Zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 15 stycznia 1952 r. w sprawie obowiązku zbierania i regeneracji olejów mineralnych zużytych.

§ 2.Wykonanie uchwaly porucza siEl PrE!zesowi '

Ra,dy Ministrow oraz Ministmwi Przemyslu Drobnego

nistracyjIlV - Sprawy ogolne i bndzetowe wydziahI,

i Riemiosla

organizacji p.rzedsi~bimstw wytwoIczych i uslugowych panstwowego przemyslu terenowego i spol- .

Załącznik do zarządzenia Preewodniczącegb Państwowej Kom~ sji Pla-

nowania Gospodat'cz€g(,

7.

onia 18

stycznia 1952 r. (poz. 108).

INSTRUKCJA O ORGANIZACJI GOSPO'oARKI SMAROWNICZEJ

,Rozdział

\

/

1.

Czynności związane z gospodarką smar.owniczą i ko' mórka organizacyjna odpowiedzialna za tę .gospodarkę.

Instrukcja niniej~za ustara ramowo_ organigospodarki smarowniczej w jednostkach gosP.odarki )1społecznionej.

'

§ 2. Racjonalna gospodarka smarownicza .obejmuje

§ 1.

zację

",

"

następujące główne cZynności

1) sporZądzanie i stałe aktualizowanie ewidencji punktówzużycia .olejów 'i smarów;

2} ustalenie dla poszc~ególnych punktów zużyCia: '

•

.a) właściwych gatunków olejów i smarów,

h) sposobu i terminarza smarowania {iństrukcja

smar,o wniaa),

e) tymczas.owych norm zużycia .olejów i -srnaró~;

3) sporządzanie planów zaopatrzenia w 'Oleje i smary

'Oraz zap.otrzebowań ;

..

4) przyjmow,anioe (odbiór). badanie labor.atocyjne, ma,y azynowanie i wydawanie o].ejówi smarowi

.5) smarowdrue maszyn ;i urządzeń oraz gospodarkę

urządzeniami i przyborami smarowniczvmi.

6) zbieranie i regenerację zużytych olejów, .

, 7) ewiden{:jonowi'>nie 'ZUżycia olejów i smarów przez

- punkty zużycia;

§ 3. Uchwala wchodzi w zy~ie z dniem ogloszenia.

dzielczosci, nadzorn panstwnwego w stcistmku do

Prezes Rady MinimOw'; J. Cyuinkiewicz

przeds.i~biorstw sp6ldzielczych; przemyslu prywat-

paz.

1&7

,

'.

ZARL\,DZENIE PRZEWODNICL\CEGO PA~STWOWE.J KOMlSJI PLANOWANlA . GOSPODARCZEGO

'f

,

. s dnia 15 stycznia t952 r.

w. sprawie obowlit~u zhieraaia 1 regeneracji ' olelow mmerabJycll znzytycb..

W wykonaniu uchwaly Koplitetu Ekanomicznego

:f.tady MinistrOw z dnia" 1 czerwca 19<18: r. W 5pl'8wie

wprowadzenia . oszcz~dnosci w gospodarowanfq elejami

.i smMami technicznymi OI~ . na podstawie pkt IX

uchwa}y Pl'ezydiwn ~du' z dnia6 wrzeSnia· 1950 r.

w sprawie oszcz~dnosci paIiw i smar.6w w gospodalce

samochodawej i rolnej (Monitor Polski Nr A-98.

paz . . 1235) Z<!:rzitdza si~, co nast.~uJe

.

,

.I

~'.

§ L Jednostldgospodarki uspolecznionej"

zuzywajqce oleje mineralne" obowi~e sq do, zbierania

olejow' zuzytyc;h i do ichregenefacji z~odnie z.. zasadami,

ustalonymi w instrukcji stanowiqcej zalqcznHt do niniejszego zarzqdzen;a.

§ 2. 1. WlaStiwi ministrowie polecq centralnym

zaI'Zqdom (jednostkom rawnorz~dnym), it prezydia wojewodzkich rad narodowych - wlasciwym wydzialom,

opracowanie dla jednastek podleglyeh, w oparciu

o wskamiki okreslone w § 10 ust. 2 zalqcz(1).ej instrukcj.i,

nprm ustaIajqcych stosunek procentowy 0'lej6w zuzytych zebranych do olejaw swiezych (normy zwrotu olejaw zuzytych). Opracowanie powinno nast~pit w takhn

terminie, aby normy zwrohi oIej 6w zuzytych mog!y bye

wprowadzone w zycie z dniem 1 :narca 1952 r.

