Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 marca 1960 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o dział spadku obejmującego nieruchomość rolną.

'M onitm: Polski' Nr 26

3) wydziały zootechniczne

dziewiątym

semestrze

w

17 tygodni po ósmym i w

okresie od 22 sierpnia do

22 grudnia

ryba<"ki - 4 tygodnie po drugim sem~!'trze VI

lipcu, sierpniu lub wrześniu, po czwartym semestr1.e w miesiącu wrześniu; 6 tygodni po szóstym seJlu..'Sl!ze w okres'ie od 1 lipca do 30 września, po ósmym

i w dziewiątym semestrze w okresie od l września do

15 paidziernika

5) wydziały wt'terynaryjne 4 tygodnie po czwartym s·emestrze w miesiącu lipcu, sierpniu lub wrześniu, po

ósmym semestrze w miesiącu wrześniu, po dziesiątym

semestrze w miesiącu lipcu; 8 tygo:ini po dziesiąty ~n

i w jedenastym semestrze w okresie od 1 września do

31 października;

fi) wydziały ogrodnicze fi tygodni po drugim semestrze

w okresi.e od 1 lipca do 30 września; 30 tygodni w szóStym semestrze w okresie od l marca do 30 września;

7) wy<iziały ł f'śne - 4 tygodn ie po drugim I szóstym seme~trze w miesii1cu lipcu, sierpniu lub wrześniu;

łłl wydziilły technologii drewna 4 tygodnie po drugim,

4)

wydział

miesią"C'u

Poz. 1.27

-

128

czwartym i szóstym semestrze w mies!ącu lipcu, sierpniu

lub wrześniu: 8 tygodni w rlzi -ew iątym semestrze w okres ;e od 1 października do 30 listopada;

9) oddziały technologii rolno-spożywczej 4 t ygodnie po

rlflig~m i czwartym seme:;trze w miesiącu lipcu, sierpniu lub wrześniu; 12 tygodni po szóstym i w siódmym

semestrze w okresie od l lipca do 3 1 października; 4 tygodnie w dz!ewiątym lllb dziesiątym semestrze :wIeżnie

od potrzeb pracy magisterskiej ;

iO) wydział mleczarski - 4 tnJodnie po druqim, czwartym

i szóstym semestrze w miesiącu' lipcu, sierpniu lub wrześniu; 13-21 "tygodni po ósmym i w dziewiątym semestrze

w · okrpsie od 22 sierpnia do k0l1ca sp.mestru;

11) wydział melioracji wodnych 4 tygodnie po drugim

l

i czwartym semestrze w miec;iącu lipcu, sierpniu lub

wrz~~śniu;6 tygodni po szóstym semestrze w okr('sie od

1 lipca do 30 września.

§ 2. Zarządzenie wchodzi w

z IllOCą od dnta 1 lutego 1960 r.

życie'

z dniem

ogłoszenia

Minister Szkolnictwa Wyższego: w z. W. Michajło\\!

128

OBWIESZCZENIE ).UNISTRA SPRA WIEDLlWOSCI

.'

li

o wytycmych wymiaru sprilwiedliwoki

p raktyki

dnja 5 marca 1960 r.

sąc()\vej

Na podstawie art. 24 § l prawa o ustroju sądów powsz('f"hnych ogłasza się lI chwalę całej Izby Cywi lnej Sądu

N. ajwyższego z dnia 27 lutego 1960 r. ustalającą wytyczne

wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie stosowania art. 60 praw.a spadkowego, art. 95 prawa rzeczowego

w ~prawilch o dział spadku obejmujqcego nieruchomość rolni\.,

i art 152 i 162 po s tęp.owania spadkowego w sprawach o dzi,lł

spadku obejmującego nieruchomość rol ną Tre';ć \l c hwały

'podana jest w załączniku do niniejszego obwieszczenia.

Minister Sprawiedliwości: w z. K. Zuwadzki .

Z"!'lcznfk do obwieszrzeniil r-.1ini~!ra

z onio 5 mar Cd

lWiO r. (F OL. 128).

Spr 'l wi cd Jiwoości

WYTYCZl\'~WYMIARU

SPRAWIEDLTWOSCI I PRAKTYKI SĄDOWEJ W ZAKRESIE STOSOW Al\'IAART. 60 PRAWA

SPADKOWEGO, ART. 95 PRAWA RZECZOWEGO ORAZ ART. 152 I IG2 POSTĘPOWANIA SPADKOWEGO \10/ SPRAWACH O DZIAŁ SPADKU OBEJMUJĄCEGO f\;IERUCHOMOSC ROLNĄ

.

