Zarządzenie nr 64 Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 1973 r. w sprawie zwiększenia zakresu inwestycji modernizacyjnych w ogólnych rozmiarach inwestycji produkcyjnych.

§ 1. Instytut Przemysłu Drobnego i Rzemiosła przekształca się w Instytut Ekonomiki Usług i Drobnej Wytwórczości,

w zakresie ekonomiki, organizacji i techniki US[ug oraz

drobnej wytwórczości.

zakres działania Iristytutu i jego

oraz zakres i sposób d z iałania jego

organów określa statut nadany przez Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług .

§ 5.

Szczegółowy

strukturę organizacyjną

§ 6. Instytut przejmie majątek oraz prawa i zobowią­

zania Instytutu Przemysłu Drobnego i Rzem i osła, utworzonego uchwałą nr 401 Rady Ministrów z dnia 30 maja 1953 r.

zwany dalej "Instytutem".

§ 2. Instytut ma siedzibę w m. st. Warszawie.

§ 7. Pracownicy Instytutu Przemysłu Drobnego i Rze§ 3. Nadzór nad Instytutem sprawuje Minister Handlu

Wewnętrznego

i Usług.

§ 4. Przedmiotem działania Instytutu jest prowadzenie prac naukowo-badawczych, rozwojowych oraz wdrożeń

miosła stają się

pracownikami Instytutu.

§ 8. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia

z mocą od dnia 15 sierpnia 1973 r.

Prezes Rady Ministrów: P. Jaroszewicz

212

ZARZĄDZENIE

Nr 64 PREZESA RADY MINISTROW

z dnia 10 sierpnia 1973 r.

w sprawie

zwiększenia

zakresu inwestycji modernizacyjnych w ogólnych rozmiarach inwestycji produkcyjnych.

Węzłowym

problemem wymagającym skutecznego

w perspektywie najbliższych lat jest zasadn icze rozszerzenie procesów modernizacyjnych w gospodarce narod owej, a w konsekwencji zwiększenie udziału in westycji modernizacyjnych, zwłaszcza w przemyśle,

j ograniczenie do niezbędnych rozmiarów budownictwa

kuba tmowego.

rozwiązywania

W związku z uchwałą nr 38 Rady. Ministrów z dnia

24 lutego 1973 r. w spr a wie wzm ocnienia dyscypliny inwes tyc y jnej or az stosow ania środków ekonomicznych i finansowych u s pr a wniając y ch proces inwestowa nia w jedn os tkach państwowych (Mo nitor Polski Nr 11, poz. 63) oraz

w cel u z w i ę ksz en ia efekt ów i pr a widł o wego ks z tałtow a nia

polit yki inwes tyc yjnej z ar ządza si ę , co następuje

§ 1. 1. Za tw ierdza s i ę kryteria techniczno-ekonomiczne in we stycji mod erni zacy jnych w prz e myśle, s tanowiące

załą czni k do nin ie jszego z a rządzenia.

2. Ministrowie nad z o ru j ą cy inwestorów w poszczególnych gałęziach p r zemysłu określą szc ze gółowe zakresy inwestycji modern izacy jnych dla tych gałęzi, opierając się

na ramowym zakresie inwestycji modernizacyjnych, stano~

wiącym odrębne wydawnictwo.

3. Kryteria, o których mowa w ust. t, powinny stanowić podstawę do stosowania preferencji w systemie eko-

nomiczno-finansowym oraz kwalifikowania inwestycji jako

modernizacyjnych w fazie ich programowania, projektowania, planowania,. kredytowania i w ewidencji sprawozda wczo-statystyczne j.

§ 2. 1. Jednostki organizacyjne upowaznlOne do zatwierdzania z a łożeń techniczno-ekonomicznych inwestycji

prz e mysłowych, przed podjęciem decyzji o budowie nowego lub kapitalnej rozbudowie istniejącego zakładu są

obowiązane rozpatrzyć celowość i efektywność tego rodzaju inwestycji w por ó wn aniu d~J modernizacji istnieją­

cych zakład ó w, Wybór formy inwestowan ia (pomiędzy budovv ą nową, ro z budow ą a mod e rnizacją) powmien b y ć rozstrz ygany na podstawie an a lizy i porówn a wczego rachunku

efe k tywności ekonom iczne j, z uwz gl ęd nieniem czynnika

czasu.

