Obwieszczenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1963 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach przestępstw drogowych.

§ 58. PZK zobowiązany jest do udzielenia zarejestrowanym kłubom radioamatorskim pomocy w zapewnieniu instruktorów i wykładowców do szkolenia.

§ 59. Stowarzysze nia. w których skład wchodz'ą kluby

radioamatorskie zare jes trowan e w PZK. zobowiązane są w zakresie prowadzenia tych klubów do przestrzegania wytycz,.

nych i wskazówek organów PZK oraz ścisłej współpracy

z tymi organami w zakresie wymiany doświadc zeń technicznych i organiz3cy jrlych.

§ 53. Zarząd klubu wybiera ze swego. grona ' prezesa,

wiceprezesa, . sekretarza, skarbnika, gospodarza oraz QSL-managera.

§ 54. 1. Do zarządu klubu mają odpowiednie zastos owanie przepisy § 41 us1.1 i ust. 2 pkt 1-3, 5-7, 9-12, 14 i 15.

2. Ponad to do kornpetenc ji za rządu klubu na leży

1) prowadl.enie szkolenia , I ud zielanie cdonkom pomocy w

sa moksL,talceniu,

2) występowanie l wllioskaml o przydział znaku nasłucho­

wego,·

3) wykonywanie Il chwal walnego zebrania' członków klubu

i w yżsl.yc h władz P7K.

R o z d 7. l a ł S.

§ 55. I. Oś wiadczen i a w zakresie praw i obo w ią zkó w

miljq tkowych podpisuje w irllieniu zarządu prpzes lub wiceprez'es i skarb nik w ramiI c h uprawnień ptzekaZiJnych -przez

Fundusze i majątek PZK.

Zarz.ąd Główny.

2. Dok umenty finans0we p') d pisuje prezes lub

zes i skarbnik.

.

§ 60. Na fundus ze PZK skł a dają się

_ 1} wpisowe i składki członkowskie,

2) dochody u zyska ne z imprez oraz innego rodzaju działal­

ności. r,a którą stowarzyszenie otrzymało zezwolenie wła­

ściw yc R organów administracji państwowej,

3) dotacje pańslwowe,

4) darowizny,

5J...inne wpływy.

§ 61. Majątek ru ch omy klubu nie pochodzący z dotacji

wyższych wladz PZK będzie użytkowany wyłącznie przez dany klub. Przekazanie tego majątku innym komórkom PZK

może nastąpić jedynie na podstawie uchwały walnego zebrania c z łonków danego klubu.

wi~epre-

§ 56. I. Komisja rewi,:.yjna klubu kontroluje ca łoks ztałt

pracy , a w szcz e gólności d/iałalność fi"ansową i gospodarczą

klubu. kierując się w y tycznymi walnego zebrania członków

oraz wytycznymi komisji rewizyj ne j oddziału wojewódzkiego PZK. której składa sprawozdania.

2. Do komisji rew izy.jnej klubu

sto sowanie prze pisy § 29,

Rozdział

mają

Poz. 346, 34', t 348'

602 · -

odpowiednie za-

7.

Kluby radioamatorskie rejestrowane w PZK.

§ 57. Stowarzyszenia, których st~tuty pncwidują organizowanie i popieranie ru chu radioamatorskiego, mogą zg ła-

§ 62. W ra zie rozwiąz.ania PZK majątek stowarzyszenia

przechodzi na własność organiz.ac ji. które bęrl ą kontynuowały d ziałaln ość PZK, a . w braku takich organizacji, - na wja~

sność Skarbu Państwa.

347

ZARZĄDZENIE

MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH

z dnia 10 września 1963 r.

w sprawie ustalenia tem\inu wyborów do ,kolegiów karno·adminlstracyjnych przy prezydiach rad narodowych.

Na .podsl.awie § 3 rozporządZ(>nia Ministra Spraw Vlez dnia 18 lutego 1959 r. o trybie wybierania

i od\\'olywania osó b wchodzący c h w skład kolegiów karnoadministra cy jnych przy prezydiach rad narod o wych oraz

pr'lewodnicz.ących

skl'odów orz eka jących tych kolegiów

(Dz. U. z 1959 r. Nr 15, poz. 81 i z 1962 r. Nr 16. poz. 71)

wnętrznych

ustala się termin wyborów do kolegiów karno-administracyj'n ych przy pre zy diJr:h

1) 1,,:r.>io1.·;r:h rad narodowych miast nie stanowiących powiatów,

2) rdd narodowyc h osie dli oraz groinadzkich rad narodowych

- na okres od 1 pa'ździernika 1963 r. do 30 listopada 1963 r.

Minister Spraw

Wewnętrznych

W. Wicha

348

OBWIESZCZENłE

PIERWSZEGO . PREZESA SĄDU . NAJWYZSZEGO

z dnia 31 sierpnia 1963 r.

o wytycznych wymia.ru s,prawiedliwości i prak.tyki sądowej w sprawach przestr,pstw drogowych.

Na . podstawie art . 2R ust. 3 ustawY z dnia 15 lutego

1962 r. o Sądzie Najwyż<>7ym (Dz. U. Nr 11;- poz. 54) l § 6

uchwaly Rady Ministrów z dnia 22 maja 1962 r. w sprawie

regulaminu Sądu Najwyższego (Monitor Polski 'Nr 45. poz. 210)

ogłas7am uchwalę, powziętą przez Sąd Najwyższy na posiedzeniu połączonych Izb Karnej i Wojskowej w dniu 2l. czerwca

'1963 r .• ustalającą wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sllrawach prz~stępstw drogowych. Tr eś ć

uchwały [wdana jest w ' załączniku do niniejszego obwieszczenia.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego:;. WasiIkowsM ·

, Monitor Polsld Nr 70

,

603 -

,

"

. I"

,WYTYCZNE WYMIARU SPRAWIEDUWO~CI I PRAKTYKI SĄDOWEJ W

Poż~

348

MonHOI Pols~i Nr 70'

-

s zać tworzone Pl"ł-ez nie ·kluby radioamatorskie do rejestracjf . .

w terenowo właściwych zarząda c h oddziałów PZK.

.

Załącznik ,do obwiesz,(lzenia, Pierwsie- '

go ' Prezesa' Sądu Najwyżs;;ego z dnia

31 sierpnia 1!16:3 r. (poz. 3481,

SPRAWACH PRZESTĘPSTW DROGOWYCH

Sąd Najwyższy na posiedzeniu połączony c h Izb Karnej

Używane w w y tyczny ch określenie .. po ja ld mec ha n iczi Wojskow e j w dniu 22 czerwca 1963 r. w składzie

ny'! obejmuje pojal.dy sdmochodowe i ma szy ny samobieżne',

przewodniczący

Pierwszy Preze s Sądu , Najwyższego

o których mowa w § 1 rozpor zą dzen i a Ministrl.w Ko munil«(lJ. Wasilkowski.

cji i Spraw WewnE,trznych z dnia l paż,c!ziernika 1%2 r. w

preze si Sądu Najwyższego: pIk K. Jankowski i F. W rós prawie ruchu na droSjach publicznych (Dz. U , Nr lil, poz. 295),

blewski

a nadto pojazdy s~nov." e (na przykład trall1wClje ) oraz trole jbusy.

i sędziowie Sąt1u Najwyższego' płk J. Badecki, ppłk M.