Sąd

Najwyższy

Przewodniczący

w składzie następującyr:l

Prezes Sądu Najwy ższego Z. Resich,

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego J. Wasi!kowski,

S~dziowie: Witold Swięcicki, Bronisław Dobrzański, Kazimierz Kwapiszewski, Zbigniew Wiszniewski, Jan

Ka.miński, Stanisław Gross, Henryk Dąbrowski, Sta "i!;law Białek, Franciszek Błahuta, Tadeusz Byliński.

JNzy Ignatowicz, Albert Meszcrer, Józef" Majorowicz, Zygmunt Warman, Stefan Breyer, Japllsz Pietrzykowski, Czesław Tabęcki, Feliks Sz<"zepański, Eligiusz Brzeziński, Henryk Jaślan, Jerzy Knap, Julian

Tyszka, Jan Krajewski,

przy. lluziale protokolanta, członka Biura O rzecznictwa, TeleSfora l\:owaka, w obecności Podsekretarza Stanu· w Minister~iwie Sprawiedliwości, Jana Pawlaka, i za śtęp'ty Generalnego

P.rokuratora Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Mariana Mazura., po wysłuchaniu wIliosków Ministra Sprawiedliwości

t Generalnego Prokuratora rozpoznał wniosek Pierwszego

Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 1959 r. nr C.

Prez. 3476/S9 i mając na wzgl(:dzie uchwałę III Zjazdu Polskie} Zjednoczonej Piutii Robotniczej o wytycznych polityki

partii na wsi oraz uchwałę Komitetu. Centralnego Polskiej

Zjednoczonej Partii Robotnicz 8j i Naczelnego Komitetu Zj ed~oczonego Stronnicl"wa Ludowego w sprawie węzłowych zadań rolnictwa w lata <"h i959-1965, powz ię tą w czer wc l

1959 r. , na II Plenum Komitetu Centralnego Pol~k iej Zjedno-

c:wnej Par tii Robotniczej oraz na P;enum 0:aczf'lneqo Komitetu Zjedno.:zc.nego Stronnictwa Lud(lwego, ustaIii na podsta\de przepisu art. 24 .prawa o Ilstroju s''jdów powszechnych, w

składz i e całej Izby Cywilnej, na. slt;pują("'e wytyczne wymiaru

sprawiedliwości i praktyki sąf10wej w z3kresie stosowani a

przepisów art. 60 prawe spadkowego, art. 95 prawa rzeczowego i art. 152 i 162 postępowailj'i spadkowego w sprawo<"h

o dział spadku obęjmującego nieruchomość rolną

r

I.

l. In1eres Pilńslwa Ludowego, połe: gaj 'ący na zwi~ksze­

nin produkcji rol!l cj w ('(~Jl1 ' zapewnienia rosnącej lu(\n0ści

kraju należytego 1aopatrzenia w artykuły żywnościowe oruz

w celu zape'Nnienia przemysłowi socjalisty cznemu pctrzebnych ~urowców rotniczych, wymiHJa w obecnym okresie rozwoju naszej gospodarki przer..iwdziałania naci!11iernemu rozdrobnie:-!iu istmejących gospodarstw rolnych. Konieczne jest

zachowanie nlui.liwie lIajwięhzej ilości (łospodarstw, które

absorbują całko wicie prarę rodzi.ny chłopskiej i w zasadzie

zap ew niają jej odpo\V iednie środki \;~ r 1ymania oraz które

umoż. liwia.ią stały postęp technkzny w rolnictwie. .

.

2. Jakie gospodurstwa rolne naleiy tlwai.ać Zi! odpowiildające określonym "... yżej kryteriom, za~eży to od jakości

glehy: od położenia g<>ograficznego, od kierunka proJllkcji

rvślinnej i zwierzęcej orilZ od sposobu uprawy i hodcwli.

