Obwieszczenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1962 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie prawidłowego stosowania przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej oraz przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa.

MO N IT O R

POJ~SKI

oz I ENNI KUR ZĘ DOWY POl SKI EJ RZECZy.p OSPOLI TEJ LUDOWEJ

\Varszawa, dnia 5 lipca 196~ r.

Nr 54

TRESCI

POZ.I

UCHWAŁA

260 261 -

SEJMU POLSKIEJ RZE CZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

z dnia 29 czerwca 1962 r. w sprawie za mkni ęcia sesji Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Lud Qwej

453

OBWIESZCZENIE

Pierws zego P rezes a Sądu NajwyiszeCJo z dnia 16 czerwca 1962 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sąd owej w sprawie pr awidłowe go stosowania przepis ów ustawy z dnia 18 czerwca

1959 r. o odpowied7ialności karnej za przeslępslwa przeciw wJ asnoś ci społecznej or az przep L.ó\\T

~lstawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wZlIIożeniu ochrony mi e nia społecznego przed szkoddllli wynikaJącymI

z

p rzeslęps lw c\

451

268

UCHWAtA SEJMU POLSKIEJ RZI!CZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ

z dnia 29 czerwca 1962 r.

w sprawie

zamkni ęci a

sesji Sejmu Polskiej Rzeczypospolilej Ludowej.

Sejm Polskiej Rz eczypospolitej Ludo\'vej - na podstawie

art. 41 ust. 4 regulam in u Sejmu - postanawia zamknąć III sesję Sejmu l dniem 29 czerwca 1962 r.

Marszałek

Sejmu: Cz. Wycech

261

,

OBWIESZCZENJE PIERWSZEGO PREZESA SĄDU NAJWY2:SZEGO

z dnia 16 czerwc a 1962 r.

o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praldyki sądowej w sprawie prawidlowegf} stosowania przeplsow ustawy

z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowi edzialno ści lcarnej za przestępstwa pr7.eciw własności społ ecz nej oraz przepisów ustawy

z dnia 21 stycznia 1956 r . .o wzmożeniu ochrony mienia spo łeczneg o przed szkodami wynikającymi z przest ę pstwa .

Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 15 'lutego

1962 r. Q Sądzie Najw yższy m (Dz. U. Nr 11 , poz. 5:1) ogła- '

szam uchwalę powziętą przez S ą d Na jw yżs z y na posiedzeniu całej Izby .Karnej w dniach 23 czerwca, 24 czerwca

i 8 grudnia 1961 r. o ra z 8 stycznia i 19 stycznia 1962 r. ustalają cą wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądo­

w ej w sprawie prawidł owe go stosowania prze pisów ustawy

z dnia 18 czerwca 1959 r. Q odpowiedzia l no śCi karnej za

".'"

prz e stępstwa

przeciw własno ści s po ł e cznej (Dz. U, Nr 36,

poz. 228 z póżni e js zy mi zmia nJmi ) oral. przepisów ustawy

z dnia 21 stycznia 1958 r. o w z możeniu ochrony mienia s polecz nea o przed szko·dami wynika iącymi z pr ze stępstwa

(Dz. U. Nr 4, poz. 11 z póżniejs zy mi zmianami). Tr eść uch wil ly podana jest w załączniku do niniejszego obwi e szcż e nla.

Pi erwszy Prezes

Sądu Najw yższego

J. WasiJ.Iww sk i

Z ałąc znik do

ob\\l i eszczeni~

Pi erws zego Prez es a Sądu NajwyżS 'leq o

z dnia 16 c;:erwca 1962 r. (poz. 261) .

WYTYCZNE WYMIARU SPRAWIEDLIWOSCI l , PRAKTYKI SADOWEJ W SPRAWIE PRAWlDtOWECO STOSOWANI A

PRZEPISOW USTAWY Z DNIA 18 CZERWCA 1959 R. O OD POWI EDZIALNOśCI KARN EJ ZA PRZESTĘPSTWA PRZ ECIW WŁASNOSCI SPOŁECZNEJ ORAZ PRZEPISOW USTAWY Z DN IA 21 STYCZNIA 1958 R. O WZMOŻENIU OCHRONY MIENIA SPOŁECZNEGO PRZED SZKODA?vlI WY N IKAJĄCYMI Z PRZESTĘP ST WA

