jakości surowców,
.,
3) Itosową.ni, maksymalnych ulg podatkowych z tytułu
wyszkolenia osób zatrudnionych w celu nauki zawodu.
f 9. Działalność Centrałfiego · Związku Rzemiosła w
rozwoju rzemiosł artystycznych powinna polegać zwłasz
cza na
l) opracowaniu ogólnokrajowego i regionalnych programów rozwoju rzemiosł artystycznych,
2) popularyzowaniu osiągnięć l twórczości rzemiosła artystyczhego,
. 3) I'Zczególnym propagowaniu nauki zawodu i organizowaniu· szkolenia I doskonalenia zawodowego,
.) udtielaniu zwiększonej pomocy finansowej.
Zasłużony
dla Roz-
woju ,Rzemiosł Artystycznych.
2. Odznaka może być nadawana rzemieślnikom l pracownikom organizacji rzemiosła oraz innym osobom, kJóre
w szczególny sposób przyczyniły się do rozwoju rzemiosj,..
artystycznych.
,. ,
3. Odzna·kę nadaje M~nister Kultury. i Sztuki na wniosek Prezesa Zarządu Centralnego Związku Rzemiosła.
4. Opis i wzór odznaki, zasady i tryb nadawania, wrą
czania i pozbawiania oraz sposób jej noszenia określi Minister Kultury i Sztuki po uzgodnieniu z Zarządem Central:'
nego Związku Rzemiosła .
§ 11.
Uchwała
wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. .
Prezes Rady Ministrów; P. Jaroszewicz
•
122
. UCHWAtA Nr 132 RADY MINISTROW
z dnia 2 września 1977 r.
w sprawie czynów społecznych oraz pomocy Państwa w Ich organizowaniu I realizacJI.
..
W celu :zapewnienia warunków sprzyjających dalszemu rozwijaniu inicjatyw I świadczeń społecznych ludności
oraz poprawie efektywności działania terenowych organów administracji
państwowej w usprawnianiu działalności
I .
prowadzonej w ramach c·z ynów społecznych i sterowaniu
wm-astającą pomocą Państwa w tym zakresie, a także w
celu żwiększenia udziału czynów społecznych w rozwoju
. społeczno-gospodarczym i kulturalnym kraju oraz w zaIpokajaniu lokalnych potrzeb ludności. Rada Ministrów po
pO'Tozumieniu z Ogólnopolskim Komitetem Frontu Jedności
Narodu uchwala, co następuje
Rozdział
Pojęcie
i rodzaje czynów społecznych.
f 1. 1. Czynem społecznym w rozumieniu uchwały
Jest dobrowolna działalność ludności, zmierzająca przez
udzielenie własnych środków finansowych, materiałowych
l robocizny lub niektórych z tych środków do realizacji
okreŚlonego zadania, polegającego na wykonaniu Vi obiektach i na terenach stanowiących własność społeczną
l) prac porzlldkowych, w których wyniku są uzyskiwane
efekty mające charakter trwały (np. odgruzowanie
l zagospodar.owanie terenu, zadrzewienie, założenie
zieleńców lub kwietników),
2) robót remontowych,
3) robót inwestycyjnych lub dokonaniu zakupów środków wyposażenia.
.
2. Czyny społeczne, o których mowa w ust. 1, mogą
realizowane
l) w formie udziału Ś'Todków własnych ludności w realizacji części (fragmentów) zadań objętych planem inwestycji lub remontów,
2) w formie wykonywania odrębnych samodzielnych zadań, jeżeli co najmniej 50°/. wartości kosztorysowej
tych zadań stanowią środki własne okleślone w ust 3.
być
3. Do środków własnych ludności udzielanych na reaw ramach czynów społecznych zalicz'a się
l) środki finansowe zgromadzone przez ludność,
2) materiały budowlane wytworzone lub wydobyte i dostarczone włas-ymi siłami ludności,
3) robocizna ludności,
") środki spółdzielni I ich związków, pochodzące z p'odziału czystej nadwyżki,
5) środki lokalnych organizacji społecznych (nie pochodzące z dotacji budżetowej), w tym również kółek rolniczych,
6) środ~i funduszu gminnego pochodzące z kwoty przekraCzającej
stawkę wynoszącą 20f0 p r zychodowości
ustal~nej dla celów podatku gruntowego,
1) środki należące do mieni! gminnego.
lizację zadań
4. Na realizację zadań wykonywanych w ramach czynów społecznych może być w uzasadnionych wypadkach
udzielona Ze strony Państwa 'pomoc w formie środków · finansowych z budżetu oraz środków pozabudzetowych i zapewnienia niezbędnych materiałów budowIan ych.
1. Czyny społeczne są podejmowane przez ludz własnej inicjatywy oraz z inicjatywy , organizacji
społecznych, komitetów Frontu Jedności Narodu oraz terenowych organów władzy i administracji państwowej i realizowane pod patronatem terenowych komitetów Frontu
Jedności Narodu.
§ 2.
ność
2. Zadania inwestycyjne i remontowe p ' zewidziane do
realizacji w ramach czynów społecznych powinny być uję
te w planach społeczno-gospodarczego rozwoju miast
I gmin, zgodnie z obowiązującymi zasadami i trybem sporządzania tych planów.
3. Czyny społeczne o charakterze inwestycyjnym mogil być realizowane ponad nakłady . określone w narodowym planie społeczno-gospodarczym na dany rok. Wartość
czynów społecznych objętych projektami planów inwestycyjnych właściwych jednostek organizacyjnych powinna
być w nich wyodrębniona.
~
191 .,.-
Poz. 121
I
4. W . narodowym pIanie
społeczno-gospodarczym
.,
,określane
1) sz"acunek globalnej wartości nakładów na Inwestycje
polegające na budownictwie. pr.zewidywane do wykonania w ramach czynów społecznych.
2) rozmiary - pomocy Państwa z budżetu centralnego
i przydziału podstawowych asortymentów materiałów
bud.owlanych przeznaCllonych na realizację ' czynów
społecznych.
5. Jednostki realizujące zadania Inwestycyjrie lub remontowe. w których ,część . robót wykonano czynami społecznymi w formie. o której mowa w § l ust. 2 pkt 1. mogli
przekraczać planowane nakłady o wartość zrealizowanych
w tej formie czynów i przeznaczyć je na przyspieszenie
realizacji lub rozszerzenie zakresu Feczowego planowanych zadań · inwestycyjnych lub remontowych.
