Uchwała nr 103 Rady Ministrów z dnia 7 czerwca 1969 r. w sprawie metod oceny i klasyfikowania nowo rozpoczynanych inwestycji przemysłowych w latach 1971-1975.

§ 1. 1. Inwestycje w przemyśle państwowym i spółdzielczym, polegające na

1) budowie nowych zakładów produkcyjnych,

2) rozbudowie zakładów istniej'ących,

3) modernizacji urządzeń produkcyjnych,

4) poważniejszych zakupach środków produkcji,

których realizację zamierza się rozpocząć w ' latach 19711975, powinny być ocenione i sklasyfikowane z punktu widzenia ekonomicz,nej celowości i efektywności.

2. W przedsiębiorstwach -i zjednoczeniach ocenę i klasyfikację na1eży przeprowadzać przy udziale załóg i aktywu

gospodarczego. Należy przy tym - w oparciu o konkretne

dane liczbowe rozpatrywanej inwestycji - wyjaśnić czynniki decydujące o jej efektywności, porównać poziom techniczny i organizacyjny oraz efekty uzyskiwane dzięki inwestycji

z ~r~odujący~i o~i~gnięciami.kraj.o~ymi i w. miarę I? ż.li

wosclzag-ra-mcznym.l (w szczegolnoscl w zakreSie wydaJnoscl

pracy i zużycia materiałowegO) , jak również wyjaśnić inne

czynniki wpływające na ocenę efektywności.

3. Przy, ocenie i klasyfikacji in ~e-stycji,o których mowa w ust: -1, 1].ależy uwzględ1niaćnakłady, jakie w związku

°

z eksploatacją inwestycji są konieczne do zapewnienia wła­

wa,r unków zdrowotności załogi oraz bezpieczeństwa

i higieny pracy (bhp).

4. Klasyfikacji, o której . mowa w ust. l, ni.e podlegają

1) drobniejsze zakupy środków produkcji,

2) inwestycje nieprodukcyjne realizowane w formie wyodrębnionych przedsięwzięć lub zadań inwestycyjnych,

3) inwestycje mające na celu doprowadzenie działalności

produkcyjnej do warunków wymaganych przez odpowiedni€ normy i przepisy (inwestycje antyawaryjne, inwestycje dotyczące poprawy bhp i warunków zdrowotności załogi, eliminacji zanieczyszczeń atmosfery, oczyszczania ścieków, stworzenia prawidłowych warunk'ow transportu i magazynowania itp.).

Ponadto właściwi ministrow ie (kierownicy urzędów centralnych) mogą wyłączyć spod tclasyfikacji inwestycje, których

nie można oceniać z punktu wid zenia określonych efektów

produkcyjnych, gdyż konieczność ich podjęcia wynika ze

specyficznych dla danych branż, technicznych warunków, jakie muszą być dotrzymywane dla racjonalneg·o (efektywnego) kontynuowaniwprocesu produkcji.

5. Właściwi ministrowie (kierownicy urzędów centra.Jnych) określą kwotę zakupu środków produkcji, począwszy

od której zakup tych środków traktuje się jako poważniej­

szy i podlegający klasyfikacji. Należy kierować się przy tym

następującymi wytycznymi

1) dla przemysłu lekkiego, spożywczego i niektórych braflż

przemysłu chemicznego

(np. przemysł farmaceutyczny,

farb i lakierów) kwotę - tę należy w zasadzie określić w

wysokości 3 mln zł, a dla pozostałych przemysłów w wysokości 6 mln zł;

_2) n i ezależnie od wysokości kwoty zakupu klasyfikacją powinny być objęte inwestycje zawie-rające importowane

maszyny i urządzenia.

§ 2. 1. Metody klasyfikowania inwestycji, o których mowa w § l' ust. l, są określone w wytycznych, stanowiących

Załącznik do uchwały nr. 103 Rady

Ministrów z dnia 7 czerwca 1969 r.

(poz. 186).

I

.

I

I

RAMOWE WYTYCZ~E

w sprawie metod oceny

I~

klasyfikowania inwestycji przemYSłow~ch, 'nowo rQzpoczynanych w latach 1971--'1975,

z punktu widzenia ekonomicznej rfektywnośCi.

Uwagi wstępne.

1. Przy podejmowaniu decyzji o wprowadzaniu do planów gospodarczych inwestycji przemysłowych rozpoczynanych w latach 1971-1975 powinna być prżestrzega'na zasada, w myśl której kolejność włączania inwestycji zależy od

ich efektywności e.konomicznej, tj. od relacji między spodziewanymi efektami inwest~ji a nakładami, których Wymagać będzie ich uzyskanie. Cele stawiane przed poszcze.gólnymi i:nwestycjamiw postaci zaspokojenia potrzeb odbiorców krajowych lub uzyskania środków dewizowych 'P0winmy być osiągane przy możliwie jak najmniejszych nakła­

dach pracy, surQWCÓW i materiałów oraz środków inwestycyjnych.

2. Dla wzajemnego .'porównania inwestycji przyno'Szą­

cych.różne jakościowo efekty użytkowe (tj. efekty, które zaspokajają różne rodzaje potrzeb) niezbędne jest przyjęcie

określonych, w miarę możliwości porównywalnych mlerni-

róJnyc~

się, że

ków

efektów. Przyjmuje

miernikami takimt

przede +sz)lstkim są

.

1) wa:~ośćl wytworz.onych produktów wyrażona w cenach

ryn~u ~rajów socjalistycznych (KS) lub krajów kapitalistyczno/ch (KK),

.

2) war~ość' w cenach zbytu produktów dostarczanych na zaopatrzenie ludności.

DewizoJet!Ijęcie wartośd produktów stosować należy nie

tylko wtedy, gdy produkty uzyskiwane dzięki inwestycji bę­

dą skietowane na eksport, lecz także wówczas, gdy są one

przezna5z?n~ na zaspokojen~e potrzeb ..k.rajowych, a posia~ają

cenę de~"lZdwą. Efektywnośc produkCJI Jest wowczas ocemana

z ,p unktu widzenia jej wartości w warunkach rynku' światowe­

go. WąrtoŚć w cenach zbytu produktów dostarczanych na

. cele k0'1sumpcyjne jest z punktu widzenia oceny efektywnoŚCizniełcsztakona.

odniesieniu doa. rtYkułów obciążonych

szczególriewysokim podatkiem obrotowym (wyroby s.pirytusowe, niektóre wyroby przemysłu lekkiego itp.) oraz w od.W

-

produktów, których ceny - .Z .· określonych

polityki gospodarc~j .--, nie zapewniają

właściwego poziomu rentowności. Również w tych wypad-'

kach należy dążyć do . dewizowego ujęcia wartości produkcji.

·niesieniu do

·względów bieżącej

3.. Jeżeli inwestycja ma na c'elu wytwarzanie elementów

kooperacyjnych, nie występujących w obrocie zagranicznym,

'zaspokojenie potrzeb socjalnych, bezpieczeństwa i higieny

pracy, " zapewnienie właściwych warunków środowiska bytu ' człowieka (np. przeciwdziałani€ 'zanieczyszczaniu powietrza, wody) itp., to efektów inwestycji nie można prawidło­

wo wyrazić za pomocą wymienionych mierników. Możliwości

porównań i oceny rqżnych inwestycji są wówczas ograniczo·ne. O celowości podjęcia tego rodzaju i,n westycji decydują

przesłanki bilansowe w odnieśieniudo kooperacji oraz 00· rębne .kryteria w odniesieniu Jo inwestycji pozostałych. Dą­

żyć należy w tym wypadku do minimalizacjinakladów po·noszonych w celu osiągnięcia określonego efektu.

4. Ola zwiększenia efektywności zamierzonych inwestycji · z'a sadnicze znaczenie ma uwzględnianie takich rozwiązan

technicznych i organizacyjnych, dzięki którym następuje

zmniejszenie nakładów niezbędnych do uzyskania żądanego

efektu. Dotyczy to

1) obniżania materiałochłonności, tj.- zmniejszenia zużycia

:s urowców, paliw, . energii i innych materiałów na jednostkę spodziewanego efektu,

2) obniżania pracochłonności, tj. podniesienia wydajności

pracy, a więc uzyskiwania możliwie wysokich efe,któw

produkcyjny-ch na jednego zatrudnionego,

3) . obniżania . majątkochłonności . produkcji, tzn. obn,iżania

relacji między rozmia .r ami środków trwałych (bądż nakładów inwestycyjnych) a wielkością produkcji uzyskiwanej,przy ich ,pomocy; ozn.a cza to dążenie do powięk­

szania produktyWn·ości środków . trwałych, czyli do u.zyskiwania możliwie , c:lużej prIJdukcji w relacji do jednost- ki środków trw~łych.

.

.

-

Poz. 186

na z kosztami bieżącymi,jak płace, koszty materiałowe I . ID.

W związku z tymnaklady inwestycyjne skierowane nastworzenie środków trwałych ujmuje się w rachunku wskaźników

efektywności w określonej proporcji (tj. · w określonym procencie), co jednocześnie wskazuje na to, w jakim stopniu

zmnie jszenie kosztów bieżących kompensuje podwyższenie

nakładów inwestycyjnych.

7. Przy porównywaniu poszczególnych in westycji z punktu widzenia relacji między ,n owo wprowadzanymi środkami

trwałymi a uzyskiwanym dzięki temu efektem produkcyjnym

istotne znaczenie ma nie tylko łączna ·kwota nakładów inwestycyjnych związanych z każdą z inwestycji, ale także

długość okresu, w którym poniesione nakłady nie dają jeszcze efektów produkcyjnych (długość tzw. okresu zamrożenia

. nakładów . w czasie budowy). Im okres taki jest krótszy, tym

dana -inwestycja jest korzystniejsza.

Istotnym wanmkiern określającym poziomefektywinwestycji, szczególnie w razie budowy nowego i rozbudowy istniejącego zakładu, jest zapewnienie wymaganej

pod względem wielkości i kwalifikacji siły roboczej. Od stop· nia zapewnienia' i 'przygotowa,n ia siły roboczej, przede

wszystkim wysoko kwalifikowanej, zależy bezP9średnio dłu­

gość okresu dochodzenia do projektowej zdolności' produkcyjnej oraz osiągnięcie i przekroczenie zaprojektowa'nych,

ilościowych ,i jakościowych parametrów inwestycji, takich

jak: jakość produkcji, poziom jednostkowych kosztów wła­

snych, zużycie deficytowych materiałów itd. Pokryc-ie 1I:apotrzebo'w ania na siłę roboczą n,ależałoby rozpatrywaĆ w

świetle warunków zbila,nsowaniaw danym regionie. Zapew· nienie kadr ,o specjalnych, wyższych kwalifikacjach wymagać może niejednokrotnie gdy zapotrzebowanie związane

z daną inwestycją przekracza określony 'p tocent aktualneg'o

zatrudnienia kadr danej specjalności w tym regionie lub w

ogóle brak kadr tego typu ·--'- uruchomienia ' specjalnych pro· gramów doszkalania lub innych .przedsięwZięć (np. cozszerzeniit hudowhictwa mieszkaniowego w danym ' regionie).

''''-'' ,Im niższe . są' . wymienione wyżeJ relacje materiałochłonności; · W takich wypa~dkach istnienie ' programu . prz.y gotowania

· ,. pracochłonności -oraz majątko'chłonnośd; ' tym ·bardziejefekkadr l odpowiednim wyprzedzeniem jest 'zasadniczym wa· tywna i okorzystniejsza jestdaha Inwestycja.

runkiem osiągnięci-a '>założonej efektywności' daneJ inwestyCji,

8.

ności

. 5. Przy poszu~iw(łlniu takich r'ozwiązań - t-echnicznych

9. Aby umożliwić sklasyfikowanie poszczególnych inwe· (kol)strukcyjnych, ' tecJ\ilolo-g(cznych)'óraz .dotyczących orga- · stycji'p(}d względem efektywności ekonomiczriejorazus'z'e"

niżacji procesów 'produkcyjnych, : które , pozwalają ha - osiąg- · regować ' je według kolejności wskazującej, które z nich są .'