Sąd Najwyższy na posied ze niu całej Izby Karnej w

W. Ostrowski, M. Pałuch, J. Potę p a, A. Pysz kowski. T. R ~ k.

'dniach 23 czerwca, 24 czerwca i 8 grudn ia 1961 r, oraz M. Stępczy ńs ki, tv'!. Sze rer, K. \Va gne r, J . Zemba ty (5 IHa 8 stycznia i 19 stycznia 1962 r. w składzie

wozdaw-ca) na wniosek Pierws/.ego Preze sa S ą du Naj i przewodniczący: Pr eze s Sądu Najwyższ ego Z. Opuszyń- wyższego z dnia 29 grudnia 1950 r. i z dnia 4 listo pada

ski,

1961 r. o ustalenie wytycznych wymiaru sprawi eclliw() ~ci

sędziowie Sądu Najwyższego:' A. Bachrach. M. Bogui praktyki sądowej w zakresie pr awi dł oweg o s tosowania

liławs.ki, M. Budzianowski, Z. Ch e ł micki, L. Chmie lewski, K.

przepisói,v ustawy z dnia la czer wca 1959 r. o odpowi['(i7ial Czajkowski, J. Dankowski, K. Dobosz, S. Dąbrowski, 'N . Dą- no śc i karnej za przestępstwa przeciw własności społe czne j

ibrowski, J. Dorsz, M. D żbikowski, J. Dziowgo, M. Fic, T. Celow(Dz. U. Nr 36, poz. 228 z póżni e js zym i zmianami) oraz przeski, A. Janowski, M. Grudz iński, A. Górski, A. Kafa rski (spra- pisów ustawy z dnia 21 stycznia 195B r. o wzm(l żeni u ochrowozdawca), Z. Kapitaniak, H. Kempisty, F. Korzen, Z. Ku- ny mienia społecznego przed 51.koel ami wynikającymi l. flfl ~ ­

bec, S. Kotowski, R. Kryże, M. Kulesza, T . Krokosz, P. Last ęp stwa (Dz. U, Nr 4, poz. 11 7. pó! n iej,z ymi zmianamil, po

W3{:Z! J, Majewski! T , Majewski (sprawolClawca). E.,Merl~ .<, '\~y sltlchatliu wnioskó\v żastę ilC Y . Pro~wralont Generalnego

!

Monitor, Polski Nr J4

PRL K. Switały orłlZ prokuratorów Generalnej Prokuratury

J. Bednarzaka i H. Rajzmana, biorąc pod uwagę, że w orzecznictwie sądów na tle wyżej wymienionych ~ ustaw z dnia

1>8 czerwca 1959 r. oraz' z dnia 21 stycznia 1958 r. powstały

rozbieżności w stos()waniu niektórych pHepisów tych ustaw

- w celu usunięcia tych rozbieżności, na podstawie art. 2,

3 i 24 prawa o ust-roju sądów powszechnych uchwala, co

następuje

J.

1. Wartość mienia społecznego, o której mowa w przepisach art. 1 § 2, art. 2 § 3, art. 4 § 2, art. 6 lit. a) i b) oraz

art. 7 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. jest okolicznością, od której zależy wyższa lub niższa karalność (przestępstwo kwalifikowane lub uprzywilejowane). Jeżeli wart{)ŚĆ mienia społecznego jest okolicznością, od której zależy

wyższa karalność, np. w sprawach o przestępslwookreślone

wart. 4 § 2 tej ustawy, uwzględnia się ją tylko wtedy, gdy

sprawca o niej wiedział albo powinien był wiedzieć (art. 15

§ 1 k.k.).

2. Wartość mienia społecznego wyznaczają z reguły

ustalone przez' Państwo ceny detaliczne obowiązujące w

miejscu i czasie popełnienia przestępstwa. Do przedmiotów

dostarczonych do punktów skupu, a przeznaczonych do przetworzenia, mają zastosowanie ustalone przez Państwo ceny

skupu. Natomiast wartość mien,ia społecznego, którego c~na

detaliczna nie została przez Państwo ustalona, należyokre­

ślać według cen rynkowych. Gdy zaś chodzi o półfabrykaty,

to stosuje się odpowiednie wskaźniki przeliczeniowe ustalone przez Państwową Komisję Cen. Przy ocenie wartości mienia używanego należy uwzględnić stopień zużycia.

u.

1. Natomiast o szkodzie w mieniu społecznym. a nie

o wartości mienia będącego przedmiotem przestępstwa przeciw wartości społecznej, jest mowa wart. 5 § 3 i art. B

ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., waTt. 1, 2, 3. 5 i 9 ustawy

z dnia 21 stycznia 1958 ' r., jak również wart. 17 § 1

pkt 7 k.p.k., oraz wart. 5 § 2 lit. c) ustawy z dnia 20 lipca

1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego w brzmieniu ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 229).