2. W uzas adnionych wy p adkac h d o in we styc ji modernizacy jnych m o gą być zaliczane ró w n i eż inwe stycje po ł ą­

c zo ne z częś ci ową ro zb ud ow ą istni e j ącyc h zakładów

i ob ie któw pr od ukcyjnych, jeż e li spełniają warunki okreś­

lone w kryteriach techniczno-ekonomicznych, załączonych

do niniejszego zarządzenia.

3. Do inwestycji modernizacyjnych należy zaliczać

inwestycje odtworzeniowe, polegające na zakupie i zainstalowaniu nowych maszyn i urządzeń w zamian zużytych

lub przestarzałych technicznie i ekonomicznie, jeśli nowe

-

Poz.Zł2

-

maszyny i urządzenia produkcyjne i pomocni.cze zapewniają zwiększenie pTodukcji, ol:mrienie kosztów wytwarzania

lub unowocześnienie wywbów.

narodowych {rad narodowych miast

wództwl:.

L Zakwalifikowanie inwestycji jako modernizacyjneJ następuje przy zatwierdzaniu w obowiązującym

trybie z'a łożeń techniczno-ekonomicznych. inwesty~Ji.

2.. Zobowiązuje Się Ministrów Ko,m unikacji, Zeglugi,

Rolnictwa do dos,tosowania kryteriów, o Itłó­

rych mowa w § l ust. l, do specyfiki nadzorowanych resortów.

§ 3.

2. Decyzja kwalifikująca inwestycje do inwestycji

modernizacyjnych powinna uwzględniać zakres rzeczowy

inwestycji, rachunek ekonomiczny oraz odjJ{)wiednio skróeony okres kredytowanIa inwestycji w stosunku do inwestycji nowych.

'

1: Wykonanie zarządzenia powierza się zainteresowanym ministrom oraz prezydiom wojewódzkich rad

wyłączonych

z ~oje­

Łączności i

§ 5.

Zaleca

się

centralnym

prowadzącym działalność

związkom

przemysłową

spółdzielni

stosowanie kryte-

riów, o których mowa w § l ust.. 1.

§ '6.

Zarządzenie

wchodzi w zycie z dniem ogłoszenia .

. § 4.

Prezes Rady Ministrów: P.. Jawszewicz

,,

Monitor Polski Nr 35

211

ZARZĄDZENIE Nr 63 PREZESA RADY MINISTROW

z dnia 7 .sierpnia 1973 r.

w sprawie przekształcenia Instytutu Przemysłu Drobnego i Rzemiosła w Instytut Ekonomiki Usług

Drobnej

Wytwórczości.

Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r.

o instytutach naukowo-badawczych (Dz. U. z 1965 r. Nr 19,

poz. 129 i z 1973 r. Nr 12, poz. 89) zarządza się, co nastę­

puje

Załącznik do zarządzenł.a nr 64 Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia: 1973' r. (poz. 2'f2'».

KRYTERIA TECHNICZNO-EKONOMICZNE INWESTYCJI MODERNIZACYJNYCH W' PRZEMYŚLE

1. Wstęp. '

Obecny okres intensywnego rozwoju gospodarki narodowej i towarzyszące jemu jakościowe przemiany w dzie_ dzinie techniki i technologii wytwarzania w przemyśl.e wy,

magają kontynuowania na szerszą skalę zap0czątkowanycn

procesów modernj.zacyjnych i na tym tle świadomego

ksztaltowaIllia polityki inwestycyjnej, ukierunkowania

działań oraz zastosowania środków technicznych i ekonomicznych dla jej skutecznej realizacji.

nieź. czas trwania danego pnedsięwz.i.ęcia . (zadania) oraz

okres zwrotu ponoszonych nakładów z uzyskanych wyników.

