Zarządzenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 29 stycznia 1970 r. w sprawie ustalania kategorii zagrożenia złóż kopalin wyrzutami gazów i skał oraz sposobu ustalania granic pól zagrożonych tymi wyrzutami w podziemnych zakładach górniczych.

§ 4. 1. W razie wystąpienia metanu w części pOikładu

węgla, pokład ten w obrębie całego obszaru górniczego powinien być zaliczony d'O tej samej kategorii zagrożeni.a metanowego.

.

2. W razie występowania żmian warunków naturalnych

wpływających w sposób istotny na zagrożenie metanowe w

pokładzie węgla (uskoki lub inne zaburzenia geologiczne),

poszczególne jego części mogą być zaliczone do różnych kategorii z?\grożenia metanowego.

§ S. 1. W odniesieniu do złóż węgla lub ich c zęści

1) ilość wydzielającego się metanu GO wyrobisk:. górniczych

w przeliczeniu nasrednie dobowe wydobycie określa

służba wentylacyjąa zakładu górniczego na podstawie

pomiarów ilości powietrza oraz wyników analiz wyko.nanych przez laboratorium zak ł adu górnkzego,

2) określe,nia zawartości metanu pochodzenia naturalnego

w przeliczeniu . na czystą substanCję węglową d,Oik·onuje

Główny Instytut Górnictwa Ośrodek Naukowo-Badawczy do Spraw Bezpieczeństwa GórniQzego ' Kopalnia Doś:wiadc'lalna "Barbara" lub inna jedn.ostka wyznaczona

przez Mini:stra Górnictwa i Energetyki w porozumieniu

z Prezesem Wyższego Ur z ędu Górniczego.

2. Pomiary i pobieranie prób pow ietrza w celu usta,l enia podstawy zaliczenia złoża węgla lub jego części ' do odpowiedniej kateg·orii zagrożenia metanowego (ust. 1 pkt 1) powinny być wykonywane w sposób określony w przepisach

WYdanych przez Ministra Górnictwa i Energetyki w trybie

art. 83 us-t. 1 dekretu z clinia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz. U. z 1961 r. Nr 23, poz. 113).

§ 6. Badaniametanow'Ości złóż rud i soli lub ich części,

w celu doko,n ar.ia zaliczenia do odpowied.niej kategorii zagrożenia metanowego (§ 3 ust. 2), prze.prowadza Glówny Instytut Górnictwa - Ośrodek Naukowo-Badawczy do Spraw

Be'IJpieczeństwa Górniczego Kopalnia Doświadczalna "Barbara" lub inna jed'n ostka wyznaczona przez właściwego ministra w porozumieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego.

§ 7. Okręgowy urząd górniczy może zaliczyć złoże kopaliny lub jego część do wyższej kategorii zagrożenia metanowego bez względu na ilość wyd.zielającegosię metanu, jeżeli zachocl7.ą okoiic.zności zwiększające stan tego zagrożenia.

§ 8. l. Okrę~{)wy urząd górniczy dokonuje zaliczenia

.złóż kopalin lub ich części do odpowiedniej kateg'<>rH zagro-

Poz. 49 I 50

-

że.nia metanowego na wniosek kierownika ruchu zakładu

górniczego.

2. Okręgowy urząd górniczy może aakazać złożenie w

oznaczonym te rmin.ie wniosku określonego w ust. 1.

3. Przepisy ust. 1 i 2 mają odpowiednie zasŁosowanie w

ra'z ie zmfall1y zaliczenia do poslczególnych kategorii zagro-

~eń.

§ 9. 1. Równocześnie l zaliczen.iem zIoża lub jego części

do . poszczególnych kateg.orii zagrożenia metanowego okrę­

gowy urząd górniczy ustala granice pól metanowych w P'Qszczególnych kategoriach.

2. Granice pola metanowego' powinny być tak ustalone,

aby pole to objęło złoże lub jeg,o częsć o zagrożeniu metanowym łącznie z drogami wentylacyjnymi odprowadzającymi

p'Owietrze z tego pola oraz wyrobiska, w których mooże nastąpić cofnięCIe się gazów.