Szkodą w rozumieniu tych wszystkich przepisów jest

uszczerbek w mieniu społecznym, który powstał w wyn.iku

przestępnego działania sprawcy.

2. Wysokość szkody pokrywa się z reguły z wartością

mienia społecznego stanowiącego przedmiot przestępstwa.

Niekiedy jednak szkoda zrządzona przestępstwem może b y ć

wyższa od wartości mienia stanowiącego przedmiot przestępstwa, np. gdy wskutek działania sprawcy nastąpiło zniszczenie urządzeń zabezpieczających, co umożliwiło innym

osobom zagarnięcie mienia społecznego, albo np. gdy kradzież części silnika uczyniła go nie zdatnym do eksploatacji - szkoda będzie wyższa od wartości zagarniętego

mienia.

Może się zatem zdarzyć, że w ten sposób obliczona

szkoda w mieniu społecznym przekroczy kwotę 50.000 lub

100.000 zł, a więc granice, od których stosownie do art. 1

§ l lit. a) i b) oraz art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia

1'958 r. zależy wyższa karalność. W takim jednak przypadku

naJeźy ów dalszy uszczerbek uwzględnić w obliczeniu wysokości szkody tylko wtedy, gdy sprawca o nim wiedział

lub powinien był wiedzieć (art. 15 § 1 k,k.) albo gdy sprawca uszczerbek ten przewidywał lub powinien był przewidzieć (art. 15 § 2 k.k.) -zależnie od tego, czy ten uszczerbek nastąpił w chwili działania sprawcy, czy też w czasie

późniejszym.

3. Ta zasada ni-e ma zastosowania do przepisu art. 17

§ r pkt 7 k.p.k. Nie chodzi tam bowiem o stronę podmiata-

Poz. 261

-

sprawcy, lecz o obiektywny fakt, który powoduje, że sprawa należy do właściwości sądu wojewódzkieqo.

To samo odnosi się ·o dpowiednio do przepisu art. 5 § 2 lit. c)

wymienionej wyżej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.

wą działania

III.

Czyn jest popełniony w zorganizowanej grupie przestęp­

czej (art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.). jeżeli był wynikiem zmowy co najmniej trzech sprawców i jeżeli w zespole uczestników zmow-y istniał element or·g anizacji, polegający na ustaleniu podziału ról i zapewnieniu

koordynacji działania uczestników przy popełnieniu przestę[Jstwa. Chodzi w szczególności o takie zorganizowanie

działania, które umożliwia· lub ułatwia, popełnienie przestępstwa albo utrudnia jego wykrycie.

Nie jest konieczne, aby wszyscy uczestnicy grupy znali

się i umawiali wspóln-ie; wystarc?'.', aby każdy z nich zdawał sobie sprawę, iż działa w zorganizowanej grupie przestępczej.

IV.

L Przewidziany wart. 5 § 4 ustawy z dnia 18 czerwca

1959 r. obowiązek zwrotu podwójnej wartości drzewa, jako

szczególna konsekwencja prawna zagarnięcia lub wyrębu

drzewa z lasu stanowiącego mienie społeczne, może być nałożony jedynie w razie skazania i orzeka się go bez wniosku pokrzywdzonego.

Zwrotu podwójnej wartości drzewa nie można dochodzić w procesie cywilnym ani w postępowaniu adhezyjnym.

Ponieważ jednak podwójna wartość drzewa może nie pokrywać całości szkody zrządzonej

przestępstwem,

przeto

orzeczenie tego obowiązku z mocy art. 5 § 4 ustawy nie wyłącza możliwości dochodzenia w drodze powództwa cywilnego odszkodowania w części przewyższającej podwójną

wartość drzewa (na przykład w razie nieodzyskania zagarniętego drzewa).

Jak z tego widać, charakter obowiązku określonego wart. 5 § 4 jest mieszany, zawiera bowiem zarówno elementy

kary, jak i pierwiastki odszkodowawcze.

2. Charakter karny sprawia, że obowiązek zwrotu podwójnej wartości drzewa odnosi się do każdego z uczestników zagarnięcia lub dokonania wyrębu drzewa w celu zagarnięcia. Z tego też powodu, skoro każdy ze sprawców zagarnięcia drzewa lub wyrębu drzewa obowiązany jest do

zwrotu podwójnej jego wartości, nie można mówić o solidarnym obowiązku zwrotu obciążającym współsprawców

przestępst wa.