6.. $rodki budżetowe wygospodarowane; a nie wyko,' rzystane w sposób określony w ust. 5. mogą być przeznaczone ~ na pomoc w realizacji czynów społecznych zgodni.
z zas adami określonymi w uchwale.
Rozdział
2
Pomoc Państwa w reaItzacjl cżynów społecmych.
Pomoc Państwa ze środków budżetowych n~
czynów społecznych jest udzielana % przezna, czol1ych na ten cel
, i) środków z budżetu centralnego.
2) środków z budżetów terenowych.
§ 3.
1.
realizację
2. Pomoc Państwa ze środków, o których mowa y
ust. I pkt l, powinna ..być prząznaczona przede wszystkim
na zakup ma~eriałów oraz opłacenie pracy sprzętu tech.
nicznego i robOCizny fachowej przy wykonywaniu czy.
nów społecznych objętych planem społeczno-gospodarcze
go rozwoju miast i gmin.
• 3. Poza pomocą Państwa, o której mowa w ust. 1, na
realizację czynów społecznych może być udzielana pomoc
finansowa ze środków pozabudżetowych pochodzących s
określonych funduszów społecznych I celowych, zgod,ni..
z zasadami dotyczącymi przeznaczenia i gospodarowania
tymi fund uszami, a w~ szczególności ze środków
1) Totalizatora Sportowego,
2) regionalnych gier liczb~wych,
3) Centralnego Funduszu Turystyki
Wypoczynku oru
. terenowych fundusz~.w turystyki i wypoczynku"
.() funduszu gminnego w granicach wpływów stanowillcych do 2%, przychodowości ustalonej dla celów podat~u gruntowego,
5) funduszu miejskiego oraz Innych fuaduszów celówycb
i społecznych, które zgodnie z przepisami o finansowlmiu in"'{estycji i innymi przepisami szczególnymi
mogą być przeznaczone na finansowanie cżynów społecznych .
§ 4. 1. Łączne rozmiary pomocy finansowej, o której
mowa w § 3. na realizację zadania wykonywanego w ramach czynu społecznego nie mogą przekraczać 5OO/. wail'"
tości tego zadania. W uzasadnion ych wypadkach zwła
szcza przy rozbudowie obiektów szkolnych, budowie dróg
lokalnych o nawierzchni twardej, mostów na drogach lokalnych, zbiorników wodnych oraz ośrodków zdrowia ~
tere'n owy organ .administracji państwowej stopnia woj.wódzkiego może wyrazić zgodę na zwiększenie pomocy
finansowej ze środków budżetowych I pozabudżetowych
na realizację . zadania wykonywanego w ramach czynu
społecznego do 1oo/. wartości tego %adanla, pod warunkiem ,n ieprzekroczenia 50°/. udziału tej pomocy w realiucji" wlty-stkich zadań na obszai"ze objętym działaniem teg~
organu. Uprawnienie to terenowy organ administracji pań
stwowej Itopnia wojewódzkiego może przekazać niektórym lub . wszystkim podporządkowanym sobie organom
stopnia podstawowego.
2. Z uwzględnieniem zasad ' określonych w ust. 1 terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego ustalają zakres oru rozmiary pomocy finansowej
przeznaczonej na realizację zadań wykonywanych w ra·
macp czynów społecznych, kierując aię w szcozególnC?ścl
1) znaczeniem gospodarczym lub Ipołeczno-kulturalnym
real\.zowanych zadań,
2) możliwościami i stopniem nagromadzenia środków
własnych przex zainterHowanych,
"
3) dążeniem do zapewn,i enia sprawnego wykonawstwa'
i możliwie szybkiego uzyskania zamien:onych efek, tów.
3. Na realizację zadań inwestycyjnych polegających
na ,budowie mostów i dr69 lokalnych o nawierzchni twardej, finansowanych ze środków fI,mdu-szu gminnego, a wykonywanych częściowo w ramach czynu społecznego, mo·'
gą być przydzielone środki budżetowe w wy.sokości równej wartości środków własnych świadczonych przez ludność, wymienionych w ł" 1 ust. 3 pkt 1. 2, 3 i 1.
'
4. Pomoc, finansowa ze środków p02;abudżetowych jest
udzielana przez jednostki gospodarujące tymi środkami.
po uprzednim uzg09nieniu potrzeb z właściwym terenowym organem admihistracji państwowej stopnia podstawowego, z zachowaniem warunków, o których mowa w ust. 1.
Rozdział
3
Wykonawstwo zaopatrzenie materiałowe zadań
realizowanych w ramach czynów spolecmych.
f ' 5. L Zadania podejmowane w ramach czynów' społecznych powinny być realizowa!le sysŁevtem gospodarczym i przy maksymalnym. użyciu materiałów miejscowegopochodzenia.
,2. Podjęci. realizacji czy:lU społecznego polegającego
na budownictwie może nastąpi t po uprzednim zgromadzeniu materiałowych I finansowych środków w ilościach
umożliwiających właśclwII koncentrację robót. Realizacja ./
inwestycji planowanej do wykonania w czynie społecznym
może być rozpoaęta, jeżeli
1) zadeklarowane środ'ki własne, wymienione wf 1 ust. 3,
, łącznie z przyznaną pomocą Państwa, o której mowa w
§ 3, wystarczają na pełne sfinansowanie planowanych
kosztów określonych w ~ zatwi.rdzonej dokumentacji
projektowej inwestycji,
2) zadeklarowane własne środki pieniężne zostały zgromadzone przez oo-ganizatorów czynu Ipołecznego na
rachunku bankowym,
3) zadeklarowane przez organizatorów czynu materiały
własne ~ostały zgromadzona co najmniej w 50°/. ich .
łącznej wartości.
3. Inwestycje polegające na budownictwie, realizowane w ramach czynów społecznych i spełniające warunki,
o któlfych mowa w ust. 2, mogą być rozpoczynane po
uprzednim ich przyjęciu przez bank do finansowania, zgodnie z zasadami finansowania inwestycji.
'4. W uzasadnionych wypadkach wykonawstwo więk
szych lub bardziej skomplikowanych robót inwestycyjnych może być w miarą możliwości organizowane w spo-
."