2. Modernizacja przemysłu.

Przez pojęcie modernizacji przemystu należy rozumieć

z reguły szeroki zakres trwale pro.wadzonych p.rzedsięwzięć

organiza.c yjno-technicznych,. w kfórych wyniku poziom

metod wytwarzania dóbr materialnych będz.ie. ulegał sta,.

łelil11:1 wzrostowi odpowiadającemu zmieniającym. się potrzehom i ogólnym wymaganiom rozwoju sp.ołeczno-g· ospo­

darczego.

W perspektywie lat 1974-1980 powinien zwiększyć

modernizacyjnych w ogólnych rozmiarach inwestycji. Jest to nieodzowne przede

wszystkim w przemyśle w celu stworzenia warunków do

Charakter i zakres modernizacji są rozne w poszczeintensyfikacji produkcji, ' unowocześman-ia procesów wygólnych grupach przedsiębiorstw, gałęziach wytwórczości

twórczych i wdrażania nowych postępowych technologii,

(usług). i dziedzinach przemysłu. W przemysłach surowcoszybszego osiągania efektów gospodarczych z panoszonych

. wych będą to przede wszystkim procesy mechan'izacji,.

nakładów oraz optymalizacji kosztów wytwarzania .. Prze-o

zmierzające do. obniżenia robót ciężkich oraz do intensymawia za tym również zarysowująca się w perspektywie

fikacji

wydobycia, w przemysłach natomIast przetwórtego okresu odmienna. sytuacja demcgraficzna - znacznie

czych głównie unowocześnienie procesów technologIczniższy przyrost nowych sił roboczych.

nych w podstawowych lub we wszystkich ogniwach procesu w:ytwórczego' z zastosowaniem linii automatycznych,

W przeciwieństwie bowiem do inwestycji modernizaduże j mechanizacji itp.

cyjnych w czynnych zakładach - budowa od podstaw nowych zakładów i obiektów przemysłowych wymaga z reModernizacja produkcji w istniejących zakładach przeguły dłuższych prac przy gotowa wczych,. poprzedzających

mysłowych powinna być dokon ywa na w pierwszym rzę­

decyzję i realizację inwestycji, w zakresie wyboru lokadzie bezinwestycyjnie przez wdrażanie no wyc h, dos konallizacji, przygotowania terenu, dostosowania w znaczni·e

szych technologii i metod wytwarzania wyrobów, post ę p

większym zakresie czynników infrastrukturalnych (techw organizacji procesów produkcyjnych, tntensyfikację

nicznych i socjalnych), dłuższych cykli realizacji i os iąga ­

i racjonalizację poszczególnych faz tego procesu, podnonia projektowanych zdolności wytwórczych, podnosząc w

sze nie poziomu produkcji, wprow adwille nowych ulepszokonsek wencji koszty s połeczne inwestycji i eksploatacji.

nych konstrukcji, wzorów i asortymentów produkcji,

Wychodząc z tych prz esłanek oraz globalnej efektywności

usp rawnianie gospodarki materiałowej, wprowadzanie subgospodarczej inwestowanych środków, w każdym wystytutów zastępuj ących deficytowe suro wce i m ateriały

padku konieczności wzrostu. zmian strukturalnych i jaoraz inne prz eds.ięwzięcia techniczno-organizacyjne.

kościowych produkcji ma teri illne} przed podjęciem decyzji inwestycyjnej należy przeprowadzić badanie z punktu

W ramach r ac jona.lnej gospodarki remontowej należy

widzenia możliwości alternafywnego osiągnięcia celu gopodarczego w drodze modernizacji (z częściową rozbudoprzyjąć za regułę łącz enie remontów kapit alny ch urządz e ń

wą) bądź budowy od podstaw wydziału, zakładu itp. Czynz [ch modernizacją, a w raz ie nieopłacalnOŚCI remontu starych urządzeń - dokonywanie wymiany ty ch urządzeń na

nikiem rozstrzygającym powinien być elekt ekonomiczny,

oparty na rachunku wynikowym, uwzględniającym r ów- now e, o wyższej sprawności technicznej i ekonomicznej.

się zasadniczo udział inwestycji

-

W programowaniu, projektowaniu, planowaniu i fin ansowaniu inwestycji n a l e ży zapewn i ć szczeg ólne preferencje inwestycjom mod ernizacyjny m w czynnych z akła ­

dach przemysłowych prze d rozbudową lub bud ow ą nowych

zakładów (wydziałów obiektów).