,Bienia szewski, E. Binkit>wicz, M . BogusIa wski. M. Budzianow. Miejsc em pop elniania prze st~pstw drQg owych mogą by ć

ski, Z. Chełmicki (sprawozdawca), K. Czajkowski; S. Dą­

nie tylko drogi publiczne, ale r ów nież, dojazdy, tere ny pr ::ebrowski, J. Dorsz, ppłk J. Drohomire ck i, J . Dziowgo, płk Z. ,l11ysłowe, lotniska oraz inne miejsca" w których odbywa s i ę

Furtąk , T. Gdowski, A. Kafarski, Z. Kapita-niak, F. Kaogólny czy lokalny ruch pojazdó w.

rolus, H . Kempisty, S. Knt"lwski, płk Z. KraslIcki, T. Kroko sz,

lI.

ppłk A. Kruszka, R. Kryżt~ . Z. Kubec, T. Majewski, płk [e

Mioduski, W. Ostrowski, pŁk A. Porzeck i, A. Pyslkow<;k i,

1. 'Wspólną przedmiot ową przesła1lką przestE;pslW droyo, płk J. Radwański, T. Rek, pIk R, R óżański, R. Staszkiewicz,

wych z art. 215, 24'2 kk ora z art. 30 usta wy z dnia 10 grudnia

K. Wagner (spraw ozdawca). płk W. Winawer (sprawozda ',v1959 r. o lwalc:>:aniu alkohGli,~ mli' jest "spr owadzenie nieb ezcal, pik Z. Wizelbe rg, J. Ze mbaty.

pi eczeństwa". Sprowadzenie niebezpieczel'l st \V a w ogó le poleprotokolant: członek Biura .orzecznictwa Sądu Najwyż­

ga na wywolaniu tilkiej sytuacji, w której określonemu dobru

szego, sędzia sądu wcjewódlkiego J. Gaj,

(życiu, zdrowiu, mi'>niu) ZDajdlljącernu się w stanie względlJe ­

przy ud ziale Ministra Sprawied liwosei M. Ryhich=TIo,

go bezpiecz' eństwa g ro:,j efek tyw na szkoda . co można stwier, zastęp cy Prokuratora G e neralnego Polskiej Rzec zypospolitej

d zić na podstawie doświadczenia życ iowego i obserwacji poLudowej K. Świtały oraz prokuratorów G eneralnej Prokudobnych z jawisk w typowy m ich przebieUll.

'

.ratury Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej: J. Bednarz'aka

2.

Przy

przestępstwach

określonych.

wart.

215

kk oraz

'j" H. Rajzmana,

'

art. 30 us tawy z,dnia 10 :-Jr udnia 1959 r. o zwalc zani u alkohopo rozpoznaniu w dniach: 15 mar::::a, 27 kwietnia, 4 maja

lizm u skutkiem prze stępny m jest sp ro.wadzenie niebezpiecze ń­

, i P maja 1963 r . wniosku Pier,""szego Prezesa Sądu Najwvż­

stwa katastroly. Spowodowanie sam e j katastrofy nie jest wlęt

.5zego - z dnia 14 października 1961 r. o , ustalenie wytycznych

.

wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie ka- . d la bytu tych prz:~stępst w konieczne.

Ni

e

be

zp

iec

ze

ńsrwo

kCltustrofy

niemQże

być

abstrakcyjrania sprawców przestępstw drogQwych

ne, lecz aktualnie istniej ące i konkretne. lo jest przejawia- biorąc pod uwagę, że orzeq nictwo sądów wY,kazuje

jące

się ':IV takim u k ładzi e zjawisk w świecie zewnętrznym, że

rozbieżności w kwalifikowaniu tych przestępstw, zwłaszcza

występuje wprost jako realne prawdopoc\o.bi en<;two, Nie oznapo wejściu w życie ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalc za to jednak, aby bez pl'zedsięwzięcia natychm iastow yc h

czaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), a nadto, że dośrodków za radczych sama katastrofa musiała ni e uchronni e nakonywana przez sądy ocena okoliczności mających zna cze nie

stąpić. Tak rozumiana k :mkretność sprowadzonego przez

dla wymiaru kary za takie przestępstwa nie jest jednolita,

sprawcę niebezpieczeństwa katastrofy powin na być w każ­

co powoduje duże wahania stosowanyc h represji

dym

przypadku pr zedmiotem us taleJl sądu.

- po wysłuchaniu wniosków Ministra SprawiedIiw::Jści

3. Przez poj ęcie katastrofy w komunikaCji drogowej roi przedstawicieli Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczyzumieć należy zdarzenie. które powstaje z pl':'wną nagłością,

pospolitej Ludowe j - na pódsla wie art. 24 li t. c) i a rŁ. 28

zakłóca w sposób grożny ruch dro gow y i powoduje szkody

ustawy z dnia 15. lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (D-z-. U.

mające cechy , pows zec hności, to jest Q rozmiarach i ' ztlsię9U

Nr II, poz. 54) uchwala, co następuje

nie dających się przewidzi e ć. Szkody te m o gą dotyr źyć nie,_ ..

tylko życia lub zdrowia lud z kiego, ale i cudzego mienia. T3k

l.

rozumiane pojęcie kati1slrof y w komunikacji dotyC7.y również ' >

dyspo zyc ji art. 30 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalOkreślenie .. pr z estępstwo drogowe" używane w ninie jczaniu alkoholizmu.

'

szych wytycznych oznaC7a przestępstwo polegające na spro4. Samo narus ze nie przez uczes tnika ruchu drogowego

wadzeniu przez u.:zes-tnika ruchu drogowego niebezpieczeń­

(kierowcę poja zdu mechanicznego, wożnicę, r owe rzystę , prze, stwa katastrofy w komunikacji albo innego skutku przest ę pchodnia itp.) przepisów o ru chu na drogach lub zasad beznego w wyniku nie przestrzega nia przez sprawcę przepisów

pieczeństwa tego ru chu pociąga za sobą jedynie odpowielub ,zasad bezIJieczeństwa ruchu drogowego. Przestępstwem

dzialność karno-adminislra c yjną, za cho.dzącą tak przy dziadroCjowym jest takie kierowanie pojazdem (prowadzenie połaniu z winy umyśln e j, jak i z winy n ieu my ś lnej (art. 4 p'rajazdu) w stanie nietrzeźwości. Przy prz estę pstwach droU0wa o wykroczeniach) . Narusz'enie przepisów Q ruchu n<:l drowych znajdują ,y s zcze gulności zastosowanie przepisy art. 215,

gach lub zasad bezp i2czeóstwa tego' r uchu wtedy tylko 'po230 § l, 235 § 2, 236 § 2, 242 § 1 i § 3 kk, art. 28 i 30 ustawy

ciąga za sobą odpowiedzialność karną sprawcy, gdy pomiędzy

'z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu oraz

tym narusze niem a skutkiem warunkującym taką od !)owie' art. 144 kkWP.

d z ialność (niebezpieczeństwo katastrofy, śmi e r ć , \Is zkodz etJ~e

Podmiotem przestępstwa drogowego może być ka żdy

uczestnik ruchu drogoweuo, a więc nie ' tylko kierowcy po- ciała, narażenie życia człowieka na b ezpQśre dnie niebezpiejazdów. Nie dotyczy to: a) przestępstw z art. 28 § 1 i art. 30 cz e ństwo) istnieje związek przyczy nowy. Jedyn y m wyjątki e m

ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizm u, ' jes t przestępstwo formCllne i art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia

1959 r. o ZWalcl.aliiu alkoho.lizmu, klprego byt nie zależy od

których sprawcą może być tylko kierujący pojazde m mechaskutku przestępnego; ' istota tego przestępstwa ' polega n~ sa~

'nieznym, h) przestępstwa z art. 28 § 2 tejże ustawy, którego

mym kierowaniu pojazdł'rtl w st~ni~ hietrzeżwoŚci.

sprawcą może być tylko osoba kiE:'fująca innym poja zdem.

i et przestępstwa z art. 144 kkWP, którego sprawcą może być

5. Szczegółowe przepisy o ruchu nadroqach określają

tylko żołnierz. prowadztlcy wojskowy pojazd mechaniczny.

porz.ądek tego ruchu i ob-owiązkl jego uczestników w najczę-

...

i·

;!

..