To samo odnosi się również do podżegaczy i pomocników ponoszących odpowiedzialność każdy w granicach swego zamiaru.

3. Przy usiłowaniu zagarnięcia lub wyrębu drzewa pr ze pis art. 5 § 4 nie ma zastosowania, albowiem z brzmienia tego przepisu w' zestawieniu z art. 5 § 1 wynika, że dotyczy

on przypadków dokonanego już przestępstwa, które polega

na rozpoczę<:iu wyrębu drzewa w celu zagarnięcia albo na

zagarnięciu drzewa w jakikolwiek sposób.

4. Przepis art. 5 § 4 nie odnosi się do paserów. Warun,.

kiem bowiem, od któreg.o ustawa uzależnia orzeczenie zwrotu podwójnej wartości drzewa, jest skazanie "za czynokreślony wart. 5 § 1 lub 3" ustawy z pominięciem § 2. Z faktu

użycia takiego sformułowania, a nie sformułowania "art. 5

§ 1 do 3" wynika, że obowiązek zwrotu podwójnej wartości

drzewa dotyczy wyłącznie zagarnięcia lub wyrębu drzewa.

przewidzianego wart. 5 § 1 oraz uprzywilejowanych wypadków takiego zagarnięcia lub wyrębu określonego wart. 5

§ 3 ustawy. Le takie tylko znaczenie można nadać art. 5 § 4

wynika nadto z tego, że powołany przepis mówi wyraźnie

o obowiązku zwrotu podwójnej wartości zagarniętego drzewa. paser zaś przyjmuje lub nabywa drzewo już zagarnięte.

Monitor Pols.ki Nr 54

45.5 .......

v.

Poz. 261

dot y czące

mienia male j wartoki powIlllen uw zglę dniać okoktórych nastąpiło ponowne zagarnięcie lub

yonowne paserstwo. Z re g uły b owiem dopiero u stalen ie w yjątkowych okolic zności , zwłas zcz a w porównan iu z pie r wszym czynem, za k tóry sprawca upr ze dnio b y ł ska zan y , moż e u z asadniać łago dn i e js z e potraktowa nie re cydyw isty niż

sprawcy, który n ie b ę dąc p rze stęp cą powrotnym d op u ści! s i ę

pr zes tępstwa w stosunku do mie nia w i ę k s ze j warto ści.

liczno ści, wśród

1. W przepisach art. 6 i 7 ustawy z dnia 18 czerwca

1,959 r. mamy do czynienia z kwal ifikowaną ze względ u na

,owrót do przestę pstw a postacią czy nów przestępnych o·kreślonych wart. 1 § 1. art. 2 § 1 i 2 orilZ art. 4 § 1 tej ustawy.

Przestępstwa te w my ś l art. 6 i 7 podlegają karom sur.owszym od kar przewidzianych w wymienionych wyż e j artykułach: 1 § L 2 § 1 i 2 oraz 4 § 1.

Ze w zg lędu na górną granicę zagrożenia z art. 6 i 7 przestępstwa te w ich kwalifikowanej postaci są zbrodniami

(art. 12 k.k.).

Nie dotyczy to jednak wypadk ów, o których mowa 'IN

art. 6 lit. al zdanie drugie i lit. b) zdanie drugie oraz wa r t. 7

§ 1 zdanie drugie; w tych bowiem przypadkach górna granica zagrożenia ustawoweg,o nie prze krac za 5 lat, tak że prze stępstwa te mimo ich kwalifikowanej postac i - są nadal

występkamj.

W związku z powyższ ym nie ma prze szkód do roz pozn awania w trybie uproszczonym spraw o przestępstwa określo­

ne wart. 6 lit. a) zdanie drugie i wart. 6 lit. b) zdanie drugie, stosownie do przepisów art. 5 §. 2 lit. c) i art. 5 § 3

ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmia.nie prze pisów post ępo ­

wania karnego w brzmieniu ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.

(Dz. U. Nr 36, poz. 229 z póżniejszymi zmianami).