.

3. Pole metanowe może obejmować poziomy eks:p loata ..

cyjne lub ich częśc.i, jak równi.eż roboty w ' partiach nie rorzciętych.

4.

W metanowym

zakładzie

górniczym

niemetanowa

część złoża może być wydzielona ' ty lko w ' raliie przewietrzania jeJ niezależnym prądem powietrza, zapewniającymiz'O­

lację tej części od pól metanowych.

§ 10. Do wniosku, o którym mowa w § 8, należy załączyć

.

1) w odniesieniu d,o złóż węgla lub ich części - wyniki

hadańo.kreślonych w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, a w ':odn(esieniu do złóż rud i soli lub ich c·zęści - wynikli badań . ,

określonych w § 6,

. 2) ~nne wyniki-ba.dań i obserwacji, mogące charakteryzować zagrożeinie metanowe,

3) mapę wyrol;}isk górniczych w skaLi nie mmeJS2ej niż

1 : 5.000, z naniesiE'niem proponowanych granic pól m~

tanowych w poszczególnych kategoriach zagrożenia . .

§ 11. 1. W stosunku do złóż kopalin lub ich części zaliczonych przed dniem wejścia w życie zarząct.zenia na podsta-' ..

wie ·dotychozas.owych przepisów do odp()wie<lnich kategorii

zagrożenia gazowego wnioski, o których mowa w § 8, powinny być złożone do okręgowych urzędów górniczych w texminie nie pnekraczająqm trzec,h miesięcy od dnia wejścia

w życie zarządzenia.

2. Zaliczenia złóż lub ich cz ęści do odpowied-niej kategorii za:grożenia metAnowego na podstawie prze.pisów zarzą­

dzenia okręgowe urzędy górnicze powinn'y dokonać . w terminie nie przekraczającym sześciu miesięcy od dnia wejścia

w życie zarządzenia.

3. Do czasu dokonania zaliczeń określonych _w ust. 2

obowią1ują dotychczasowe zaliczenia ora2 rygory z nimi

"związane.

§ 12. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. '

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego: E. Grabowski

- 50

ZARZĄDZENIE PREZESA WV:2'.SZEGO URZĘDU GÓRNICZEGO

z d,n ia 29 stycznia 1970 r.

w sprawie ustalania kategorii zagrożenia złóż kopalin wyrzu tarni gazów i skał .oraz sposobu ustalania granlcpól

zagro żonych tymi wyrzutami w podziemnych zakładach górniczych.

§ I. 1. Zarządzenie ustala kategorie zagrożenia wyrzuNa podstawie § 105 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządze nia Pretami gazów i skał złóż węgla ka1Jliennego i soli, lub części

"lesa Rady Minh.lrów z dnia 1 sierpnia 1969 r. w sprawie be'ztych 'l.łóż oraz kryteria zalic7ania złóż lub ich cz·ęści do odpie c.7 eńs! wa i h igteu:y pracy orazbe7.pi e c7eństwa pożarowe­

go w podzkninych ui klćldćlch górnic7ych (m. U. Nr 24. poz. . powiediniej kategorH z.agrożenia, jak również określa sposób

ustalania granic pól zagrożonych wyr:z:utam.i gazów i skał

176) zarząd<za się , co następuje

-

"

PO'Z. 50 l ~1

. przy którym zQstała wyrzucona do wyrQbiska masa dlQ

10 t skał, albQ gdy łącz.na ()bjętośćkawern powyrzutowych nie 'przekracza 5 mS,

3) do trzeoiej kategorii zagrożenia wY'l'zutami gazów i skał,

. jeżeli nastąpił chociażby jeden wyrzut gazów i skał, przy

którym została wyrzuoona do wyrobisk górniczych masa

powyżej 10 t skał, albo gdy łączna objętość kawern po/Wyrz.sutowych pI'2ekracza 5 mS•

§ 4. 1. Okręgowy UI'Ząd górniczy może zalic.zyć złoże

.Lub jego c.zęŚć dOI wyższej kategorii zagr'ożenia wyrzutami

g,a zów i skał, jeżeli zostaną stwielTdzlone ok'olliozności zwięk­

szające stan tego zagrożenia.