!
,- ' 192
---------------------------------
-
Poz. 121
i
stwa ' dokumentację projektową, pomoc w sprzęcie technicznym ' j nadzór techniczny oraz zaopatrzenie materiało ..
we, jeżeli materiałów nie można uzyskać ze źródeł miejscowych.
, 4. Zakłady pracy mogą przeznaczać na realizację czynów społecznych wykonywanych na terenie zakladu lub
poza jego terenem zbędne materiały budowlane, np. materiały niepełnow,artościowe, odpadowe itp. Przekazywanie
tych materiałów na realizację czynu społecznego wykony.
wanego poza terenem zakładu następuje na podstawie porozumienia zawartego przez zakład z jednostką qrganizu..
jącą czyn społeczny
' ,
- "·' S. Pomoc zakładów pracy w realizacji czynów sp'o.
łeczriych, poza wymienioną w ust. 4, może polegać na
'
1) wykonywaniu nłeodpłatnie obsługi inwestorskiej W.
zakresie dokumentacji inwestycyjnej i nadzoru tech.
nicznego przez własne służby techniczne, 2) odpłatpym udostępnianiu , pracy , sprzętutransporto. '
wego i budowlanego wraz z obsługą według kosztów: .
własnych,
,
3) odpłątnym ~wiadczeniu specjalistycznych usług , montażowych
budowlanych przez własne ekipy pracow·
nicze.
Rozdział 4 ,
sób zapewniający realizację danego zadania CZęSCIOWO sf/stemem gospodarczym i częśCiowo w drodze zlecenia niektórych robót , specjalistycznych przedsiębiorstwu budow, lano - montażowemu , lub wyspecjalizowa'n ym brygadom zakładów p~acy, przy wykorzystaniu w szerokim zakresie
materiałów miejscowego pochodzenia oraz materiałów budowlanych zg romadzonych przez organizatorów czynu społecznego.
5. Podjęcie realizacji zadania inwestycyjnego wykonywanego części<?,wo systemem , zleceniowym wymaga uzyskania zgody terenowego organu administracji państwo
wej stopnia wojewódzkiego.
§ 6. 1. Ustalenie form uczestniCtwa miejscowej ludn o-ści w realizacji zadań inwestycyjnych
wypadkach, o
których mowa , w, § 2 u~t. 5, powinno być ' u~godnion~ w
w
drodze ' umowy
między
mwestorem a
jednostką
orgamza--
cyjną reprezentującą miejscową ludność podejmując~ czyn
spobczny.
/
2. Umowa, o której mowa w ust. L powinna być za-
warta w roku poprzedzającym 't ok realizacji (janego zadaw okresie opracowywania projektu planu,
o raz powinna określać w szczególności
1) wielkość świadczeń w ramach czynu społecznego oraz
ich. rodzaj (robOCizna i rodzaj własnych materiałów
budowlanych, wielkość środków pieniężnych), ,
2) rodzaje robót oraz ilość świadczonej robocizny,
3) sposób zgromadzenia środków pieniężnych onłz !ch
przekazania na rachunek inwestor~,
4) harmonogram i szczegółowe terminy realizacji poszczególnych rodzajów świadczeń, o których mowa ' w
pkt 1-3.
Umowa ta stanowi załącznik
sporządzonego- przez inwestora planu rzeczowo-finansowego.
ni1ł', najpóżniej
Podstawowe zadania terenowych organów administracji
państwowej w organizowaniu I realizacji czynów
społecznych.
§ 8. 1. Terenowe organy --administracji państwowej'
.topnia podstawowego organizują prace i sprawują nadzQLI'
nad podejmowaniem i realizacją czynów społecznych we
współpracy z właściwymi '. terenow.o komitetami Frontu
Jedności Narodu. Do ich zadań należy w szczególności
1) inicjowanie i organizowanie "'-. przy pełnym zachowaniu zasady dob r owolności czynów społecznych, przez
prowadzenie działalności ' uświadamiającej i propagan·
dowej wśródmie,szkańców, popularyzację podejmow'a.
nia zobowiązań przez mieszkańców ' miast i wsi. orga·
nizacje społeczne, · załogi zakładów pracy, organy ,sa·
morządu mieszkańców i inne jednostki, z uwzględnie
niem przy tym w maksymalnym stopniu irticjatyw
i wniosków ludności , oraz występujących potrzeb społecznych i g"ospodarczych, r
,
2) ustalanie realizatora (inwestora) czynu społecznego,
3) udzielanie pomocy technicznej' i materiałowej w przy·
gotowaniu i ' realizacji prZE!dsięwzięcia,
4) przeprowadzanie kontroli realizacji cżynów społecz
nych oraz ' rozliczeń finansowo-materiałowych.
do
3. Jeżeli z'a danie podstawowe, realizowane przy udziale czynu społecznego, 'ma być wykonane częściowo 'systern.~ zlecenio~ym. szczegółowe ustalenia, o których .mowa
w ust. 2 pkt 1-4, powinny być dokonane przy współudzia
l e zainteresowanego przedsiębiorstwa , budowlanego. Pon ad to inwesto-r powinien uzgodnić z przedsiębiorstwem
wykonawczym sposób przeprowadzania rozliczeń uwzględ
nia jących wykorzystane $wiadczenia w ramach czynu społ ecznego.
I
Zaopatrzenie materiałowe robót wykony!vanych w ramach czynów społecznych powinno być uzy~ki
wane przede wszystkim z surowców IItiejscowe,go 'pochodzenia, jak k amień , żwir, materiały odzyskowe i odpadowe, materiały wytworzone ' własnymi siłami ludności ' lub
pochodzące z produkcji ubocznej, drewno z lasów prywatnych, uzyskiwane na podstawie indywidualnych zez~o- .
leń właściwych organów itp.
§ 7.
1.
2. Terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego powinny _zapewnić na realizację czynów społecznych przydział materiałów budowlanych, jako
niezb ęd nego uzupełnienia nagromadzonych przez ludność
materiałów pochodzących ze źródeł miejscowych.
