Uchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 13 października 1973 r. w sprawie systemu edukacji narodowej.

§ 1. Spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe pob :er ają oprocent o wanie od kredytu udzielanego na zakup

środków ' i narzędzi prod tlkcji rolnej w fo rmie ryczaltli

płatnego

jeQn orazowo z góry i obliczon ego od kw o ty

uclzielonego kredytu, przy zastosowaniu następujących stawek

Okres spłaty kredyt u

(w miesiąca c h)

Stawka zrY'czałtowanego

oprocentowania kwoty kredytu

3%

do 12

od 13 do 24

od 25 do 36

5<1/0

7"/0

§ 2. Zarzqdzenie w C' hodzi w ż y cie z dniem ogłoszenia

z mocą od dnia l p:Jżclziern i ka 1973 r.

M.inisler Flllansów: S.

JędlYClJowski

MON ,ITOR POLSKI

DZIENNIK

URZ~DOWY

POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

Warszawa, dnia 17 października 1973 r.

Nr 44

T R E S C

Poz.

UCHWAŁA

260 -

SEJMU . POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUI)o()WEJ

537

z dnia 13 października 1973 r. w sprawie systemu edukacji narodowej

ZARZĄDZENIE

261 -

Ministra Finansów z dnia 20 wrzesma 1973 r. w sprawie stawek zryczałtowanego oprocentowania

kredytu ratalnego udzielanego przez spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe na zakup środków

i narzędzi produkcji rolnej •

543

260

UCHW AtA SEJMU POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

z dnia 13 października 1973 r.

w sprawie systemu edukacji narodowej.

W dwusetną rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - nawią­

zując do światłych i postępowych tradycji narodu oraz

dążąc do zapewnienia wszechstronnego rozwoju dorastają­

cego pokolenia, do przygotowania wysoko kwalifikowanych

kadr specjalistów dynamicznie rozwijającej się gospodarce narodowej, a także do podwyższenia poziomu . wykształ­

cenia ogólnego i zawodowego społeczeństwa - podejmuje

uchwałę w sprawie dalszego rozwoju systemu oświato­

wego w naszym kraju.

I.

Powstanie Komisji Edukacji Narodowej było wydarzeniem wiekopomnym. Działając w jednym z najtrudniejszych okresów w dziejach Polski, Komisja stała się ogniskiem dążeń reforma torskich, traktując wykszta łcenie i wychowanie jako czynnik politycznego odrodzenia i postępu

społecznego jako mobilizację sił dla przyszłości.

$.

Wychowanie obywatela było główną troską Komisji.

Jego treść rozumiana głęboko, humanitarnie i demokratycznie, w duchu postępu - miała sprawić, aby Obywatel

był "oświecony i cnotliwy w całym życiu, a zatemsprawiedliwy i czuły względem bliżnich".

Powołana

do życia wysiłkiem patriotycznie myślących

Komisja Edukacji Narodowej stała się

pierwszym w Europie i świecie organem państwowym kierującym całym systemem szkolnictwa '- od elementarnych

szkół wiejskich do uniwersytetów. Urząd ten troszczył ' się

o wszystko, co konieczne było dla sprawnego działania

systemu edukacji.

sił społeczeństwa

Program, który działaniom tym przyświecał, był programem demokratycznym, zmIerzał do zmniejszania i przezwyciężania

różnic

między

stanami . Wyraził to Hugo

Kołłątaj w słowach, które brzmią do dziś jak posłanie w

ludową i socjalistyczną przyszłość narod u: " ... pra wdzi wym

nieszczęściem wolnego narodu zawsze będzie nIerówność

edukacji bogatego i ubogiego".

Rozumiano,

że

nie ma skuteczniejszego lekarstwa na

słabości i dolegliwośCi niż "powszechna i ustawiczna instrukcja" umożlIwiająca reformy

ustrojowe. Pojmowano przez nią pows7erhne i nowoczesne kształcenie, zespolone z postępowym wychowaniem

obywatelskim. Komisja Edukacji Narod \) wej jako pierwsza

w Europie przystąpiła do tworzenia szkoły elementarnej,

ogarniającej całą młodzież, przekazującej uczniom podstawową wiedzę ogólną, matematyczną i przyrodniczą oraz

w zakresie higieny, jak również rozw I JaJącej sprawności

fizyczne i zawodowe konieczne do pracy w rolnictwie,

rzemiośle, handlu i przemyśle.

toczące

Rzeczpospolitą

Był to, wyrastający z patriotycznych, postępowych

i racjonalnych pobudek i przesłanek, program szkoły stanowiącej ognisko oświaty, kultury i twórczej myśli społecznej,

przeciwstawiającej

swoJ autorytet i działania

krzywdzie i wyzyskowi, ciemnocie i zabobonom, egoizmowi i prywacie.

Sprzyjał tym wielkim reformom model działania Komisji jako świeckiej władzy szkolnej I instytucji społecz­

nej, zarazem organizowanej przez państwo i ściśle Z nim

współpracującej. Przyświecał. o temu pionierskiemu dziełu

optymistyczne przekonanie o decydującej roli edukacji w

kształtowaniu

serc, umysłów

postaw społecznych

-

538 .·

" ... człowiek się ani złym ani cnotl iwym rodzi. Zycie nasze, złe lub cnotliwe , za l eży od wyobrażeń złych i dobrych,

które nam edukacja nad ała " .

Szerok o i nowocz eśnie , prekursorsko pojm owa nym za daniom szkoły podporz ądkowała Komisja Eduk ac ji Narod owe j treść progr amów i podręczników, metod y nauczania

i wych owa nia. Z aj muj ą c S i ę owocnie rozwojem w Polsc e

n ow oczesnej m yśli naukow e j najwa ż n ie jsze dla niej oparci e widziała w ogólnon a ro dowe j edukacji.