•

2. W oparciu 0 normy, ustalone w mysl ust. 1, jerlnostki gospodarki uspole,c zn ionej ' opracujq i wprowadz q

w zycie z dniem 1 maja 1952 r. normy zwrotu olejow zuZV!ych dla poszczegalnych rilaszyn i urzqdzeD..

wych . (CPNI za posrednictwe-m ich skladow terenowych . .'.'

wedhlg obo-wiqzujiJCych cen i warunk,6.w dosta'':'y.

.

."

/

J. PIzeprowadzenV! reqeneracj:i chemiczne-j zar6w- ' .: ~

nO' we wlasuym zakresie iak i w innych zaldadaCh wymaga zgody CPN.,

~".

4. Tryh sprzedaiy CPN zehranych olejow zuzy,.:.

tych Jak r6wnici sporzqdzauia sprawowawczosci z re.. '

g.e neraej! chemfcznej, przeprowad'zO'nej w zakladach

jednostek gospodarki usp'o~ecznionej (ust. 2), uregnluje

instrukcja opr,acowana przez. CPN i zatwier:dzolla przez

PanstwoW<! Komisj~ Pranowania Gospodarczego (PKPG) .

- Depaiiament Zaopatrzenia i B'i'Iansaw Materialowych;

§ 4

1. Centrala Odpadk6w Uzytkowych op:eacuje .

spos6b uzyskiwania olejow mineTalnych z czysciwa 00.padkowego (pakuty, szmaty itp.) oraz uregufuje tryb '

t

post~powania z czysciwem odpadkowym.

2. Oleje mineralne uzyskiwane z c~ysciwa nalezy

odprzedawac CPN wedlug obowiqzujqcych cen.

§ 5,· Jednostki gospodarki uspolecznionej powinny

,.

uwzgI ~ dniac w planaeh zaopatrzenia materialowego i · w

biezqcych zapotrzebowaniach ilosci . olejow zdatnych

do uzytku, uzyskane z regeneracji oIej6w zuzytyeh we '

'"

wlasnych zakladach."

§ 6. Do czasu opracowania szczeg610wych norm

zwrotu olejawzuzytych (§ 2) nalezy stosowac przy zbie-'

raniu olejow zuzylych normy , tymczasowe, z'a ktore ' .

uwaza sl~ wskaZriiki okreslone w § 10 ust. 2 zalqczonej

instrukcji.

·

.'

§ 3. 1. 2aklady, zuzywaj qce oleje

mineralne

w ilosci powyzej 5000 kg rocznie, powinny posiadae

urzqdzenia do mechanicznej rege!ler:acj i (oczyszczenia)

olejaw zuzytych.

2. Zaklady,ktore z jakichkolwiek powodaw nie

mogq przeprowadzac regeneracji (mech.ucznej Iub

chemiczoej) w~ w!asnym zakresi~, obowiqzane Sq zebraIle oleje zyiyte odprzeclac Centrali ProduktOw Nafto-

§ 7. 1. W celu stwarzenia korzystnych ~wa­

runkow regeneracji chemicznej, .i w celu; wyelilll:inQjW&- . '

nia zbEldnych koszt6w transportu oIei6w zuzytych do

istniejqcych zaklad6w rafineryjnych - CPN zQrganiz.u.ie niezb~dnq siec terenowych osrodkaw regeneracji <;lIe-.

jaw zuzytych.

'

2. w tym celu PKPG - Departament Wsp6lprac;y

Gospodarczej oraz Departament Importn' Inwestycyjnego

,- .......

-

ułatwią dostawę w jak naj krótszym terminie dokumentacji technicznej i urz'ądzeń dla terell-owyeh zakładów

ośrodków regeneracji.

3. PKPG - Departament Inwestycji uwzględni w pań­

stwowym planie inwestycyjnym na 1952 r . i w latach

nąstępnych niezbędne

środki

na realizację budowy

i urządzenia terenowych ośrodków regeneracji olejów.

4. -Centrala Produktów Naftowych po otrzymaniu'

dokumentacji załatwi wsZelkie formalności związ ane

z przyznaniem kredytów inwestycyjnych, opracuje kom·

pletną dokumentację

dla poszczególnych obiektów w

terenie oraz rozpocznie budowę Qśrodków regeneracyj·

nYc;h.,

W s;:iąffi1 ' drugiego

półrocza

1952 r.

'." ,- . .

.

'- -.

' .

.....

Poz. 107

171

'

5. Do czasu uruchomienia terenowych ośrodków

.regeneracj i olejów Centralny Zarząd Przemysłu Naftowego będzie nadal przeprowadzał bieżąco w podległych

zakładach rafineryjnYch regenerację olejów

zużytych

zbytych Centrali Produktów Naftowych przez jednostki

go spodarki uspołecznionej.