2. . Okxęg,owy ur.ząd górniczy może zaliczyć złoże węgla

kamienneg-Q lub j€,gQ część do niższej kategorii zagroż e;nia

/Wyrzutami gazów i sk.ał, jeżeli złoże lub jego część jest od-

podziemnych zakładach górniczych górnictwa węglowego

Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz w podziemnych

IZIilkładach g6r.niczych górnictwa soli.

2 Użyte w zarzą,~eniu określenia "wyrzuty galz ów

i skał" oraz "nagłe wypływy gaz6w" oznaczają wyrzuty

dwutlenku węgla i ' skał, metanu i skał lub mieszaniny tych

gaz6w, jak r6WlIlież innych gazów pochodzenia naturalnego,

a także nagłe wypływy ga'Z6w . .

§ 2. 1. Ustala się dla złóż węgla kamrlennego lub ich

!Części C'Ztery kategorie zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

2. ZŁoża węgla kamiennego lub ich części zalicza się

l) do pieTws~j kategorii zagrożenia wyrzutami gazów

l skał, jeżeli

a) nie występują WY'f2luty gaz6w l skał, lem stWierdz onQ w ()tworze badawczym nadc.iśnienie dwutlenku

węgla nie większe od 0,3 atm albQ metanu nie więk­

sze od 0,8 a.tm, lub

b) stwierd'Zono ohoc;iażby jeden nagły wypływ gazów,

2) do dxugiej kate'g ori! zagrożenia wyrzutalllii ga,z ów l skał,

. jeżeli stwierdzoIliO

a) ,w Qtworze badawc'Zym naddśnieillie dwutlenku węgla

powyżej 0,3 atm albo metanu powyżej 0,8 atm lub

b) chociażby jeden nie tłumiony wyrZiut gazów i skał,

przy którym Ziostała wyrzucooa p()za kawernę wyr-nutową masa dOI 200 ,t skał,

3) do trzecdej kategorii zagrożenia wyrzutami garzów i skał,

jeżeli s-ŁwierdJwno chociażby jeden nie tłwn-i'ony wyrzut

galz ów iskał, przy którym została wyrzucona poza kawernę wyrzutową masa pcmad 200 t skał,

4) do czwartej kategorii za,grQżenia wyrzutamlgazów i skał,

. jeżeli istnieją wanmki żali~enia do trzeciej kategwii,

a zagrożenie występuje w warunkach szczególnych, polegających przede wszystkim na wielkości wyrzut6w, ich

częstotliwości ()raz dużej ilości gazów wydzielających się

w czas'ie wyrzutu.

,

3. l>ny Qkreślaniu grani~nych wa-rtoścd nadciśnienia,

o których ,mOlwa w ust. 2 pkt l lit. a). i pkt 2 lit. a), należy

przyjąć, że występuje nadciŚlnienie dwutlenku węgla 'lub met8ollll, W zaleźnośc1od procentowej przewagi jednegQ z' tych

~azów, Qkreśl,onej w drodze analizy składlU . gazów pobra- n~h z ()tworll bad-awczegQ.

§ 3. 1. Ustala się dla złóż soli lub ich części trzy kategorie zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

2 Złoża soli lub ich części zalicza śię

1) dOI pierwszej kategorH zagr,ożenia wyrzutami gazów

Vi

w

Iprężone.

§ 5. 1. Zaliczenia złóż lub ich części do QdlpOlwied:niej

kategorii zag.rożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje okrę­

gowy urząd górniczy na wniosek kier,ownika ruchu zakładu

górniczego, zaopiniowany prze,z jednostkę bezpośrednio nadIrzędną nad przedsiębiorstwem górniczym.