W prze konan iu , że o powodzeniu reformy zadecyduje

n auczycie l. wysoko podnies ion o rangę i autor y te t stanu

n a uczyc iel skiego, zapewniając grun towne wykształcen i e

pierwszej w polskich dzi ejac h kadrze świe ckich nauczycie li zdwodowych. Wielu z nich, wychowanych zgodn ie

z zasadami Oświ ecen ia w duchu patriotyzmu, roz umu

i wolności. odegrało ważną rolę w życiu polit yczny m kraju - w trudnych chwila ch i próbach dziejo wych następ­

n yc h d Ziesi ęcioleCl.

h ołdując

Komisja ,

idei d e mokratyzmu, wielokrotnie

w swy ch za mie rze niach i poczynilniach do

spol pcze ństwa oraz zas i ęgała jego opinii w m y śl tezy, że

"szko la narzędz ie m jest i emanacją społeczeństwa, którego

poparcie o sile jej stanowi". Pozwalało to Kom isji wychodzić poza krąg W(jadnień ściś l e szkolnych, odd zia ływać nie

t y lko na młode pokolpnie, lecz wpaj ać postępow e i patriot yczne · idee szer okim kr ę g o m n3rcdu. Był to patriotyzm

r ozumiany w sp osób głęboki i śWiatly, nacechowany got owością do międ 7ynarodowej współpracy i rozumiehiem

je j potrzeby.

odw oływa ła się

wybitnych Polaków, których połączyły

dzial ania Komisji Edukacji Nar.odowej, zn a l azły wyraz patfl o tyczn e cele głębokiej reformy, zdolnej

odrodzić naród i ocalić Ojczyzn ę. Spotkali się tam z polit yka mi i mężami stanu dział acze społeczni i int e l e ktualiści,

pr a w odawcy i da lekowzrccz ni przedstawiciele władz koś­

cielnych. Pot.rafill mimo różnic zdań kierować się wspólnymi zasadami tam. gdzie s z ło "o edukację publiczną, o cało ść jej funduszu i o dnskonałość rządu" . Tym się też w

wielkiE'j mierze tlilll1aczy . że gdy we wszystkich innych

d.ziedzinach życia puhlicznego działalność reformatorska

n ap otykała

przem nż ne pr zeszkody, stwarzane przez siły

wsteczne. w dziedzinie oświaty prz eh iegała ona planowo

. konsek wentnie po ostatn ie dni I Rzeczypospolite j.

W

Poz. 260

W oparciu 'O te tradycje i twórcze siły narodu dopiero

ludu pracującego dokonała · powszechnej rewolucji

oświatowej, umożliwiając najszerszym masom awans społeczny i intelektualny: Historyczny dorobek Po lski Ludowej na polu oświaty i wychowania potwierdza, że socjalizm zapewnia rozwój nowoczesnej wiedzy, powsz ec hnej

oświaty i postęp owego wychowania, te zaś czynniki tworzą trwałe żródła siły i

d yna miki rozw ojowe j nowego

ustroju.

władza

Manifest Polskiego Komitetu W y zwolen ia Na rodowego

jed no z nacze lnyc h z a d a ń odbudowę

szkolnictwa, be zp ł atność nauczania na wszyst kich s zczeblach oświaty, pełną reali zac ję obowiązku szkolnego oraz

wprowadził do szkolnictwa założenia pro gramowe odpowiadające p otrzebom post ę pu i wszechstronn ego rozwoju

narodu.

proklamował j ąko

Hasło dem okratyzacj i szkoły, postulat takiego ro zwoju systemu kszt a łcen ia , który zapewni mł odzieży ro botniczej i chłopskiej szeroki dostęp do wszystkich jego szczebli, a szkołę czyni kużnią gospodarczego i kulturalnego

postępu stało się jedn ym z naj waż n ie js zych punktów

programu I zjazdu Polski ej Partii Robotn icze j i znal az ło

mocne poparci e wszystkich sił Bloku De mokr atycznego .

W zestawieni u ! z ogromnymi stratami, jaki'e pon i'osło

w latach okupacji nauczycielstwo, w konfrontacji ze zniszczeniami majątku szkoln ego sięgającymi dwóch trzecich

jego substancji, dokonane w krótkim czasie dzieło odbudowy szkolnictwa i objęcia nim ziem przyw róconych Macierzy stało się jeszcze jednym wspaniałym, n iezniszczalnym symbolem odrodzenia narodowego.

dążeniach

ró ż norodne

Za c h owa ły

n astęp ne

pokolenia dumę z tego dorobku,

d7ięki któremu mógł stw ierdzić działacz Komisji:. "Jeden

w Europie jesteśmy naród, w którym rządowa władza dozore m wychowania młodzi eży zapizątać się uradziła".

h istoryczn ą roję w kształtow aniu

wzorców i treści patTlotyzmu , tworzeniu

p o stępu , hrmowan iu ducha obywatelskiego i budzeniu niezłomnej wia ry w odrodzen ie państwa, przyszłość naro du.

Komisja

ode gra ła

r.ajpiękn i ejs7.yc h

II.

Id ee i założenia Komisji Edukacji Narodowej były

kontynuowane i wzbogacane przez pokolenia bojowników

o wyzwolenie narodowe i spoleczne w dobie niew oli,

przez postępowe s i ły okresu międzywojennego i tysiące

działaczy tajnego nauczania w latach okupacji hitlerowskiej.

Ofiarny trud naucz ycie lstwa, wsparty d zia łaniem pań­

stwa i troską narodu, położył mocny fundament pod dalszy rozwój oświaty polskiej, stworzył przesłanki głębokiej

przebudowy społ eczeń stwa i człowieka, gospodarki i kultury, umożliwił kształcenie nie tylko dzieci i · młodzieży,

lecz również setek tysięcy dokształcających się ludzi dorosłych.