§ 8. Z dniem wejścia w życie niniejszego zarządze~ '

ni:a tracą moc zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu

z dnia 10 listopada 1948 r. w sprawie . wprow adzenia

osz(zędnoś ci w. gospodarce olej ami i smarami technicznymi (Dz. Urz. Min. Przem. i Handlu Nr 27, poz. 335)

oraz pismo okólne Nr 18 PKPG - Departament Techniki

z dnia 29 lipca 1950 r. w sprawie zezwoleń dla zakładów

na przeprowadzenie we .własnym zakresie ' regeneracji

chemicznej zużytych olejów (Biuletyn PKPG Nr 17,

poz. 204).

§ 9. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogło­

szenia z mocą od dnia 15 stycznia 1952 . r.

Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania

Gospodarczego: w z. E. SZyI

§ 12. 1. Zwraty alejow zuiytych naleiy ewidencjanawal: w edlug paszczeg6Inych gatunkow.

2. Ewide ncj ~ zwrotu alej6w zuiytych · prowadzi

mag azyn mater i aI6 w_p~dnych i smarow.

3. - Kant r ol ~ ilosciowego zwrotu alej6w ~uiytych '

oraz ich jakosci prowadzi sluiba smarawnicza zakladu.

§ 13. Ewidencj a

wydawania olejow

sWlezych

z magazynu dla potrzeb ruchu i ewidencja zwrotu oIej6w zuiytych. powinna bye prowadzana w ten spos6b,

aby zawsze mozna 9ylo ustalie, w Jakim procencie oddzialy [wydzialy ) zwracajet oleje zuiyte w .stosunku do

otrzymany ch ole iow swieiych.

§ 14. 1. W celu zorganizowania prawidlowej gospadarki smatowniczej naleiy dla wi~kszych· maszyn

i urzqdzen, jak np_ turqiny parowe, transformatory itp.,

prawadzie ewidencj~ (kartoteki) wlasnasci olejow w ruelm na podstal'ie orzeczen Iaboratorium oraz sporzqdzae ', harmanogramy wymiany olejow.

2. W harmonogramie wymiany olejow nalezy podawae

n rodzaj mechanizmu,

- 2) system smaTowania,

3) natunek oleju stosowanego,

4} terminy wymiany i uzupcinienia ubytkow oleju

I1stalone przepisami obslugi;

5j tg'raniczne wlasnasci olejow;

6)dat~ dakonanych uzupelnien ubytk6w

wymiany

oleju.

' § 15. 1. Wlasnosci olejow zuiytych rialezy okre's1-ae y.redlug norm Polskiego Komitetu Narmalizacyjnego przy pomocy metod badania olejow swieiych.

2. Zaleznie od gatunku oleju swiezego i jego przeznaczenia naleiy zbadae i okreslic:':. wszystkie Iub niektore wlasnosci alej6w zuzytych, a mianowicie

1) ci~zar wlasciwy,

2} lepkose;

9) zawartoSi: asfaltu;

10) zawartosc koksu;

11) wytrzymal<J'S{: na pcze ~~c ~ e;

12) zaw,artosc paliw_

c~<

III.

Regeneracja olej6w zutytYch.

., § 16. 1. Regenera(;ja olejow zuiytych polega na

oczyszczeniu ich .z substancji obcych, ktore w toku stosowania w ruchu w sposob mechaniczny Iub wskutek

procesow chemkznych nagromadzily si~ Iub powstaly

w nich, qraz na przywroceniu im wlasnosci oIejow swiezych.

.

2. Zaleinie od rodzaju zanieczyszczen i od stopnia

zmian wlasnosci oleju przywrocenie pierwotnych wlasnosci oleju maze ograniczye si~ do dakladnegOo usuni~­

c;ia zanieczyszczen mechanicznych (regerieracja mechaniczna) bqdz tez b~dzie wymagalo zastosowania procesow chemicznych (regeneracja chemiczna) .

§ 11. 1. Regerieracj~ oIej6w zuiytych przeprowadza si~ przy pamacy jednej z nast~puj qcych metod

1) wydzielenia wody i zanieczyszczen mechanicznych

przez odstawanie, osiadanie

filtrawanie oleju zuiytego;

2) kantaktowania i filtrowania;

3) lugawania, konta.ktowania i filtrowania;

4) kwaszenia ' i lugowania;

5) kwaszenia, kontaktowania i filtrawania,

_

6) kwaszenia, lugawania, kontaktowania ' i filtrowania;

1) oddestylowania skladnik6w Iekkich, kontaktowania

i filtrowania;

8) k yr/szenia, lugawania, oddestylowania skladnikow

IJkkich, kontaktowania i fiItrowania.