3. Roboty wykónywane w ramach czynów społecz
' nych na drogach państwowych, liniach kolejowych, przy
budowie lub odbudowie zbiorników wodnych, urządzeń
melioracji wodnych, urządzeń zaopatrzenia w wodę i urzą
dzeń kanalizacyjnych oraz zagospodarowaniu pomelioracyjnym trwałych użytków zielonych i przy zalesieniu nieużytków mogą być podejmowane po uprzednim uzgodnie-'
niu z właściwą jednostką organizacyjną. W ty.ch wypadkach inwestorzy (realizatorzy) otrzymują ze strony Pan-
•
,2.
Jeżeli ' przedsięwzięcie
realizowane ' w ramach czynu
społeczneg'o obejmuje swoim zakresem teren bądź interesy
kilku jednostek administracyjnych, zadania, o których mo- ·
wci w ust. 1, są podejmowane wspólnie przez właściwe terenowe organy administracJi państwowej stopnia podstawowego.
3. Przy inicjowaniu, organizowaniu i realizacji czy' nów społecznych terenowe organy administracji państwo-,
wej powinny ściśle , współpracować z mi,e jscowymi komitetami Frontu Jedności Narodu, salliorządem mieszkańców
óraz z innymi organizacjami społecznymi.
§ 9. 1. Ogólny n'adzór i· koordynację działalności 'prowadzonej na rzecz rozwoju czynów społecznych sprawują
terenowe organy administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, udzielając wszechstronnej pomocy organizacyjnej i technicznej jed'nostkom gospodarczym i organizacjom
realizującym czyny społeczne 'oraz kontrolując ich działalność w tym zakresie.
/
I
:....,
2. Pomoc, o której mowa w ust. 1. powinna dotyczyć
'!II szczególności
Poz. 122
193
I
1) ;:ałatwiania sp.raw związanych z dokumentacją prawną
budowy I jej lokalizacją.
2) dostarczania lub ułatwiania nabycia niezbędllej dbkumentacji projektowej.
. 3) organizowania pozyskania lub w uzasadnionych wypadkach produkcji niezbędnych materiałów budowlanych,
.
\
4) \ uł~t.iianla nabyc.i a bądź wydzierżawieni,a sprzętu niezbędnego do robót budowlanych,
_5) fachowego instruktażu w załatwianiu wszelkich ~praw
związanych z przygotowaniem, realizacją -i rozliczaniem czynów społecznych.
ny być' oqejmowane tylko kQszty utrzymania i eksploatacjiu,r.ząd,ień (obiektów), które są administrowane przezPaństwo (szkoły, ośrodki zdrowia, przedszkola itp.). Eksploatację innych · urządzeń, zwłaszcza obiektów sportowych, rekreacyjnych i niektórych obiektów kulturalnych
itp., terenowe organy administracji państwowej powinny
powierzać właściwym organizacjom społecznym lub zakładom pracy.
3. Podstawą uwzgl ęd nienia w wydatkach budżetu rady ,narodowej na dany rok kosztów utrzymania i eksploatacji urządzeń ' (obiektów) jest objęci@ tych u rządzeń projektem planu efektów inwestycji w danym r ,oku.
§ 12. 1. Kubaturowe obiekty budowlane wchodzące w
skłpd
inwestycji podejmowanych w ramach czynów spopowinny' być wykonywane na podstawie projek§ 10. 1. Funkcje realizatora (inwestora przy rea·lizatów typowych lub powta rzaln ych. Obiekty, dla których
eji czynów społecznych polegających na budownictwie inzostały opracowane projekty typowe, · mogą ' być realizowestycyjnym) powinien pełnić właściwy tęrenowy organ ; wane według projektów indywidualnych tylko w wypadadministracjipaństwowej stopnia podstawowego.
. kach wyjątkowych (np. uzasadnion"y-ch względami a rchi~. T~renowy' organ administracji państwowej stopnia tektonicznymi) za zgodą właściwego organu (jednostki
podstawowego może przekazać funkcje, o których mowa w . JIPoważnionej).
ust. l, zainteresowanym jednostkom gospodarki uspołecz- .
2. Projekty inwestycji o wartości do 10 mln zł, realinlonej. komitetom społecznym lub organizacjom społeczzowanych w ramach czynów społecznych, są zatwierdzane
_ nym, takim jak kółka rolnicze, spółki wodne, jeżeli jedn ostki te lub organizacje mogą zapewnić fachowe sprawowa:d:i~~!~raOc~~;~~~~~~~~~ ~;~;~~:ó;o~~~:~;:r:;:,w:ro~:~~~
nie tych funkcji.
inwestycji o wartości kosztorysowej ponad 10 mln zł
3. W razie realizacji ważnych dla gospodarki wojezatwierdzają terenowe organy administracji państwowej
w6dztwa czYnów społecznych oraz tych, których zasięg \ stopnia wojewódzkiego. Zatwie rdzenie projektu inwestycji
przekracza granice jednej gminy lub miasta, funkcje inweo wartości kosztorysowej ponad $0 mln' zł wymaga uzgodstora mogą być powierzone, za zgodą terenowego organu bienia z zainteresowa nym ministrem oraz Ministrem Admiadministra9,i państwowej stopnia wojewódzkiego, wyspenistracjL Gospodarki Terehowej i Ochrony Ś r odowiska.
ejalizowane] ' jednosŁ<:e służby inwestycyjnej..
'
3. Prace związane z adaptacją typowych i powtarzal4.-1W razie wykonywania w ramach czynów społecz- nych projektów oraz plany zagospodarowania terenu po _nychiobóŁ na drog(ich państwowych inwestorem powinna
winny być wykonywane w zasadzie przez usp o ł ecznio ne
być właściwa o.kręgowa dyrekcja dróg publicznych, w razie wykonywania robót kolejowych _ właściwa dy rekcja
jednostki projektowania.
okręgo~a IwleI państwowych, a w razie budowy urządzeń
4. Organizatorzy czynów sfwłecznych, a zwł aszcza tezaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych wsi oraz renowe organy administracji państwowej, powinny dążyć
urządzeń melioracyjnych i zbiorników wodnych dla celów
do podejmowartianieodpł atn ie - w formie czynu społeczrolniczych - właściwy wojewódzki zarząd intvestycji roI- nego - prac w zakresie. opracowywania dokumentacji,
niczych. W razie - realizacji czynów społęcznych na drosprawowania nadzoru technicznego nad wyk onawstwem
gach lokalnych funkcje inwestora pełni właściwy terenorobót budowlanych oraz innych fachowych czynności przez
wy .organ administracji państwowej stopnia podstawoweosoby wykoriujące samodzielne funkcje techniczne w bugo. który może zlecić rejonowi dróg publicznych na poddown~ctwie .