Do księgi najważniejszych dokonań tego pionierskiego

okresu wpisana została likwidacja analfabetyzmu oraz serdeczna opieka nad przeszło półtora milionową rzeszą dz ie ci

osamotnionych w wyniku wojny.

Nie było w naszych dziejach okresu, w którym szkoła

tak odp o wiedzialną służbę społeczną. Nie było

okresu, w którym tak wielki byłby wysiłek narodu i pań­

stwa służący rozwojowi oświaty. Z perspektywy trzyd zie stu już blisko lat Polski Ludowej donbek ten jawi się nam

jako historyczne dokonanie, stanowiące jedną z decydują­

cych dźwigni socjalistyc znego rozw ó ju kraju, awansu mas

lud owyc h i pomyślności całego narodu.

pełniłaby

Najważniejszą sprawą była przebudcwa i mode rn izacja programów nauczania i założeń wych owawczych. wyn ika jących z nadrzędnych

celów socjalist ycz ne j edukacji - przepojonych tr eśc iami naukowym i, ide a mi p<ltr iotyzrriu i internacjonalizmu. Wydatnie pomogło ternu wykorzystanie doświadczeń myśli krajów socjalistycznych

i postępowego dorobku szkolnictwa całego świata.

Nowy sys tem szkolny i nowe treści nauczan.ia, zapewnienie powszechności kształcenia na poziomie podsta wowym i znaczny rozwój jego wyższych szczebli -

~ .

Poz. 2:60

539

ws zystko to stalo sięrnożliwe przede wszystkim dzięki

przygo towa niu w ie lotys ięcznej, wyk waliii:kowanej i ideow e j kadry nauczycieli. Miliony Polek i PoLaków dorobek

swó j w pracy i działałności społecznej. osiągniętą w życiu

pozycję i możliwości dalszego awansu zawdzięczają bezpo·średnio szkole i nauczyciel om. Szkoła polska w tym

stworzone niemal od podstaw s zko lnictwo zawodowe dała społeczeństwu i g ospodarce miliony fachowców, łą­

Czących wiedzę i kwalifikacje zawodowe z aktywną post a wą społeczną, świadomośc i ą obywatel skich obow i ązków

o raz pat r ioty czny m i int ernacjonalis tycznYlń poczuciem odpow ie dz i aln o ścI.

o p rzEksztillca n iu się P,)lski w kraj ludzi oswleconych św i adczą (l:lne, wysuwające ją na j e dno z czotowych

mi e jsc w Furop:e . W latach 1946-1971 ponad 11 mln wychowank ó w opuściło szkoły podstawowe, ponad 1,5 mln l !c e a 09ólnokszta lcące, ponad 3 mln - szkoły zawodowe

szcz2b:a zasadniczego , ponad 2 mln - technika i licea zawo :lowe. pO:1ilcl 600 tys. - szkoły wyższe, które szczycą · się

s.zdciokrotnym w porównaniu do okresu przedwojenneg o

wzrostem liczby studentów.

W latach 1947-1 972 zhuclowaliśmy ponad 14 tys, bud ynków szkolnych, inte rnatów i placówek oświatowo-wy­

chowawczych oraz 90 tys. izb mi es zkalnych dla nauczycieli. R osnące nakłacly państwa wydatnie pomnożył sięgający

22 mld złotych wkład oFiarności społ~cznej w pamiętne j

akcji budowy szkół tysiąclecia, a następnie - budowy

szk ó ł i internatów.

Ściśle związany z rozwoj e m systemu szkolnego dorob e k Polski Ludowej stanowią stale rozbuclowywane i doskonalone placówki oświatowo-wychowilwcze, przedszkola

i św i etlice, domy d7.iec ka i domy kultury, kolonie i obozy,

zak ł ady dla dzieci wymagających specjalnej troski, a także

różnorodne urządzenia kultury fizycznej i sportu.

W ostatnich latach dokonał się kolejny przełom w

kształceniu i wychowaniu. Dziś już ponad 90% absolwentów szkół podstawowych kształci się dalej w różnych typach szkół .

Równocześnie

rozw ija się szybko szkolnictwo dla pracuj ących, obejmujące wszystkie szczeble kształcenia. Stan owi to dobry punkt wyjścia do stopniowej realizacji nowoczesnej zasady kszta łc enia us·ta wicznego, a dZIęki podnoszeni u kwalifikacji staje się nieodzownym czynnikiem

awansu zawodowego j społecznego ludzi pracy.

Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w pełnym

zrozumi e niu doniosłości dokonań na polu oświaty wyraża

wszystkim, którzy przyczynili s ię do odbudowy i rozwoju

na szego systemu oświatow eg0 nauczycielom i wetera n o m tego pięknego zawodu, wychowawcom i opiekunom,

wspó łd z iałającym ze szkołą pracownikom nauki, działa­

c zom państwowym i społecznym, członkom komitetów rodz icie lskich i opiekuńczych, .a k tywistom ruchu młodz i e­

ż oweg o słowa głębokiego uznania i podziękowania.

Ich to postawa, wiedza i d,)świadczenie, energia i inicj a tywa - stanowią najlepszą gwarancję wypełnienia nowych zadań, podjęcia nowych obowiązków, które wynik ają dla całego systemu oświaty . z oczywistych potrzeb

rozwoju socjalistycznej Polski.

m.

VI zjazd Polskiej Zjednoczonej P.a rti i Robotniczej naambitne cele i nowe Zddania zakładające dynam iczny rozwój gospodarczy i klllturalny naszego kraju, konieczność dalszej inte nsyfikacji produkcji dóbr dla pełniej­

szego zaspokoj e nia potrzeh materialnych i duchowych

społeczeństwa. Realizacja tych zadań wymaga dalszego

podnoszenia poziomu wykształcenia ogółu obywateli.

kreślił

Na obecny m etapie rozwoju społeczeństwa dotychczasowy system oświaty już ni e wystarcza i w najbliższych

latach powinien ulec daleko idącej przebud?wie.