I

-

604

-

Poz. 348·

---------------------------~--~---- .--------------------------~------~

I

śc:iej powtarz ających się sytuacjach. Przestrzeganie tych przekatastrofy lub śmierci . człowieka, nie ma wpływu na jego

pisów zapewnia bezpiecze{lstwo ruchu. W odniesieniu do odpowiedzialność za umyślne sprowadzenie niebezpieczeńst\v'a

osób kierujących pojazdami "bezpieczeństwo to zapewnia ; po- katastrofy czy leż za umyślne nanżenie życia ludzkiego ńa

nadto przestrzeganie ogólnego nakazu prowadzenia po jaLdu bezpośrednie niebezpieczeństwo.

rozważnie i ostrożnie, a zwłaszcza dostosowania slYbkości do

8. Przypadki działania przy przestę.pstwach dmgowyt::h

istniejących. warunków i ograniczeń ruchu (art. 18 ust. 2 z art. 215 § 1 kk z bezpośrednim zamiarem sprowadzenia nieustawy z 27 listopada 1961 r. o bezpieczeóstwie i porządku bezpieczeństwa katastrofy ·są zjawiskiem .tak wyjątkowym,

ruchu na d-rogach publicznych - Dz. U. Nr 53, poz. 295) . że nie wymagają specjalnego omówienia.

"Rozważne i ostrożne" prowadzenie pojazdu pclega na prlNIC z ęściej natomiast zdarzają się syti.lacje, że prowadzący

sięwzięciu wszystkich tych czynności, które zgodnie Ze sztupojazd przewiduje możliwość sprowadzenia niebezpiecz ~ ń­

ką i techniką prowad zenia po ja i. du są · ąbiekty wnie niezbędst wa katastrofy i ntl to się god zi (zamiar eW0tJ.tualny).

ne . dla zapewnienia maksymalnego bezpieczeń.stwa ruchu,

Pral<tyka sądowa wykazuje, że istniej5t poważne trudno4

oraz na powstrzymaniu się od c zynności. które mogłyby to

ści przy ustalaniu, czy po stronie prowadzącego pojazd istniebezpieczet'tstwo zmniejsz yć. Wiąże się z tym zakaz pEekra- je zamiar ewentualn y, czy też zachodzi jedynie nieumyślnóśt

czania szybkości bezpiecznej. Niebezpieczna jest szybko ~{:,

w postaci lekk.omyslności. Trudności te wynikają z Jaktu, ż.e

która, przy u w zględnieniu w szc zególnosci rodzaj u pojazdu, . . sprowadzeilie niebezpieczeiJsl wa ' katastrofy jest bliskie jej

jego ładunku, sŁant.: technicznego. charakterystyki drogi, na- spowodowaniu, "l. czym wiąże się często narażenie osoby prą­

·wierzchni, warunków atmosferycwych i widzialności grozi wadzącej pojazd.

utratą panowania r.ad pojaldem albo niemożnością zatrzymaNie sposób wyliczyć wycze rpująco wszyst.kich przy padnia go przed przes z kodą, której na drodze moi.na i nal eży

ków, w któr ych po stronie kierującego pojazdem istni.eje· "za·oczekiwać. Przypisanie kierowcy winy popełnienia przest')!)- miar ewentualny sprowadzenia niebezpieczeństwa katastrofy

stwa drogowego na tej podstawie, że naruszył on ogólny naw komu.nikac ji. Można to uczynić jedynie przykładowo. Jekaz: prowadzenia pojazdu "rozważnie i ostrożnie", \vymaga żeli prowadzący pojazd _sprowadza niebezpieczffistwo .ka ta.w każdym przypadku wyjasnieniŁ1, w czym i dlaczego sąd strofy, która narai,a także jego własne bezpieczeństwo (na .

dopatrzył się naruszenia powyższ,ego nakazu. Ocena,czy kieprzykład, gdy rozwija nadmierną szybkość, grożąćą wpadllię­

rowca prowadził pojazd "rozwalnie i ostrożnie", nie m.oże ciem w poślizg, wyrzuceniem pojazdu poza obręb drogi, udeopierać się tylko na fa.kcie. że wypadek nastąpił.

L~eniell1 · w drzewo, z(!erzeniem z · innym pojazdem itp:) - ~la .

6. Prowadzący pojazd powinien kie rować się zasa"ą ogra- wyjaśnienia rodza.ju winy pomocn€ bę.ozie u o;; ta lenie, co skł.onicz·o nego zaufania do innych uczestników ruchu. O znacza to,

nilo sprawcę .do ta.k ry,;ykownej jazdy, że świadomie przeże ma on prawo liczyć na respektowanie przepisów i zasad

szedł do . porządku naclniebez.pieczeństwem dla własnego. żybezpieczeństwa ruchu przez współuczestników ruchu dopóty,

cia lub zdrowia. Pobudką takiego działania sprawcy może b yć

dopóki Ich cechy osobiste lub określone zachowanie się albo

na pflyklad chęć ucieczki przed pościgiem lub z ··mieJsca wyinnu szczególna l17a.sadniona doświadczęniem życiowym sy- paclku, chęć popisania się i w y ż y cia, zmuszenia innych uc zetlFlcja nie każą oCIek: wać, iż mogą oni nie dostosować s i ę stników ruchu do ustąpien i a drogi itp.

do obowiązując ych przepisów lub zasad be f pieczeństwa ruMnie j trudności w ustaleniu zamiaru e wentualnego sprochu. WskazÓcwką, iż współuczestnicy ruchu mogą 'zachować ' wadzenia niebezpie czeń s twa ka.tastrofy sprawiają · sytua cje.

się na drodze w sposób nieprawidlowy, będzie 7.wlaszcza jawgdy nieł>e z piec·zeństwo katastroły nie -zagraża: ·poważenie ._sana i dostrz-egalna dla . prowadzącego p8jazd ich nieldolność' memu S;J Tawcy. Będą to j:}rzy padki z ajeżd.żania drogi lub wyprzestrzegania pr zepisów i zasad ruchu (np. dzieci, starcy, musZClnia pierwszeństwa przez kierowców dużych i cięi:kkh

pewne kategorie inwalidów, osoby, k.tórych ruchy I1Ugą pojazdów, narai,ania na niebez pi2c z eństwo· je dy.ni.eprzech0d- ,

świadczyć o nif'trzeżwości). Pu.ede wszystkim obecność dzieniów itp. W tych przypadkach usta'lenie .istnienia ewentuaI~

ci bel. opieki starszych na jezdni lub w jej p o bliżu musi być

nego zamiaru sprowadzen.ia ni~bezpieczeństwa kaL'Istrofy modła kierowcy sygnałem nakazującym szczególną nieufność

że ' być w większym stopniLl op3rte n::1 .obecnie obiektywnej

i ostrożność . Brak rozsądku u dzieci, nieoponówilnie w chwili

sytuacji wytworzonej pr~ez sprawcę, gdyż odpacla tu· e·łement

niebezpieczeóstwa czy też jego nted0cel~. ianie mogą prowa- , świadomości sprawcy co do narażenia samego siebie na

dzić do nieoblicza·lnych reakcji, ja.k na przykład pr zebiegaistotne niebezpieC"lt'llstwo.

niE" w ostatniej chwili prl.ed samochodem. Dlatego kierujący

P rzy jęcie po stronie sprawcy umyślności codG sprowapojazdem .powinien w takiej sytuacji być przygotowany !Ja

dzenia niebezpieczellstwa . katastrofy wymaga >zawsze ustillenieoczekiwany rozwój wydarzeń oraz odpowiednio ograniczyć

nia, że sprawca umyślnie naruszył pr'l!:episy lub- zas.a dy bezszybkość:.

pi~c zeń~twa ruchu.

Jeże li mimoprzeiitrzegania przez kierującego pojazdem· .