stawie umowy o zastępstwie inwestycyjnym pełnienie
5. Minister Komunikacji określa zasady i tryb opracofunkcji inwestora zastępczego.
wywania i zatwierdzania d~kumentacJi projektowej na budowę i przebudowę dróg i mostów, ,wykonywanej w ra§ 11. 1. Terenowy organ administracji państwowej
mach
czynów społecznych, a Minister Rolnictwa - dokustopnia podstawowego może włączyć do planów roczp.ych
mentacji projektowej na budowę urządzeń zaopatrzenia w
. tylko te zadania podejmowane w formie czynów społecz
wodę i urządzeń kanalizacyjnych wsi oraz zbiorników
nych, które są gospodarczo uzasadnione 0raz dostosowane
rozmiarami do potrzeb lokalnych. W czynie społecznym wodnych do celów rolniczych i rekultywacji gruntów.
łecznych
/
-'
'.
§ 13. 1. Przy organizowaniu pomocy w sprzęcie technie mogą być podejmowane i realizowaIle przedsięwzięoi a
inwestycyjne, których koszty przekraczają możliwości
nicznym i transporcie należy dążyć , do wykorzystania w
zgroQladzenia p rzez zainteresowanych niezbędnych środ
szczegó lności
ków własnych i możliwości udzielenia pomocy ze środ
1) sprzętu jednostek podległych rad om narodowym,
ków bUGlżetowych lub z innych' źró"d.e ł, a także takie, dla
2) sprzętlJ spółdzielni. zwłaszcza zrzeszonych w Cent ralktórych nie ma możliwości realizacyjnych technicznych
nym Związku Spółdzielni Rolniczych ,,!?amopomoc
i zaopatrzeniowych.
Chłopska" i Centralnym Związku Kółek Rolniczych,
2. Przy podejmowaniu nowych zadań inwestycyjnych
3) sprzętu i pomocy technicznej właściwych . rejonów
przewidzi~ych do wykonania w ramach czynów społecz
dróg publicznych,
I
•
nych terenowe organy administracji państwowej stopnia
4) sprzętu innyeh jednostek objętych planowaniem cenIpoastawowego powinny równocześn·ie analizować całó
tralnym.
ksztaltzagadnień związanych z finansowaniem kosztów
2. Terenowe o.gany administracji państwowej wspólutrzymania, i eksploatacji budowanych obiektów oraz usta-o
nie z komitetami Frontu ' Jedności Narodu współdziałają z
lit ich przyszłego użytkownik a:., Należy przy tym kierować
organizacjami związków zawodowych i zakładami prar.y
się zasadą. że wydatkami budżetu rady narodowej powiu.I
.\
Monitor Polski Nr . 24
194 :-
w celu zachęcania załóg do ' podejmowani a zobowiązań
'"'Uczestnictwa w czynach społecznych, realizowanych poza·
terenem zakładów pracy, w miarę możliwości przy użyciu
będącego w dyspozycji tych zakładów · sprzętu techniczri~
go i t.ransportowego.
§ 14. 1. W ramach czynów społecznych obejmując y ch
drogi publiczne należy uwzględnić obok budowy niezb ę d
nych dróg o nawierzchni twardej i motiówtakże potrzeby
w dzied~inie ulepszeń i konserwacji dróg gruntowych.
2. Budowa i przebudowa dróg publicznych może t5yć
podejmowa na w ram§ch planu rozwoju sieci dróg publ icznych z uwzględnieniem ' stopnia pilności określanego społecznym i gospodarczym znaczeniem danego ciągu drogoweg o.
'
, § 15. 1. Te re nowe organy administracji państwowej
w porozumieniu z komitetami Frontu Jedności Narodu mogą stosować różne formy wyróżnień za szczególne osiąg
nięcia w realizacji i rozwijaniu czynów społecznych. Podstaw ową formą wyróżńień osób fizycznych zasłużonych w
reali zac ji czynów społeczn ych powinno ' być przyznawanie
specj alnych odznak, dyplomów, listów pochwalnych, dokonywan ie wpisów d{) ksiąg pamiątl~owych itp. W uzasadnionych wypadkac,h terenowe organy administracji pań. stwowej wspólnie z komitetami Frontu Jedno ' ci Narodu
mogą występować z odpowiednimi wnioskami o nadanie
osobom zasłużonym w realizacji 'czynów społecznych odznaczeń państwowych.
2. Za najlepsze wyniki w realizacji czynów społecz
nych, osiągane przez poszczególne jednostki (np. wsie) lub '
organizacje (kółka rolnicze, zakłady pracy, organizacj e'
społec zne), mogą być przyznawane zespołowe nagrody rzeczowe (np. sprzęt świetlicowy, sportowy itp.). Na pokrycie kosztu na gród rady narodowe stopnia podstawowego
mogą wydzielać 0,3010 środków budżetowych przewidzianych w danym roku na pomoc w realizacji czynów społecznych .
3. Ze środków budżetowych przewidzianych na pomoc
w realizacji czynów społecznych nie mogą być przyznawane nagrody osobom fizycznym. W uzasadnionych wypadkach nagrody takie mogą być przyznawane , z funduszu
nagród jednostki organizacyjnej, przyznającej nag r odę
własnym pracown ikom, wyróżniającym się w realizacji
czynów społecznych.
4. Za najlepsze wyniki w realizacji czynów społecz
nych mogą być przyznane dodatkowe środki budżetowe na
realizację dalszych zadań w ramach czynów społecznych
na te ren ie danej jed'ncistki administ rtlcyjnej.
Rozdział
, § 16. 1. Pod st awę wyceny wartości zadań wykonywanych w ramach czynów społecznych powinny stanow ić
1) plan rzeczowo-finansowy op ra cowywany przez je dn~
stkę pełniącą funk cję inwestora (realizatora);
2) kosztorys,
3) faktury za wykoriane ro boty, wystawione przez wykonawców robót,
4) rachunki za zrealizowane odpłatnie zakupy i usługi,
5) protokoły wykonania i odbioru robót.
2.