Prace nad oceną obecnego systemu oświaty oraz propozycjami reform podjął powołany z inicjatywy Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zj ednoczonej

Partii Robotniczej - Komi tet Ekspertów dla opracowania

raportu o stanie oświaty w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. ·Wykonał on z p9wodzeniem powierzone mu zadanie, przedstawiając wyniki swych prac w "Rap orcie o stanie oświaty w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej".

W celu uzyskania opinii społeczeństwa o Raporcie

przeprowadzono nad nim dyskusję z udziałem nauczycieli;

działaczy politycznych i oświatowych. W dyskusji wypowiedziało się ponad 200 tys. osób, dzieląc troskę wyrażoną

w Raporcie o rozwój oświaty w Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej.

Perspektywy rewolucji naukowo-technicznej, potrzeba

p rzygotowania młodzieży do rozwiązywania zadań wynikających z szybko zmieniających się warunków życia

i pracy oraz konieczność wychowania świadomych i ideowych budowniczych socjalizmu w nasz ym kraju, stawia ·ją

przed systemem szkolnym zwiększone wymagania w dziedzinie

intelektualnego rozwoju dzieci i młodzieży, zdolnej do

samodzielnego uczenia się, clostrzegania i rozwiązywa­

nia nowych problemów, upowszechniania zgodnej z zasadami socjalizmu naukow ego wiedzy o sprawach kraju

i świata,

przygotowywania młodzieży do działalności prakty~z­

nej we wszystkich dziedzinach j ej aktywności życio­

wej,

kształtowania

postaw ideowych i emocjonalnego powią­

zania wychowanków z zadaniami budownictwa socjalistycznego.

Niezb ędne jest staranie o to, aby nowoczesny system

szkolny stwarzał lepsze możliwości wychowania i opieki

dla dzieci w wieku przedszk ol nym, zapewniał młodzieży

wysoki poziom wykształcen·ia ogólnego przez zorganizowanie powszechnego j obowią7kowego systemu kształcen ia

na poziomie średnim, przygotowywał do pracy i do ciągłe­

go doskonalenia wipdzy i umiejętności w całym okres ie

aktywności zawodowej, stwarza ł większe szanse rozwoju

młodzieży szczególn ie uzdolnionej, a równocześni e zapewni a ł opiekę i warunki .rozwoju dzieciom z odchyleniami od

norm rozwojowych.

VI zr.e formowanym systemie szkolnym głównym ogniw em powinna być powsze chna średnia szkoła ogólnokształ ­

cąca. Efektywność kształcenia i wychowania na puziomie

--------------------------------------------~------------------------------------------

średnim będzie przesądzać o przygotowaniu do pracy i ży­

cia całego naszego społeczeństwa. Szkoła ta zadecyduje

o miejscu i roli jed.nostki w życiu społecznym w najbliż­

szych dz i esięcioleciach i stopniu przygotowania przyszłych

pokoleń do tworzenia warunków materialnego, społeczne­

go i kulturalnego życia obywateli.

Szkoła średnia

z zakresu języka i historii ojczystej, praw przyrody i rozwoju społecznego, zasady techniki i technologii oraz

współżycia społecznego.

Zakres tej części programu pow :nlen wypełniać więk­

ogólnego budżetu czasu przewidzianego na ksz t ał­

cenie.

szość

powinna zapewnić młodzieży jednolite

Drugą

częsc

programu stanowić będzie real izacja

w i edzę o przyrodzie i społe­

przedmiotów fakultatywnych, u względniających zaintereczeństwie, nauczyć samodzielnie myśleć i twórczo rozwią­

sowania i uzdolnienia indywidualne uczniów.

zywać p\"oblemy wynikające z dynamicznych zmian w warunkach pracy i życia, zapewnić przygotowan ie do podję­

Treść i metody nauczania powinny kształtować twórcia pracy i dalszej nauki, wyposażyć w możliwości ciągłe­

czą, ideową i aktywną osobowość wychowanków oraz dago doskonalenia wiedzy, umiejętności zawodowych i włas­

. wać im przygotowanie do życia. Dobór treści poszczególnej osobowości.

nych przedmiotów nauczania w powszechnej szko!e śred­

niej powinien uwzględniać aktualne osiągnięcia odpowiedNależy dążyć, aby kształcenie i wychowanie na poziomie średnim zapewniło uformowan i. e świadomości spo- nich dyscyplin naukowych oraz stwarzać możliwości aktualizowania programów nauczallla w toku pr acy szkoły

łecznej i moralnej jednostki, która tej jednostce pozwoli

zgodnie z naj nowszymi OSiągnięciami nauki, techniki i kulżyć i pracować w socjalistycznych formach organizacji

społeczeństwa oraz zmieniać to społeczeństwo zgodnie

tury.

z jego udami i wartościami. Kształcenie na poziomie śred­

Treś'cj kształcenia powinny zapewnić rozwój zdolności

nim powinno też przygotować dorastające pokolenia do

poznawczych uczniów i ich zainteresowań oraz umożliwiać

twórczego rozwijania kultury.

kształtowanie celów, norm, zasad oraz poglądów, przekoSystem kształcenia i wychowania w Polskiej Rzeczy- nań i postaw młodzieży. Powinny również dać jej podstapospolitej Ludowej powinien zawierać następujące założe­ wy do właściwego postępowania w nowoczesnym spolec~eństwie i do stałego poszerzania Wiedzy ogólnej i zania kierunkowe

wodowej w kształceniu ustawicznym.