Szczególnego omówienia wymaga sprawa umyślności

zasady ograniczonego zaufania dojdzie do niebezpieczeństwa

sorowadze:J.ia niebezpieczeństwa katastrofy przez osobę kiekatastrofy w komunika c ji, śmierci czy uszkodzenia ciala lub

r~jącą pojazdem w stanie nietfl;e:.i:wości. Są to przypadki w

narażenia życia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo

praktyce najgroźniejsze. Procesy psychiczne człowiek] niedlatego, że współuczestnik ru,:hu nie wywiązał się w danej

trzeźwego nie prz.ebiega ją w sposób normalny. Pod woływem

syt.uacji ze swych powinności wynikających z przepisów i za- .alkoholu występuje nadmierna pewnoŚĆ siebie. skłonność · d"

sad bez.pieczeństwa ruchu - nie :nożna mówić o odpowie- ryzyka i Zllchwalstwo, przy których C7:lowie~ nietrzeiwy mo- ,dzialności karnej osob;y prowadzącej pojaz d, która takiego

że lekceważYć nawet własne bel.pi(·czcństwo. Umyślne be7.cerozwoju wypadków nie mogła przewidzieć (art. 14 § 2 kk,

lowe naraże,~ie samego siebie na niel>ezl'iecz.eilstwo, niezroart. ]2 § 2 kkWl').

zumiiJle dla procesów psychiC"l.nych człowieka trzeźwego, mO7. Warunkiem przypisania sprawcy przestępstwa droqo- że być właściwe procesom psvchicznym człowieka będ.ą.ceg&-.

wego umyślnej postaci winy (ar t. 215 § 1 kk, 3rt. 242 § 1 kk)

w stanie nietrz eźwości. , Dlatego też przy ustalaniu rstni'ellia .

jest wykazanie, że sprawca · przewidywał Illo ż liwośćskutku umyślności lub nieumyślnośCl . sprowd<henia , niebezpieci.'~ll­

pr7.eslępnego i .conajmniej na skutek ten się godził. W ob~1

stw·a katastrofy przez o~obę nietrzeżwą należybraćpodllwa­

powyższych dyspozycjachskutk:iem przestęfJnym nie jest Ka-gę st.opieó nietrzeż\,.,oki i wag~ naruszenia prze~isów lub latastrofa w komunikacji cLY śm' erc c z łowieka, ale sprowa- sad bezpieczeństwa ruchu. \Vysoki stopień nietrzeźwQści i .radzenie ni:ecbezpieqet'lstwa katastrofy (art. 215 § 1 kk) albo . zące naruszenie przepisów iub 1.asad bezpieczeństwa ruchu ·

narażenie ż"cia człowieka na bezpośrednie niebe z pieczeństwo

mogą stanowić pr z esla. nkę do wniosku, że po stronie sprawcy

(art. 242 ~ l' kk). Zatem mniemanie sprawcy, że uniknie samej zachodzi umyślność co do sprowadzenia niebezpieczeństwa

/

Monitor Pniski Nr 70

~alastrofy , W

ten sposób powyżs7e kryteria , ('stopień nie'trzeiwości oraz waga ńaruszenia przepisów i z'a sad bezpieczeństwa ruchu) ' pozwalają w wielu : przypadkach odróżnić

przestępstwo z arf. 215 § 1 kk od pr.zest~pstwa z . art. 30 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. ozwalc-zaniu alkoh{)lizmu.

lIr.

•

.

I

du. Dlatego t~ż sądy powinny, jeżeli I to jest ' możliwe, badal

również okoliczności, w których sprawca spożywał alkohol

(czas, miejsce, rodzaj i ilość), gdyż: okoliczności te mogij.

mieć znaczenie w każdym razie dla wymiaru kary. Badanie

tych okoliczności łącznie z ,oceną W1t9lądu i. zachowania się

sprawcy jest natomiast ·bezwzględnie I konieczne, gdy analiza.

chemic7.nd krwi nie była przeprowadzona .albo gdy prawidło­

wośt jej .puepwwadzenia budzi uZBsadnicme wątpliwości.

alkoholu prz-ez osoby kierujące pojazdami

bardzo .z nacznie bezpiecz.eń.stwo ruChu- drogowego

IV.

i staje si~ , przyczyną .licznych wypadków, w który.ch giną lub

ul{-igllją , okaleczeniu ludzi.e ora,z powstaJil duże szkody mateW kwestii kwalifikacji wymagają wyjaśnienia niektóre

, rilllne. Ustawa z dnia 10 gruclnja 1959 r. o zwalczaniu alko- zagadnienia dotyczące rozgraniczenia [ zasi~gu poszczególnych

holizmu akcentuje poprzez przepisy .art. 28, 30 i 31 bezwzglęp.- norm prawnych, które mają zastosowanie do przestępstw

.Jly zakaz,. prowadzenia pojazdów w sŁanie . ni~trzeż.wości, . ustadrogowych. Ił mianowicie

wa zaś z dńia 27 listopada 1961 r. o bezpie<:zeńsŁ\\oie i po1. Granicę zastosowania art. 2151 § 1 i 242 § 1 kk okr~iządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 5.3, poz. 295)

ślają kryteria' przedmiotowe. Dla by,t u przestępstwa z art. 115

iabFania p~'owadzenia poja zdów' mechanicznych~ w stanie § l kk· konieczne jest sprowadzenie , stanu zagrożenia kaŁawsk.azują~ym na uży:cie alkoholu lub innego podobnie dziastrofą, podczas gdy przy przestępstw ie określonym wart. 242

, łającego środka (art. 19 u st. l pod rygorami art. 20 ust. 3

§ 1 kk następuje jedynie za. grożeme I życia czł c.wl~ka . Zastopkt 2 lit. b) i art. 24).

sowanie art. 242 § 1 kk będzie więc[ wchodziło w grę wówSamo kierowanie pojazdem w stanie wska z ującym na . czas, gdy . nastąpiło nie mające cechy powszechności za groużycie alkoholu (st ęże n ie alkoholu we krwi od 0,2%0 do

żenie życia pojedync:zyr4 ludzi. Sy):ulłcj a taka może mieć

O,SUko) pociąga za sobą tylko odpowiedzialność karno-admi- . miejsce na przykład wówczas, gdy kierowca motocykla lub

nistracyjną z. powyższej ustawy.

samochodu . osobowego spr owad ził st<:m zagrożenia życia wyKierowanie pojazdem w stanie nietrzeżwości, a więc w

lącznie dla pas:lżerów tego pojazdu. Jeśli na tomiast nastąstanie upo śledze nia sprawności psyeho>motoryeznej, powoclupiło zagrożenie życi a przechodniów (ni eoznaczony krąg osób)

je (jeżeli nie nastąpi! skutek przest~pny uzasadniający 5tosOalbo pasażerów autobusu, samochod u Iciężarowego, na którym

wanie surowszego przepisu) odpowiedzialność z art, 28 u stajedzie więcej osób, itp., nal eży stosowat art. 215 § 1 kk. Kry, wy z dnia 10 grudnia 1959 L o zwalczaniu alkoholizmu. Prze-teria w zakresie zumia n" e wentua lnego są jednakowe zaró'.vstE)pstwo to jest występkiem o char.akter?e formalnym, g dyż' 110 przy przestępstwie określonym wart. 215 § 1 kk, jak

by t jego .nie zależy od skutku wywolanego dzialaniem sprawi wart. 242 § 1 kk. Kryte ria te zostały już omówione wyżej

ey. Zgodnie z ustaloną judykaturą, opa,tą na badaniac-h i opi(II, 8).

..

n iach le karskich, w naszych warunkach (nawyki w zakresie.

Uwagi zawarte w punkcie niniejfzym dotyczą odpowiedrodzaju i sposobu spożywania alkoholu, aktualne cechy ruchu nio rozgraniczenia zasięgu art. 215 §t 2 kk i 242 § 3 kk.

drogowego) zawarto ść alkoh olu we krwi przekracza jąca O,5%()

2. , Granicę zastosowan ia art. 215 § l kk i art. 30 ustawy

sianowi' dowód stanu ni etrzeżwości, o którym mowa w usta- z dni.a 10 grudnia 1959 L o zwalczaniu alkohol izmu określają

wie z dnia 10 grudnia 1959 r. <> zwalczaniu alkoholizmu.

natomiast wyłącznie kryteria podmiotowe, oc:cywH.cie, gdy

Przy tylU stęże niu alkoholu. we krwi występuje u ludzi

s prawcą przestc;pstwa j est osoba prlOwad1.ąca w stanie nle. upośledzenie zdolności do prowadzenia pojazdów. Upośledzetrze źwości pojazd illec-haniczny. Jeżeli stan zagroże nia kata,.nie to jest ,tym wi ększe, im wyższy jest poziom alkoholu we

strofą spowodowany był umyślnie choćby w drodze ;o:a" krwi: . Tolerancja osobnicza na alkohol nie uzasadnia przy jmiaru ewentualnego - stosuje się art. 215 § 1 kk. W razie '

ist!1ienia po stronie sprawcy jedynir nieumyślności ma za. mowaniaindywidualnych progów niet rze !woścL Tole rancja

ta zależy od tylu nieuchwytnych i zmiennych. czynników, że

stosowanie art. 30 ustawy z dnia 1f) grudnia 1959 f.. o zwaltlstalani'e jej przez sąd dla każdego przypadk u nie jest mo- czaniu alkoholizmu. Ten ostatni przep is eliminuje całkowicie

żliwe . . Nic nie przemawia też za u przywi lejow aniem osób,

zastosowan.ie art. 215 § 2 kk wprzy radkU nietrzeźwości pro.' które wbrew dyscyplinie ustawowej prowadziły pojazd po wadzącego pojazd mechaniczny.