Protokoły,
o których mowa w ust. 1 pkt 5, p owinn y
wyceny zrealizowanych robót, które zostały wykonane w całości lub
cz ęśc i bezpośrednio przez
ludność (systemem gospod arczym), jeżeli na te roboty nie
stanowi ć podstawę
przygotowano dokumentacji kosztorysowej. Protokoły ' t.
powinny być sporządzane komisyjnie przy ,udziale
1) przedstawiciela terenowego organu administracji pań
stwowej stopnia podstawowego,
~ wzedstawiciela miejscowego komitetu Frontu' Jedności
Nal"odu,
3) osoby nadzorującej wykonanie robót.
W komisyjnym sporządzaniu protokołu mogą ' uczestniczyć
ponadto inne osoby mające odpowiednie rozeznanie w
....zakresie wyceny wykonanych robót.
3. Wycena zadań realizowanych bezpośrednio przez
ludność powinna być dokonywana z uwzględnieniem tylko kosztów bezpośrednich według cen jednostkowych rObocizny, materia.łów oraz ·pracy sprzętu, stosowanych przez
uspołecznione przedsiębiorstwa budowlane.
"
4. W razie wykonania robót zleconych przedsiębior- "
stwu budowlano-montażowemu częściowo w ramach czynu
społeczneg,o wartość nieodpłatnie otrzymanych świadczeń
i nie poniesionych ltosztów ubezpieczeń społecznych potrąca się , w fakturze przedsiębiorstwa.
....
,
§ 17. 1. Zainteresowani ministrowie (kierownicy , urzę
dów centralnych) powinni udzielać pomocy organizacyjnej
i technicznej w przygotowaniu i ·realizacji czynów społecz- '
nyl:h, dotyczących działalności gospodarczej objętej ich
zakresem działania.
'
' 2. Minister Komunikacji ok reś li zasady i tryb przygotowania oraz organizację wykonawstwa robót prowadzonych w ramach czynów społecznych na drogach publicznych.
§ 18. 1. Zasady, zakres, i tryb opracowywania sprawozdań z realizacji czynów społe cznych regul\łje ihstrukcja Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wydana w
porozumieniu z Pr'zewodniczącym KorriisJi Planowania
przy Radzie Ministrów i Ministrem Finansów.
2. W sprawozdawczości statystycznej z realizacji czynów społecznych wykonywanych w wypadkaCh, o których
mowa w § 2 ust. 5, powinna być wykazana tylko wartość
świ a dczonych w czynie społecznym środków własnych, a
nie całość nakładów poniesionych na realizację danego zadania. Według analogicznej zasady należy również ujmo
wać w sprawozdawczości wartość czynów społecznych
realizowanych na terenie zakładów pracy przez załogi tych
zakładów.
§ 19. Tryb podejmowania i realizacji czynów społecz
nych oraz zasady działania , komitetów społecznych w tym
zakresie określajlł wytyczne stanowiące załącznik do
uchwały.
w
§ 21. , TraCił moc
1) uchwała nr ~66 Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia
1959 r. w sprawie koordynacji , akcji społecmej i inwestycji zwilłzanych z rozwojem radiofonii i telewizji
(Monitor Polski Nr 73, poz. 391),
'
2) uchwała nr 307 Rady Ministrów z dnia 13 września
1966 r . ..;. sprawie czynów społecznych oraz pomocy
Państwa w Ich organizowaniu i realizacji (Monitor
Polski z 1966 r. Nr 56, poz. 272, z i 970 r. Nr lO, poz. 85
i z 1972 r. Nr 37, poz. 207) , .
.
3) uchwała nr 244 Rady Ministrów z dnia 25 p'ilidziernika
1974 r. w sprawie uporządkowania inwestycji realizowanych VI ramach czynów społecznych.
§ 22.
Uchwała w~hodzi
\
w życie z dniem ogłoszen i a .
Prezes Rady Ministrów: w :&. J. Szyd/alt
,/
-'
~
§ 20. Zaleca się zarządom centralnych związków spół- ,
dzie lni sto~owanie przepisów uchwały.
5
Przepisy końcowe.
/
"
-.
24 __________________________
______________
~~-____~__________________~---------- P oz. 12"
~
Załącznik
do uchwały nr 132 Rady
Ministrów z dnia 2 września 1977 r.
(poz. 122) .
WYTYCZNE
W sprawie trybu podejmowania l-r.eallzacjl czynów"" społecznych oraz zasad . działania społeczn'ych komitetów
w tym zakresie.
".,
W
§ 4. 1. Komitety i ouganizdcje, o których mowa
§ 2,
'. 1. W ramach czynów społecznych mogą być realiprzed przystąpieniem ,po przygotowania i realizacji okreś
zowane w całości lub w części zadania w zakl esie
'-. 1) wszelkich. prac porządkowych
.
lonego zadania w ramach czynu społecznego powinny
I związanych z . zagookreśliĆ i przekazać terenowym organom administra'Cji
Ip~darowaniem terenów ' użyteczności społecznej. jak
państwowej stopnia podstawowego wni·osek l obejmujący
zadrzewienie. zakrzewienie, zakładanie i utrzymanie
następujące dane
zieleńców I kwietników,
.
\
.
2) budowy. przebudowy i remontów dróg publicznych I 1) charakterystykę I orientacyjną wartość podejmowa.
nego zadania.
I ich zadrzewień,
2) sposób wykonania zamierzonego cżynu j zebrania
3) budowy i przebudowy mostów na drogach lokalnych,
środków potrzebnych do jego wykonania.
-') urządzeń gospodarki komunalnej I mieszkaniowej. jak
3) rodzaj i wielkość zadeklarowanych przez ludność )
np. urządzeń wodociągowych. kanalizacyjnych, ulic,
świadczeń (pieniężnych. materiałowych. robocizny).
chodników. placów, parków.
.
4)
ewentualne deklaracje świadczeń ze strony zakładów
5) budowy i wyposażenia strażnic pożarowych oraz bupracy i organizacji społeczn ych zainteresowanych w
dowy przeciwpożarowych tbiorników wodnych.
realizacji zamier~onego zadania,
6) urządzeń melioracji wodnych, zagospodarowania po5) rodzaj niezbędnej pomocy (dokumentacja projektowa,
meliora<:yjneg·o. małych zbiorników retencyjnych. urzą
brakujące materiały budowlane, sprzęt i urządzenia,
dzeń zaopatrzenia w wodę I urządzeń kanalizacyjnych
nadzór techniczny. pomoc finansowa).