1. Stopniowe upowszechnianie wychowania przedszkolnego w mieście i na wsi.

W ramach systemu powszechnej lO-letniej szkoły

średniej będą organizowane szkoły artystyczne lub ciągi

klas o tym profilu. Dla młodzieży, która nie ukończy szkoPrzedszkole powinno zapewnić właściwy rozwój fizyczny, umysłowy i społeczny dziecka poprzez kształtowa- ły średniej, będą organizowane klasy przygotowujące do

. nie jego postaw, zainteresowań, wyrabianie umiejętności,

zawodu. Klasy takie prowadzone też będą w szkołach

specjalnych.

sprawności oraz poszerzanie zasobu wiedAY, rozbudzanie

uczuć patriotycznych, rozwijanie mowy i myślenia, a także

3. Kształcenie zawodowe powinno służyć przygotowawrażliwości estetycznej. Przedszkole powinno przygotowyniu do pracy kwalifikowanych ropotników, techników i inwać wychowanków do przyszłej systematycznej pracy w

nych pracowników, modernizacji ich kwalifikacji i ustaszkole i przyspieszać ich społeczne oraz intelektualne dojwicznemu doskonaleniu wiedzy, umiejętności i kultury

rzewanie.

praćujących ..

Upowszechniając stopniowo rozne formy wychowania

Zgodnie z potrzebami gospodarki narodowej organizoprzedszkolnego należy w pierwszej kolejności objąć powszechnym wychowaniem przedszkolnym dzieci przynaj- wane będą

mniej na rok prźed podjęciem obowiązku szkolnego.

- szkoły zawodowe - między innymi przyzakładowe na podbudowie lO-letniej średniej szkoł y ogólnokształ­

2. Zapewnienie powszechnego wykształcenia średnie­

cącej, przygotowujące wysoko kwalifikowanych ro~

go przez realizujące jednolity program kształcenia podstabotników, rolników, rzemieślników i pracowników

wowego i średniego średnie szkoły ogólnokształcące, któusług. W szkołach tych kształceni będą także technicy

rych czasokres nauczania określa się na lat 10, zgodnie

i inni wysoko kwalifikowani pracownicy różnych zaz zasadami wariantu IIA Raportu Komitetu Ekspertów.

wodów. Okres nauki w tych szkołach, w zależności od

Szkoła ta będzie jednolita pod względem programopotrzeb specjalizacji zawodowej i stopnia koniecznych

kwalifikacji, trwać będzie od pół roku do 2 lat, a w

.w ym w mieście i na wsi.

szczególnie uzasadnionych przypadkach - dłużej,

W obrębie powszechnej ogólnokształcącej lO-letniej

ośrodki ustawicznego kształcenia i doskonalenia zawoszkoły średniej wyodrębni się dwa cykle kształcenia: naIJdowego - głównie w oparciu o istniejące szkoły zaczanie początkowe w klasach I-III oraz nauczanie systewodowe - prowadzące kwalifikacyjne kursy zawodomatyczne w klasach IV-X.

we w zawodach robotniczych i równorzędnych, trwające do 1 roku, a przygotowujące absolwentów szkoły

Nauczanie początkowe powinno spełniać funkcje opielO-letniej do pracy na stanowiskach wymagających wąs­

kuńczo-wychowawcze, poznawcze i sprawnościowe.

kiego przyuczenia zawodowego oraz kursy przysposoProgram cyklu kształcenia w klasach IV-X składać

bienia zawodowego, rekwalifikacyjne, modernizacji, dosię będzie z dwóch części. Pierwsza z nich jednolita i oboskonalenia i podnoszenia kwalifikacji dla osób zawowiązująca wszystkich uczniów, w której dominować będz i e

dowo czynnych (w zawodach robotniczych i średniego

układ liniowy, obejmie podstawowe i niezbędne . treści

.personelu).

wykształcenie

obejmujące

Monil.or Polski Nr 44

-

Treści kształcenia zawodowego odpowiadać powinny

wymaganiom gospodarki narodowej. Szybkle .prz eob raże­

n ia w tec hnice, technologii i organizacji produkcji st-w-arzaj,) konieczność kształtowania sze rukoprofilow yc h zaWodów.

.

4.

Absolwenci lO-letniej

pod e jmow ać pracę zawodową

szkoły

średniej

będą

Syst e m kształcen i a w szkole wyższej zawierać powini en możliwość zaliczania określonych grup przedmiotów

na podstawie' wykonywania prac badawczych i wdroże­

niowy ch . Koncepcja ta sprzyj ać powmna coraz pełniejszej

ind ywidualizacji studiów.

wlączenle

nauki medyczne, biologiczne, rolnicze,

nauki społeczne, humanistyczne.

5. Reforma systemu oświatowego w Polskiej Rzeczypośpolitej Ludowej i upowszechnienle założonej koncepcji

szkoły średńi e j stwarzają określone konsekwe~cje dla

szkolnictwa wyższego i wymagilją zmian w jego modelu,

strukturze · i· rozmiarach kształcenia.

Na studia wyższe będą mogli być pr zy jmowani absolwenci

lO-letniej szkoły średniej, któr zy potwierdzili swe

szczególne uzdolnienia w olimpiadach przedmiotowych

,i konkursach organizowanych ce.n tralnie,

2-letnich szkół specjaliz<J c ji kierunkowej,

zawodowych na

Skoncentrowanie się w program ac h studiów na za gadnieniach kierunkowych p,)Zwoli na wcześniejsze kończenie

studlÓW prze z młodz i eż zdolną i pracowltą.

Ind ywidua liz acja w proces ie kształcenia oraz sze roki e

studentów do prowadzonych w uczelni prac bad awc zych i wdrożeniowy c h stworzy możliw ość ukształto­

wania świadomej swych ce lów, aktywnej, ideowej i twórczej osobowości absolwentów.

n a uki ścisłe i techniczne,

szkół

Koncepcja programowa W szkołach wyższ y ch zakła­

powinna wykorz ystanie w toku kształcenia najnowszych, najbardziej wartoŚ c iowych osiągnięć nauki w zakreSie określonych dyscyplin , wpajać studentom umiejętność

samodzi e lne go f o rmuł owania I ro związywania problemów

oraz t wórczego stosowania tPj w iedzy w praktyce.

dać

mO~11i

lub kontynuować ksz ta lceni e.