.

spożyciu alkoholu, . zw ła szcz.a że osoby te nię mogą mieć

3. J eże li sj)[awca pf7.est ępstwa I drogowego spowodował

pewno ści, :ż w danej sytuacji organi zm ich na spożyty ąlk;:rz winy nieumyślnej skutek w postad śmierci człowieka lub

hol nie zareaguje,

uszkodzeniu ciala,. a czyn sprawcy far azem wyczerpuje zna2. \Vobec tego, że błąd laboratoryjny

oznaczeniu:z.a- m iona , przestępstwd ok!;eślonego w frL 2.15 lub 242 kk albo

. 'Wartośc i alkoholu we k rwi D)OŻe_ przy obecnym stanie tech<HL 30 lub 2B , ustaw y l , dnia 10 gruqnia 1959 r. o zwalczaniu

... niki lab oratoryjne j sięgać do 0,20/00, sądy powinny p'rzy doko- . alkoholizmu, . lo konkurencję _ międzY I ty mi normam i a normanywaniu ustaleń doLycząc ych st~żenia .alkoholu we krwi mieć

mi zawartymi wart. 230 § 1. 235 . § 2, 236 § '2 i 237 § 2 kk

pOWyższą okoliczno~ć na uwad zp.

. .

należy rm,slrzygać na podslaw ie artf 36 kk i 32 kkWP.

UstalaJ'ąe zawartość alkoholu we krwi 'sprawcy w chwili

W związku z tym

wypadku, sqcly powinny też uwzględniać, że or ~Tanizm lud7,ki

A) art. 215 § 1 kk eliminuje 'las1tosowanie wszystkich ins?<llla w ciąq u godziny średnio od 0,1 %0 do 0,15%0 alkoholu.

Ma to istotne' znaczenie w tych przypadkach, w których po- nych przepisów, jeżeli oczywiście wypełnione są zarówno

," branie ~ krwi nie nastą p iło b ezpośrednio po wypadku. Nal eży podmiotowo, jak przedmiotowo zna~iona tego przestępstwa,

je~lnak.. przy tym pamiętać, że k rew może wykazywać stęże- . B} art. 230 § 1 kk elirriinuje z;stosowanie art. 30 ustawy

nie alk,oho!u .d() 0,2%0. chociaż b!ldany nie spożywa! alkoholu z dn ia 10 grudnia 1959 r. o zwalcraniu a llf-oholizmu, jeżeli ,

prowadzący pojazd mechaniczny w Stanie nietrzeżwości Spro_ (norma fiz.iologiczna). Nic można wi ęc na przykład .z faktu,

_ że krew poprana w 8 godzin ~ po wypa.dku w'ykazy~v.alas~,ęże - wadził zwinynieumyślnej nie tylkoniebezpie c'le ństwo kanie O, t5~/60 alkoholu, wysnuć wriiosku, że w chW4li wy padk u tastCofy, lecz sp owod ował także śmierć człowieka,

"stf'Żenie alkoholu wekr,wi "Vynosilo O,95 0Ńl!: Jakkoh~lek wyC) art., 30 ~Istawy z dnia 10 grutlnia 1959 r. I:> zwalcumiu

n ik badania <;:hem:icznego na zawartość alkohol_u stanowi . alkoholizm~ elim~ni.iJ.~ nalomiast :zal~tośowimieitrt. 235' § 2,

I reguły najbardziej o,b iektywny dowód stanu lrzeżwo sci czy

236 § 2 i 231 ' § 2 kk. jakkolwiek ,w wyniku nieumy slile go

nietrzeźwości, podlega on, tak jak każdy dowód, ocenie ' :>'1sp'owodowilnla katastrofy prz.ez prowadzącego pojazd me<::ha, 1.

Używanie

Poz. 348

--

obniża

w

niczny w stanie

nietrzeźwości , na :itąpiło

uszkodzenie

6Qi}

ciała

człowieka;

D) art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu eliminuje zastosowanie art. 236 § 2

i 237 § 2 kk rawnie.: w tych przypadkach, gdy w wyniku

prowadzenia pojazdu mechanicznego ' w stanie ni e trzeźwości

nastąpiło uszkodzenie ciała określ.one w tych przepisach;

chodzi tu oczywiście o przypadki, gdy nie miało miej:ica

'sprowadzenie, chociażby nieumyślne, niebezpieczeństwa katastr.ofy,

'

, E) j eźe li osoba prowadząca pojazd wstanie ni e tr ZeŹ wo­

ści naraziła umy śl nie życie człowieka na bezpośrednie , niebeźpiec zeńs two, a rt. 242 § 1 kk, jako surowszy, e liminuje

zastosowanie art. 28 ustawy z dnia' 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniv alko)lolizm u"

F) przy ni eumy,ślnym narażeniu na bezpośrednie ni,e bezpieczel1stwo życia człowieka prze? nietrz ć!żwe go kierowcę

pojazdu mechanicinego - art 28 § 1 ustawy z dnia 10 gr udnia 1959 i, o zw'ak zaniu alkoholizmu 'Zyskuje pierwszel1stwó

pąed art. 242 § 3 kk. ' Ten ostatni' przepis będzie miał natomiast pier\<.'szeństwv prz€d art. ,28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 ' r. o zwalczani'u ' alk oholizm u przy analogicznym

czynie '~ popełniortym przez ' osobę prowadzącą w stanie nietr2:eżwości inny po jazd.

.,

P 0:1:'. 3'4ft

-

.'

..

;

. ;, .~

ność techniczna wysłanego w drogę poja zdu lub pr ze męcze­

nie kierowcy zagrazało be z pieczeń'stwu ruchu'.

3. J eże li sprawCa powyższych przestępstw jest urzędni­

kiem w rozumieniu usta wy karnej, ' a przypisany ' mu czyn

stanowi naruszenie jego obowią z ku służbow ego - odpowiedzialnosć sprawcy ks z tałtować się !]loże również na pod:ifdwie przepisu art. 286 kk.

VI.

1. Wymierzając kary za przestępstwa drogowe, 'sądy

powinny pamiętać, ' że porządek i bezpieczeństwo na drogach

zależą w dużym stopniu od 's tosowania skutecznych i ostrych'

r epres ji w tych wszystkjch wypadkach, w których sprawcy

naruszy li umyślnie przepisy i zd'iady bezpiecz e ństwa ruchu.

wykaż1..1jąc aspolec:~ną postawę i lekceważenie prawa d ,) ł:i~~~ ;"

pieczeństwa ws pó łLiczestników ruchu drogowego ~ Okólicznością szczególnie obciążającą jest prowadzenie pojazdu w stanie ni etrzeż wości; Jeżeli ' ni etrzeźwość ' nal eży do ustawow ~ j'

istoty czynu (art'. 28 i 30 llstawy "l dnTa' 10 ' gl:tidnia 1959 i.'

o zwalczaniu "alkohcjjjzmu); ' ókoliczrtośći<t obciążają c ą ' będ z ie '

wysoki stopień nietrzeżwości.

2. Wymiar kary powinien być ściśle związany zesto?-'

niem zawinienia. Zawinienie sprawcy jest tym więkSZe, im

więks z e znacZenie dla ' bezpiecz eńs twa ruchu ma naruszenie

przepisów ruchu' oraz im większy j~st ' stopień nieprzestr ze~'

V. '

g'ania nakażu prowadzenia pojazdu tozważnie i ostrożnie.