2. Zaklady pasiadajetce urz~dienia do regenenicji

olejow zuiytych jedriq z powyiszych metod pawinny

opracowac:': szczeg610w e przepisy ruchu tych urzetdzen

i przeslac'

termi'llie do dnia 15 marc a 1952 r. do Zarzqdu PrZedsi~biarstwa Centrala Produktow Naftowych' 'Warsz~wa, ul. Rakowiecka 39, do zatwierdzenia.

§ 18. 1. Zaleznie od gatunku oleju i stopnia zanieczyszczenia zaleca si~ stasowanie nas~pujqcych me~

tod regeneracji

w

• metody wymienione w § 17

rodzaj oleju

ust. 1 pkt I, 4;

1) oleje wrzecionowe

ust.

1 pkt 1, 2, 4, 5;

2) maszynowe

(metodami wymienianymi w

§ 17 ust. 1 pkt 2 i 4 regeneruje

si~ oleje. maszynowe stosowane w obiegowych systemach

smarowania, gdy liczba kwasowa w mg KOH/ g jest wyisza od 5 mg)

3) oleje silnikowe

4) oleje lotnicze

5) oleje turbinowe ,

6) oleje transformatarawe

7) oleje kompresor0we

8) oleje cylindrowe

ust. 1 pkt 2, 1, 8·,

ust. 1 pkt 2, 7;

ust. 1 pkt 2, 3, 4, 5, 6;

ust. 1 pkt 2, 3, 4, 5, 6 ,

ust. 1 pkt 2, 5,

ust. 1 pkt2, 5.-

'31 zawartose zanieczyszczen,

4, zawartose wody;

liczb~

kwasawq; .

8) zawartosc popiolu;

7) odczyn wyci~gU: wodnego;

8) licz~ smolowCl;

5)

2. Do regeneracji olejow turbinawych i transforma;

torowych stosuje si~ metod~ wymienionq w § 17 ust. 1

pkt 2, gdy liczba kwasowa rue pr2ekracza 0,25 mg

KOHIg, natOmiast metody wymienione wust. 1 pkt 3 i 4gdy liczba kwasowa jest wyisza.'

'

Monitor Polski Nr A ..U

-

Poz 107

Przed przystąpieniem do regeneracji na ..

w laboratorium próby i ustalić

1) 'która metoda daje wyniki najlepsze;

2) jakie ilości ziemi odbarwiającej, kwasu i ługu są potrzebne, aby uzyskać wymagany stopień regeneracji;

3) czy regeneracja może być przeRrowadzona w zakła­

dzi~, czy te~ zaleca się oddanie oleju do -ośrodka

regeneracji olejów zużytych.

2. Przeprowadzenie prób laboratoryjnych poz1voli

un : knąć zbędnych strat olejów, materiałów i robocizny,

zwłaszcza 'gdy z wyników prób okaże . się, że zakładowe

urządzenia i środki nie nadają się do przeprowadzenia

·regeneracji metodą ustaloną.

, § 19.

\

1.

leży przeprowadzić

r.

§ 20. .

Oleje regenerowane przy pomo~y -~mecha ..

nicznego oczyszczenia Powinny posiadać następujące

włcIsności

1) zanieczyszczenia mechanIczne - n :e wyżej niż 0,01 %;

2) zawartość wody

- nie wyżej niż 0,2%;

liczb~ kwa..."'Owa w mg KOH/g -'-- nie wyżej niż 2,5 'mg;

3)

~ nie wyżej niż 5.

4) liczba zz:uydlenia

·2. Oleje regenerowane przy pomocy metod wymienionych w § 17 ust. 1 pkt 2-7 mogą wykazywać naStę­

pujące odchylenia własności od norm ,obowią:tujących

.dla olejów 'świeżych

Dopuszczain" odchlJlenia 'od włos , ości olejów świeżIJc.h..

~

lepkość

w' o .E

-

liczba kuk' li zba kUlasOll:la Wj:!

sowa w

Cunradsonu . mgKOH

i

Oleje wrzecionowe

-

O:eje, masz/lnou;e

-

+

Olejc c/Jlindrowe

+0,02

do 0,007

0,3%

+

0,15

+0,02

-

-t- 0,5 %

+

0,2

+ 0,0\

-

prz!} 1000 0,2

+-0,4%

+ 0,15

+ 0.03 --

-

-

+ 0, 10 0

+

Olf':l e turbinowe

prz!} 500 0,3

Oleje transform.'ltoro,Ule

r

r

..

-

+0,Q7

Oleic lotnicze

-

-,

. ,

-

woda

UJ

0/0

,

-

'

Oleje samochodowe

w%

'zanieczHszczenie

UJ o/q ,

popiół

0,7 %

+0,02

+

0;02

+0,02

+0,Ql

+0,Ql

,

-

.' !