• 2. Za przest ępstw o podobne w ro zumieniu art. 7 § 1

usta,wy z dnia 18 czerwca 1959 r. nale ży uważać paserstwo

lub za·garnięcie mie nia zarówno s po ł ecznego, jak i ind yw itI:ualnego . Wynika to z faktu, że skoro ustawa wart. 6 mówi o wc ześniejszy m skazaniu za za g a rnięcie mienia spo lecznego lub indywidualnego, a wart. 7 § 1 o uprze dnim ska zaniu za ' podobne przestępstwo, to ta odmienność sformu\ow ania prowadzi do logicznie konieczne go wniosku, że w przepisie art. 7 § 1 chodzi o skazanie n ie tylko za paserstwo,

a.)e równie ż za zagarnięcie mienia. Nie doty czy to jednak

paserstwa nieumyślnego (art. 161 k.k.), jako opartego na innym rodzaju winy.

3. Zarówno ,p rzepis art. 6, jak i przepis art. 7 ma na

względ zi e uprzedn ie skazanie za pr zestęps two, a pie za wykro czenie . Wynika to z zestawienia obu t yc h przepisów

z przepise m art. 5 § 3, który jednakowo traktuje pase rów

i sprawców zagarnięci a m ie nia społecznego, gdy chodzi

4)

orzecznictwo karno-administrac yj ne. Ponadto art. 7 § 1

wyrażnie mówi o up rzednim skazaniu za podobne przestęp­

stwa. W tej sytuacji nie byłoby w ięc logiczne, gdyby art. 7

m i ał zastosowanie tylko w . razie upr ze dnieg o skazania za

przestępstwo, na tomiast art. 6 tak ż e w ra zie uprzedniego

skazania za wykroczenie.

4. Ustawa z dnia 18 c zerwc a 1959 r. nie wyłączyła stos owania przepisu art. 64 k .k. do pr z estępstw nią obj ę t yc h .

W ra zie więc ska zania sprawcy z warunkowym zawieszeniem wykonania kary (art. 61 k.k.) po upływ ie okresu pr zewid zianego wa r t. 64 k.k . skazanie uważa się za nieby le,

a wobec teg o ni e może b yć ono poclsta wą do zaostrzenia odpowiedzialności k arne j na podstawie art. 6 i 7 oma w ia ne j

us tawy.

5. Przy stoso w aniu przepisó w art. 6 lit. a) zdanie drugie i lit. b) zdanie drugie sądy powinny zwr acać uwa gę na

to, że wobec nieokr eś lenia w tych przepisac h d o lne j g ranicy kary więzienia minimum ustawowe tej kary wynosi 6 miesięcy więzienia. W razie jednak, gdy s prawca d opuszcza się.

za·liJ arnię c ia mienia wartości przewyższającej 300 z ł, lec z ni e

pJ z enos zące j 2.000 zł, w sposób u zasad niający za stosowan ie

kwalifikacj i z art. 6 lit. b) zdanie drug ie, np. krad z ieży z wła ­

man.iem przy wart ości mienia 400 ..: ł, to wtedy kwa lifikac ja

z art. 6 lit. a) zdanie pierwsze powinna b yć zastosowana ja&.0 surowsza, zg·o.<lnie z przepise m art. 36 k.k .

Przy stosowan:i u tych przepisów sądy powinny nad to

mieć na uwadze, że wymiar kary' za przestępstwa powrotne

VI.

1. W sprawach o prz estępstwa z ustawy z dnia 18 czen\"ca 1959 r. warunk owe zawieszenie wykonania kary po zba wi e nia woln ości mo że być stosowane wtedy ty lk o, g cl y

a) istn ieją prz esłan ki z art. 61 k.k .,

b) zachodzą okoli czności w y ją tkowe ,

~) szkodę zr ządzoną przestępstw em pokryto w calości.

Ad a) Pr zes łanki stosowania ar t. 61 k.k. omówiono w

wytycznych Sądu Na j wyższ ego z dni.a 16 paidziernika 1957 r.

w sprawie prawidłowego orzekania kar przez sądy (Moni to r

Polski Nr 86, póz. 519).

Ad b) Przez " wyjąt kowe ·okolic z ności" naj e ży rozumieć

okoliczności zarówn o przedmiotowe, jak i podmio to we, ze

względu na któ re nie b y łoby celowe wykonanie kar y po zba,wienia wolności. J e dną znajis totniejszyc h przeslaBek

przedm iotowych jes t niewielka wa r [;ość zagarni ę tego mienia,

któ ra uzasadnia potraktowanie zagarnięcia jako przypadku

m.a lej wagi. Do na jistotniejszych zaś przeslan ek podmio tow yc h nal e ż ą pobudki zagarnięcia mi e nia społ ecznego , np.

zag. arnięcie wyłączni.:! . pod wpływem szczególnie tru dn e j sytuac j i życiowej sprawcy. Ocena caŁokształtu okolic zn o śc i

n ałeży do sądu, któ r y powini€n zwrócić uwa gę w szczególności na stosunek oko liczności łag odzącyc h clo obci ilża j ą-­

cych.