/

Monitor Polski Nr .....:2:.::6~_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _--_.-:·2_7_6_ _· _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _....;p;:,.o:.:z:.:._1:.:2:=8

3. Stanowiąc wart-. 147. 152 § 3 i t62 §. I postępowania

spadkowego. że dokonanie sprzecznego z interesem społecz, ~o-gospodarczym podziału nieruchomości ziemskiej jest niedopuszczalne oraz że w określonych sytuacjach podział może

się okazać niepożądany. ustawodawca odwołuje się .do kryteriów pozaprawnych - ekonomicznych i nakazuje sądom te

kryteria uwzględniać. Opinię. jaki jest interes społeczno-go­

spodarczy dotyczący struktury gospodarstw rolnych w skali

całego kraju. mogą ustalić ekonomiści, ci więc przede wszystkim znawcy stosunków rolnych, zgrupowani w resorcie rolnictwa dysponującym szeregiem instytutów naukowych, I<tóre badają ekonomicżną problematykę rolnictwa. Biorąc pod

uwagę nadesłaną S.ądowi Najwyższemu opinię Ministerstwa

Rolnictwa opartą na materiałach Instytutu Ekonomiki Rolnej i uwzględniającą wytworzoną w drodze procesu histo"

rycznego struk.turę naszego rolnictwa na poszczególnych obszarach kraju, za dolną granicę gospodarstw rolnych odpowiadającą wyżej określonym wymaganiom przyjąć można

3 ha na południu Polski (województwa: katowickie, krakowskie i rzeszowskie, południowa cz ę ść województwa kieleckiego oraz południowa część wqjewództwa lubelskiego), 5 ha

w środkowej części Polski (województwa warszawskie i łódz­

kie oraz północna część województwa kieleckiego i p ółnoc­

na część województwa lubels kiego) oraz w województwach

opolskim i białostockim, 7-8 ha zaś w pozostałych województwach. Powyższą dolną granicę trzeba uwa żać za przeciętną. tj . odpowiadającą średniemu poziomowi kultury rolnej na poszczególnych obszarach kraju. Należy jednak podkreślić, . że nawet w granicach jednego województwa mogą

być obszary, w których struktura gospodarstw rolnych kształ­

tuje się odmiennie niż w innych miejscowo ści ach (np . w województwie krakowskim inna jest struktura gospodarstw w

powiecie miechowskim niż w wielu innych powiatach) . Dlat ego też minimum powierzchni w zastosowaniu do konkret- nych gospodarstw nie może być traktowane w sposób sztywny . Jeżeli ustalony poziom kultury rolnej danego gospodarstwa odbiega w sposób istotny od przeci ętneg o, minimum to

powinno ulec odpowiedniemu podwyższeniu lub obniżeniu.

Zmniejszenie dopuszczalnego min im um będzie usprawie'd liwione tam, gdzie .warunki lokalne pozwalają na prowadzenie gospodarki specj alnej (np. uprawę niektórych roślin

prz e mysłowych lub nasiennych) albo szczególnie dochodowej

produkcji na zaspokojenie potrzeb konsumpcyj nych pobliskich ośrodków . Natomiast w warunkach gospodarki szcze-,

gólnie zacofanej dolna granica gospodarstwa może wymagać

pod wyższerye .

4. Gdy spadkobierca lub jego małżonek posiada już

działkę gruntu, można wydzielić z gospodarstwa spadkodawcy obszar mniejszy aniżeli określone wyżej minimum obszaru , jeżeli ..grunt otrzymany ze spadku łącznie z już posiadanym gruntem wystarcza do utworzenia odpowiedniego gospodarstwa rolnego.

5. W racjonalnych granicach można również odstąpić

od podanych wyżej norm obszarowych, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na wyjątkowe okoliczności dotyczące osobistych łub · gospodarczych stosunków niektórychspadkobiercGw (np. gdy spadkodawca pozostawił małżonka. który

gospodarował z nim wspólnie, a nie ma innych środków ~

życia; gdy użytkowanie gruntu jest wynikiem wieloletniego

posiadania).

6. Przy podziale nieruchomości rolnej należy zwracać

uwagę na prawidłowość konfiguracji gruntów wchodzących

w skład tego samego gospodarstwa.

.

II.

L Dla umożliwienia oceny. jakie gospod.a rstwo należy

'W konkretnym wypadku uznać za odpowiadające interesowi

społeczno-gospodarczemu (art. 95 prawa rzeczow.e go, art. 15l

i 162 postępowania spadkow~go). sąd powinien. zasięgnąc

opinii biegłych. Obowiązek ten wynika z art. 152 § 2 pastę'­

spadkowego, według którego zasi ęgnię cie opinii

jest konieczne, ilekroć ma być dokQnany podział"

w naturze nieruchomości ziemskiej .