· uięCie menliwie ' jak' rrajniZszego poZiomu 'ielacji'wymieni()" szacunkow() bardziej 'k·o'rzyslne 'w ·porówna'nfu 'z innymi, wy. , nych w Ust. ;4, ' rralezy jednocześniezwr. acać: uwagę nauzy- tyczne nlllleJsze wprowadzają usystematyzowany . zbiór

skanie poprawy ' (obniżenia) tych relacji W porównaniu wskaźników, z których każdy służy do oceny, w jakim stop~

. z przodującymi; d1iiałającyrnij1,lż, zakładami 'ozbHżonympro­

niu dana inwestycja jest korzystna z punktu widzenia okre- filu -prooukcyjnym lub ·- w o:dniesieniudo rozbudowy i mo- ś!oneg·o - kryterium: Wskażniki te dają charakterystykę róż­

dernizaCji istniejącego zakladu- ' w.po;równaniuz dotych- norodnych cech inwestycji (które -jak Ipodkreślono wyżej powinny być . szczegółowo analizowane w toku prac

· czasowym kh poziomem w danym zakładzi·e.

, nad znalezieniem najkorzystniejszych wariantów ,rozwią­

6. Najkorzystniejsze będą takie inwestycje, które wykazań).

Wobec leg·o, że do sklasyfikowania poszczególnej

zują najlepszy poziom wszystkich wymienionych relacji

inwestycji

konieczna jest uogólniona charakterystyka ujmu(z punktu widzenia obydwu przesłanek wymienionych w

jąca powyższe cechy szczegółowe, . przyjęto w wytycznych

ust. 5). W rzeczywistości okazuje się jednak często, że uzymetodę równ·oległegookreślania kilku wskażników (nie zaś

skanie ·oszczędności jednego rodzaju nakładów odbywać się

tylko jednego, syntetycznego). Ten sposób postępowania pomusi kosztem zwiększenia innych nakładów. Typowymi ,p rzy. padkarni są w tej dziedzinie: zmniejszeniezużyoici jednego winien pozwolić na ocenę efektywności in westycji z możli­

wie dużym przybliżeniem.

rodzaju materiałów wobec zastąpienia ich .i nnymi, zmniejsze10. Wprowadzonych metod klasyfikacji 'inwestycji nie

nie pracochłonności wobec powiększenia majątkochłonności

traktuje się jako wyłącznych przesłanek do podejmowania

itp. Z tych przyczyn nie wystarcza odrębne badanie i ocena,

decyzji rózwojowych w ramach poszczególnych gałęzi i branż

jak w poszczególnych możliwych rozwiązaniach (wariantach)

inwestycji kształtować się będą relacje poszczególnych ro- przemysłu. Wprowadzane metody mają istotne znaczenie,

dzajów nakładów w stosunku do efektów, ale konieczne jest lecz występować powinny równolegle z innymi m~todami

także łączne ich ujęcie, ' Łączną relację wszystkich nakładów, : i technikami planowania (prognozy popytu, prognozy przekształceń technicznych, kompleksowe rachunki bilansowe

tj. płac, kosztów zużycia materiałów i .pozostałych kosztów

oraz wartości środków trwałych, do spodziewanych efektów i programowania optymalizacyjnego itp.). Z tych względów

wystąpić mogą wypadki, w których

inwestycji ujmuje sy,n tetyczny wskażnik efektywności. Jed1) zalecane metody klasyfikacji nie będą mogły być w

nak wartość majątku trwałego ze względu na swój odmienny

ekonomicznie charakter nie może być bezpośrednio. sumowapraktyce stosowane,

•

Monitor Po~ki Nr ~~~~~~~~~~~~~~~___~~_2~_-~~~~I ~~~~~~~~~~~~~~~~_P~o~z. 186

2) dopuszcza się włączenie do planu tych inwestycji, które

z punktu widzenia podanych kryteriów oceniane będą

jako mało korzystne, lecz konieczność ich realizacji wynika z innych przesłanek.

Wypadki takie (będące wynikiem ułomności struktury cen

krajowych, braku możliwości pra widłowego przypisania niektórym towarom odpowiadających im cen dewizowych, trudności prawidłowej

oceny prawdopodobieństwa zmian cen

sprzedaży przy istotnej zmianie rozmiarów zbytu itp.) nie

zmniejszają potrzeby coraz szerszego wprowadzania metod

oceny bezwzględnego poziomu efektywności oraz potrzeby

działania w kierunku ograniczania wpływu czynników, które

obecnie osłabiają miarodajność tej metody przy lp odejmowaniu decyzji.

11. Metody klasyfikacji inwestycji wprowadzone nin,iejszymi wytycznymi nie zastępują ogólnych zasad rachunku

ekonomicznej efektywności inwestycji (wprowadzonych zarządzeniem nr 39 Przewodniczącego Komisji Planowania przy

Radzie Ministrów z dnia 29 maja 1962 r.), lecz stanowią ich

uwpełnienie i rozszerzenie. Należy zwrócić uwagę, że wspomniane zasady ogólne dotyczą wyboru sposobu realizacji ok,r eślonego z góry efektu :produkcy jneg'o, służą więc do wyboru

jednego i dostępnych wariantów realizacji inwestycji (wariantu o ' najniższych łącznych nakładach). Celem niniejszych

wytycznych jest dostarczenie prze.słanek do oceny bezwzględnego poziomu efektywności, nie tylko oceny porównawczej. Warunkiem prawidłowej oceny bezwzględneg·o po~

ziomu ' efektywności (tzn. relacji między wartością nakładów

a wartością efektów) jest dostatecmie miarodajna wycena

spodziewanych efektów. W miarę doskonalenia systemu cen

rozwiązania przyjmowane w wytycznych będą w przyszłości

udoskonalane i ujednolicane.

12. Wytyczne niniejsze omawiają

1) wcżęści II ogólne zasady klasyfikacji inwestycji,

2) w części III sposób zaliczania inwestycji do poszczególnych k.las

a) w odniesieniu do inwestycji ' o poważniejszym zna·

czeniu gospodarczym,

b) w odniesieniu do inwestycji mniejszych,

3) w części IV sposób obliczania wskaźników klasyfikacyj.

nych,

") w części V sposób przygotowywania oceny efektywnośc,i

w czynnych przedsiębiorstwach przemysłowych,

5) w części VI przepi.sy końcowe.

II. Ogólne zasady klasyfikacji inwestycji.

..

13. W ramach inwestycji objętych zakresem wytycznych

klasyfikuje się oddzielnie

l) poszczególne zadania inwestycyjne, które zamierza się

rozpocząć ~ w latach 1971-1975,

2) przedsięwzięcia inwestycyjne zawierające określoną licz·

bę oddzielnie sklasyfikowanych zadań.

Jeżeli klasyfikacji podlegają zakupy środków trwałych, na~

leży żgrupować oddzielne zakupy poszczególnych środków

w całość, która dopiero łącznie umożliwia uzyskanie końco­

wych efektów inwestycji (w postaci przyrostu wielkości produkcji bądż zamierzonego obniżenia jej kosztów) i tę całość

poddawać klasyfikacji. Przez "inwestycje" rozumie się przed. sięwzięcia lub zadania inwestycyjne, które zamierza się rozpocząć w latach 1971-1975, bądż w wypadku zakupów

środków trwałych łączny zakup wszystkich śrad~ów, które są niezbędne do uzyskania końcowego efektu Inwestycji.

14. Każda inwestycja objęta zakresem wytycznych powinna być zaliczona do jednej 'z pięciu klas efektywności. Klasa I za w era inwestycje o relatywnie najwyższej

efektywności, klasy następne inwestycje o stopniowo obniża­

jącej się efektywności, przy czym ik lasa IV zawiera in we-

'łl

tó re! uznaje

. .

"

.

s t YCJe,

SIę za . e k onomlCZDle

e fe k tywne w sposób dos atetzny. Realizacja inwestycji zaliczonych do klasy V wtmaga odrębnego uzasadnienia.

.

•

.

Jeśl, priz eprowadzona ocena efektywności upoważnia do

zakwali ~ ikorvania całego przedsięwzięcia inwestycyjnego do

odpowil dniej klasy efektywności, można wówczas uważać,

że wszYrtkie zadania inwestycyjne, objęte tym przeds i ęwzięcie~, n~leż~ do tejże klasy efektywności. Jednakże

.

l) zakralifikowan.ie przedsięwzięcia do danej klaSY... nie

zwal~nia! od obowiązku analizy poszczególnych zadań inwe~tycyjnych,

_

2) . gd~ w I ramach ,przedsięwzięcia, zaliczonego do jednej

z pierwszych czterech klas efektywn·ości, określone zadanie I ;os~aje zalicz'one . do .k lasy V lub nie spełnia jej kryteripw, Ito włączenie zadania do planu może nastąpić tylk.o [Wówczas, gdy brak innych rozwiązań techniczno-organlzac ~ jnych, które umożliwiłyby r.ezygnację z realizacji tego zadania.

lo

15.

zakwalifikowaniu inwestycji do odpowiedniej klasy efek~yw~ośCi decyduje wysokość wskażników, które charakter y lują l podstawowe, wybrane cechy inwestycji i wyrażają krt teria .przyjęte za podstawę oceny. Kryteria te dotyczą

I

l) efett y. ..rności produkcji, wyrażone. j stosunkiem łą.cznych

nakładów (nakładów na inwestycje oraz na bieżącą jej

eks loatację) do wartości produkcji wyrażonej w cenach

de~iz0r-ych bądż w cenach zbytu wyprowadzonych z. cen .

detrlicznych,

.

2) okrle su lzwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez p~ze­

widywany przyrost akumulacji finansowej,

3) okrfsu l spłaty kapitałowych wydatków dewizowych (na

(importi maszyn, urządzeń itp., oraz ewentualny zakup

licer Cjia poprzez przewidywany zysk kalkulacyjny,

. 4) dł~90ŚC i cyklu realizacji inwestycji,

5) postęp~ techniczno-ekonomicznego w zakresie wydajnoŚCi .pracy, materiałochłonności i ka'pi tałochłonności produltcji. 1

.

.

Pod wa~unkiem utrzymania normatywnych cykli budowy inwestycjk surowcowe mogą być zaliczone do odpowiednich

klas z Jl omirięciem kryterium długoŚci cyklu realizacji. Wramach d~nej kla.sy efektywności należy preferować in~sty­

cje o cl4brym pokryciu zapotrzebowania na siłę roboc ~ ą i których prfdu~c}a oparta będzie na zużyciu surowców i'Inateriałów krt' oW;ych lub łatwo dostępnych, importowanych z KS.

16. W lodniesieniu do inwestycji o poważniejszym znaczeniu oSI!>odarczym, których wielkość produkcji może być

wyraż0r.a Wcenach dewizowych, stosuje się

1) kr Yi teri6m efektywności prod,Ukcji (w oparciu o dewizową jejl wycenę), uzupełnione kryterium okresu spłaty

kaI?itałiowych wydatków dewizowych,

2) krtterlum długości cyklu realizacji,

3) kr1'terlum postępu techniczno-ekonomic znego.

Jeżeli produkcja, którą przewiduje się uzyskać w wyniku

realizad~ji .i hwestycji, jest przeznaczona na zaopatrzenie ludności i ni~, może być wyrażona w cenach dewizowych, to

stosuje się

l) kr Iterilum efektywności produkcji, oparte na wartości

PW1duklCji w cenach zbytu wyprowadzonych z cen de talic .nych,

2) krtterlum długości cyklu reali zacji,

3) krt ter lum postępu techniczno-ekonomicznego.

W .lrazie gdy inwestycja polega na modernizacji i rozbUdOWi ~ c;z:ynnych zakładów, kryteria powyższe uzupełnia

się kryterium okresu zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez po zy ~ ost akumulacji fina~sowej.

17. 1 W I o:dniesieniu do inwestycji o mniejs zym znaczeniu

gospOd rcziy m (inwestycji mniejszych) stosuje się

.I

.' Monitor Po-lskI Nr 24

-

433

nakładów inwestycyjnych poprzez przyrost akumulacji finansowej,

2) kryterium postępu techniczno-ekonomicznego,

a- jeżeli przewidywany dZIęki inwestycji przyrost produkcji

jest przeznaczony na eksport

'

3) ' kryterium okresu żwrotu nakładów inwestycyjnych poprz-ez przyrost zysk u kalkulacyjnego,

4) kryterium postępu techniczno-ekonomicznego.

.18. Dla zaliczenia inwestycji do którejkolwiek z 5 klas

efektywności konieczne jest, by oprócz podanych kryteriów

(ust. 15-17) spełnione były dwa naśtępujące warunki

1) zbyt produktów, które zamierza się uzyskać dzięki ,inwestycji, powinien być zapewniony co najmniej przez

okres, w którym nakłady in westycyjne zostaną zwrócone poprzez akumulację finansową os.iągniętą dzięki

dane j inwestycji (w odniesieniu do produktów przeznaczonych na eksport - poprzez zysk kalkulacyjny).