! do 0,025

;

do 0,025

I do 0,025

,

do 0,025

do 0,025

do 0,025

,r-

\

§ 21. L Oleje regenerowane posiadające przep=sane

własności (§ 20) w zasadzie nie ustępują pod względem .

jakości olejom świeżym i mogą być stosowane bez zmieszania z olejami ś",ieżymi.

.'

. 2. Zmieszanie olejów regenerowanych z olejami

świeżymi daje wyniki dodatnie. Zaleca

się

zwłas;zcza

mieszanie następujących olejów regenerowanych z olejamiświeżymi

,

1) olejów sprężarkowych w stosun):m 1 objętość oleju regenerowanego na 1 .bjętoŚć o.Ieju śwIeżego,

2~ olejów.silnikowych

w stosunku 1 objętość oleju

regenerowanego na 2 objętości oleju świeżego;

3) olejów lotniczych w stosunku 1 objętość oleju regenerowanego na 3 objętości oleju świeżego.

lub jednostek równorzędnych szczegółowy opis urzą­

dzenia wraz Z na.stępującą dokumentacją

1) ~chematem urządzenia z podaniem wymiarów aparat?w zasadniczych;

2) opisem procesu technologicznego;

3) instrukcją. dla obsługi urządzenia;

4) obliczenjem zużycia pary, prądu i ch~mikalii na jednostkę , regenerowanego oleju;

5) pla.nem zatrudnienia dla obsługi urządzeń; _

6) obliczeniem dziennej i miesięcznej zdolności

produkcyjnej dla poszczególnych g'atunków olejów.

4. Zakłady, które posiadają urządzenia do regeperacji chemicznej i ,uzy'skały zg9dę , CPN, :powinny p,rzeprowadzać . regenerację również dla zakładów

sąsied­

§ .22. Zakłady, ' które w 6hwili wejścia w ' życie ni .. .nich nie posiadających odpowiedniej aparatury za zwro-niejszej in~trukcji - posiadają urządzenia do ,regeneracji tern k-osztów własnycli,o' ile wydajność urządżeń do remethanicznej olejów zużytych, mogą użytkować je na- .,generacji p.rzekracza potrzeby własne.

'dal pod warunkiem,-. że własności olejów regenerowanych'

, 5; Przeprowadzenie .regeneracji chemicznej olejó*

będą ,się mieściły w granicach norm okJ-eślonychw § .2 0.

zużytych dla zakładów obcych wymaga również ~god­

nienia z CPN pq:ez zakład oddający oleje do regeneracji. .

§ 23 . . 1. Regeneracja chemiczna powinna być

t. Zakład wyk0Qujący regenerację oIe~ów . znży• .

przeprowadzona w zasadzie . w . ·.ośrodkach regęneracji .

tych

dla ·zakładów obcych odpowiada za Jakość olejów

olcjówJużytych, do czasu zaś

zorganizowania tych

legenerowanych.

ośrodków....,.. w zakładach rafineryjnych podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Naftowego.

§ 24. Za jakość olejów regenerowanych w zakła­

dzie, oddanych do zużycia w ruchu, odpowiada' kierow2. W . zakładach zużywających duże ilości olejów

nik komórki odpowiedzialnej za gospodarkę smarowniregeneracja chemiczna może być prowadzona we włas­

czą .zakładu. Ponosi on rów:ni~ż odpowiedzialność za ' janV1Il zakresie za zgodą CPN, o ile zakłady- te pć;siaQają

kość mieszanek olejów regenerowanych z olejami świe09powiednią aparaturę i inne środki do przeprowadzenia

," .,

regeneracji chemicznej.

'

,

. żymi. oddanych do eksploatacji.

3. W celu uzyskania zgody CPN na prowadzenie

regeneracji chemicznej zakłady :zainteresowane przedatawią CPN za pośrednictwem

centralnych zarządów

. § 25. d . Zakłady, które nie posiadają urządzeń do

regeneracj-i olejów zużyty~h , i nię regenerują olejów zużytych w zakładach obcych (§ 23 ust. 4), powinny po-

'.

l,

ł

.;-

175 L

Monitor Polski Nr A-l!

stawić

zebllane ' olejezll.zy'te' do dysP.ozyeji biura wojewódzkieg.o , CPN, które Jest właściwe dla woj.ewództwfl,

na którego .obszarze 'zakład zbierający jest położony.

Biur.o w.ojewódzkie CPN .obowi.ązane jest zakupić oleje zużyte postawione do dyspozycji według obowiązującego cennika i wskazać miejsce przeznacze~ia,

d.o którego najeży d.ostarczyć .olej~ zużyte.

,

2.

3. Zawartość zanieczyszczeń mechanicznych i W.odyw olejach zużytych dostarczony ch CPN nie powinnc;.

przeKraczać 5 ",'0. W przypadku gdy tawartość ta jest

wyższa, CPN jest uprawniona potrącić nadwyi:kę zaniecz yszczeń przy ·rozliczeniu dostarczonego

oleju zuży­

tego.