\
.
wsi.
6) proponowany termin rozpoczęcia ·1 zakończenia reali1) budowy stawów rybnych oraz urządzeń zabezpieczazacji zamierzonego zadania,
,
jących wod y przed zanieczyszczeniem,
7) imienny wykaz członków wybranego komitetu.
8) urządzeń socjalnych i kulturalnych; a zwłaszcza buPowyższy wniosek m o że' być ujęty protokołem . zebrania
dowy. rozbudowy bądź remontów
.
r:ainteresowanej
ludności bądź też zaaprobowany takim
a) szkół. przedszkoli oraz mieszkań dla nauczycieli.
1» zakładów społecznych lłużby zdrowia, jak żłobki, . protokołem.
przychodnie. ośrodki zdrowia.
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1. zaakceptowany
c) urządzeń zabawowych dla dzieci I młodzieży,
przez właściwy terenowy organ administracji państwowej
d) ośrodków kultury. świetlic, bibliotek.
stopnia podstawowego , stanowi podstawę do 'objęcia go
e) urządzeń sportowych. jak boiska.. Itadiony Itp.,
projektem planu społeczno-gospodarczego miasta lub gmif) urządzeń turystyczno-wyPoczynkowych,
ny na określony rok.
9) rozwoju urządzeń radiofonii, telewizji. a zwłaszcza
§ 5. 1. Terenowy organ administracji państwowej
sieci stacji przekaźnikowych.
stopnia podstawowego
1) dokonuje analizy przed~tawionych wniosków pod ką
§ 2. 1. Czyny społeczne Sił podejmowane i realizowatem celowości gospodarczej proponowanych przedsię
ne przede wszystkim przez ludność oraz zależnie od rodzawzięć. ich realności w zakresie zgromadzenia · środków
ju przew :a:ianych do realizacji zadań - przez organizacje
własnych. wykonawstwa. zaopatrzenia materiałowego,
zawodowe I społeczne. jak np. kółka rolnicze. spółki wodmożli wości udzielenia pomocy finansowej. ' materiało
ne. samorząd mieszkańców.
•
wej i technicznej.
2. W celu przygotowania, organizacji I wykonania
2) w stosunku do wniosków ' kwalifikujących się do zapodjętego przez ludność czynu społecznego może być poakceptowania ustala realizatora proponowanego czyl.u
wołany s · ołeczny komitet. zwany dalej "komitetem".
(inwestora bezpośredniego 'w razie czynu o charakte3. Komitety powinny prowadzić dZiałalność w ramach
rze inwestycyjnym).
lokalnych komitetów Frontu Jedności Narodu lub w poro2. Realizatorem czynu (inwestorem) może być terenozumieniu z tymi komitetami.
wy organ administracji państwowej stopnia podstawowego,
§ 3. 1. Komitet jest wybierany przez ludnoŚć na zejednostka mu podporządkQ~ana lub inna jednostka zainbraniu mieszkańców lub na zebraniu organizacji społecz
teresowana przedmiotem podejmowanego zadania i manej, na którym podjęte zostało zobowiązanie w sprawie rejąca odpowiednie warunki kadrowe i organizaCyjne do wyalizacji czynu społecznego.
konania tej funkcji.
2. W . skład komitetu powinni wchodzić
3. Realizatorem czynu (inwestorem) może być także
1) . wybrani przedstawiciele mieszkańców lub organizacji
komitet.
podejmującej czyn społeczny.
4. Jeżeli do wykonania zadania objętego wnioskiem
2) sołtys zainteresowanej wsi' lub przedstawiciel samorzą
funkcja realizatora (inwestora) zostanie powierzona innej ·
du mieszkańców,
jednostce. komitet współdziała z realizatorem · (inwesto3) przedstawiciel lokalneg'o komitetu Prontu Jedności
rem) w przygotowaniu i organizacji wykonania zadania.
Narodu.
§ 6. 1. Po uzgodnieniu realizacji czynu społecznego I
4) przedstawiciel właściwego terenowego organu admi- właściwym terenowym orgailem administracji państwowej
nistracji' państwowej stopnia podstawowego.
stopnia podstawowego zainteresowane komitety i inne jed3. Jeżeli zadanie realizowane w czynie społeczn ym
nostki. którym powierzono funkcje realizatora (inwestora)
obejmuje swoim zakresem teren działania kilku jednostek czynu społecznego. powinny
administracyjnych lub interesy kilko miejscowości. powi1) sporządzić harmonog ra m realizacji świadczeń. o któnien być wybrany przez. zainteresowaną ludność wspólny
rych mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 i 4, i zapewnić ich wykomitet.
konanie.
"
,.
i
-
.Monitor Polski Nr 24
--.-
~
?~
""""',.,.196
Poz. t 22
'~. , --~------------------------------------------------
r1
zapewnić przygotowanie niezbędnej dokurńent~Cji pl<>§ 9. t. Komitet lub organizacja ręalizująca czyn spojektowej i opracowanie kosztorysów,
~eczny powinny składać okresowe informacje · o swojej .
. 3) zorganizować prace ludności w .ramach podjętych zoJ ' działalności na zebraniu ludności lub swoich członków•
bowiązań orM kontrolować realizację zadeklarowaW informacjach tych powinny być przedstawione w szczenych świadczeń.
gólności następujące sprawy
2. W razie pełnienia funkcji realizatora czynu (in we1) wykonywanie ustalonych harmonogramó.w świadczeń
storay komitet wykonuje ponadto - przy pomocy terenoludności,
,
:wego organu administracji państwowej stopnia podstawo2) zaawansowanie robót przy wykonywaniu czynów społe,cznych,
'
, ...'
:wego '"T ~adania wynikające z tycli funkcJi,np.
li dokonuje wypłat pieniężnych za odpłatną robocizną
3) da ne o stanie rachunku funduszu (wpływy 1 wydatki)
kwalifikowaną i ewentualnie niekwalifikowaną, zgodi o potrzebach w tym zakresie,
I
nie z obowiązującymi przepisami,
4) dane o gospodarce nagromadzonymi materiała\Di oraz
:~ ~ "
', "er ·potrzebach w tym zakresie,
!