Poz. 212

4)

niezbędne roboty adaptacyjne (budowl ane) w istnieją­

cych pomi eszczenia ch, w dostoso wa niu do wymagań

procesu technologiczno-produkcyjnego przy zastosowaniu nowych urządzeń, agregatów, linii itp .,

5)

adaptację lub przebudowę istniejących sieci i instalacji inżyni er skich w dostosowaniu do wymagań i parametrów technicznych nowych urządzeń ,

6)

wykonanie robót z apew niających ni ezbędne warunki

i higieny pracy przy mod ernizac ji podstawowych ogniw procesu produkc y jnego wewnątrz

zakładów oraz ochronę środowiska natur al neg·o w warunkach funkcjonowania nowych urządzeń technologicZno-prod ukcy jnych,

Pre ferencje te powinny polegać

1) w programowaniu i projektowaniu na wyborze wa-

riantów modernizacyjnych,

bezpieczeństwa

2r w planowaniu na zapewnieniu pierwszeństwa przy

ustala niu

zadań

p r zedsiębiorstw

planowych i

i zjednoczeń,

środków

realizacji dla

3) w kredytowaniu na stosowaniu niższej (SOfo) stopy procentowej.

3. Inwestycje modernizacyjne.

Przez inwestycje modern izacy jne rozumie się przeds ię ­

dokonywdne w czynnych je dnostkach produkcyjnych i usługow yc h, zal icz:lllych do sfery produkcji materialnej (np. przemyśle, budownictwie), jeśli pol egają na

wzi ęcia

a)

h)

c)

zas tąpieniu ist ni e j ącego wyposażenia technologicznop rodukcy jnego (i uslugowego) - nowymi urząd zen i a ­

mi i ins talac jami o wyższej sprawności techniczn oeksploatacyjnej, z apew niającymi uzyskanie efektu

ekonomicznego w postaci obniżenia kosztów wytwarz a nia, zwiększenia produkcji na jednostkę czasu lub

podniesienie jakości i wartości użytkowej wyrobów

(nowoczesność, wy ższy standard, trwałoś ć , _ estetyka

itp.).

uzupełnieniu istnieją cego wyposażenia w nowoczesne

linie technologiczne, agregaty, zespoły maszyn i urzą­

dzeń oraz narz ę dzia, zapewniającemu warunki techniczne do intensywnego wzrostu produkcji, rozszerzenia wachlarza wytwarzanych półwyrobów i wyrobów

oraz obniżenia ich kosztów jednostkowych w stosunku

do poziomu w innych zakładach lub w nie zmienionych

warunkach techniczno-organizacyjnych,

unowocześnieniu

istniejącego zakładu (wydziału) pod

wy posażenia technicznego z częściową przebudową bądż adaptacją pomieszczeń produkcyjnych

i insta lacji oraz wydziałów pomocniczych zapewniających intensywny rozwój produkcji i optymalizację

jej kosztów oraz poprawę warunków bezpieczeństwa

i higieny pracy załogi,

7) w wyjątkowych wypadkach rozbudow ę powierzchni

obiektów dla zainstalowania nowoczesnych maszyn

i urządzeń i poprawy warunków bezpi eczeńst wa i higieny pracy i ochr ony środowiska .

Do inwestycji mod e rnizacyjnych zalicza się ró wn ież

zakupy i instalowanie nowoczesn ych urz ądzeń informa tycznych (mas zyny cyfrowe itp.). zap ew ni a jąc ych p ostępo ­

wą or g anizację procesów technologiczn yc h oraz optymalizację wykorzystania istn i ejącego potencjału wytwórcze go.

5. Kryteria ekonomIczne podjęcia inwestycji

moderni zacyjnych.