.

2. W związku z tym Sąd Najwyższy uważa za stosowną

przestrzec sądy przed bł ędną praktyką powoływania na oie'głych w sprawach działowych osób, które nie dają gwarancji, i ż ich wiadomości specjalne są wystarczają c e. \V szczególn oś ,-::i wypada wyjaśnić, że biegłym, który ma ocenić. czy

gospodarstwo rolne odpowiada wyżej okreslonym wyma§'aniom, n ie może być - je ż eli nie dysponuje kwalifikacjami

szczególnymi rolnik, zajmujący się jedynie prowadzeniem gospodarstwa. Wprawdzie rolnik taki posiada z r eguły

dobre wiadomości, gdy chodzi o technik ~ prowadzenia go~

spocla rstwa rolnego, to jednak nie zawsze dysponuje takimi kw·alifikacjami, które by mu pozwoliły na szersze spojrzeni e z punktu widzenia potrzeb i wymagali gospodarki

rolnej w skali ogólnokrajowej czy w skali danego okręgu

gospodarczego. Dlatego też na biegłych, o których mowa,

nale ży powoływać osoby, które mają odpowiednie wykształ­

cenie zawodowe i dostateczne doświadczenie praktyczne. w

miarę możliwości, spośród osób zatrudnionych w odpowiednich instytutach naukowo-badawczych lub w organach administracji rolneJ.

3. Baczyć t.akże należy, aby o'p inia biegłych była nałe­

życie uzasadniona (art. 298 § I k .p,c.), gdyż podlega ona tak jak każdy dowód - ocenie sądu.

powania

biegłego

III.

Przy wyborze spadkobierców otrzymujących ze spadku

grunty rolne należy mieć na względzie kwalifikacje oraz osobiste stosunki tych spadk obierców. Należy dążyć do tego,

ażeby gospodarstwo przypadło spadkobiercom. co ,do ktei" .

rych istni'eje pewność, że będą w stanie zapewnić n ąleż ytą

produktywność gospodarstwa, a więc przede wszystkim "tym,

którzy gospodarują w spos ób prawidłowy w gospodarstwie

~ndywidllalnym lub którzy są członkami rolniczych spółdziel­

ni produkcyjnycb,

IV.

J eż eli

spadkobierca nie domaga się wydzielenia ze spadku go spodarstwa rolnego albo jeż'e li wydzielenie tak iego gospodarstwa jest niedopuszczalne. można w przypadku, gdy

jest związany z daną miejs c owością (np. rzemie ~ lnik, pracownik gromadzkiej rady narodowej, agronom, nauczyciel) lub

gdy jest zatrudniony w pobliskim zakładzie pracy. wydzielić mu wiejską działkę budowlaną, chociażby nie zamierzał rozpoc ząć niezwłoczni ~ budowy domu jednorodzinnego. Jednakże wydzielenie działki budowlanej nie byłoby dopuszczalne, gdyby na skutek wydzielenia obszar gospodarstwa spadkowego miał się kształtować poniżej dolnej granicy określonej w ust. I lub jeżeliby na skutek wydzielenia działek

budo wlanych miało pow stać mniej gospodars tw odpowiadających wymaganiom ust. 1.

Rozmiary działki budowlanej , '

określi sąd na podstawie opinii biegłych, mając na wzglę­

dzie wdrunki lokalne oraz możliwości wynikające z rozm~a­

rów gospodarstwa należącego do spadku. Wiejska działk.a

budowlana nie powinna przekraczać 5.000 metrów kwadratowych (art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi Dz. U. Nr 39, poz. 172).

V.

Sżacując

spadek obejmujący gospodarstwo rolne w celu

ustalenia sched spadkowych w naturze lub w pieniądzu. nie

należy brać pod uwagę spekulacyjnej wartości ·gruntu. jak

również możliwej wyższej wartości w razie przeznaczenia

gruntu na działki budowlane.

Tlorzono oz onl!!re nia Prpzpsa Rad y Ministrów w Zaklador h Crafirznyrh "Tamka", \Varszawa . u\. Tomka 3.

:lam. 534

Cena 0,80:d