Brak efektywnej s zkody lub wyrządzenie szkody tylki:> nie-'

1. Nakłonienie osoby nielrze żwe j do kierowania poznacznej może być uwzgl ęd nione na korzyść ,sprawcy przY"

jazdem, wydanie je j' takiegopolecenia, podobnie jak i nakła­

wymiarze kary; nie dotyczy to oczywlscle prześtępstw

nianie prowadzącego poja zd do spożywania alkoholu lub

z art. 28 ustawy o zwalczaniu alkoholizmu.

udzielanie pomocy do takiC!j konsumpcji (na przykład sprze3. Nie udzielenie po~ocy ofierze wypadku lub ucieczka

daż lub kupno alkoholu) I!'0że być w zasadzie ocenione jako

po

dokonaniu

przestępstwa drogowego stanowi istotną oko ..

podżeganie lub pomoc do wy stępku z art. 28 ustawy z dnia '

'

10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu ,alkoholizmu. Jeżeli kierujący ' liqność obciążającą.

4. Zły stan technic'zny pojazdu, zawiniony przez kierowpojazdem w stanie nietrzeźwości dopuścił się przestępstwa

cę, nie może ' stano\vić cila " niego " okoliczności łagodiącej ; "

skutkowego, sądy powinny w każdym przypadku roz waż yć ,

cvi 'po stronie 'osoby nakłaniającej kierowcę ': do spożywania W szczegó lnie , rażących wypadkach iły stan technicżny po- '

jazdu może stanowlc nawet ' okoliczność obCiążającą, żwłilsz~

alkoholu lub do prowadzenia pojazd u ' w stanie ni etrzeź wości

odniesieniu do kierowców zawodowych, bowiem do

albo też udzielającej mu do tego pomocy nie zachodzi ' odpo- cza

istoty pe łnionych przez nich funkcji należy szciególny obo~ '

wiedzialność za przestępstwo skutkowe (na przykład za nie' '

umyślne' spowodowanie śmi,erci człowieka), oczywiście, jeż e li , wiąz e k dbałości o powierz';llly sprzęt.

z okoliczności sprawy wynika, że osoba ta mogła i powinna

Zły stan techniczny pojazdu może ' natomiast ' stanówić~

hyła skutek przestępny przewidzieć.

okoliczność łagoJ!ącą, gdy był n~stępstwern zaniedbań in·

2. Ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpiecz eń stw i e nychosób odpowiedzialnych za pęłną , sprawność 'pojazdu" ,

chyba że kierowca nie d os tos'bwał się do znanej mu konieczi porządku ruch u na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53,

poz. 295) nakłada na dyspozytorów i kierowników jednostek ności prowadzeni a 'pojazdu w sposób szczególnie ostrożny.

uspołe cz nionych obowiązki w zakresie bezpieczenstwa ruchu

5. przyczynienie się do wypadku przez współuczestni·

pojazdów mechanic1.l1ych, a do wy krocze l1 ściganych w try- ków ruchu drogowego alb.J przez inne osoby powinn() być

biekarho-administiacyjnym zalicza ' w prze pisie art. 25 mię­ w zasadzie uwzględnione 'na kor zyść sprawcy.

dzy innymi dopuszczenie do kierowania pojazdem osoby znaj6. Charakter sprawcy, jego dotychczasowe życie i wadUJącej ' się w ,stanie wskazującym , na,;użycie alkoholu.

runki osobiste, okres posiadania - u pr awnień i prowadzenie

Wypływa stąd wniosek, że zaniedbanie dyspozytora czy

pojazdów mechanicznych należy brać pod uwagę jako dal.,ze

kierownika jednostki ' uspołecznionej, polegające na dopu~z~ ' przesł anki przy określaniu kary. Niedo świadczenie i brak

cze niu do ' kierowania pojazdem osoby znajdującej się w sta- rutyny może stanowić okolic zność łagod ząc ą, chyba że chonie nietrzeżwości, pocią g a za sObą " odpowiedzialność kamą dzi o p,'zypadk{ świadomego nieprzestrzegania przepisów ru~ ,

na zasadaCh , wyrażonych w ustępie ' l.

chu.lub nakazu ' "rozważnej i ostrożnej" jazdy.

'

7. Wszystkie wyże j wymienione względy powinny decy- ,

Wyżej ~ytowana ustawa z dnia 27 listopada 1961 r.

dować ::lie tylko (} wysokości kary, 'ale , i o wyborze , s,pośród •

uznała za wykroczenie ścig,ane w trybie karno-administracyjnym także dopuszc że nie do jazdy niesprawnego technicznie

alterna~ yw ustawowych (arL 28 ustawy z dnia 10 grudnia

pojazdu, mechanicznego alb~ dopuszczenie do kierowania , po1959 f; o zwalczaniu alkoholizmu i art. 215 § 2 kk) tąkiego ,,'

jaz.dem osoby nie będą cej w pełni władz ,' umysłoyvych lub

rodzaju kary (grzywny czy aresz.t u), który odpowiad.a ' prze- '

nie posiadającej należytej!1prawności fizycznej. ' "

" , . winieniu. Przeciwko\,lznaniu kary grzywny za celową (art 57.:,

~W przypadku jednak gdy taki czyn dyspo zytora lub lde- § 2 kk) może przemawiać wysoki stopień,'nietrzeżwości kierowc y , a w lcażdym razie fakt, żenietrżeźvyość oskarż :>nego

rownika jednostki us połecznionej wywołał skutek przestępny,

r: hociażby w postaci niebezpieczeństwa,

o którym mówi kierowcy pojazdu dala się stwierdżić nie po raz pierwszy. '

Ht. 215 , kk czy 242 kk, sądy powinny rozważy ć zagadnienie

8. Wzgląd na porźądek i bezpieczeństwo na drogach nie

uzasadnia sam przez się odmowy zawieszenia wykonania kil, dpowied zi alności tych osób za przE'stępstwo skutkowe. Przy:dadowo wskazać tu można na ' ~y'tuację, w l<.tórej niespraw- , ry~ Wzgląd ten z uwagi na fakuitątywnoŚ'ć przepisu art. 61 ~k

w

':-..

60i'

musi być jednak .brany pod uwagę łącznie z o ce ną znaczenia

określonego czynu w konkretnych jego okol:cznościa c h, stopnia . natężenia woli przes.tępczej sprawcy luo stopnia j8go

lekkomyślności czy niedbalst\\ra oraz. całok.ształtu danych '

c~arakteryzujących sylwetkę moralną ' i \varunki oSClbiste

spra ~cy.

Przeciwko warunkowemu zawieszeniu kary może prze. mawiać zwłaszcza wysoki stopień nietrzeżwości spraw(:y,

uprzednia karalność nietr zeźweg o sprawcy za prowadzeaie

pojazdu . w stanie nietrzeźwości, sprowadzenie przez nietrzeż­

wego sprawcę przestępstwa drogowego znacznych szkód lub

grożącego realnie poważnego niebezpi eczeńs twa. Prze c:.iwko

stosowaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary m oże

tęt {JTzema wiać zachowanie . ?pra wcy po p ope łn.ieniu pr7.e~

s~ępstwa ' drogo\\,ego,. ' po)ega"jące mi uciec zce z miejsca wypaqku bez ud zielenia ' pomocy je~Jo ofiarom.

.9 . .. Prowadzenie pojazdów przewożących zbiorowo więk­

sze ilości . osób, na przykład al\tobusów czy przewożą cyc h lud zi samochodów ciężarowych, nakłada na kiefOwcó,,'i obowią­

zek zachowania wzmożonej rozwagi i ostrożności. Okoliczność, że naruszenia prze pisów lub zasad bezpiec zeńs twa ruc~u dorJUśc U się kierowca pojazdu ;J rz ewoż ącego więk sz ą

'liczb<i osób, powiullabyć uznana ziL obciążają c ą.

10. Sprawca prze':itępstwa drogowego nie może powoly' wać się 'skutecznie na swe przemęczenie jako na \"lkolicznosć

łagodzącą w tych wypadkach, w których nie sprzeciwiał się

w ~słaniu go w drogę pomimo zmęczenia albo nie wykorzystał

możliwości wypoczynku.