Ad e) Ogranic zenia wynikające z art. 8 ustawy z dnia

18 c zerwca 1959 r. d otyczą ws zystkich l1 czestnikó\v przesl.t; ps lwa (sprawców, ws póJsprawców, pod żegaczy i pomocnikó w).

Wynika stąd. że żadnemu z nich nie wol no warunkowo za wie SIe wyko nan ia kary pozbawienia wolności bez jed noczesn ego speln ienia się trzec h omówionych wyż e j warunków.

2. Odp owied zialność współspraw c ów, podże g aczy i pomoc ników ouraniczo na jes t ic h zam iare m. Gd y by wi qc w

poszczegól nym przypadku wy kazano, ż e za mia r ic h miał śc i ­

śle okreś l one ramy oraz że skala zagarnięci a ramy te przekracza, a nadto ż e współuczestnicy takie~Jo r ozwoj u wypad ków nie pr zewid y wa li, to w stosunku do nich " c ało ~ć szko dy " w rozumi e niu cy towanego art. 8 nale ży ind y w id ua lni e

o g raniczyć do te j ty lko szkody, któr ą zamiar e m swym ou a r niaJi. Obowiązek p okryc ia szk ody pr zez pa se ra oq ran ic w

się natomia st d ~ wa rto ści za garnię teuo mienia s p o ł eczn e qo,

kt ó re paser nab y ł , p r zy jął albo pOll1 ó~lł z być lub ukry ć .

3. Pr zy usiło w an i u lub podżeganiu i pomoc n ictw ie do

pr ze stępstwa nie do ko nanego obow ią z e k pokr y c ia szko dy

ni e is tnie je, ch y ba że samo usił o wa n i e po c ią g n q l o za s o b ą

s z k o dę w mieniu sp o łe czn ym (np. wy b ic ie szy by , r 07. !Jruci e

kasy, przebicie stro pu).

4. Przy odzys k a n iu zagarn ięl elj o mieni u s pol ecz nf' tJ o

w c a ło ści w y nag ro dzE'nie szk od ,! t eż nic istnie je. N a to miast

je żel i zagarnięte mi e nie od zyskar:o c·zęsciow o , to "',y na orDd ze nie pozostałości czyni zatl os ć obowiązkowi wynika jijC€mu z a rt. 8 ustaw y .

W ra zie zo ie cJll prz estę pstw zg o<lnie z pr zy j ql ą judy ka ' t urą warunkowe za w ieszen ie wykonar. iil kary st osuje s ', ę Ivlko do kary łącznej . Wynika stąd, 'ż e w ra zie ?b ieCJu przestęp s tw obj ę tyc h li s ta wą z dnia 18 c ze rwca 1959 r. mo ż noS{

zaw iesze nia kary ł ączn ej za l eży ocl spełnien ia si ę opisan y ch

Wy l e j trze ch warunków w stosunku do wszystkich zbi e qają­

cvch się p rz.f'stf?psl w, w razi e ws 7hicgu przestępstw z pow yższe j us tawy z innym i przesltiPslWdmi zależy ona od spel-

Mon;tor Pol'iki Nr .54

-

n ienia się tych warunków tylko w stosunku do

z ustawy z dnia 18 c zerwca 1959 r.

, 456 . -

prze s t ęps t w

VII.

Art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 s tycznia 1958 r. gł o si

"Kto dopuszcza się z chęci zysku pr z estępstwa przewidzianego przepisami kodeksu karnego lub innych u staw,

w y r z ądzając z winy swe j s z k o dę w mie niu s p o łe cznym ,

podleg a nastę p ującej karze zasadniczej

a) jeżeli szkoda wynosi ponad 50.000 clo 100.000 zło­

tych - karze więzienia na czas nie krótszy od lat S,

b) jeżeli szkoda wynosi ponad 100.000 złotych - kar ze

wLęzien ia na c zas nie krótszy od lat 8 lub więzienia

dożywotniego".

•

PG1.\

25!

----------~--~~--~----~----~~~

us tawach, j e ż e li , w .wyniku tych przestępstw nastąpiła z wi·

ny s pr awcy szko da w okr e ślon e j wysokości.