Poz. In7 i 108

§ 26. 1.. ' Przy ()pr~cowan:iu planów gospodarczych

zakł ady zużywające .olE!j€ min€ralne powirm.y uwzględ­

nić w nich .oleje zużyte z podz~{I1€m na ilości ' reg€nero-

wane ' we własnym zakresie ł na ilości oddawane CPN

do regenemc,ii.

Plany zbierania olejów zużytych na1!' · . OT)raco.

na podstawie wskaźników zwrotu określonych

w § 10 ust. 2 instrukcji.

2.

wywać

3, Tryb postępowania przy uwzględnianiu . w planach gospodarczych zwrotów olejów zużytych oraz p.otrzebne do teg.o celu f.ormularze ustali CPN w P.orozumieniu z PKPG 'Departament Za.opatrzenia ' i Bilansów

Materiałowych.

,I " ; !..:, , ,,f. ~ :...:.. !-, ,

"

108

. ..

-,

ZARZĄDZENIE PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO

z dnia 18 stycz~ia 1952 r.

w 5prawie organizacji gospodarki SIDaxowniczej.

Na podstawie § 3 pkt 3 lit. .c) rozporządzenia Rady

Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie zakresu działania Państwowej Komisji Plan.owania C.osP.odar' czego (Dz. U. R. P. z 1949 c. Nr 26, poz. 190 i z 1950 r.

.Nr 22, poz. 188) oraz pkt IX uchwały Prezydium Rządu

.z dnia.6 września 1950 r. w sprawie oszczędności paliw

i smarów w gospodarce samochodow.e j i rolnej (Monitor Polski Nr A-98, poz. 1235) zarzą.dza się, co nastę­

puje

§

wające

1. Jednostki gospodarki usp.ołecznionej, zuży- '

oleje i smary dla celów konserwacyjnych ma-

szyn i urządzeń, zorganizują gospodarkę smarowniczą

\ zgodnie z zasadami ram.owej "Instr:.1kcji o organizacji

'g .ospodar,ki smarowniczej", stanowiącej załącznik d.o niniejszeg.o zarz.ądzenia.

•

§ 2. W '.celu wykonania postanowienia § 1 właści­

wi ministrowie pol€cą centralnYlfl zarząd.om i jedn.ost,k.om równorzędnym

l) wyznaczenie w terminie d.o dnia 15 lutego 1952 r.

komórek organizacyjnych .odpowiedzialnych za gospodarkę . smarowniczą;

niczej, d.ostosowanych d.o potrzeb podległych jednostek;

3) ustalenie w terminie d.o dnia 29 1utego 1952 r. p.odstaw.owych wielkości, do których będą odniesione

wsk~żniki zużycia olejów i smarów;

4) sP.orządzenie w terminie do dnia 31 marca 1952 r .

ewidencji punktów zużycia smarów wraz 'z danymi,

o których mowa w r.ozdziale 2 załącz.onej inslrukcji.

§ 3. 1. Wprowadza się , ńa 1952 rok dla jednostek

g.ospodarki uspołecznionej, zużywających dla celów

konserwacyjnych oleje i smary, ob.owiązek sp.orządza­

nia sprawozdań 'W-' trybie uregulowanym w rozdziale 4

załączonej instrukcji.

2. Komórki .organizacyjne, odp.owiedziałneza gospodarkę smarowniczą w przedsiębi.orstwach _(zakładach)

i innych jednostkach, ustalą na podstawie dostępnych

danych zużycie poszczególnych gatunków ołejów i smaTÓW w 1'951 r. i przes'łą w termini~ do dnia 28 lutego

1952 r.zestawienie zużycia do centralnych zarządów

. {jednostekrówn.orzędnych).

§ 4. Zarządzenie wchodzi w

szenia.

życie

z dniem ogło­

2} .opracowanie w terminie do dnia 29 lutego 1952 r.

-<>~""''Y

w · bpalt:iu"-'o ·-zasady Ziciłącż.onej ml,!trukcji szcZegółowychprzepisów Q

.organizacji gosp.odarki smar.ow-

Przewodniczący

Państw.owej Komisji Plan.owania

Gospodarczego: w z. E. Szyr

..

,

•r

170

Monitor PolSki Nr A-ll

'h

Poz. 106 i 107

,

106

~~-.1YAf..~ Nr 11 RADY MlNISTROW

z dnia 10 stycznia 1952 r.

o zmiame Instmk~ Nr 8 w .. spnt-wi& o~ji wewn~tnitej i etatOw wychialow prezydiow rad narod0'Z'ych.

Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 20 marc a

nego i rzemiosla oraz ich organizacji, ewidencji

przelisi~biOi'stw i zakladow.";

1950 r. 0 terenowych organach jednolitej wladzy paD.stwowej (Dz. U. R. P. Nr 14, poz: 13Q~ Rada Ministrow

.2} pkt 4 otizymuje. brzmienie: .. 4. Techniki i Produkcji - Sprawy usprawruenia procesow te.chnologiczuchwala

§ 1, W uchwale Rady Ministrow z dnia 10' herwnych oraz nadzoru produkcji i uslug wykonywanych

ca 1950 r. - Instrukcja Nr8 w spraw}eorganizacji weprzez jednostki drobnej wytworczosci, wykorzystawn~trznej i etatow wydzialow ' prezydiow lad nar.odonia maszyn i urzqdzen technicznych; sprawowanie

wych (Monitor Polski z 1952 r. Nr A-S,

76) wpronadzoru techniczDego okreSlonego prawem przemy·

wadza si~ nast~uj~ce zmiany

.,

sto.wym i przepisami. zwi.c¢wwymi.";

w § 1 pkt 18 - Wydzial Przemyslu, - w ruhrykach

3) pkt 6. skresla ' si~ i' zmienia si~ 6dpowiednio nume- , .

..Oddzial'· i "Za:Icres sjna.".": .

racjt: nasu:pnego punktu.

1) pkt 1 otrzymnj~ brzmienie~ .. 1. Organizacyjno-Admi.~

Załącznik

do

zarządzenia . Przewod-

niczącego Państwowej

Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 15

stycznia 1952 r. (poz. 107).

INSTRUKCJA

W SPRAWIE ZBIERANIA I REGENERACJI OLEJ~)\,y MINERALNYCH ZUŻYTYCH

'.

Część

l.

Postanowienia ogólne.

§ 1.

1. Instrukcja mmeJsza dotyczy zbierania

regeneracji olejów mineralnych używanych do smarowania oraz do innych celów, jak izolacja" hartowani.e,

obróbka metali itp., które w toku procesu u~ywania tracą swoje własności użytkowe i w tym st~nie -nie mogą

być nadal sto!'ow ane zgodnie z& swoim przeznaczeniem.

Oleje te w d als zym ciągu instrukcji zwane są "olejami

zużytymi" .

2. Instruk cja n ie dotyczy olejów, które w proce·

sie zastosowania są zużywane w całości, jak np. oleje

kablowe, przeciwkorozyjne, oleje I do form, tekstylina

; itp., oraz zużytych olejów osiowych, które są używane

do ' 'smarowania zwrotnic.

-'

.

§ 2. Racjonalna gospodarka olejami mineralnymi,

a ' w szczególnośCi racjonalne wykorzystanie ich, wymaga

l) kontroli wła s ności ole jów w czasie stosowania ich

.~." &f'kńla row't\D'i a' lub ' dO' inny ch celów;

'

.2) zbierania olejów zu żytych, ich właściwego magazynowania i przekazywania do regeneracji w celu

przywrócenia im własnoś ci użytkowych;

3) przeprowadzenia właściwego procesu regeneracji;

4) przekazywania olej ów uzyskanych

z regeneracji

. z powrotem do użytku.

§ 3. 1. W.łasności fizyko-chemiczne olejów mine, ralnych ulegają w czasie ich stosowania zmianom, kt 'I re

obniżają ich wartość użytk ową.

Zmiany te, "nazywane

starzeniem oleju, przejawiają się najczęśctej w zmianie

tarwy oleju, wzroście ci ę żaru właściwego, wzroście ~; a­

wartości zanieczyszczeń m echanicznych i wody oraz w

powsta waniu Qbojętnych i kwaśnych produktów utlenienia.

2. W celu powstrzymania lub opóźnienia zmian

wła:snośd fizyko-chemiczn ych (ust. 1) należy

1) zapobiegać przenikaniu do olejów jakichkolwiek zanieczyszczeń, jak pył, piasek woda itp ., zarówno w

, czasie_ magazynowania jak również wydawania

. i stosowania;

2) ograniczać płaszczyznę' ze tknięcia oleju z powietrzem

, przez dobó r odpowiedniego oleju (oleje nieodpowiednie pienią się) i systemu smarowania przez sto-

sowanie dodatków przeciwko pienieniu

(które po-

większa płasżczyznę zetknięcia oleju z powietrzem)

i przez utnyrnywanie poziomu oleju w ' punktach

zużycia na przepisanej wysokości;

3) u t rz yqlywać temperaturę. oleju na przepisanym poziomie.

§ 4. 1. Przedłużenie okresu u~ywania olejów w

maszynie lub w urządzeniu zależy od następujących

okoliczności

1) stopnia zmian fizyko-chemicznych, które zachodz4

w czasie używania oleju~

.