Absolwen ci lO-letniej s z koły średniej, zamierzający podjGć

s t ud ia w yższe zgodnie z pot rzebami gospodarki i kultur y ,

będą przygotowywani do tych studiów przez szkoly specjalistyczne (szkoły specjali zac ji k ie runkowej) o dwuletn im okresie naucza n'a. Dwuletnie szkoły specjalistyczne

przygotowują ce absolwe ntów do dalszego kształcen i a w

szkolach wyższych i pracy w niekt6rych zawodach będą

zróżnicow a ne wedlug różnych profilów, np.

~

Poz. 260

541

podbudowie

lO-le tnie j

szkoły

Realizacja zarysowanego modelu szkoły wyższej wybędzie podjęcia przez M:nisterstwo Nauki, Szkoł­

n ictwa Wyższego i Techn iki dZ i ałań zmierzających do wyraźnego przyspieszenia tempa kształcenia kadr naukowych,

podniesienIa poziomu dyd a ktycznego ora z wzrostu nakła­

dów inwestycyjnych, rozbudowy bazy dydaktycznej i socjalnej, a tak że modernizacji wyposażenia uczelni.

magać

6. Z ałożen iem nowego systemu kształcenia w szkołach

i uczelniach będzie pełna drożność programowa i organizacyjna, zapewniającil możliwość . podejmowania kształcenia

w różnych typach szkół i uczelni. Doskonalić należy system szkół, kursów i studiów, umożliwiający podnoszenie

kwai'ifikacji zawodowych i ogólnego poziomu wykształce­

n ia dorosłych - absolwentów dotychczasowych szczebli

i form kształcenia.

średniej,

lO-letniej szkoły średniej po co najmniej dwuletnim stawzorowej pracy lub po wzorowym odbyciu służby

wojskowej.

żu

Szkoła wyższa powinna rozwijać i harmon ij nie łączyć

zadanTa kształc e nia i wychowania kadr o najwyższych

kwalifikacjach naukowych i zawodowych z funkcjami n a ukowo-bad a wczymi wynikającymi z potrzeb społeczno-go­

spod a rczego rozwoju kraju i postępu . nauki i techn iki.

Równ ocześnie w coraz wyższym stopniu stawać się musi

ośrodkiem doskonalenia czynnych zawodowo

pracowników i aktualizacji ich wiedzy w systemIe kształcenia ustawicznego.

Proces kształcenia - wynikający z tak rozumianej roli

szkoly wyższej- powinien być opa rty o zasadę integr acji

dydaktyki, badań naukowych i twórczej, wykorzystującej

osiągnięcia nauki działalności praktycznej. Wymaga ona

włączenia studentów · w jak na jszersze j mi e rze do prac badawczo-rozwojowych, prowadzonych przez uczelnie.

IV.

Przeobr aże nia systemu oświaty są sprawą całego narodu, całego wychowującego społeczeństwa i wszystkich

jego instytucji. Muszą być traktowane w nierozerwa lnym

i wzajemnym zw iązku z całością życia i rozwoju społecz­

nego. Wszystkie elementy, szczeble i formy instytucjonalne systemu oświaty są wzajemnie powiązańe, współzależ­

ne i wspierają system szkolny . "Trzeba stworzyć możliwie

szeroki' system kształcenia i wychowania - jak postuluje

Raport Komitetu Ekspertów - łąrzący wszystkie instytucje kształcące i wychowujące, od rodziny rozpoczynając,

p rzez przedszkola, szkoły wszystkich stopni, instytucje

oświaty pozaszkolnej, zakłady pracy itp. i kierowany jednolitymi zasadami polityki oświatowej państwa".

Reforma musi zatem objflć wszystkie ogniwa s ys temu

szczególnie szkolnictwa, które stanowi podstawę tego systemu.

·oświaty, - a

Realizacja celów i zadań stawianych systemowi 05Wlaty wymaga opartych na racjonalnych prz es łankach form

i organizacji kształcenia i wychowania orilZ stosowania

Pozwoli to na osiągnięcie korzys tniejsz yc h efektów intensywnych me tod nauczania i uczen ia się . Wykorzystudydaktycznych i wychowawczych, ukształtowanie oso bo- jąc dotychczasowy dorobek najbardziej twórczych nauwości. pożądanej z punktu widzenia socjalistycznycH ideaczycieli,wprowadzić należy ' do wszystkich s zkó ł tąkie

łów wychowawczych oraz umożliwi szersze uwzględnienie

metody, formy i środki nauczania oraz wychowaniu, które

zainteresowań młodzieży poprzez indy widualizację studiów. . będą gwarantowały pełny rozwój intelektualny uczniów,

-

54? -

kształt ó wały umiejętność

logicznego myślenia i wyrabiały

Nowa , szkoła powinna mieć zapewnione nowoczesne środki dydaktyczne, ula"

twiające uczenie się i samokształcenie, środki wiz ua lne

i audiowizualne, testy ułatwiające kontrolę i samokontrol ę .

Konieczna jest równ ie ż rozbudowa bazy materialne j s z kół

w postaci laboratoriów, czytelni, pracowni, pomieszcz e ń do

nauczania, sal gimnastycznych, boisk sp ortowy ch itp.

posta wę społecznego zaangażowania.

nia syvych zad ań opiekuńczych i wychowawczych na dcodze upowsz echnienia wiedzy j kultury pedagogicznej przez

szkoły, zwi ąZki zawodo we oraz instytucje i organizacje

społeczne. W wykonywaniu swy ch zadań oświatowo-wy­

chowa wczych rodzina powinna by': otoczona kompleksową

,opieką państwa i instytucji społec z nych.