Pr zy ' prz e st ę pstwach z chęci zysku, skierowanych prze·

ciw mi e niu s poł e c zn e mu, które nie wyr z ądziły w nim szkQd y , nal eży n a to m iast wysokość szkocly, którą s prawca Gbejmo w ał swoim zamiarem, uwzgl ę dniać przy wymiarze kary;

na po d s tawie przepisó w ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.,

k od e k su karn eg o lu b innych us taw karnych . Jeż e li więc np .

w y s okoś ć szkody miała wy nosić p onad 50.000 zł lub ponad

100.000 z ł, to okoliczność ta powinna znależć odpowiedni

wyraz w wys o ko ści kary w ramach ustawowego zagrożenia,

k tóre - poza przypadkie m określonym wart. 1 § 1 ustawy

z dnia 18 czer wc a 1959 r. - przewiduj e kary do 10 lal wię­

zienia (art. 2 § 1 i § 2), do 15 lat więzienia (art. 3 § l), a nawet karę wię z ienia dożywotniego lub karę śmierci (art. 3 § 2),

nie z a le żnie od ol)ligatoryjnej kary grzywny do 1.000.000 zł

z zamia n ą na wi ęz ien i e z astępcze do lat 3.

3. O ni e wypądz e niu szkody w mieniu społecznym nie

można oczywiście mówić w przypadku, gdy sprawcy, który,

z ch ęc i zysku popełnił pr z estępstwo przeciwko mieniu społec z nemu, m ienie to zostało od e brane lub gdy sprawca sam

zwróci! mienie albo je go równowartość.' W tych bowiem

przy padkach s z. koda w mi e niu społecznym została już przez.

spraw c ę w y r z ąd!.Ona . Wymien ione w y żej okoliczności mag"

być je dnak uw z ględnione na kor z yść oskarżon e go przy wy.miar ze kary.

1. Pojęcie chęci zysku w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy

z dnia 21 stycznia 1958 r. nie różni się od pojęcia chęci zysku, o którym mowa w kodeksie karnym (art. 42 § 2, art. 47

§ 1 lit. c), art. 47 § 2, art. 207 i inne).

Chęć zysku jest pojęciem węż~zymod pojęcia korzyści

majątkowej i stanowi jedną z niskich pobudek, CG wynika

z treści . art. 47 § 2 k.k. Przestępstwo nal e ży uwa ż ać za popełnione z chęci zysku w szczególności wtedy, gdy pobudką

tlziałania sprawcy jest chęć polepszenia przez popełnienie

przestępstwa sytuacji majątkowej swojej lub innej osoby.

2. Przepisy ustawy z dnia 21 stycz nia 1.958 r. dotyczą

tylko tych pr z estępstw z chęci zysku, które wyrządziły szko•

dę w mieniu społecznym z winy spra:;'vcy. Wynika to ze sforVIII.

mułowania art. 1 § 1 lit. a) i b), art. 1 § 2, art. 2 § 1 i 2, oraz

1. Art. l i 2 ustawy z clnia 21 stycznia 1958 r. nie obejart. 3 § 1 tej ustawy, które mówią o szkodzie wyrządzonej

mują swoim zasięgi e m paserów mienia społecznego, g4yi

przestępstwem lub wynikłej z c zynu pr z estępnego,

pó ż ni e jsze od niej prze pisy art. 4 § 2 i art. 7 § 2 · ustawy.

. Przepisy powołanej ustawy nie mają więc zastosowania

z

dnia 18 czerwca 1959 r. wprowadzają s p ecjalną, zaostrlORił

do takich prz e stępstw z chęci zysku, ski e rowan y ch przeciw

odpowied z ialność karną puserów mienia społeczn e go, ktemieniu społecznemu, które nie wyrząd z iły w nim szkody.

lego wartość przewyżs z a 50.000 zł. Po za tym wyjątkGwy.

Dotyczy tow szczególności dużej części przypadków usicharakt.:!r ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. nie dopuszcz:a

łowanego zagarnięcia mienia społeczne g o (art. 23 § 1 k .k.)

wykładni, która by s ię pr z erad z ała w stosowanie niedopus~­

o raz nakłaniania i pomocy do zagarnięcia mienia s p ołeczne­

czaln

e jana logi i na n i ekor z yść oska r żon e go.