.

11. Przy skazaniu za p rzes tępstwo pozosta jące w związ­

ku z naruszeniem w slanie nielrzeźwości obowiązków prowadzącego

pojazd mechaniCzny należy orzekać zgodnie

. z ciłrt. 31 mtawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu al.koboiizmu obligatoryjną karę dodatkową ulra ly prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, w przypadkach zas gdy

sprawca uprawnień tyf;h nie posiada' -.- zakaz nadania takich

uprawnien. Przy określaniu cZ'a sokresu pozbawienia pow yż-'

szych uprawnień czy za-kdzu ich 'nadania sądy powinny kiero. wać się stopniem niebezpiecze ristwa dla ruchu, jaki sprawca'

,v'y pądkuprzed'stawia na tle konkretnych okoliczności przypisanego mu czy nu oraz swej przeszłości. Zgodnie z pEy jętą

judykaturą _do przestępstw pozostających w związku z na!: uszeniem ' w śtanie nietrzeżwości obowiązków prowadzącego

pÓja z(f mechaniczny nalezy równi eż przestępstwa z . art. 28

§ . 1 ustawy z dnia 10 grudnia. 1959 r. o zwalczaniu alkoholi Żlp U.

.

.

POI. 343

wojskowego pojazdu mechani cznego, lecz każdy żołpierz w .

rozumieniu art. 69 kkWP, dla któreg o należyte prowadzenie

wojsko wego po jazd II mecha.rlicznego · jEst obow iązkiem służ­

bowym. Podmiotem ptzes l ępslw a określon e go \Ii art. 144

kkWP moźe \\o; ięc byt każ.dy żołnierz, który posiada wymagane przez przepisy ,,\' ojskawe uprawnienia do prowadzenia

wojskowych poja zdów mechaniczriych.

1

3. Cz ynność ' '.vykon awc za pr ze st ęps twa określonego w

art. 144 kkWP polega na narus ..:enitl regulaminowych zasad

pr0wad zenia pojazdów mechanicznych lub przepisów jazdy.

na drogach. Pr z ,~stępslwo zachodzi więc nie tylko przy naru ~

szenluogólnie obowiązując ych przep isów określających zasady rll chu na drogach publicznych, I lecz i przepisów szczególnych obowiązujących w Siłach Zł~rojnych w z akresie pr owadzenia wojskowych pojazdów mechanic znych (na' pr-zykłacf

przepisów ograniczających maksymalną szy bkość jazdy) .

4 . . Prz.estępstwo określone wart. '144 kkWP mo żna [lvnie tytko na droga ;.h publicznych, lecz gdziekolwie k

bąd'ż , w szczególności na wojSKowych tere nąch z amkniętych,

na polach podczas ćwiczeń itp. Jakkolwiek bowiem ogólnie

obowiązujące w kraju przepisy drog~we dotyczą jedynie d róg

publicznych, to jedna,k zarządz enia ,\vojskowe nakazują stosowanie bezpiec zne j . ja zdy na wszystkich terenach, a nie

ty Iko na drogach publicznych. Niezastosowanie się do nakazubezpiecznej jazdy stanowi nkHlsze nie przepisów lub

zasad, o których mowa wart. 144 kck\VP.

p e łnić

Przy ocenie ' wymagań "bezpiec znej" jazdy na tere nie, na

którym nie obowiązują prz€pisyo ruchu 'na drogach publi:::znych, kierować się należy kryter~ami zawartymi w tych

przepisach, gdyż uwż ględniają one najlepiej potrze by bezpieczeństwa r:uchu. Należy przy tym jednak brać przede

wszystkim pod uwagę. przepisy lokialne (na przyklad znaki

drogowe) oraz warunkibezpi'e czei)stwa związane z charakte rem terenu (na przy kład lotniska ~, na których odbywa ')ię I

ruch poja zdu.

.

'

.

5. Art. 144 § l kkWP dotycz y umyś lnego naruszenia regulaminowych :zasad" prowadu~nia ~ojazdów mechanicznych

lub przepisów .jazdy na drogach.

Umyślność -w zakresie naruszenia reguJaminowych zasad prowadzenia pojazdów mechanicznych lub przepisów

jazdy na · drogach będzie zachodziła wówczas, gdy sp:-awca

świadomie je naru~ za . S !.mnvca ma Świadomość, że stosowany

przeż niego sposób jazdy jest wyrć/-źnie zabroniony albo też

koliduje z ogólnym nakazem .. rozważnej ''i ostrożnej" jazdy,

lecz pomimo to jedzie niewłaściwie. Sytuacja taka będzie za"

12. W stosunku do kierowców zawodowych sądy powinchodziła w szczególności, gdy prowadzący poja zd· mechanicz 7

ny w przypadkach wy;:>e lniających kryteria art. 48 § 2 kk

i 45 § 2 kkWP brać ' także pod uwagę mo żność orzeczenia ny przekrac za liczbowo okresloną maksymalną s zy bkość jilzd y , nie stosuje się do sposobu jazdlY nakazanego przez znaki

utraty prawa wykonywania zawodu 'kierowcy pojazdu med rog owe itp.

chanicznego.

Natomiast art 144 §3 kkWP dotyczy nieumyślnego narus zenia regulaminowych zasad p ~ owad z enia pojazdów meVII.

chanicznych lub pn:ep isów ja zdy ina drogach. Sprawca jedzie nieprawidlowo. nie b ędąc tego . świadom, chociaż mOże

W zakresie przestępstw popełnionych przez żołnierzy

prowadząc yc h . wojskowe

poja zdy me chaniczne sylua':ja i powinien z(iawać sobie sprawę z niepraw!dłowości swej

jazdy. Sytuac ja taka będzie zu(!: hodzila w szc zeg ólno ści

pra wna przedstawia się ni ec o odmiennie ze względu nił pr.~ ewówczas, gdy przepisy I nie okr e ślają wyra ż nie właściw ego

pis art. 144 kkWP.

.

sposobu prowadze nia po jilzdu mecpanicznego, a jego prawi, . Należy tu mieć na '-uwadze następujące momenty

dłowość, to jest z godność z ogólnym naka zem' rozważn e j,

1. Art. 144 kkWP dot.yczy tylko czynów pop ełn iDn yc h

ostrożnej czy też bez piecznej jazdy, może być jedynie rezu!przy prowadzen iu wojskowych poja zdów mechiJnicznych.

tatem oceny istni~ j ącyc h warunków. Nieumyślri6ść w zakreWskazuje ' na tó umiejscowienie przepisu w rozdziale pr zesie naruszenia zasa.d lub przepisów będz ie więc zachodziła

stępstw przeciwko ' szczególnym obowiązkom służbow ym .

między innymi wówczas , gdy sprawca na śliskiej jezdni, na

2. Podmiótem p'rzestępstwa określonego wart. 144 kkWP zakręcie, podczas mgły, w . sk'o mplikowan e j sytua cj i drogojeSt nie tylko żołnierz w ścisłYll1 tego słowa znacze n'iu, lecz wej itp. zmnie jsza wpr"awd zie szybkość, le cz czyni lo w spo.również kierowca cywilny zatrudniony :";; wojsku (art. 69 ' s ób niedostateczny, przekrac z ając gr anicl'j.. szybkości bezpie cz.kkWP).'

'.

nej . -Spr awca jest przekonany, ' że llczynił zado'ść w ymaga. Lołnierzem' prowadzącym poja zd mochaniczny jest nre ' niom be'z pie cze ństwil, lecz w istocie . jest inac:zej, przy czym

tylko kierowca, który ma n'a sta1e ' powferzońe pro\vadzenie bląd spra\v(::y w ocenie be zpieczellstwa jazdy Jest zawiniony.

."

-

600'

6. Przestępstwo. określone wart. 144 kkWP zachodzl

gdy na r uszenie zasad prowadzenia pojazdów mechanic znych lub prz.episów jazdy na drogach spowodowało

hlb m ogło spowodować uszkodze nie lub zniszczenie wojskow ego pojazdu, ni eszczęś liwy wypadek z ludżmi 'albo inne po· -ważne skutki.