2) pokryc ie zapotrzebowania na siłę roboczą, w szczególności kadrę o wyższych kwalifikacjach, jest zapewnione.

W świetle przepisów ust. 8 i 15 przygotowanie pokrycia

zapotrzebowania na silę ro}}oczą należy traktować jako

istotny warunek oceny efektywności inwestycji.

1) kryterium okresu zwrotu

~

---------------------------- Poz. lBf'J

staw materiałowych (półfabrykatów, elementów kooperacyjnych itp.) dokonywtlnych w ramach układu,

4) sporządzenie bilansowego rozlicz.enia, które wskaże

a) jaką część łącznych efektów produkcyjnych poszczególnych in westycJi za liczono do ka tegorii produkcji

finalnej, jaką zaś do kategorii wewnętrznych powią­

zań zaopa lr zeniowo-kooperacy jnych.

b) jak oceniono łączną wartość kosztów produkcji ukła­

du, na podstawie której - po odjęciu dostaw wewnętrznych oszacowa,no koszty produkcji w uję­

ciu netto,

III. Sposób zaliczania inwestycji do poszczególnych klas.

A.

Inwestycje o poważniejszym

z n a c z e n i u g o s p o d a r c z y m.

20. Inwestycje dzieli się na dwie grupy

l) inwestycje, których produkcja może być wyrażona w

cenach dewizowych, gdyź jest ,p rzeznaczona 'n a eksport

lub stanowi przedmiot obrotów handlu zagranicznego,

2) inwestycje, których produkcja jest ,przeznaczo.na na zaopatrzenie ludności i nie może być wyrażona w cenach

19. Jeżeli grupa rozpatrywanych inwestycji tworzy wzadewizowych.

jemnie powiązany układ produkcyjno-inwestycyjny (tzn .'

obejmuje łącznie inwestycje, których celem jest wytwarzanie,

21. W otlniesieniu do inwestycji, których produkcja

.produktów finalnych, wychodzących poza zakres danej branmoże być wyrażo,na w cenach dewizowych; stosuje się nastę­

ży, oraz inwestycje, których celem jest wytwarzanie półfa­

Ipujący sposób klasyfikowania

brykatów, elementów kooperacyjnych itp" zużywanych do

Do k l a s y I zalicza się inwestycje w razie spełnienia

wytwarzania tych produktów finalnych), wówczas do:puszcza

wszystkich niżej podanych kryteriów

się wprowadzenie odpowiedniej adaptacji przepisów niniejl) efektywność dewizowa produkcji, mierzona wskaźnikiem

szych wytycznych. W wypadkach tych dla oceny całego

"Ed", tj, sto~unkiem odpowiednio ustalonych łącznych

układu można stosować

nakładów do wartości produkcji wyprowadzonej z cen

1) kryteriltm efektywności ,produkcji w ujęciu dewizowyrn

dewizowych *) - nie może przekraczać wielkości 0,7, co

lub w cenach zbytu,

oznacza, że łączne nakłady nie mogą przekraczać 9,5 zł/zł

2) kryterium postępu techniczno-ekon,omicZ'neg'o w , odniedewizowy w razie wyceny dewizowej według rynku KS

sieniu do zadań (przedsięwzięć) inwestycyjnych związa­

bądź 49 zł/dolar USA w razie wyceny dewizowej wedłu-g

lIlych bezpośrednio z wytwarzal)iem głównych produktów

rynku KK,

,

finalnych układu,

2) okrEts spłaty kapitałowych wydatków dewizowych, mie~

3) warunek zachowania normatywnego cyklu budowy każ­

rzony wskaźnikiem "T zk ", nie powinięn przekraczac

dej i'nwestycji składającej się na układ inwestycyjno1,5 L, tzn, w tym okresie wielkość powyższych wydatprodukcyjny.

ków powinna być pokryta przez zysk kalkulacyjny,

Jeśli otrzymane wielkości wskaźników upoważniają d,o za3) długość cyklu realizacji ,inwestycji nie powinna przekrakwaWikowania całego układu do odpowiedniej klasy efekczać wielkości określonej przez właściwe ministerstwo

tywności, można wówczas uwaźać, że wszystkie inwestycje

w granicach 2-3 lat,

objęte tym układem należą do tejże klasy efektywności.

4) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego poJednakże

winien przekraczać poziom uznany za bazowy (zgodnie

1) zakwalifikowanie układu do danej klasy nie zwalnia od

.z wytycznymi właściwego ministerstwa) w stopniu okreobowiązku analizy poszczególnych zadań i przedsięwzięć

ślonym przez to ministerstwo, co najmniej jednak o 10°/0,

inwestycyjnych,

5) zużycie materiałowe (zużycie surowców, materiałpw, pół­

fabrykatów, derali itp,) pochodzić powinno z produkcji

2) gdy w ramach układu, zaliczonego do jednej z pierwkrajowej bądź z importu z KS,

szych czterech klas efektywności, określona in west y6) co najmniej 30 0/0 .produkcji może być przeznaczone na

cja kwalifikuje się do klasy Y. lub nie spełnia jej kryeksport bądź zastąpi dotychczasowy import.

teriów, to jej włączenie do planu może nastąpić tylko

wówczas, gdy brak innych rozwiązań techniczno-orgaPonadto gdy rozpatruje się inwestycję, polegającą na f{)zbunizacyjnych, które umożliwiłyby rezygnację z realizacji

dowie i modernizacji czynnegozakladu

te j inwestycji.

7) okres zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez przyNależy zw'ócić uwagę, że w razie oceny efektywności całe­

rost akumulacji finansowej, mierzony wskaźnikiem "Tr ",

go układu produkcyjno-inwestycyjnego konieczne jest

nie powinien przekraczać 3 lat.

1) jako produkcję traktować wartość produktów finalnych

Do k l a s y I I zalicza się inwestycje w razie spełnienia

przewidzianych do sprzedaży poza dany układ (wycewszystkich niżej podanych kryteriów

. , .

nionych odpowiednio w cenach dewizowych lub cenach

l) efektywność dewiz'owa produkcji, mierzona wskazll1kl:m

zbytu),

,

;,Ed ", nie może przekraczać wielkości 0,75 (C~ Odp?Wla2) jako nakłady inwestycyjne traktować łączne kwoty nada 10,1 zł/zł dewizowy w razie wyceny dewl~oweJ wekładów na wszystkie przedsięwzięcia (zadania) i zakudług ry,nku KS bądź 52,5 zł/dolar USA w raZIe wyceny

py wchodzące w zakres rozpatrywanego układu,

dewizowej według rynku KK),

3) jako b .ieżące koszty prod.ukcji traktować sumę kosztów

dotyczących działalności produkcyjnej objętej układem,

*) Sposób obliczania poszczególnych wsk~ź~ików, ustalania najednakże po wyeliminowaniu wartości wzajemnych dokładów, wartości produkcji itp, podano w CZęSCl IV.

-

spłaty kapitałowych wydatków dewizowych mierz.ony wskaźnikiem "Tzk " nie powinien przekraczać 2 lat,

3) dług9Ść cyklu realizacji inwestycji nie powinna przekraczać wielkości określonej przez właściwe ministerstwo

w granicach 2-3,5 lat,

4) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego powinien przekraczać pozi-om uznany za bazowy w stopniu określonym przez właściwe ministerstwo, co najmniej jednak 07%.

2) okres

Ponadto, gdy rOI.patruje się inwestycję polegającą na rozbudowie i modernizacji czynnego zakładu,

5) okres zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez yrzyTost akumulacji finansowej; mierzony wskaźnikiem Tr,

nie powinien przekraczać 4 lat.

Dopuszcza się .zaliczenie inwestycji do klasy II, pomimo źe

z punktu widzenia okresu spłaty kapitałowych wydatków dewizowych (pkt 2) oraz długości cyklu inwestycyjnegofpkt 3)

naleźałoby ją zaliczyć do klasy- III.

Do k l a s y II I zalicza się inwestycje w razie spełnie­

nia wszystkich niżej podanych kryteriów

efektywność dewizowa produkcji, mierzona wskaźnikiem

"Ed", nie może przekraczać wielkości 0,8 (co odpowiada

10,8 zł/zł dewizowy w razie wyceny dewizowej według

rynku KS bądź 56 zł/dolar USA w razie wyceny dewizowej według rynku KK),

2) okres spłaty kapitałowych wydatków dewizowych, mierzony wskaźnik-iem "Tzk ", nie powinien przekraczać

2,5 lat,

.

3) długość cyklu realizacji inwestycji nie powinna przekraczać wielkości określonej przez właściwe ministerstwo w granicach 3-4 lat,

4) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego powinien przekraczać poziom uznany za bazowy w sto-pniu

określonym przez . właściwe ministerstwo, co najmniej

jednak o 4%.

1)

Ponadto gdy ~rozpatruje się inwestycję polegającą n.a rozbudowie i moder'nizacji czynnego zakładu,

5) okres:z;wrotu

nakładów

inwestycyjnych ' poprzez przyrost akumulacji finansowej, mierzony wskaźnikiem T r,

nie powińien przekraczać 5 lat.

Dopuszcza się zaliczenie inwestycji do klasy - III, pomimo źe

z punktu widzenia okresu spłaty kapitałowych wydatków

dewizowych (pkt 2) oraz długości cyklu inwestycyjnego

(pkt 3) należałoby ją zaliczyć do klasy IV.

.

Do k l a s y I V zalicza się inwestycję w .raz-ie spełnie­

nia wsfystkich niźej podanych' kryteriów

efektywność dewizowa produkcji, mierzona wskaźnikiem

"Ed", nie może przekraczać wielkości 0,85 (co odpowiada 11,5 zł/zł dewizowy w razie wyceny dewizowej według rynku KSbądź 60 zł/dolar USA w razie wyceny dewizowej według rY'nku KK),

2) okres spłaty kapitałowych wydatków dewizowych, mierzony wskaźnikiem ·"Tzk ", · nie powinien przekraczać

3,5 lat,

3) długość cyklu real-izacji inwestycji nie powinna przekraczać wielkości określonej przez właściwe ministerstwo w granicach 3-4 lat,

4) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego powinie-n kształtować się w wysokości określonej ·przez

właściwe ministerstwo,. nie niżej jednak od poziomu bazowego.

1)

Ponadto gdy rozpatruje się inwestycję polegającą na rozbudowie i modernizacji czynneg·o zakładu,

Poz. 186

I

5)

Okr~1

nakładów

s J wrotu

inwestycyjnych poprzez" przyrost . ak~mUlaCji finansowej, mierzony wskaźnikiem "T.... ,

nie o\\(l,nien przek-raczać 6 laL

Do-puszcza ~ię Zalicze ą ie inwestycji do klasy IV, pomimo że

z punktf widzenia okresu spłaty kapitałowych wydatków

dewizo\\jycb! (pkt 2) oraz długości . cyklu inwestycyjnego

(pkt 3) należałoby ją zaliczyć do klasy V.

się '

spełnie­

Do Ik l li s Y V zalicza

-inwestycje .w razie

nia wszystkIch niżej podanych kryteriów

.1

I

.

1) efe~tywność dewizowa produkcji, mierzona wskaźnikiem

"Edł' nie może -przekraczac wielkośc. i 1 (co odpowiada

13,5 zł/h dewizowy w razie wyceny dewizowej według

"

I.

.

ryn u KS bądź 70 zł/dolar USA w razie wyce-ny dewizowle j tedłUg rynku KK),

2) okrt s s\płaty kapitałowych wydatków dewizowych, mierzony ~skaźnikiem "T zk",nie powinien przekraczać

4,5 lat,

3) dłu~óśćl cyklu realizacji inwestycji nie powinna przekraq zaći wie-lkości określ-onej 'Przez właściwe ministerstwh w I granicach 4~5 lat,

.

.

4) łąc Jny I wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego powin)enksztalt.ować s·ię. w wysokości określonej przez

wła fch~ e ministerstwo, nie niżej jednak o-d pozi-o mu ba2:oWlego.

Ponadto gdy rozpatruje się inwestycję polegającą na rozbudowie i modernizacji czynnego zakładu,

na.kład. ÓW i,n.westYCYjnY.Ch poprzez przyrost ak~mulacji finansowej, mierzony wskaźnikiem "Tr ",

nie po",inien przekraczać 7 lat.