2. Okręgowy urząd górniczy może nakazać złoż enie w

oznaczonym terminie wniosku, o którym mowa w ust. 1.

3. Przepisy ust. 1 i 2 mają odpowiednie zastQsowanie

IW razie Zmiany zalicze-n la dOI p()slZczególnych kategorii zagrożenia.

§ 6. 1. Równoc:ześnie z zaliozeniem złóż lub ich części

do odpowiedniej kategolTii za,grożenia wyrzutami gazów i skał

okręgowy urząd górniczy ustala granice pola zagrożonego.

2. Granice pola zagr,ożonego wyrzutami gazów i skal powinny być tak ustalQne, aby pole to obejmowało także

IWszys,tkie wyrobiska lub ich części, w których s k'u tk i wyrzutów gaz6w i skał lub nagłych wypływów gaz0w mogą stanQwić zagrożenie, w szczególności "drogi, kt,ó rymi odprowadzane są gazy, oraz wyrobiska górnicze, w których mogłoby

nast1łipić coOfnięcie się gazów.

§ 7. 1. W-n iosek, Q którym mowa w § S, powinien zawierać

1) ()pis budowy geol>Ogicznej złoża,

2) opis czynników mających związek z wyr7iUtami gazów

i skał i wy.plywami gazów,

3) Qznaczenie prQponowanej kategQrii zagrożenia wyrzutami gaz6w i skał oraz granic pola zagrQżonego wraz

rI: uzasadnieniem;

2. Do wniosku należy załączyć

1) mapy wyrQbisk górniczych w skali nie mniejszej

ł skał, jeżeli

a) nie wystą.piły wyrzuty gazów I skał, lecz stwierd'lJQno chociażby jeden nagły wypływ gazów, lub

.

b) stwie,r dzono swobodny wypływ ' gazów, ale budowa

geQIQgiczna i stosunki gaz()we złoża nie zostały wystarczającQ rozeznane za PQmocą robót górniczych,

2) d,o drugiej kategQrii zagrożenia wyrzutami gazów i skał,

jeżeli stwierdrrono chociażby jeden wyrzut gazów i skał,

niż

1 : 5.000,

2) charakterystyczne p.r zekroje geologiczne,

3) wyniki pomiarów ,' i ewentualnie badań laboratoryjnych.

§ 8. Zarzą.dzenie wchodzi w życie z dniem ·ogłoszenia.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego: E. Grabowski

51

ZARZĄDZENIE

PREZESA WYŻSZEGO URZĘDU GORNICZEGO

z dnia 29 stycznia 1970 r.

w sprawie ustalania kryteriów zagrQżenla: wybuchem pyłu węglowegQ w PQdzlemnych zakładach górniczych.

Na podstawie § 109 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady

Ministr6w z dnia 1 sierpnia 1969 r. w sprawie bezpieczeń­

stwa i higieny pracy oraz bezpieC'Zeństwa pozarOlweg'o w

podziemn lch zakładach górniczych (Dz. U. Nr 24, poz. 176)

żar,ządza się, COl następuje

§ 1. Zarządzenie ustala kryteria oceny zagrożeń wybuch em pyłu węglowego; klasy tego zagrozenia oraz zasady

i sposób zaliczania p okładów w ę gla lub ich części do poszczegóinych klas zagrożenia w podziemnych zakładach górniozych.

/

Złoża

tOG

rud i soli lub ich części zalicza się

1) do k:.ategorii pierwsze] zagrozenia metanowego -

jeżeli

stwierdzono chociażby w jednym z wyrobisk górniczych

występowanie metaln u pochodzenia naturalnego w powietrzu o koncentracji prze'krBczającej 0,1 %,

2) do kategorii drugiej zagrożenia metanowego jeżeli

stwierdzono chociażby jeden nagły wypływ lub wyrzut

metanu bądź metanu łącznie z innymi gazami pochodzenia naturalnego.