Pn:estępstwo określone wart. 144 'kkWP jest więc przestępstw em skutkowym · w t ym sensie, że za skutek na l eży

uważa ć .nie tylko wyrządzenie efektywnej szka;dy, o której

m.owa w tym przepisie, lec.z i sprowadzenie sytuacji, w które j wyrządzenie

takiej szko<.ly by ło możliwe.

; .

Możliwość wyrządzenia s zkody musi b yc realna i konkretna , a ni e alJstrakcyjna, przy czym obowiązkieln sądu

jest wskazanie \tv ' każdym przy padku, na czym ta możliwość

pol egaia .

l-e względu , na użyty w a.rt. 144 : § 1 ,kkWP zwtot "albo

inne poważne. skutki" nale ży przyjąć, że również przy " usz.kod zeniu maszyny " lub "ni esź'częś liw ym wypadku z ludźmi"

chodzi jedynie o zdarzenia o istotnym ciężarze gat~!nkowym.

Za us zkod zenie więc poja zdu mechanicznego w rozumjeniu

art. 144 kkWP ni.; można uznać jego zadrapania, wgię cia

bł ot nika , stłuczenia I·a tarni itp., za nieszczęśliwy wypa<.lek

z lu<.lźmi 'uznać zaś nale ży spowodowallie co najmnie j .uszkodze n ia ciala lu b rozstroju zdrowia cz-łowieka.

.

Skutki, o których mowa wart. 144 § l kkWP (,pojmowane również jako "możliwo ść "), mogą być s powodowane zarówno umyślnie, jak nie umyślnie. W praktyce umyślność w

zakresie spowodowania 'skulku może zac hod z i ć· raczej w postaci zamiaru e wen lUii lnr,go. Za warte w niniejszych wytyc;zn ych uwagi, dotyczące zan1iaru ewe ntualnego w odniesieniu

d o przestępstwa okreśione g o w (Ut. 215 § 1 kk (lI, 8), D1dją

odpowiednie zastosowanie do zamiaru ewentuałn e go przy

pr zestępstw ie okreś lonym w art. 14 4 § l kkWP.

Najbardziej t ypowa jes t je dna k sy luacja, gdy sprawcy

przypisa ć można je dynie nieumyślność w zakr.esie spowodowania skutków określonych wart. 144 kk\VP. O tym, c zy

zac hodzi przest ę pst.wo określone wart. 144 § 1 kkWP, c zy

wart. 144 § 3 kkWP, decyduje wyłącznie stosun e k spraw cy

d o swego działania lub zaniec hania, a nie stosunek do ich

skutku .

7. W prakl yce przepis art. 144 kkWP jest stosowany

d o większości pr z es t ępstw dro~Jow ych p ope łnian yc h pr źe z

żołnierzy

prowad z ący c h

wojskowe pojazdy mechaniczn e .

Przepis ten nie eli ruinuj e jednak gen etalnie sto sowania in'n yc h przepisów d otyc z ących przestępstw drogowych, a wi ę c

a r t. 215, 230 § 1, 2:l5 § 2, 236 § 2, 237 § 2 i 242 kk oraz art. 30

i 28 § r ustawy z dnia lO grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoh olizmu. Ew e nlualną konkurencj ę mi ę d z y ar t. 144 kkWP

i wskazanymi w y że j prze pisanJi należy ro z stF zy gać na pod

stawie art. 32 § l kkWP. W tym zakre sIe wyjaśnienia wymagają ni ektóre z.agadnienia, a mianowicie

wówczaś,

.

Red ak cja

urząd

Rady Ministrów -

Arlmfnislracja: Adm ini stracja Wydawnictw

Tl o\7ono

Zl.IrIl. 11121

7

Dll lcrf'niil Prezesa

lłiJrfv

Urzędu

P oz . 148,-, '.

------------------------------------------

A) Jeżeli działaniem, o którym mow.,: V! ' art," 1:'4:4 § 1 ·

kkWP, sprawca wywołuje umyślnie (to je,sLtak~e . w ; 'z amia'r ze ewentualnym) niebez. pie czeńsl w q katastrofy w .'komunikacji, WÓWCzas znajduj~ zastosowanie art. 215 . § 1 kk; jako

surowszy od ·art. 144 § l kkWP. Pojęde ' katastrdly ' komimikacji zostalo już wyżej omówione . Prze pis art. 144§ l ·kkWP

należy natom ia st stosować w przypadkach, gdy s.prawcil powoduje zagrożenie życia lub zdrowia je dynie pojedynczych

osób lub zagrożeni~ mienia o za'iięgu i w rozmiarach dają­

cych się pr ze widzieć. Kryterium podzi.ału, a zatem kryterium

zastosowania kWillifikacji bądź z art. 215 § 1 kk, bą dż z art.t44

§ 1 kkWP . stanowi rozmiar szkody ocenianej według ilo~i .

dóbr naruszonych lub zagrożony ch (oczywiście gdy zachodzi

umy śl ność co do zagrożenia lub wyrządzenia szkody). ,

.

.

'

B) Art. ' 144 , i 1 kk WP jako suro~Vszy ':eliminuje zaslosowanie art. 30 ustawy z'. dni3 10 grudnia 1959 r. o 'zwalc zaniu .

al.koholizmu, gdyż prowad z€ nie pojazdu mechanicznego w

stanie nietr zeźwośc i stan ow.:i zawsze umyślne naruszenie przepisów ·drogowych .

q . Art. 14.4 § 1 i 144 § 3kkWPeliminuje zastosowanie ,

art. 236 § 2, 237 § 2 i 242 § 3 kk, a arL 144 § 1 kkWP eli- "

minuje ponadto art. 235 § 2 i 242 § lkk. VV razie spowodowan ia śmierci człowieka lub najcięższeg-o uszkodze nia ciała okre. ślonego wart. 235 § 1 kk wskute k niellmyślne go naruszenia: '

zasad lub prz episów ruchu należy stosować jako surowsze

prze pisy art. 230 § 1 kk i art. 235 § . 2 kk, a nie .a rt. 144§ ' 3 '

kkWP. Jeżeli ws!wtek . umyś lneuo 'naruszenia przepisów lttb

zasad b ez pie cze ńs twa ruchu sprawca spowodował nieumyśl~

nie sm !e rć człowie:ka, istnieje wybór m if;d zy kwalifika cj ą

z art. 144 § 1. kkWP i art. 230 § 1 kk, gdyż p rzewid ują one

j ęd nakow~ z ag r oż ,,,ni e .

P ierwsLe llst wn nal eży raczej dać

art. 144 § 1 kkWP jak o normie kodeksu wojskowego.

_

8. Przy prowadzeniu na drogach publicznych lub innych

miejscach, na których odbywa się'· norm alny ruch drogowy"

cwłgów, dział. panc e rnych, ciężki ch ciągników i innyc h teJo

rodzaju w ozów specjalnych, kryteria "rozważnej i ostrożnej"

jazd y mus z ą b yć odpowiednio zaostrz~ne w porównanlu '

z . obowiązującymi przy prowadzeniu zwykłych pojazdów me- ,

chanicznych. Każda bowiem ni eost rożn ość w prowadzeniu tcg~ rOdza j u wozu spec jalnego :w mie jiic u' dostęp nym także dla

zwykłego r uch u 'd rogowego slwarza szczególnie wielk;e zagroż e ni e.

9. Do odpowiedzialności dys pozytorow , kierow71ików

wars ztatów, dowód ców "j e dnostek samochodowych, c1yspon~n­

tów itp. b ędących żołnierzami l i ) czyny, które stanowią narusze nie obowiązków służbowych przyczyniając się clo powstawania wypadków drogowyc h, ma zastosowanie art. 130

kkWP w tyc h przyp adk ac h, gdy cl IJ osób. cywilnych stosuje

się art. 28 G kk.

.

Biuro Prawne, Warszawa, al. Ujaz d owskie 1/3.

RaclY Minis trów: Warszawa, ul. Krakowskie

Ministrów w ZakJada r h Gralirznvch "Tamka".

W<HSl d Wa,

Przedmieście

50.

ul. Tamka 3

(.enQ 2.40 zł