5) O

.kri S ±wrotu

22 . . W odniesieniu do inwestycji, których _p rodukcja jest

przeznazon!a na zaopatrzenie ludności i nie mQŹe być wyrażona

c/mach dewiz.owych, stosuje się następujący sposób kl~syfi~owania

rv

W

k l ~ s i e I inwestycji tych lIlie uwzględnia się.

. Do k l li s Y I I zalicZa się inwestycje w razie spełnienia wszysUdich niżej podanych kryteriów

.

efe~. tyJność rynkowa produkcji, mierzona wskaźnikiem

Er"'lniel może przekraczać wielkości 0,7,

2) dłu~oŚĆ' cyklu · realizacji inwe.

.

styo ji

3) łąc+y !wskaźnik postępu tech.

- niCłnO-~konomiczneg.o

według przepisów ust.

oraz w azi~ rozbudowy i moderni21, dotyczących zali~

zacji cz nnego zakładu

czania inwestycji do

4) okr s zwrotu nakładów ,inwesty- . klasy II.

cyj~ycł~ poprzez przyrost akumulacji l finansowej

1)

I

Do Ik l ~ s Y I l I zalicza się inwestycje w razie spełnie­ ....

nia wszyst~ich niżej podanych kryteriów

1) efeJttywn-ośćrynkowa produkcji, mierzona wskaźnikiem ·

"E.'I, n~e może przekraczać wielkości. 0,85,

2) dłu~ośći cyklu realizacji inwestyąji

3) łądny wskaźnik postępu tech-

nidno-ekonomicznego

oraz w ~azi~ rozbudowy i modernizacji czynnfgo zakładu ·

4) okrrs z}\Trotu nakładów inwestycyjIJ.ycH poprzez.przyrost akumulacji' finansowej

~

się

według przepisów ust.

21, dotyczących zaliczania inwestycji do

klasy III.

spełnie­

Do Ik l s Y I V zalicza

inwestycje w razie

nia WSzyst~ich niżej podanych kryteriów

1) efefty~no()ść rynkowa pródukcji:, mierzona wskaźnikiem

"Er 1'. nie może przekraczać wielkości 1,

I

435 - .

p.oz. 186

'- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - . . : -

Monitor Polski Nr 24

2)

długość

Il

cyklu realizacji inwe-

stycji

3)

łączny wskaźnik postępu

techniczno-ekonomicznego

oraz w razie ,rozbudowy i modernizacji czynnego zakładu

4) okres zwrotu nakładów 'inwestycyjnych poprzez przyrost akumulacji finansowej

według przepisów ust.

21, dotyczących zaliczania inwestycji do

klasy IV.

Do k l a s y V zalicza się inwestycje w razie spełnie­

nia wszystkich niżej podanych kryteriów

1) efektywność rynkowa produkcji, wyraźona wskaźnikiem

"E;', n.ie może przekraczać wi,elkoŚci 1,1,

2) długość cyklu realizacji inwestycji

3) łączny wskaźnik postępu techwedług przepisów ust.

nicznego

I 21,

dotyczący c h zalioraz w razie rozbudowy i moderni- I czania inwestycji do

zacji czynnego zakładu

klasy V.

4) okres zwrotu nakiadów inwesty-j

cyjnych poprzez przyrost akumulacji finansowej

23. Kryteria klilsyfikowania inwestycji o większym znaczeniu gospodarczym przedstawia łącznie następująca tablica

Tablica l.

Klasa

J

Kryterium

A.

I ')

I

I

Inwestycje, których produkcję wyraża się w cenach

dewizowych

L' Dewizowa efektywność produkcji (E d )

2, Okres spłaty kapitałowych wydatków dewizowych (T zk - w latach)

3. Cykl realizacji inwestycji (w latach)

p.ostęp'techniczno-ekonomiczny

(w %)

III

I

IV

0,7

(49zł!$)

1,5

I

I

' 0,75

(52,S zł!$)

i

2

I

I

I 0,85

(56zll$) I (60

i

I

i,

0,8

2,5

i

3,5

V

i

zł/S)

1,-

(70 zł/$)

4,5

ministerstw w grani ~ ach

3-4

I 3-4 I 4-5

według ustaleń ministerstw co najmniej

poziom bazowy

+ 10%

+7%

+4%

według ustaleń

I

2-3,5

I

a ponadto w razie rozbudowy lub modernizacji

B.

I

I

I

2-3

4,

I

II

I

I

5. Okres zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez

, _"-_ _6_ _ _ _ _7 __

3

przyrost akumulacji fina~~wej (T r '- w latach ,),-_--'-_____

'-_ _4_ _...:..-_ _5_

lnwes,tycje na zaopatrzenie ludności, jeśli produkCji

nie można wyrazić w cenach dewizowych

6. Rynkowa efektywność produkcji (Er)

oraz kryteria podane w pkt 2-5

I

nie klasyfikuje

I

się

I

I

0,7

0,85

1,-

I

1,1

I

klasyfikuje się jak w części A

7. Zbyt produktów jest zapewniony co najmniej przez okres, w którym nakłady inwestycyjne zostaną zwrócone

poprzez akumulację finansową osiąganą dzięki danej inwestycji (lub zysk kalkulacyjny - w razie eksportu

produkcji).

8. Jest zapewnione pokrycie zapotrzebowania ria siłę roboczą, w szczególności kadrę o wyższych kwalifikacjach.

') Zakwalifikowanie do klasy I wymaga ponadto, by

9. co najmniej 30% produkcji mogło być przeznaczone na eksport,

10. zużycie materiałowe pochodzHo z produkcji krajowej bądź z importu 7. KS.

. '

rostu produkcji powinno pochodzić z produkcji krajowej

bądź , z importu z KS. "

24 . . Do k l a s y I zalicza się. inwestycje w razie speł­

Do k l a s y I I zalicza się inwestycje w razie spełnie­

nienia następujących ' kryteriów

nia następujących kryteriów

. 1) okres zwro tu nakładów inwestycyjnych poprzez

1) okres zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez

a) przyrost akumulacji finansowej (mierzony wskaźnja) przyrost akumulacji finansowej (mierzony wskaźnikiem T r )

kiem T r )

bądź 'gdy przyrost produkcji jest ' przeznaczony na

bądź ,gdy przyrost .p rodukcji przeznaczony jest na

eksport,

eksport,

b) przyrost zysku kalkulacyjnego (mierzony wskaźni­

·b) przyrost zysku kalkulacyjnego (mierzony ' wskaźni­

kiem T mz )

kiem T mz )

nie powinien przekraczać 4 lat,

nie powinien przekraczać 3 lat,

2) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekon·omicznego po2) łączny wskaźnik postępu technic'zno-ekonomicznego powinien przekraczać poziom uznany za, bazowy w stopwinien przekraczać poziom uznany za ' bazowy w stopniu

niu

. określonym przez właściwe ministerstwo, ' co najokreślonym przez wlaściwe ministerstwo, co najmniej .

mniej jednak 07%.

jednak o 10010.

Do k l a s y I I I zalicza się inwestycje w .razie ,spełnie­

3) co najmniej 30% przyrostu produkcji może być przeznania następujących kryteriów

czoll,e na eksport,

.

.

.

1) okres zwrotu na~ładów inwestycyjnych -poprżez

4) dódatkowe zużycie materiałowe powstałe na skutek przyB.

Inwestyc je

m n i e j s z e.

•

436 Poz. t86

--------------------------------------------------------------------a) przyrost' akumulacji finansowej (mierzony wskaźni2) łączny wskaźn·ik postępu techniczno-ekonomicznego pokiem T r )

,.

WInIen kształtować się w wysokości określonej przez

bądź gdy przyrost prodlłkcji może być przeznaczony

właściwe ministerstwo, nie n1żej jednak od poziomu bana e'ksp-ort,

zoweg'o.

b) przyrost zysku kalkulacyjnego (mierzony wskaźni­

Do k I ~ s y. V zali-cza się inwestycje w razie spełnie'nia

kiem T mz )

następujących kryteriów

'

nie powinien przekraczać 5 lat,

1) okres zl.vrotu nakładów inwestycyjnych poprzez

2) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego poa) przy tost akumulacji finansowej (mierzony wskaźniwinien przekraczać poziom uznany za bazowy w stopkiem T r )

niu określonym przez właściwe ministerstwo, co naj~

bądź gdy przyrost produkcji jest przeznaczony na

mniej jednak o 4%.

'e ksport,

Do k l a s y ' I V zalicza się inwestycje w razie spełnie­

b) przyrost zysku kalkulaqi'jn.~g,o (mierzony wskaźll;inia następujących kryteriów

krem Tmz )

,

1) okres zwrotu nakładów inwestycyjnych 'p oprzez

nie powinie'n przekraczać 7 lat,

a) przyrost akumulacji 'finansowej (mierzony wskaźni. 2) łączny wskaźnik postępu techniczno-ekonomicznego pokiem T r )

winien Fię kształtować w wysokości określonej przez

bądź gdy przyrost produkcji jest przeznaczony na

właściwe ministerstwo, -uie niżej jednak od poziomu baeksport,

'

J

zoweg·o.

b) przyrost ' zysku kalkulacyjneg{) (mierzony wskaźni­

25. Kryteria kla.s yfikowania inwestycji mniejszych przedkiem T mz )

stawia łączJie następująca tablica

nie powinien przekracZać 6 lat,

T a b I ic a 2.

Klasa

K.ryterium

r)

zwrotu nakładów in westycy jnych po,przez

akumulacji finansowej

w latach)

2. Okres zwrotu nakładów inwestycyjnych poprzez przyrost zysku kalkulacyjnego (T mz - w latach)

3. Postęp techniczno-ekonomiczny (w Ofo)

1. Okres

err -

zwiększenie

I

3

3

I

II

I

I

III

I

4

5

4

5

I

I

IV

'I

V

6

7

6

7

według ustaleńmin·isterstw co najmniej

+ 10% ' I

I

+7%

+4%

I

poziom baz.owy

4. Zbyt proouktów jest zapewniony co najmniej przez okres, w któl1ym ,nakłady inwestycyjne zostaną zwrócone

pO'przez, przyrost akumulacji (bądź przyrost zysku kal kulacyjnego - w razie eksportu produktów), osiągany dżięki realiżacji inwestycji.

5. Jest zapewnj()ne pokrycie zapotrzeoowania na siłę roboczą, w szcze·gólności kadrę o wyższych kwalifikacjach.

I

0) Zakwalifikowanie do klasy I wymaga ponadto, ' by

6. co najmniej 30% przyrostu pf()dukcjimogło być .przeznaczone na eksport lub zastępowało dotychczasowy import,

1. dodatkowe zużycie materiałowe powstałe na skutek przyrostu produkcji pochodziło z produkcj-i krajowej bądź

.

z importu z KS.

,

IV. Sposób obliczania wskaźników klasyfikacyjnych.

' 26. Wskaźnik dewizowej efektywności produkcji wyraialJ>orównanie wrelkości odpowiednio ustalonych ' łącznych

, nakładów na stworzenie i eksploatację inwestycji (kosztów

produkcji wraz z oprocentowaniem nakładów inwestycyjlIlych) z dewizową wartością produkcji przeliczoną na zł bieżące.

Wskaźnik ten oznacza się symbolem "Ed" i oblicza

według wzoru

KX + 0,12 J

Ed = - - - - -

DG

gdzie: KX -

oznacza jednoroczne, skorygowane całkowite

koszty własne produkcji, która będzie uzyskana w wyniku realizacji inwestycji; jeśli koszty

produkcji ulegną większym zmianom w poszczególnych latach po oddaniu inwestycji do eks,p loatacji, to za wielkość KX należy przyjmować

wielkość średnią z pierwszych 5 lat, a w razie

modernizacji z pierwszych 3 lat eksploatacji

'inwestycji; w odniesieniu do inwestycji polegającej na rozbudowie lub modernizacji. za

wielkość KX przyjmuje się koszty przewidywane po realizacji in west yc ji.

Wysokość

rocznych kosztów KX określa się

zgodnie z obowiązującymi w danej branży Ził­

sadami kiłlkulacji, z tym jednak że wartość zużyc·ia surowców i materiałów dewizowych (tj.

pochodzącyCh

z importu lub stanowiących

przedmiot obrotów na rynkach zagranicznych)

koryguje się analogicznie jak przy obliczaniu

wskaźników efektywności eksportu.