go, którego nie dokonano (art. 29 § 1 k.k.) , ' jak równi e ż

2. Pr zepisy art. 3-19 ustawy z el:lia 21 stycznia '1958,' r.

wszy;;tkich przypadków podżegania i ud zie lania pomocy do

regulują c e zabe zpiec ze nie roszczeń o na prawienie szkody,

zagarnięcia mienia społ e c z nego, którego nie usiłowano dokoi uis zclen,ie grzy wny, jak równi e ż z a s karżenie czynności

nać (art. 29 § :2 k.k.). Usiłowane bowiem z agarnit~ i e mienia

dłużnika zdziałanych na s z kodę wierzycie li, mają zast050wa·

społec z nego podobnie jak podż e ganie i pom oc ni c two do

nie do paserów mienia społecznego. Wynika to z art. 136 k.z.,

zagarnięcia mienia społecznego, którego nie dokonano w e dług któr e go za wyr z ądzoną szkodę odpowiada również

, nie wy r z ąd z a zwykle szkody w t y m mie niu z te go właśnie

ten, k to świadomie skorzystał z wyrzącl zo ~ej drugim szkody.

powo du, że zagarnięcie tego mie nia ni e d o szło do skutku.

J e żeli jednak samo usiłowanie zagarn~ęc ia mienia s p oł ec z ­

nego wyrządziło uszczerbek w tym mi e niu, jak n p. zniszcze•

nie urządzeJl zabezpi e czających, to wówc zas - za ł e ż n ie od

wa r to śc i te go uszczerbku omawiane pr ze pis y , jak to już

P rzes tęp s twa p r zec iwko w]asno ści społecznej ' stanowią

wyżej nadmieniono, mogą być do spraw cy stosowane (art. 1

poważną gro ż bę dla gospodarki narodowe j, porządku praw§ 1 i art. 2 § 1 przy szkodzie przew yż s~ając e j 50.000 zl,

nego i inter esów ludzi pracy w Polskiej Rzeczypospolitej

z art. 2 § 2 nawet wtedy,' gdy szkoda nie pr ze wy ż s z a

Lud o we j .

50.000 zł).

Z teg o t. eż powodu szczególne zna<:ze nie ma prawidłowa

Wobec ws pomnian e go już sf o rmułowania wymienionych

i j edn olite s to s o wanie prze z sąd y prze pisów llstó1W: 2., dnia

wy ż e j prze pisów ustaw y z dnia 21 stycznia 1958 r. - ich sto18 cze r wca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228 z pó ź niejszyml

so wania do takich pr ze stępstw z chęci zy sku skie r o wanyc h

zmianami) i z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11

prz eciw mieniu społecznemu, które nie w y rząd z il y w nim

z pó7.ni e jszy mi zmianami).

'

szkody, nie da się uzasadnić prze pisami cz ę ści og ó lnej koP o w y ższe wytyc zne zajmują się tylko zagac1nieniaml

c1 e ksu karnego traktującymi o usiłowaniu (art. 23-25 k ,k .)

zwi ąz an y mi z w y kładn i ą przep isów powołanych ustaw, natooraz o pod'ż e ganiu i pomocnictwie (art. 26-30 k.k.) . Pr zemiast zagadnienia związane z wymiarem kary i 'a przestęP"'

ciwko możno ś ci stosowan ia przepisów u s tawy z dnia 21 styc zstwa przeciwko własności społ ec z n e j zostały już wyczerpu'"

nia 1958 r. do przypadków usiłowanego zagarni ęc ia mi e nia

jąco omówione w wytycznych Sądu Najwyższego z dnia

spoJec znego przemawia przede wszystkim wy jąlkowy cha- · . 16 pa7.dziernika 1957 r. w sprawie prawidłowego orzekania

rakter t e j ustawy oraz w z gląd na to, że - ja k w y n ika z tr e kar przez s ą dy. Wytyc zne te są naeldl aktualne z uwzględ·

ści art. 1 § 1 t e jże u stawy nie wprowad za ona oso bn e go

nieni e m zmian wynikających z ustawy z dnia 16 listGpada

prz e stępst wa zagarnię c ia mienia społeczn e uo, lecz przewid u1960 r. o zm ianie przepisów dotyczących kary grzy\vnYt

je ' tyłka surows z ą karalność za popelnione z ch ęc i zysku

kos ztów i opłat sądowych w sprawach karlilych (Dz. U. Nr 51,

.p r zestępstwa prz e wid ż iane w kod e ksie karn y m lu1? w innych

poz. 299).

t;

Ttoc70n O' l!)nle ce niJ

lUlU 1,U Z

Prei'E'Sd

Rarlv M ini , lró w \'1' Z n ktad~ c h G ra IiClłlv tlr "Tamk a ", WilfSlilW il,. uJ.T ~mka 3.

CeDa O~80 zł,