Inwestycje modernizacyjne w istnieją cyc h zakładach

być podejmowane bądż jako inwesty cje własne

przedsiębiorstw (ze środków własnych), bąd ż jako inwestycje branżowe (z kredytów bankowych).

mogą

Inwestycje modernizacyjne - w porównaniu do stanu

przed modernizacją - powinny zapewniać jeden lub wię­

cej z niżej wymienionych efektów gospodarczych

intensyfikację produkcji

k o s z t ó w w ł a s n y c h p r z e z

unowocześnieniu

lub

uzupełnieniu

urządzeń

związa­

nych z ochroną środowiska naturalnego.

produkcji

jej

(oszcz ę dność

pracy żywej),

względem

d)

pracochłonności

1) zmniejszenie

obniżenie

i

2) zmniejszenie zużycia surowców i materiałów,

3) substytucję deficytowych materiałów,

4) zmniejszenie zużycia energii, paliw, wody ,

5)

6)

zwiększenie

stopnia wykorzystania maszyn i urządzeń,

zwiększenie ilości

wytwarzanych wyrobów lub

usług

na jednostkę cz asu,

4. Charakter rzeczowy nakJadów na inwestycje

modernizacy jne.

u n ow ocześ n ien ie

w yrobów

p r z e z

1) podniesienie jakości, trwałości i estetyki wyrobów,

Inwestycje modernizacyjne mogą

obejmować

nakłady

na

1) zakup nowe go wyposażenia technologiczno-produkcyjnego (maszyny, urządzenia, środki transportu itp.). zastępującego dotychczasowe, lecz o wyższych parametrach techniczno-eksploatacyjnych,

2)

d e montaż

i likwidację

nych z eksploatacji,

3)

niezbędne

urządzeń

i instalacji wycofa-

rob oty montażowe i instalacyjne, związane

z podłączeniem nowych urządzeń do instalacji energetycznych i zasilających,

2)

zmiany asortymentowe wyrobów dla zw iększe nia ich

i konkurencyjności w eksporcie,

atrakcyjności

p oprawę

war u n k ó w

pracy

i

ochr ony

ś r o-

d o w i s k a n a t u r a l n e g o p r z e z

1) polepszenie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz warunków sanitarno-socjalnych wew __ ątrz zakładów,

2) zmniejszenie uciążliwości produkcji dla otoczenia.

Przed podjęciem decyzji w przedsiębiorstwach i sforwniosków dla jednostek zwierzchnich co do

kierunków inwestowania, niezbędne jes t przeprowadzanie

mułowaniem

Moni to r rolski Nr 35

analizy i rachunku ekonomiczne go efektywności i opłacal­

ności rozbudowy lub bud owy n owyc h jednostek gospodarcz yc h (zakładów, wydziałów, obiektów) w porównaniu do

inwe stycji modernizacyjnych w czynnych zakładach.

Głównym syntetycznym mi e rnikiem efektywności inwest ycji modernizacyjnych w przemyśle pow inien być

krótszy okres zwrotu nakładów w porównaniu z rozbudową i budową nowych jednostek , a także przyspieszenie

uz yska nia efektów produkcyjnych.

Inwestycje modernizacyjne w czynnych zakład ac h, w

porównaniu do rozbudowy lub budowy nowych zakł adów ,

mogą przynosić również dodat kowe efekty społeczne, które - w miarę możliwości - powinny być wzięte pod uwagę w porównawczym rachunku ekono miczne j efektywności,

a mi anowicie

1)

oszczędność na inwestycjach infrastrukturalnych w

innych dziedzinach gospodarki (drogi, sieci energetyczne, cieplne, wodociągo wo-k analtzacy jne itp.).

2)

oszczę dn ość na inwestycjach towarzyszących w zakresi e infrastruktury socjalno-by towe j.

Inwestycje moderniz acy jne w przemyśle, w porównaniu do rozbudowy i budownictwa nowego, powinny cha-

Poz. 212 i 213

-

rakteryzować się rówlllez znacznie mnIejSzym udziałem

robót budowlanych, stwarzając w ten sposób warunki do

zwolnienia części potencjału wykonawczego oraz zaopatrzenia m ateriałowego na inne cele społeczne i gospodarcze, a przede wszystkim do rozszerzenia budownictwa

mieszkaniowego i socjalnego.