Przykład

1 charakteryzujący sposób obliczeń

kosztów bieżących obliczonych w cenach

rzeczywistych wynosi 230 mln zł. Surowce gewizowe w złotych krajowych wynoszą 60 mln zł,

a ich wartość dewizowa wyrażona w złotych dewizowych według cen rynku KK wynosi 4 mln zł

Qewizowych. Wartość tych surowców przeliczona na zlote krajowe po kursie granicznym

17,.5 zlhł dewizowy wynosi zatem

Całość

4 X 17.5 = 70 mln zl,

a

wielkość

kosztów wlasnyc,h,

uwzględniająca

korektę

KX. = (23'0 - 60 + 70r = 240 mln zł.

Dla skorygowa,nia kosztów własnych produktów objętych nagradzaniem za efektyWJIość

,

- ~~

437 ______________________________~~~~z~.~18~6

__~______________________

0,12 -

...

J -

D -

G -

J = 320 + 0,2 X '400 ;", 400 mln zł

eksportu (uchwala nr 149 Rady Ministrów z dnia

31 maja 1966 r. w sprawie nagradzania pracowników państwowych przedsiębiorstw . przemysłowych i przedsiębiorstw handlu zagranicznego za efektywność eksportu) można użyć przelicznika ,;p". W tym celu na leży przemnożyć

całkowite koszty włilsne przez średni współ­

czynnik "p" dla . produktów uzyskiwanych w

wyriiku realizacji danej inwestycji.

oznacza normatywny. współczynnik efektywności in westycjl,

oznaCza wartość nakładów inwestycyjnych (produkcyjnych Iącznie z towarzyszącymi) związa­

nych bez.pośrednio z efektem produkcyjnym

danej inwestycji; nakłady te powiększa się

o· nakłil~y inwesty::Yjne, . POIl'oSZo.ne prz'ez innych inwes[orów dla uruchomi-enia lub zwięk­

szenia produkc ji kooperacyjnej, której wartość

nje może być ujmowal1a dewizowo, a więc nie

.p odlega korekcie dotycząc~j, surowców i materiałów dewiz·owych, .podanej przy omówięniu

syinbolu KX,

oznacza j-ednoroczną, ujętą w cenach .dewizowych (w złotych dewizowych), wartość pfod~k­

cli towamwej, jaka będzie ' uzyskana . w.wy,n iku realizacji inwestycji; jeśli produkcja będzie

ulegać większym zmianom w poszczególnych

latach po oddaniu , inwestycji do eksploatacji,

to za wielkość D przyjmuje się wielkość śred­

nią z pierwszych 5 lat (3 lat w razie modern izacji) eksploatacji inwestycji; w odniesieniu do

inwestycji polegającej na rozbud·owie lub modernizacji za wielkość D przyjmuje się produkcję przewidywaną po modemi~cji.

. Przy określaniu wie,lkości b należy przyjmować przewidywane ceny dewizowe ' przynajmniej dla powyższego 5- lub 3-1etniego okresu

wskazując w części opisowej podstawy przewidywańzrriian cen. Jeśli zrni'a n tych nie przewiduje się, ceny przyjmuje się według danych

aktualnych.

oznacza kurs graniczny, służący d·o przeliczenia

produkcji wycenionej w złotych dewizowych

(D) na złote bieżące; kurs ten przyjmuje się w

wysokości;

~

W wyniku. realiz~~ji przedsięwzięcia przewiduje

SIę uzyskac wartosc produkcji (w przeliczeniu na '

ceny dewizowe w obrotach z KS): ,

- w I roku eksploatacji inwestycji 9,0 mln zł

dew'izowych,

- w 2 roku eksploatacji inwestycji 9,5 mln zł

dewizowych,

- w 3 roku eksploatacji inwestycji 10,0 mln zł

dewizowych,

- w 4 roku eksploatacji inwestycji 10,5 mln zł

,

dewizowych,

- w 5 roku eksploatacji inwestycji 11,0 mln zł

dewizowych .

. D = (9 + 9,5 + 10 + 10,5 + U) ; 5 = 10 mln zł dew.

. Dane dotyczące kosztów własnych powyższej produkcji przedstawiają się następująco

.

I

-.

.W.tym zuRok eks- Jednoroczne zY~le suro~- Skoryqowaploatacji

koszty

cow dewl- . ne zuzycie

inwewłasne

zowych we- surow.Ców

stycji

dług cen

dewizowych

zb~tu

.

1

2

3

.4

'5

... ..

+ (82,4 -7,9 + 8,7)) ; 5 = 80 mln zł.

80 + 0,12 • 400

Ed = - - - - - - = 0,95

10· 13,5

Uwaga l: Jeżeli wyżej podana produkcja byłaby

pT1eznaczona na eksport na rynki KKbądż 'zastępowała Import z tych rynków, wielkość wskaź­

nika Ed przedstawiałaby się następująco

80 + 0,12 ·400

= 0,73

10· 17,5

Uwaga 2: Jeżeli część tej produkcji (np. 4()8/0) była­

by przeznaczona na eksport do KK, pozostała zaś

wielkość

(60%) na eksport do KS, obliczenie

przybrałoby postać

Ed =

80 + 0,12 • 40Ó

4· i7,5 + 6 • 13,5

= 0,85

Jeżeli

inwestycja modernizacyjna nie dotyczy całego

lecz poszczególnych jego obieł\tów (wydziałów lub

oddziałów produkcyjnych), należy przy obliczaniu wskażni­

ka Ed zwracać uwagę, by roczną wartością produkcji D (oraz

odpowiadającą jej roczną wielkością kosztów własnych KX)

obejmować tylko te asortymenty produkcji, które ' będą wytwarzane (w pełni lub w określonych fazach produkcji) w

tych obiektach po modernizacji. Analogicznie postępować

należy w tazie rozbudowy.

zakładu,

obliczeń

Dane przedsięwzięcie inwestycyjne wymaga bezpośrednich nakładów inwestycyjnych w wysokości 320 mln zł Równocześnie iN celu zapewnienia

dostaw elementów kooperacyjnych trzeba przewidzieć podjęcie inwestycji o nakładach hezpośrednich =

400 mln zł , ale np. tylko 20% produkcji służyć będżte rozpatrywanemu przedsię­

wzięciu.

.

.. "

8,3 mln zł

8,4

8,5 " "

8,6 " "

8,7

lO

+ (79,8 -7,7 + 8,5) + (80,5 -7,8 + 8,6) + .

,

Przykład' 2 charakteryzujqcy ' sposób

...

. ..

7,5 mln zł

7,6

7,7 " "

"

7,8

7,9 " "

KX = [(75,3 -7,52 + 8,3) + (78 -7,6 + 8,4) +

w

17,5 zł/zł de'wizowy odniesieriiu do produkcji, którą przewiduje ' się na eksport na

rynki KK lub zastąpienie importu wyrobów

sprowadzanych dotychczas z tych rynków,

- 13,5 zł/ zł dewizowy - w odniesieniu do produkcji na rynki KS.

.

W odniesieniu do produkcji nie ekspo-rlowanej,

a wycenianej dewizowo, używać należy powyż­

szych kursów stosownie do tego, czy za podstawę wyce,n y przyjęto ceny dewizowe wystę­

,pujące w obrotach z KK lub KS. Przy wycenie

dewizowej wartości produkcji ' należy uwzględ­

niać różnice jakości produktów (od.pow ie dnio

obniżając wysokość cen dewizowych przyjmowanych do rachunków).

75,3 mln zł

78,- "

"

79,8

"

80,5

"

82,4

Przykład 3 charakteryzujqcy sposób obliczeń

zł przewid.uje się zrealizować

wydziału nr 2. Po' modernizacji w

Kos7tem 350 mln

modernizację

wydziale tym będ z ie się wytwarzać w skali rocznej 15.000 ton as ortymentu eksportowego na rynki KK oraz wykonywać podzespoły do wyro~.

-

--------------------------~--------------~--------------~---

Jednoroczna produkcja towarowa pr zeliczo na na

złote krajowe według kursu 'granicznego .(w mln zł)

bów B, produkowanych w wydziale l i przeznaczonych na cele zaopatrzeniowe w ilości 1.200

szt.lcok.

Cena dewizowa wyrobu A wynosi 280 zł dew./t,

wyrobu B 2.500 zł dew./szt. Cena wyrobu B dotyczy rynku KS. Jednostkowy koszt własny produkcji po moderni zacji (z uwzględni e niem korektury wyceny surowców dewi zowych) przewiduje

się w wysokości 2.420 zł / t dla wyrobu A oraz

16.450 zl/szt. dla wyrobu B.

Na tej podstawie

.

l) wielkość D G wynosi (15.000' 280) 17,5 +

DG = 19,05' 17,5 = 333,38

Jednoroczne skorygowane

sne (mln zł) : Kł' = 266,68

(15.000. 2.420) + (1.200. 16.450) = 56 mln zł,

56 + 0,12 • 350

3)

Wskaźnik

Ed =

=

0,86.

114,0

27. Wskaźnik okresu spłaty kapitalowych wydatków dewizowych wyraża porównanie wielkości nakładów inwestycyjnych, które należy ponieść na import maszyn, urządzeń

itp. środków trwałych, a także nakładów na licencję, z wielkością jednorocznego zysku kalkulacyjnego, stanowiącego

nadwyżkę dewizowej wartości produkcji (przeliczonej na

złote bieżące) ponad odpowiednio obliczone koszty eksploatacyjne inwestycji. Wobec ujmowania zysku k:a lkulacyjnego

w skali 1 roku wskaźnilt powyższy wyraża liczbę lat, w cią­

gu których inwestycyjne nakłady .dewizowe zostaną wyrównane zyskiem kalkulacyjnym!

Wskaźnik powyższy

JdG

Tzk=---DG-Kx

D -

i

KJC -

oznacza się symbolem "Tzk '" i obli-

przyrost wartości produkcJi w cenach dewizowych (w zł dewizowych), którego uzyska·nie

przewiduje się dzięki rozbudowie lub modernizacji w skali 1 roku (lub średnio w okresie

3 lat po realizacji inwestycji)

Dl - wartośĆ produkcji po realizacji i·nwestycji,

D8 - wartość produkcji ·p rzed realizacją inwestyc ji.

zwiększenie wielkości kosztów własnych zwią­

zane z przyrostem produkcji w skali 1 roku

(lub średnio w okresie 3 lat po realizacji inwestycji)

wielk-ość

kosztów własnych produkcji

po realizacji inwestycji,

wielkość kosztów własnych produkcji

przed realizacją inwestycji.

K"l -

...

G -

KX o -

oznacza przewidywaną do realizacji ,inwestycj.i

wartość zakupywanych z importu środków trwałych (maszyn, urządzeń, instalacji itd.), a także

jednorazowe nakłady na zakup licencji ')i wartość J d wyraża się w cenach dewizowych

(w złotych dewizowych) i przelicza na złole

bieżące za pomocą kursu granicznego Ći w taki sam sposób jak surowce i materiały dewizowe.

kurs graniczny, 'omówiony w ust. 26.

Przykład 4 charakteryzujący sposób obliczeń

Nakłady na ' import z KK wynoszą 3;0 mirt 'Zł

dewizowych, a nakłady na import z KS 6,0 mln zł

dewizowych. Stąd

28. Wskaźnik rynkowej efektywności produkcji wyraża

porównanie wielkości łącznych nakładów na stworzenie' i eksploatację inwes'tycji (koszt produkcji wraz z oprocentowaniel,Il inwestycji) z wartością produkcji, obliczoną w cenach

zbytu, wyprowadzonych z cen detalicznych. Wskaźnik ten

oznacza się symbolem "Er" i -oblicza według wzoru

+

.

gdzie: K -

JdG = 3,0· 17,5 + 6,0 ~ 13,5 = 133,5 mln zł

J D -

KX -

133,5

- - - - - - - =2 la ta

333,38 - 266,68

KX = KXI-Kxg

DG-KX

-

koszty wła­

W odn,iesieniu do inwestycji .polegających na rozbudowie i modęrnizacji wielkość produkcji (D) oraz odpowiada~

jących jej kosztów (KX) należy ujmować przyrostowo, a więc

traktować jako wielkość

cza według wzoru

gdzie: J d

całkqwite

Okres spł a ty wydatków dewizowych na import

inwestycyjny z zysku kalkulacyjnego

+ (1200·2500) 13,5 = 114,0 mln zł,

2) Roczny koszt produ,kcji wynosi

Poz. 186

jednoroczna, ujęta w cenach dewizowych, wartość produkcji towarowej (patrz znac zenie D

w ust. 26),

jednoroczne, skoryg'owane całkowite koszty

produkcji (patrz znaczenie KX w ust. 2>6).

własne

Przyklad 5 charakteryzujący sposób obliczeń

Nakłady

na import z KK i KS wynoszą

4)

JdG = 133,5 mln zł.