2) organizuje i zapewnia zaopatrzenie brygad roboczych
·w niezbędny sprzęt technidn y i ewentualnie transpor5) wielkość pomocy Państwa ze środków budżetowych
i pozabudżetowych,
towy (np. w dr odze za 'ł.\ierania porozumień z jednost6) inne sprawy związane z gromadzeniem własnych środ
kami ' gospodarczymi w sprawie dostarczenia takiego
sprzętu),
ków oraz ocena i wnfoski co do dalszych prac zwią
3) zapewnia właściwy nadZÓr techniczny nad wykonywazanych z realizacją czynu społ e cznego .
nymi robotami,
2. Informacje, o których m owa w ust. 1; powinny b y ć
4) gospodaruje materiałami nagromadzonymi .w celu wyudzielane również właściwemu terenowemu organowi adkonania zamierzonego przedsięwzięcia (ewidencja, wy- ministracji państwowej stopnia podstawowe'go oraz wł a ści
dawanie, nadzór nad magaźynowaniem, kontrola zuży wemu wydziałowi urzędu wojewódzkiego.
cia materi a łów itp.).
§ 10. 1. Komitet likwiduje sw oj ą działalność po wy, § 7.
. Komitet ustala wewnętrzną organizację I po- k ona niu w czynie społecznym zadania i o.d daniu obiektu
dział pracy swoich czł o nków oraz określa sposób podejdo użytku.
mow ania decyzji. W w a żn ie jszych spraw ach, w których
2. Komitet powinien sp orząd zić p r otokół zawierający
nie osi ągn i ę to por ozumien ia , komitet powinien odwołać się
w szczególności rozliczenie z pienię żn ych i materiał o wych
do zebra ni a ludn oś ci, któ ra komite t wybrała.
środk.ów przeznaczonych na
realizację danego zadania
2. Cz ł o nkow ie komitetu nie o t rzymują wynagr,o dzenia
oraz omówienie inny ch w a żniejszych spraw związanych
z'a p e łn ie n i e sw oich ob ow i ązkó w. W wyj ą tk o wo uzasadz re a lizacfą czynu sp o łeczn e g o i przekazani em obiektu do
ni ort ych wy padkac h kom ite t w yko nujący fu nkc je realizauż y tku. W protokole po'winien b yć ok r eślony sposób zuto ra (in wes tora) czynu m oż e za zg o dą terenowego organu
żytkowania ewentualnych nie wykorzystanych środków .
admihistr a€ ji pa ństwowej st.opnia podstawowego powiepieniężnych i Iliateriałowych.
rzyć czł on kom ko mitetu oraz innym osobom mającym
3. Protokół, o którym mowa , w ust. 2, powinien
odpo wied nie kwa lif ikacje w,ykonywanie za umownym wybyć przedstawiony do akceptacji właściwemu terenowemu
nagrodze niem ni ekt ó rych fachowych czynności związa
organowi administracji państwowej stopnia podstawowego
nych z r e a lizacją danego zada nia (np. sprawowanie nadw
terminie 2 miesięcy od oddania Oui ektu do użytku ,
zoru, techniczneg o, prowadzenie spraw w zakresie księgo4, Jeżeli funkcje realizatora czynu (inwestQra) pełni
woś c i itp.).
.
inna jednostka, wykonuje ona zadania, o których mowa w
§ 8. 1. Komit et prowadzi uproszczoną ewidencję wy\
4fI>
ust. 2 i 3.
datk ów. wpływów pieni ęż nych i materiałowych, związa
§ 11. 1. Instruktaż, nadzór I k o nt r olę działalności konych z re a li z acją cz y nu sp o łecznego, zgodnie z wytycznymi Ministra Finansów.
mitetów oraz innych jeOnostek organizacyjnych będących
2. Komitet gromadzi środki pieniężne przeznaczone na
realizatorami (inwestorami) czynów społecznych sprawujll
, r ~ aliz a cj ę zamierzonego p r zedsięwz i ęcia na specjalnym rate renowe organy , administrac ji państwowej stopnia podcDunk u ba nkowym.
.
sta wowego oraz właściwe jednostki nadrzędn,e w pionie
realizatorów (inwestorów) zadań wykonywanych w czy3. W celu ot wa rc ia rachunku, o którym mowa w ust. 2,
należy we właściwym oddziale banku finansującego złonach społecznych.
żyć
f
2. Jednostki nadzorujące mogą korzystać z fachowej
1) potwierdzenie terenowego organu administracji panpomocy banku finansującego oraz właściwych organów
stw owej st opnia podsta wowego o objęciu danego czy- kontroli, a także żap r aszać do udziału przedstawicieli konu s p o łecznego planem społeczno-gospodarczym,
misji rad narodowych oraz komisji czynów społecznych
2) wzor y podp isów osób upoważnionych do dysponowakomitetów Frontu Jedności .Narodu.
nia rachunki e m, poświadczone przez terenowy organ
3, Kontrole powinny być przeprowadzane w miarę poadmini stracji p a ństwowej stopnia podstawowego,
trzeby, jednak nie rzadziej niż raz w roku, i dotyczyć
':.4. Wydatki na zakup gotowych dóbr inwestycyjnycli zwłaszcza ewidencji, gospodarki finansowej i , materiało
oraz na finansowanie robót o charakterze remontowym wej oraz organizacji I postępu robót.
i po r ządk o wym są dokonywane bezpośrednio z rachunku,
4. Na podstawie. materiałów informacyjnych i obowlllo którym mowa w ust. 2,
zującej sprawozdawczości jednostek realizujących I nad5, Śr odki przeznaczone na realizację zadań inwesty- zorujących wykonanie czynów społecznych ' urzędy terecyjnych polegających na robotach budowlano-montażo
nowych organów administracji państwowej sporządzajll
wych komitet przelewa z rachunku wymienionego w ust. 2
i przedstawiają tym organ om zbiorcze informacje i sprana rachunek inwestora we właściwym oddziale banku fiw ozdania wraz oz wnioskami dotyczącymi przebiegurealinansującego.
zacji czynów społecznych,
"
. 2)
!
.
"
-
TloC1.ono z polerenia Pre zE'~a Rady Ministrów
w Zakładach Graficznych "Tamka", Zakład nr t. Warszawa, ul. tam~a ,3.
Cena 3,00 zł
Zam. -650Tć.
I
I
I