Rachunek ekonomicznej efektywności inwestycji mode rnizacyjnych nal eży przep ro wadzać zgodnIe z zas ad ami

metodycznymi w sprawie kryteriów i metod oceny ekonomicznej efektywności inwestycji.

Przyjmuje się, że ustalone dla inwestycji polegających

na budowie i kapitalnej rozbudowie maks ym a lne okresy

kredytowania (z amortyzacji i części zy sk u) dla poszczególnych gałęzi (grup) przemysłu powinny być niższe (przeciętnie) co najmniej o 40%

w raZ Ie realizacjI inwestycji

modernizac y jn yc h. Wynika to z faktu, ze dla obliczenIa

maksymalnych okresów kredytowania rozbudowy i budownictwa nowego przyj ę to średnią okresów amortyzacji

obiektów budowlanych (znacznie dłuższych) i okresów

amortyzacji m aszy n i urządzeń (znaczn Ie krótszych) . Stąd

też dla inwestycji mod ern izacy jnych, poleqających głów­

nie na inw estowa niu w maszyny i urządz e nia, a nie w

obiekty budowlane, średnI okres amortyzacji będZIe

znacznie krótszy, a tym samym krótszy pOWI n ien być róWn ie ż okres kredytowania inwestycji.

213

ZARZĄDZENIE PRZEWODNICZĄCEGO

KOMISJI·· PLANOW ANIA PRZY R)\J)ZIE MINISTROW

.

i MINISTRA FJNANSOW

z dnia 7 sierpnia 1973 r.

w sprawie ustalenia maksymalnych okresów kredytowania inwestycji.

Na podstawie § 58a ust. 1 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 10 marca 1972 r. w sprawie zasad finansowania inwestycji i remontów w jednostkach państwowych

(Monitor Polski Nr 23, poz. 132 i Nr 57, poz. 305) oraz § 8

ust. 2 uchwały nr 329 Rady Min istrów z dnia 22 grudnia

1972 r: w spra wie wprowadzania kompleksowych zasad

ekonomiczno-flllansowych w niektórych jednostkach i organiza c ja ch gospodarczych zarząd za się, co następuje

§ 1. 1. Ustala się maksymal ne okresy kredytowania

inwestycji, określone w z a łącznIku do zarządzellla .

2. Przez okres kredytowania rOZL1mie się okres od daty przyznania kredytu do terminu jego całkowitej spłaty.

Okres kredytowania obejmuje cykl realizacji inwestycji,

okres osiągama projektowanych zdolności produkcyjnych

oraz część okresu eksploatacji, w której n as tępuje splata

zaciągniętego kredytu.

§ 2. 1. Maksymalne okresy kredytowania okr eś lone

w kolumnie 3 załącznika dotyczą kredytów bankowych

udzielanych na finansowanie inw estycji branżowych realizowanych przez przedsiębiorstwa przemysłowe i budowlano-montażowe objęte planowaniem centralnym oraz inwestycji kredytowanych .jednostek i organizacji gospodar-

czych wprowadzających kompleksowe zasady

ekonomiczno-finansowego polegJjących

na

nowych zakładów i wydziałów produkcyjnych.

systemu

budowie

2. Maksymalne okresy kredytowania określone w kolumnie 4 załącznika d)tyczą kredytów bankowych udzielanych na finansowanie inwestycji realizowanych przez

przedsiębiorstwa

przemysłowe objęte planowaniem centralnym - polegających na modern izacji istniejących zakładów i wydZiałów produkcyjnych. W

uzasadnionych

wypadkach bank udzielający kredytu może przy j ąć dłuż­

szy okres ich kredytowania.

§ 3. Dla zad a ń inwestycyjnych nie związanych z budownictwem, a polegających na zakupie indywidualnych

maszyn i urządzeń, maksymalny okres kredytowania ustala się na 5 lat. W uzasadnionych wypadkach bank udzielający kredytu może przyjąć dłuższy okres ich kredytowania.

§ 4.

Zarządzenie

Przewodniczący

wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Komisji Planowania przy Radzie

Ministrów: w z. K. Secolllsld

Minister Finansów: S. Jędrychowski