(według

przykładu

Produkcja towarowa w cenach dewizowych KK

(w mln zł dewizowych): D = 19,05.

.

') Opłaty licencyjne płacone od jednostki wytworzonego produktu (tzw. royalities) należy włączyć do kosztów produkcji.

R -

K

0,12 J

Er = - - - - R

oznacza jednoroczne, całkowite koszty własne

produkcji (bez korekty wartości zużycia surowców i materiałów dewizowych, o której mowa

w ust. 26),

oznacza rnaklady inwestycyjne (jak w USt. 26),

oznacza wartość produkcji towarowej w cenach

zbytu, która będ z ie uzyskana w wyniku realizacji inwestycji i przeznaczona na cele rynkowei jeśli produkcja będzie ulegać . większym

zmianom w poslczególnych latach po oddaniu

inwestycji do eksploatacji, to za wielkość R

przyjmuje się wielkość średnią z pierwszych

5 lat (a w razie modernizacji - 3 lat) .e ksploatacji inwestycji.

Przy określaniu wielkości R należy przyjmować przewi~

dywane ceny zbytu, biorąc m. in. pod uwagę możliw o ść zmiany cen dotychczasowych na skutek wzrostu podaży. W czę­

ści opisowej należy wskazać podstawy przewidywań zmian

cen. Jeśli zmian tych nie przewiduje się, należy przyjmować

aktuaJ'ne ceny zbytu (1 stycznia 1969 r.).

" .

.

"

-

Poz. 186

Przykład 6 charaktery~ujqcy sposób obliczeń

Za mierniki służące do oceny głównych odcinków dziaprodukcyjnej przyjmuje się

a) pracochłonność produkcji, którą wyraża się za pomocą ud zi ału kosztów osobowych w wartości produkcji liczonej w cenach fabrycznych,

łalności

Nakłady inwes lycy jne J = 400 mln zł.

Koszty

własne (rocme) K = 250 mln zł. Wartość sprzedaży produkcji towaruwej w cenach zbytu 1969 r.

R = 350 .mln zl Uważa się, że produkcja w tych

cenach znajdzie pupy t na rynku po uru chomieniu danej inwestycji.

b)

250 + 0,12 X 400

Er =

350

Uwaga: Jeśli pf1ewiduje się, że zbyt produkcji

uzyskiwanej w wyniku danego przedsięwzię­

cia będzie wymagał obnizenia ' cen zbytu

o 100ft, wówczas

R = 315 mln

produkcji,

którą

wyraża

c)

zł

29. Długo-ść cyklu realizacji inwestycji obejmuje okres

w latach) od chwil! przewidywanego wejś c ia na

!plac budowy pier wszego ob iek tu do oddania całości inwestycji do eksploatacji. Długość tego okresu określa się na podstawie norma\ywny-::h cykli budowy pos zczegó lnych obiektów, objętych analizowaną inwestycją, oraz przewidywanych

harmonogramów dotyczących kolejności ich budowy.

W odniesieniu do inwestycji eta powan yc h długość cykli

realizacji określa się dla każdego etapu oddzieln ie.

W granicach podanych w części III A, przy omówie niu

kryteriów klasyfikacji oraz w tablicy 1 ministerstwa ..określą

długość cyklu, według której należy zaliczać roz.patrywane

inwestycje do poszczególnych klas efektywnoś c i.

W odniesieniu do inwestycji polegającej na budowie no. wych zakładów obliczen·ie powyższych mierników należy

oprzeć na wielkości produkcji, której uzyskanie przewiduje

się w rezultacie realizacji inwestycji. W odnie·sieniu do po- .

zostałych inwestycji o-b liczenia należy odńieść do przyro-stu

produkcji, a więc wielkość produkcji, o której wyżej mowa,

należy ustalać jako różnicę pom iędzy przew idywanym stanem po realizacji inwestycji a stanem dotychczasowy'm.

W taki sam sposób należy określać koszty osobowe i zuży­

cia ~ateriałowego.

30. Wskażnik postę.pu techniczno-ekonomicznego ma za

zadanie wyrazić łąc.znie, w jakiej mierze i na jakich głów­

nych odcinkach działalności produkcyjnej przewiduje się uzyskanie w ramach zamierzonej inwestycji poprawy w stosunku do poziomu bazowego. Pozi·om ten należy określać

1) w odniesieniu do inwestycji pole.gających na budowie

nowych zakładów bądż roz'b udowie zakładów istnieją­

cych - w oparciu o sytuację osiąganą w przodujących

zakładach produkcyjnych o zbliżonym profilu asortymentowym,

. 2) w odniesieniu do pozostałych inwestycji - w oparciu

o sytuację istniejącą w doinwestOwywanym zakładzie.

W razie . podjęcia produkcji wyrobów dotychczas w kraju nie wytwarzanych poziom bazowy ustala się w oparciu

o doświadczenia za'g raniczne (poziom wskażników uzyskiwa. nych w prżodujących zakładach zagranicznych) przy

uwzględnieniu krajowych warunków produkcji.

I

produkcji, którą wyraża się za po-

d) kapitałochionnośćprodukcji, którą wyraża się za pomocą stosunku wartośc·i nakładów inwestycyjriych

ponoszonych na dane przedsięwzięcie do wartości uzyskiwanej dzięki temu rocznej produkcji liczo-nej w cenach fabrycznych.

Er = - - = 0,95.

315

(wyrażony

importochłonność

łów (podzespołów, części, detali itp.) importowanych,

liczonej w cenach dewiz.owych (w złotych dewizowych), do wartości produkcji liczonej w cenach fabrycznych,

298

'Wartość

produkcji, kosztów osobowych, kosztów mateoraz zużycia materiałów importowanych sto~sowa­

ną przy określaniu wymienionych wyżej wskażników należy

przy jmować w skali rocznej według poziomu przewidywanego dl'a pełnej zdolności produkcyjnej danego zakładu .

riałowych

W odniesieniu do poszczególnych grup inwestycji wła­

ministerstwa ustalą poziom bazowy ' wymieniónych

mie~ników, w stosunku do którego należy oceniać poziom

. mier-ników przewidywany dla klasyfikowanej inwestycji.

W relacji do poziomu bazowego tych mierników obliczać

należy procentowe odchylenie poziomu projektowanego dla

danej inwestycji wyrażając ' poprawę znakiem +, . pogorszenie znaki"em - .

ściwe

Przykład 1 charakteryzujący sposób postępowania .

Dla określonego przedsięwzięcia projektowane są na. stępujące wskaźniki w ' zestawieniu z ustalonym pozio'

mem bazowym

I

Poziom

przewidywany

Odchylenie

4

5

0,30

0,27

złlzł

0,50

0,48

lmportochłonność

zł dew .hł

0,01

0,0095

Kapitałochłonność

złlzt

1.60

1,68

+ 10,00/0

+ 4,00/0

+ 5,00/0

- 5,OOfo

Jednostka miary

Poziom bazowy

2

3

Pracocbłonność

zł/zł

Materiałocbłonność

1

za

mocą stosunku wartości zużycia surowców i mater·ia-

wobec czego .

Rodzaj miernika

się

udziału

kosztów materiałowych (łącznie

z kosztami zużycia energii, paliw oraz zewnętrznych

usług produkcyjnych) w wartości -produkcji licz'onej

w . ćeriach fabrycznych,

.

= - - = 0,85

350

materiałochłonność

pomocą

298

I,

.I

I

•

_M_o_n_it_or_, _Po~ki Nr_.24_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 440

- ____________________

P_o_z._18_6

w tym

- koszty osobowe

- koszt kraJowy materiałów (bez

importowanych)

- koszt materiałów importowanych

- amortyzacja i inne koszty,

Na podstawie odchyleń w poziomie poszczególnych

mierników oblic za się odchylenie przeciętne (metodą śred­

niej ważonej), stanowiące wskażnik postępu techniczno-ekonomi cznego. Obliczenie przeciętnego odchylenia pILeprowadza s,ię w opardu o współczynniki, charakteryzujące znaczenie (wagi) poszc zególnych mierników. Współczynniki te

ustalą , właściwe ministerstwa dla poszczególnych inwestycji

w oparciu o . analizę dotychczasowej struktury kos i tów

w zakładzie, którego wskaźniki przyjęto za podstawę do

określenia poziomu bazowego.

rocznych

kosztów

wskaźniki przyjęto za podbazowego, łączna wielkość

produkcji

wynosiła

10,5 mln

Na tej podstawie oblicza się wskaźnik postępu techni czno-ekonomi cznego w następujący sposób

zł,

' W s półczyn-

-

Rodzaj miernika

Poprawa (+)

pogors zenie (-)

niki charak-

2

3

4

+ 2.0S0/0

+ 0,40°/.

5,0010

0,31

0,52

0,08

0,09

-

X

1,00

+ 5,13010

1

+ 4,0°/0

+ 5,0"/0

Importochłonn oś ć

-

Kapitałochłonność

Razem

Równocześnie właśCiwe ' ministe rstwa w zależności

o'd chilrakteru inwestycji i możliwośCi uzyskania poprawy

w stosunku do poziomu bazowego ok reś lą minima lne

wi elkoś c i

wskaźnika

postępu

technic zno-,e konomicznego,

które upoważniają do zaliczenia in westyc ji do odpowiedniej

klasy efektywności. Wielkości te powi,nny być ustalo-ne

dla kla~y I

co najmniej +,10010,

- dla klasy II

co najqmiej + rOlo,

- dla klasy III

co najmniej + 4°/8, '

- dla klasy IV }

_ dla klasy V

poziom nie gorszy od bazowego (0°/.).

~ Wskaźnik okresu zwrotu nakładÓw inwestycyjnych

poprzez przyrost akumulacji finansowej wyraża porównanie

wielkości tych nakładów ze z więks z eniem akumulacji finansowej, jakiej uzyskanie przewiduje się d z ięki realizacji inwestycji na skutek obniżenia kos ztów produkc ji i jej ,przyrostu. Wobec ujmowania zwiększenia akumulacji w skali 1 roku wska ź nik powyższy wyraża lic zbę lat, w ciągu których

nakłady inwestycyJne zostaną wyrównane przewidywanym

zwiększeniem akumulacji.

Wskaźnik powyźszy oznacza się symbolem "T."

oblicza według wz,o ru

I

Tr = F

nakładów inwestycyjnych na

modernizac ję bądź za kupy środków

Ip rodukcji (bez uwzględnienia ewentualnych nakładów inwestycyjnych u kooperantów),

F -oznacza przewidywane zwięks z enie akumulacji

finansowej w stosunku do ,?ta,.nu przed realizacją

inwestycj(

F = (Pl -Ki) - (Po-Ko),

gdzie: I -

oznacza

wartość

rozbudowę,

gdzie : Pl Po -

Ki -

Kt

jednoroczna wartość produkcji w cenach zbytu po realizacji inwestycji,

jednoroczna wartość produkcji w cenach zbytu przed realiza~J'4 inwestycji,

jednoroczne koszty własne produkc ji

po realizacji inwestycji,

jednoroczne koszty własne produkcji

przed realizacją inwestycji.

t ery zujące

Obliczenie odchylenia

strukturę

pr z eciętnego

kosz tów

(w ag i)

+ 10,0°/0

Pracochłonność

Materiałochł o nność

-

5,5 mln zł,

0,8 mln zł,

0,9 mln zł,

wówczas dla poszczególnych wyodrębnianych wskaźni­

ków ustalone będą następujące współczynniki ch a,ra ktery z ujące strukturę kosztów (wagi)

- dla pracochłonności

0,31,

- dla materiałochłonności

0,52,

- dla importo chłonności

0,08,

- dla kapitałochłonności

0,09,

Przyklad 8 charakteryzujący sposób postępowania.

Jeśli w zakładzie, którego

stawę określania poziomu

3,3 mln zł,

+ 3,10010

0,45"/0

Powyżs z e dane ustala się dla jednego roku .p o reali zacji Jnwestycji. J e ż e li po realizacji inwestycji wielkości te wykazują poważni e jsze zm iany w poszc2ególnych latach, to nale~

ży je obliczyć jako średnie roczne z pierwszych 3 lat.