Obok rodziny i szkoły jedną z ważnych ins tytucji

i wychowawczych jest zakład pracy, który

powinien kontynuować d zi ałalność wychowaw cz ą i kszt aiceniową s zk oły. Powinien on łączyć wychowawczy wplyw

pracy zawodowe j z organizowaniem uczestnictwa w kul turze i dzi a łalności społ e cznej, har m onizować wymaga n; a

techniki i postępu organizacyjnego ze stałym podnosz en iem kwalifikacji zawodowych ludzi pracy. W przyszłośc i

coraz bardziej będą wzras t a ł y zada nia i odpow i edzialno ś ć

zakład ó w pracy w zakres:e kształ-towania wz or ów pos tę ­

powania i poglądów człowieka pracującego.

oświatowych

Nowoczesna szkoła staje się terenem różnorodnej,

ws zechstro nne j aktywności uczniów. Sprzyja ć temu powinna taka organizacja procesu dydaktycznego, która pozwoli

na wyeksponowanie treści o walorach wychowa'w czych

~ wychowywanie przez pracę.

Szkoła

zapewni ucznio m

warunki do upraw iania działalności poznaw cze j, twó rcze j,

,o rganizacyjn e j, artystycznej, rozrywkowej, technicznej,

gos podarczo- produkcyj ne j, sport owo-t urys tyczne j, towarz yskie j - a WięC do działalności daleko wykraczając e j

poza czynnoscl związane z pro cesem dydaktycznym.

Ws zystko to wymaga stworzenia dogodnych warunków

dla rozwoju samodzielności, samorządności, a także indywidua In yc h zamiłowań i uzdolrGeń dzieci i młodzieży.

Aspiracje zawodowe i zain te resowan ia młodzieży powinny być kształtowane pod kątem potrzeb g ospodarki.

j kultury narodowej . W związku z tym konieczna jest rozbudowa systemu orientacji szkolnej i poradnictwa wychowawczo-zawodowego, umożliwiającego stalą obs erwację

zainteresowań i postępów w nauce szkolnej ucznia, ujawn ia nie jego uzdolnień oraz wskazywanie kierunków dalszego kształcenia i pracy zawodowej.,

Zadania podstawowych ogniw systemu szkolnego w

zakresie kształcenia i wychowania ' mogą być skutecznie

realizowane tylko w ścisłym powiązaniu z rodziną i innymi instytucjami, które przekazują informacje naukowe,

umiejętności

praktyczne, wartości moraIne, ęstetyczne,

kulturowe, wzory zachowań i ocen.

W ogólnym systemie oświaty coraz większe zadania

przed .rodziną, zakładami 'pracy i związkami zawodowymi, organizacjami młodzieżowymi i społecznymi, instytucjami ochrony zdrowia, instytucjamj opieki nad dziećmi

i młodzie ż ą', wojskiem, instytucjami kulturalno-oświatowy­

mi, naukowymi i artystycznymi, instytucjami upowszechniającymi wiedzę, wartości moralne i zasady współżycia

społecznego, środkami masowej informacji, instytucj ami

sportu i turystyki i innymi.

stają

Koordynacja wpływów i działań tych instytucji pozwoli na stworzenie pełnego środowiska wychowawcze go,

umożliwi optymalizację procesu ksztalce n'ia i wychowania

dzieci i młodzieży, zwłaszcza w przyswajaniu podstawowych norm moralnych.

Obywatelska gotowość służen i a sprawie Polski, jej

rozwojowi i dobremu imieniu, wiara w swój naród i swoją

socjalistyczną Ojczyznę jest naczelnym obowiązkiem patriotycznym całej młodzieży; jest zarazem - bez względu

na światopogląd -nakazem moralnym dla wszystkich,

którzy z obowiązku rodzinnego, zawodowego lub społecz­

nego zajmują się wychowaniem dzieci i młodzieży. Każdy,

komu bliska jest Polska, ma warunki, by wnieść swój

:wkład w patriotyczne wychowanie młodzieży.

W systemie oświatowym poważną rolę pełni rodzina

jako pierwsza instytucja kształcenia i wychowania c z ło­

:wieka. Rodzice powinni być przyg,o towani do wykonywa-

I s totną funkcję

w procesie kształcenia i wychowania

org aniz ac je młodzieżowe i społ eczne . Uzup e łniają

one, k o ntynuują i inten syfiku ją wpływ szkoły, współdz i a­

ł ają z rodziną, kierują n-aturalnymi dążeniami młodzieży,

a po nadto mogą wykorzystywać wp ł yw grup rówi e śników

dla utrwal ania oddziaływań wychowawczych sys~emu

oświaty, Będąc czynn ikiem wychowania obywatelski e go

i polityczn ego przygotowują do działalności publicznej,

życia społecznego i pełnego uczestnictwa w kulturze. Ponadto prowadzą one działalność w z.a kresie przygotowania zawodowego. Organizacje młodzieżo we ,i społeczne są

szkołą ' życia i instytucją . wychowania przez życie.

p e łnią

Istotną rolę w kształceniu i wychowaniu znacznej cz c;ś ­

ci ml.odzież y spełniają S i ły Zbrojne Polskiej Rzeczypospo litej Ludowej. Wpływ wychowawczy wojska opiera się ha

dyscyplin ie, działaniu w sposób wysoce zorganizowa ny,

stos owaniu nowoczesnej techniki, eksponowaniu wartości

p olityczno-m oralnych jako podstawowego Warunku efektywności współdziałania w kolektywie. Ludowe Wojsko

Polskje przygotowuje specjalistów dla gospodarki narodowe'j, wyrównuje braki w wykształceniu młodzi eży , uła twia

jej start życ iowy . Wojsko jest szkołą życia, obywate lsk ie go wychowania i spolecznego zaangażowania. Z te g o

względu doniosła jest jego rcla dla edukacji młod e go pokolenia.