Przykład 9 charakteryzujqcy sposób obliczeń

Nakład

inwestycyjny na modernizację oddziału wynosi 83 mln zł . Wartość produkcji, w której wytwarzaniu

uczestniczy oddział, wynosi w skali rocznej: pr zed modernizacją 2.53,4 mln zł, po modernizacji przewiduje się ,

280,5 mln zł. Odpowiednio koszt własny tej produkcji

wynosi przed modernizacją 229,6 mln zł, po modernizacji przewiduje się 238,6 mln zł.

F

~ (280,5""," 238,6) -

Tr

= - - - = 4,6 roku.

(253,4 -229,6) = 18,1

mln

zł

83,0

18,1

32. Wskaźnik okresu zwrotu nakładów inwestycyjnych

poprzez przyrost zysku kalkulacyjnego wyraża porównanie

wielkości tych nakładów ze zwiększeniem zysku kalkulacyjnego, którego osiągnięcie prżewiduje się dzięki realizacji

inwestycji na skutek zwiększenia eksportu wyrobów, a także dzięki ewentualnemu obn i żeniu Kosztów ich produkcji. ,

_ Wobec ujmowania przyrostu zysku w skali 1 'r oku wskaź­

nik powy ż szy wyraża lic z bę lat, w ciągu których nakłady

inwestycyjne zostaną wyrównane przewidywanym ' zwiększe­

niem zysku.

Wskaźn i k powyższy oznacza s i ę symbolem "T mz" i oblicza w e dług wzoru

I

T mz = - - - - - oznacza, jak w ust. 31, wartość nakładów inwestycyjnych (bez uwz ględnienia ewe ntualnych nakła­

dów u kooperantów),

G - graniczny kurs dewizowy, omówiony w ust. 26,

De oraz Ke - jednoroc z ną, ujętą w cenach dewizowych wart o ść przyrostu produkc ji przeznaczonego na eksp o rt (De) oraz jego skorygowany koszt własny

(Kke)' Obie te w i elkości obliczać należy w sposób

podany w ust. 27 w odniesi e niu do inwestycji polegających na rozbudowie i modernizacji.

gdzie: I

. Monitor Polski Nr 24

-

------------------------------------------

v. Sposób przygotowywania oceny efektywności inwestycji

w czynnych przedsiębiorstwach przemysłowych.

33. Ponieważ treścią analizy efektywności zamierzonych

inwestycji jest równoczesne badanie

-

efektów produkcyjnych uzyskiwanych w rezultacie

podejmowanego przedsię wzięcia,

-

nakładów

niezbędnych

do

osiągnięcia

tych efektów,

oraz

do dokonania wyboru najkorzystniejszych wariantów należy

koncentrować uwagę na tych wszystkich czynnikach, które

pomagają w selekcji najbardziej pożądanych kierunków rozwoju produkcji oraz w doborze najbardziej korzystnego

zestawu nakładów.

.w pracach przygotowawczych do oceny

efektywności

W celu opracowania wskaźników charakteryzując->p;:h

zbiorczo efektywriość rozpatrywanych inwestycji konieczne

jest przeprowadzenie prac przygotowawczych, obejmujących

zbadanie aktualnego stanu ekll'llomicznej efektywności produkcji zakładu (przedsiębiorstwa) i dokonanie porównań

z dostępnymi wskaźnikami charakteryzującymi efe~tywność

produkcji w podobnych zakładach krajowych, a także zagranicznych. Równocześnie niezbędne jest przeprowadzenie

oceny tego stanu· na tle przewidywanych tendencji rozwojowych popytu (zapotrzebowania) na produkty mieszczące się

w profilu produkcyjnym przedsiębiorstwa, a także tendencji

zmian konstrukcyjno-technologicznych.

Tendencje takie, d-otyczące danego .przedsiębiorstwa, powi'nny być rozpatrywane na tle bilansu pokrycia popytu

w skali branży. a także z uwzględnieniem międzyfazowych

powi'ązań ko operacy jno-zaapa trzeniowych.

34. Przy ocenie aktualnej sytuacji Oraz tendencji rozwojowych w dziedzinie elektó'w produkcyjnych naleiy w szczególności zwracać uwagę na następujące problemy

f)

Poz. 186

------------------------~

które wyroby (z profilu produkcyjnego danego przedsiębiorstwa), w jakim s~opniu i z jakich przyczyn mogą być uznane za wyroby o wiodącym znaczeniu, ma- .

jące charak ter nośników postępu techniczno-ekono-

micznego,

g) jak ocenia się rozmiary popytu (krajowego i zagranicznego) na produkty zasługujące z punktu widzenia

wymienionych wyżej przesłanek na relatywnie najsilniejszą dynamikę rozwoJawą; jak- na tym tle przedstawiają się możliwości uruchomienia produkcji

o odpowiedniej skali (długość serii, wykorzystanie

niepodzielnych urządzeń produkcyjnych itp.).

35. Przy ocenie aktualnej sytuacji oraz tendencji do

kształtowania się nakładów (oraz relacji między nakładami

a efektami) naleiy w szczególności zwracać uwagę na następujące problemy

a) jak kształtują się poszcźególnerodzaje nakładów w

relacji do jednostki podstawowych rodzajów produkcji, a więc

- jednostkowe normy (współczynniki) zuiycia podsta wowych surowców oraz łącznie koszt zużycia

materiałów,

jednostkowa pracochłonność (w rzeczowych i pieniężnych jednostkach miary),

- Jednostkowa kapitałochłonność,

b) jak przedstawia się porównanie takich współczynni­

ków z występującymi w innych, porównywalnych

krajowych zakładach produkcyjnych, a także - gdy

porównanie jest możliwe - w innych rozwiniętych

krajach uprzemysłowionych; czym tłumaczyć można

różnice wynikające z takieg·o porównania, w jakich

warunkach byłoby możilwe .poprawienie (obniżenIe)

jednostkowych nakładów w badanym zakładzie,

c) w jakich warunkach można by było uzyskać relatywnie większą poprawę (obniżenie) jednostkowych na-

kładów dotyczących

produktów wykazujących relatywnie silniejszą dynamikę rozwoju ' (z punktu widzenia

przesłanek

omówionych w ust. 34);

- tych składników nakładów, które mają najwięk­

sze znaczenie z punktu widzenia ich udziału w

strukturze kosztów,

d) czy i w jak.ich warunkach obniżenie określonych na. b) jak przedstawiają się parametry techniczne cha.raktekładów będzie możliwe bez ' jednoczesnego powięk­

ryzujące cechy użytkowe podstawowych produktów

szania nakładów innych (n.p. za pomocą usp~awnień

wytwarzanych przez zakład w porównaniu z cechami

-organizacyjnych itp.).

podobnych produktów wytwarzanych wprz-odujących

e) w jakim stopniu obniżenle określonych nakładów bę­

krajach uprzemysłowionych, jak kształtują się tendzie musiało być okupione relatywnie wyższym podencje do przekształcania takich parametrów w kraziomem innych nakładów; czy uzyskiwane w ten spojach przodujących (w sensie ulepszenia cech konstruksób korzyści kompensują z nadwyżką dodatkowe obcyjlio~technolo.gicznych produktów dotychczas wytwa.. ciążenia; czy w niektórych wypadkach ceny przyjrzanych lub wprowadzania produktów nowych, wym-owane do obliczenia wartości ponoszonych nakła­

pierających dotychczasowe),

dów nie prowadzą do zniekształcenia wniosków wynikających z przeprowadzanej oceny efektywh,ości .).

c) jak kształtują s.ię relacje między cenami poszczegól36. Nareży zwrócić szczególną uwagę na konieczność

nych produktów, wchodzących w skład profilu prorozwiniętego

rozpatrzenia wszystkich problemów wymieniodukcyjnego przedsiębiorstwa, na rynkach zagranicznych (z uwzględnieniem różnic z punktu widzenia ja- . nych wyżej w ust. 34 i 35 w celu ich przedstawienia szerokiemu aktywowi danego zakładu produkcyjnego.

kości i n-owoczesności). jakie obserwuje się tendenDotyczy to w szczególnoś:::i parametrów technicznych

cje do zmian tych relacji cen,

charakteryzujących poziom jakościowy wyrobów O'faz wskaź­

d) jak oceniać można tendencje do zmian w strukturze

ników pracochłonności, materiałochłonności i majątkochłon­

popytu krajowego na tle doświadczeń krajów o .rela- ności, które należy porównać z wynikami uzyskiwanymi w

tywnie wyższym poziomie rozwoju gospodarczego,

'przodujących zakładach w kraju oraz z parametrami dotylecz przy uwzględnieniu specyficznych cech gospoczącymi analogicznych wyrobów zagranicznych. Porównanie

darki polskiej,

to należy .przedstawić w sposób po'glądowy, sporządzając

odpowiednie- zestawienia w formie tabel i wykresów, aby

e) w jakim stopniu rozwój produkcji określonych pół­

w ten sposób

fabry)catów, elementów kooperacyjnych, podzespołów itp. pożądany jest z punktu widzenia rozpozna'j Może to nastąpić, np_ gdy oszczędzarie materiały liczone są

nych zamierzeń rozwoju produkcji wyrobów finalnych

w cenach zawierających znacznie niższą akumulację finansową

(w ramach danego przedsiębiorstwa lub poza nim)

w porównaniu z cenami materiałów, których nakłady relatywnie

z uwzględnieniem celowości zastępowania importu,

się powiększają·

a) w jakim stopniu wytwarzane aktualnie produkty odpowiadają (z punktu widzenia cech użytkowych, jakości,

nowoczesności)

zapotrzebowaniu odbiorców

krajowych i zagranicznych; czy ocenia się, że w okresie najbliższych 7-10 lat istnieć będzie trwały popyt na te produkty,