.

Powszechne wychowanie fizyczne połączone ze sportem i turystyką w systemie ośw iaty będz i e cor az poważ ­

n ie jszym czynnikiem oddziaływania na postilwy dzieci,

młodz ie ży i dorosłych. Obok wychowan ia fizyczne go mł o ­

dzieży sport i turystyka powinny kształtować najbardziej

wartościowe cechy charakteru, a także umożliw i ać poznanie własnego kraju i świata. Dalszy rozwój Tóżnych form

wychowan ia fizycznego, sportu i turystyki jest nieodzowny dla intensyfikacji pro cesów wychowania przede wszystk im w perspektywie zwi ę kszania się czasu wo lnego s połeczeństwa.

W skoordynowanym systemie ośw iaty instytucje kulartystyczne i upowszechniania wiedzy

wnoszą wkład w wychowanie estetyczne i kształceni i~

przez sztukę, kształcenie ustawiczne i upowszechnianie

wiedzy naukowej . Reso rt kultury i sztuki oraz różne organizacje społeczne, instytucje naukowe i upowszechniania

wiedzy, bUblioteki, muzea, teatry, kina i środki masowego

przekazu powinny ściślej koordynować sw oje programy

oświatowe i wychowawcze z działan ia mi szkoły, rodziny

i organizacji młodzi eż owych.

turalno-ośw iatowe ,

Prasa, r,~dio i telewizja powinny być poważnym sojusznik iem systemu szkolnego i instytucji kształcenia ustawicznego.

2) etapie całościowych wdrożeń, który powinien się rozpocząć naj póż niej w 1978 roku .

Program

stopniowego wprowadzania powszechnego

powinien przeWidywać w ::l runki organizacyjne, kadrowe, lokalowe i wyposażenie sZk.oln:ctwa,

które umożliw ią pomyślne wprowadzenie w życie now ego

systemu ksztalcenla i wychowania. Realizacja tego programu wymagać będzie znacznych nakładów fmansow ych na

modernizację szkolnictwa i dalszą poprawę warunków pracy i życia nauczycieli.

kształcenia

Utworzenie jednolitego, powszechnego i obowiązko­

wego systemu kształcenia na poziomie śr e dnim wymaga

wielok ie runk,owych prac przyg o towdwczych ze strony

Rządu.

Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowe j z zadowoleni em stwierdza, że prace te zostały już przez Rząd podjęte

w formie dział a ń, który ch cel e m jest wyrównanie poziomu

s zkół pracujący c h w różnych warunkach oraz podn iesi e n ie

efektywności pracy szkolnictwa.

Sejm Pols-kiej Rzeczypospolitej Ludowej zwraca

do Rządu o

-

Upowszechnienie szkolnictwa ' średni e go oraz podnosze nie poziomu dydaktyczno-wychowawczego w szkołach

wymagają stałego dopływu do szkolnictwa wysoko kwalifikowanej, nowocześnie przygotowanej kadry nauczycielskiej oraz wydatnego podniesienia wiedzy czynnych nauczycieli i wychowawców.

Kształcenie

będą przebiegały

w dwóch

1) . E!tapie przygotowawczym, prac programowych i organ izacy jnych oraz ' eksperymentów i wstępnych wdrożeń,

przedłożenie w 1975 r. projektu ustawy o syst e m ie edukacji narodowej roz wijającej i konkretyzującej założe­

nia określone w niniejszej uch wa le,

środków finansowych i inwestycyjnych

dla realizacji programu przebudowy systemu edukacji narodowej i up :Jwszechnienia szkoły śred­

niej,

zapewnienie

opracowanie nowoczesnego systemu z arządzania c ałoś­

cią oświaty, odpowiadającego potrzebom społeczno-go­

spodarczego rozwoju kraju,

nauczycieli i wychowawców

odbywać się będzie

w systemie studiów magisterskich.

Czynni nauczyciele nie posiadający ukończonych studiów

wyższych mają możliwość w ciągu 10-12 lat uzupełnieni'a

swego wykształcenia w system ie zorganizowanego szkolnictwa wyższego dla pracujących.

Dalsze prace nad reformą

etapach

się

niezbędnych

przyszłych

Dalsze organizowanie zbiorczych szkół gminnych, nowoczesnych, dobrze wyposażonych, z liczną i specjalistycznie przygotowaną kadrą nauczycielską sprzyjać będzie

podnoszeniu efektywności kształcenia.

średniego

przeprowadzenie studiów koniecznych dla określ enia

przewidywanych społecznych i g;)spodarczych sku tków

upo wszechnienia wy kszta łcenia średniego.

Sejm Polskiej Rzeczypospolitej ludowej wyraia przekonanie, ' iż uchwala ta, podjęta w 200-lecie powst.ania Komisji Edukacji Narodowej. rozp ,lCzyna wielkie dzi eło budowy .-nowoczesnego systemu oświaty, odpow iad a jącego

żywotnym interesom narodu i zapewniająceqo społeczeń­

stwu po raz pierwszy w historii naszego kraju powszechne wykształcenie średnie.

Ma rs z ałe k Sejmu: S. Gucwa

261

ZARZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 20 września 1973 r.

w sprawie

sławek

zryczałtowanego

oprocentowania kredytu rataln rqo udzit>lanego pr7Pl spółdzielnie

na zakup środków I narz ędzi produkcji rolofd.

oszcz ędnościow o-poż yczkowe

Na podstawie § 5 u chwały nr 1.98 Rady Ministrów

z dnia II sierpn ia 1973 r w sprawie detalicznej sprzedaży

oraz św i adczenia usług dla l udności przez jednostki gospodarki uspołecznionej na warunkach kredytu fataln ego

(Monitor Polski Nr 37, p0Z. 22.5) ziHządza s i ę , co nast(~puie