-

/

. .,.

~~~o~n~i~t_or__P_o_ls_k_i__

N_r_2_4_________________________________

44_2________________________________~~--~P~0~z~.~186 i

~ uzyskać

warunki do twórczej dyskusji, Iposzukującej

korzystnie jszych rozwiązań,

- wskazać podstawowe ~dcinki gospodarki zakładu

(przedsiębiorstwa), na których można szukać szczególnie istotnych usprawnień (jako że poziom techniczno-ekonomiczny g'ospodarki na tych oddnkach

jest aktualnie relatywnie gorszy w porównaniu z innymi zakładami krajowymi lub z poct,obnymi kieTunkamiprodukcji za granicą albo też poniew,aż odcinki

. te decydują o najbardziej dynamicznych kierunkach

produkcji),

osiągnąć możliwość dokładniejszego i wyraźniejszego

podbudowania wskaźników, które są stosowane przy

zaliczaniu inwestycji do ' odpowiednich klas efektywności, . za pomocą konkretnych danych statystycznych, projektowych lub założeń planistycznych d'otyczących poszczególnych składników efektów i nakładow.

37.

Należy położyć

nacisk na takie zorganizowanie bieźących (okresowych) informacji statystycznych i . innych,

a także · sporządzanych na ich Ipodstawie wynik.owych analiz

ekonomicznych, które umożliwią sprawdzanie, w jakim stopniu rzeczywisty rozwój sytuacji potwierdza założenia przyjmowane uprzednio przy rozpatrywaniu projektowanych przedsięwzięć rozwOjowych w eanym pTzedsiębiorstwie. Systematyczne qadanie 'i aktualiżowanie informacji jest niezbędnym

warunkiem stqpnioweg·o · podno'szenia jakości i trafqości

oceny wielostronnych i skomplikowanych czynników, które

wywierają wpływ na wyniki omawianych analiz efektywnościowych.

181.

38. Równolegle do podanych wyżej zaleceń, które akcenpotrzebę rozpoznania i udostępnienia szerokiemu

aktywowi załogi. danych o poszczególnych czynnikach wpły­

wających na ekonomiczną efektywność inwestycji, należy

podkreślić celowość ujmowania wielostronnych i wzajemnie

powiązanych czynników w jednym, kompieksowym rachunku opartym na odpowiednich technikach programowania

matematycznego. Podejście takie, szczególnie istotne w branżach o licznych i wielokierunkowo powiązanych 1azach

procesu · przetwórstwa, powinno być stosowane przy współ­

udziale od.powiednich jednostek zaplecza naukowo~badaw­

czego danego przemysłu, wyższych uczelni oraz innych jednostek naukowo-badawczych.

towały ·

VI. Postanowienia końcowe.

39. Zainteresowani ministrowie mogą okreMić zasady '

klasyfikowania ' inwestycji, których . produkcja przeznaczona

jest w całości na cele dostaw zaopatrzenIowych i · brak do'

ich wyceny cen dewizowych. Przy ustalryniu tych zasad zaleca się' stosować kryteria podane w tablicy 1 i 2, adaptując

je d·o specyficznych cech oma wianych inwestycji.

40. W przepisach ustalonych pr.zez Przewodniczącego

Komitetu Drobnej Wytwórczości, mających na celu dastosowanie podanych w wytycznych metod klasyfikacji do specyficznych cech inwestycj,i państwowego przemysłu terenowego i . ·spMdzielcz.ości, nie powinny być zmienione . kryteria,

które ustalono dla wskaźników efektywności produkcji. ,

]87

UCHWAŁA Nr 106 RADY MINISTROW

z dnia 1'4czer'wc:al969 r;

' .. w .sprawie ustalania cen za· prace projektowe. .',

. Na · podstawie art. 2 dekretu z dnia 3. czerwca 1953r. ·

i stawek taryfowych (Dz. U. Nr 31,

poz. 122) Rada ~i.njstrów uchwala, co następuje

. .

~oustalaniucen, .opłat

. ;.

§ .1. Powierza się ~rnistIowi Budownictwa i ~izemysłu

Materiałów Budo~lanych

.

1) ustalanie zasad wyceny prac projektowych ' i 'prac zwią- '

zanych z ' projektowaniem inwestycji i remontów bu~

dowlanych,

2) ustalanie cen i cenników prac projektowych oraz cen za

prace związane z projektowaniem inwestycji,

•

3) prowadzenie kontr,oli i .analizy cen oraz k~sztów projektowania inwestycji i remontów budowlanych.

• ~

•. I

.. ,~. ;'

. . "'.'.

. . jącychprace pfojekt:o we lub prace związane z projekto~ ..

w.a piem,

-3) ---ustalą '--,- w -porozumieniu .. z za'interes0wanymi " ministra~ "

mi - zasady . współdziałania ministerstw .i urzędów: cen~ · .

.. tralnych w zakresie ustalania cen i cenników ,prac . pro~ .

. jekt·()wych i cen za prace . związane z projektowaniem in~

westycji oraz , z projekto.waniem konstrukcji maszyn

i urządzeń, jak również w zakresie. uzyskiwania. z podległych im jednostek projektowania danych, niezbędnych

do konfroli i analizy cen oraz kosztów projektowania.

§ 4. Ustanawia się przy Ministrze Budownictwa i Przemysłu ~ateriałów Budowlanych oraz przy ~inistrze 'Przemy-

Powierza się Ministrowi. Przemysłu ~aszynowego:, . słu ~aszyn:Owego odpowiednie "Międzyresortowe Komi'sje

Cenników Pr:ojektowych", jako organy opiniodawcze dla

1) ustalanie zasad wyceny prac projektowych i prac zwią­

ustalania zasad wyceny i rozliczania prac projektowych .oraz

zanych .z projektowaniem konstrukcji maszyn i urządzeń,

prac związanych z projektowaniem, jak również dla u5tal~­

2) ustalanie cen i cenników .p rac projektowych oraz cen za

nia cen i cenników tych prac. W skład komisji wchodzą peł­

prace związane z projektowaniem konstrukcji maszyn

nomocni przedstawici.ele ministrów i kierowników urzędów

i urz..ądzeń,

3) 'p rowadzenie kontroli I analizy cen oraz kosztów pro- centralnych właściwych dla rozpatrywanej tematyki oraz

przedstawiciele Mini's tra Finansów i Przewodniczącego Pań­

jektowania konstrukcji maszyn i urządzeń,

stwowej Komisji Cen. Regulaminy komisji ustalą Ministro§ 3. Ministro wie Budownictwa i Przemysłu ~a teriałów

wie Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych oraz

Budowlanych oraz Przemysłu ~aszyndwego, stosownie .do

Przemysłu Maszyno.we,go . .

swych kompetencji

1) mogą przekazywać właściwym ministrom 'lub kierowni§ 5. T.racą m:oc

kom urzędów centralnych niektó'r e 'uprawnienia spośród

1) uchwała nr .255 Rady Ministrów z dnia 1<8 lipca 1957 r.

wymienionych w § 1 i w § 2,

.

w sprawie zasad ustalania cen (cenników) za prace pro2) ustalą sposób zastosowania przepisów określonych w

jektowo-kosztorysowe wykonywane przez biura pro jek§ 1 i w § 2 w odniesieniu do nie uśpołecznionych jedtowe' oraz w sprawie organów właściwych do ustalariia

nostek projektowania ·oraz do osób fizycznych wykonutych cen (cenników) . (Monitor Polski Nr '60, poz. 367),

§ 2.

.'

. . ....

§ 3. 1. Spośród inwestycji podlegają<;ych klasyfikacji

należy włączaĆ. d·o planów gospodarczych w pierwszym rzę­

dzie te inwestycje, które w myśl zasad załączonych wytycznych są zakwalifikowane do jednej z pierwszych czterech

klas efektywności. Należy przy tym preferować i,nwestycje

zakwalifikowane do klas wyższych.

2. Ocenę i klasyfikację, przeprowadzoną w celu włącze­

nia inwestycji do planu gospodarczego, należy sukcesywnie

aktualizować w toku przeprowadzanych w póżniejszym Q.k resie ,prac projektowych i realizacji inwestycji. W razie gdy

w wyniku aktualizacji inwestycja zostanie zakwalifikowana

do niższej niż poprzednio klasy, może nastąpić zweryfikowanie programu inwestycyjnego. Jeśli natomiast aktualizacja

wykaże poprawę klasyfikacji, należy dążyć do przyspieszenia realizacji inwestycji, wykorzystując w szczególności na

te cele rezerwy środków inwestycyjnych.

3. Inwestycje zakwalifikowane do piątej klasy efektywności mogą być włączone do planów gospodarczych w wypadkach wyjątkowych, zwłaszcza uzasad,n ionych względami

bilansowymi.

4. Celowość podejmowania i włączania do planów gospodarczych inwestycji nie podlegających klasyfikacji powinna być uzasadmona w trybie przewidzianym w obowią­

zujących ,instrukcjach Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, dotyczących opracowania projektu narodowegQ planu gospoda,rczego na lata 1971-1975.

Poz. 186

I

[ ZObOwiąZUje się

. § 4.

zaintereso.wanych ministrów- i :ie- .

rownikó"f urzędów centralnych do określenia w ciągu czterech tygodni od ogłoszenia niniejszej uchwały wielkości nakładów, b których mo~a w § 1 ust. 5 i § 2 ust! 2, oraz d,o

realizacjil zobowiązań, o których mowa w ust. 29, 30 i 39

załączony:h wytycznych.

§ 5. 1Przewodniczący KOlllitetu Drobnej Wytwórczości

dosi-osuje przepisy załączonych wytycznych do specyfiki inwestycji Ipodejmowanych w państwowym przemyśle terenowym i sf, ółdzielczości" a W raZie. potrzęby okreś. li w SPOSÓb.

odmienn~ od ustaleń zawartyc;h w §§ 1 i 2 zakres inwestycji podl gających klasyfikacji oraz zasady kwalifiko\\(ania

1

inwestycji do grupy posiadającej poważne znaczenie gos-podarcze ~ ot az do inw~stycji mniejszych. ,

§ ' 6. I Zo~owiązuje się Przewodniczącego Komisji Planowania phy

[Radzie Ministrów, zainteresowanych• ministrów

I

(kierowników urzędów centralnych)' -oraz prezesów zarządów

centraln~ch , związków ~półdzielczych do ,przeprowadzeniaprzy współUdziale Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego

i Naczelnej 'Org~nizacji Technicznej - wszechstronnegó instruktażJ i ~drożenid w nadzorowanych organizacjach przemYSłow~JCh 'fostanowień załączonych wytycznych.

§ 7. 1. :Dla przeprowadzenia oceny i klasyfikacji inwestycji n lEiży stosować ceny dewizowe, przyjęte w kontraktach na ~ata! 1971-1975 lub na okres dłuższy. W braku cen

kontraktbwychstosować należy ceny roku 19~ . uwzględniając

przewid1wame zmiany tych cen w okre\ie planu rpięciolet,.

niego 19f1---;1975 r. W tym wypadku poziom cen należy ustalać w pt>rozumieniu z właściwymi centralami lub przedsiębiorstwami ~andluzagranicznego.

._

2. tobdwiązuje się Ministra Handlu Zagranicznego do

zorganizpwabia regularnej informacji dotyczącej kształtowa­

nia się (ten Idewizowych poszczególnych towarów, w zakresie niez~ędnym do przeprowadzania oceny i klasyfikacji inwestycjil zgddnie z załączonymi wytycznymi.

.

§ 8, I Uc:h wala wchodzi w życie z dniem ·o gloszenia.

Prezes RladYI Ministrów: w z. P. Jaroszewicz

Wiceprezes Rady . Ministrów

I

MONITOR ,p O L S K.I

Dli ENNI KUR ZĘ DOWY POLSKI EJ RZECZYPOSP-OLITEJ LUDOWEJ

»

Warszawa, dnia 20 czerwca 1969 r.

Nr 24

'y-a ESC

Poz.

UCHWAlY RADY MINISTRÓW

.

,

186 -

187 --

nr 103 z dnia 7 czerwca 1969 r. w sprawie me~od oceny i klasyfikowania nowo rozpoczynanych ińwestycji przemysłowych w latach 1971-1975 .

nr 106 z dnia 14 czerwca 1969 r. w sprawie ustalania cen za prace projektowe.

429

442

Z A R Z Ą D ZEN I E

188 -

nr ~2 Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1969 r. w sprawie ramowych zasad, trybu oraz organizacji

bilansowania i rozdziału robót budowlano-montażowych

186

•

443

Ą

UCHWAŁA Nr 103 RADY MINISTRÓW

z dnia 7 czerwca 1969 r.

w sprawie metod cx:eny i klasyfikowania nowo rozpoczynanych inwestycji przemysłowych w latach 1971-1975.

Pogłębienie metod programowania i planowania inwestycji wymaga, by prlypodejmowaniu decyzji inwestycyjnych

wykorzystywać w maksymalnym stopniu wyniki ekonomicznej ana!izy Celowości i efektywności inwestycji,przeprowadzanej zarówno w odniesieniu do odrębnie ujmowanych, poslG1:.e góinych .przedsięwzięć, zadań i zakupów inwestycyjnych,

jak i ' do kompleksowo, łącznie ujętych zamierz.eń i progra- ·

mów. Podstawowym wa.r unkiem poprawności tych analiz jest

przestrzeganie wymogu wiarygodności wyceny poszczegól~

nych elementów nakładów i efektów inwestycji. W celu

określenia metod i kryteriów oceny, jakie powinny być stosowane w przemyś' le państwowym i spółdzielc .zym przy opracowywaniu wniosków i pro.pozycji uwzględnienia poszczególnych inwestycji w programach rozwoju ' określonych gałęzi przemysłu oraz włączenia tych inwestycji do planów

gospodarczych właściwych zjednoczeń i resortów oraz narodowego planu gospodarczego - Rada Ministrów uchwala,

co następuje

załącznik do uchwały. W wytycznych tych wyodrębniono

l) metody klasyfikowania inwestycji o poważniejszym 'znaczeniu gospodarczym, w odniesieniu do których uwzględ­

nia się szerszy zakres kryteriów klasyfikacji,

ściwych

I

.

2) metody klasyfikowania pozostałych (mniejszych) inwestycji, w odniesie mu do których uwzględnia się węższy

(uproszczony) zakres tych kryteriów.

2. Właściwi ministrowie (kierownicy urzędów centralnych) określą kwotę nakładów inwestycyjnych, w zależno­

ści od której inwestycje należy kwallfikować . do grupy inwestycji o poważniejszym znaczeniu gospodarczym bądż do

inwestycji mniejszych. Należy zwracać przy tym uwagę, by

do grupy inwestycji o poważniejszym znaczeniu gospodarczym kwalifikować inwestycje polegające na budowie nowych zakładów produkcyjnych, rozbudowie bądż modernizacji zakładów czynnych równoważnej budowie nowych zakła­

dów . produkcyjnych oraz inne i,nwe,gtycje, które posiadają

poważny wpływ na tempo rozwoju i unowocześnienie struktury produkcji poszczególnych branż.