2) ,czy olej jest odpowiednio dobrany zgodnie z tabelą

polecającą;

,.

3) czy system smarowania zapewnia właści:wy dopływ

ol~ju;

.

.

4) warunków, w jakich olej jest stosowąny (temperatura,

stopień nasycenia oleju powietrzem, przeni~anie

zanieczyszczeń mechanicznych, paliwa, wody .itp.);

5ł c:z;y urządzenie do stałego lub periodycznego filtrowania oleju funkcjonuje należycie lub -!- jeżeli go

brak - czy istnieje możliwość zainstalowania go. '

2. W przyp adku stw ierdzenia, że olej jest stosowany nieprawidłowo, należy bezzwłocznie przedsięwziąć

środki . zaradcze w celu przed łuzenia okresu używania

oleju ~

§ 5 . . 1. Oleje , które w skutek zmian fizyko -chemicznych n ie mogą spełniać nadal swojej funkcji, są olejami zużyt ymi i powinny być wymien i~ne na olej świeży.

2. , Dla ole jów maszynowych, stosowanych w obiegowych systemach smarowania, zaleca się wymianę"

gdy zmiany fizyko-chemiczne przekrqczą następująCE\

granice

1) zawa rtość zanieczyszczeń mechanicznych

2% ,

2) zaw artoś ć wody - 3010,

3) liczba kwa sowa w mg KOH/g - 3.

3. Wymi anę olejów silnikowych w pojazdach mechanicznych i w silnikach stałych n ąleży przeprowadzać

zgodnie z oryginalnymi zaleceniami fabrycznymi lub

z tabelami polecaj ą cymi Centrali Produktów Naftowych

(CPN).

4. Oleje transformatorowe i turbinowe n a leży wymieniać, gdy ich własności przekroczą granice ,przewidziane w normach Polskiego Komitetu Normalizacyj. nego lub w normach fabrycznych.

, ,

'.

Monitor- Polski Nr A-ll

•

~

-172

--

. Poz 167

------------------------------------------------------~------

5. Oleje sluzilce jako srodki: lIDlaro.wnicze- cz~.ki

trctcych nalezy wymiemc natychmiast gdy pojawiCl

sit:l w ' nich zanieczyszczenia scierajq.ce lub rysujqce.

§ 9. 1. Oleje zuzyte powinny bye mag azynowane

w ten sposob, aby nie zacho.dzHa mozliw 05c zmieszania

o.lejow zuzytych z olejarni swiezyrni.

2. Na kai:dym zhiorniku (be.czc:e) nalezy ' umie5cie

napis, z nazwq magazyno.wanego w n iIn oleiu zuZytego..,

3. Zbio.rniki, w ktorych magazy nuje si~ oleie ZlJ.:ly te,_ po winny pO'iiadac urzC!,dzenia do podgrzewania

oleju parq wodnq (podgrzanie temperatury nie wyzeJ

80 0 Ct i do odpuszc7ania wydzielo.nej wody o.raz do o.sadzania za-nie czyszczen mechanicznych.

4. Pojernnosc zbio.mikow dla kazdego gatunku o.leju zuzyte~JO w zakladach posiadajqcych urzqdzenia do

regene racji powinna bye do.stosowana do zdoInos'Ci produkcyjnej urzqdzenia ' do. regeneracji i odpo.wiadac --CO"

najmniej dwuluotnej pojelll.IIi:Jsci j.ednego ladunku apa- "

ratury reg-;meracyjnej .

Cz~c II.

2bieranie i magazynowaJIie

,

. olejihY :mtytrch.

.§ 6. 1. Przy stosowaruu QleJ6w w rnaszynach i w

urzqdzeniach Po.wstajq. wydeki. Y"yciekom nalezy zap{}b iegac przy Po.mocy ' uszczelnienia punkt6w smarowania.

.wyeliminowania nadrniernego dawkowania olejow r~1J

przy Po.niocy innych zabiegow. Gdy nie, rnbzna zapobiec

wyciekom, naleiy zainstalo.wac urz~zeni:a . do zbierania

sciekow.

• 2. Urzqdzenia do zbierania sciekow nalezy dostosowac do warunkow pracy rnaszyn i urzqdzeIi, jednak

§ W. 1. Po.dstaw~ do. oceny gosPo.darki srnarowurzqdzenia te Po.winny zapewnic zbieranie calej ilosci

niczej przedsi~bio.rstwa (zakladu) w zakresie zbierania

sciekajqcych olejOw.

o.lejow zuzytych ~ stano.wiq o.rientacyjne wskazniki zwro3. W oparciu 0 zasady ustalone w ust. 1 'i 2 sluzba

tu tych o.lejow, okreslajqce stosunek o.lejow zuzytycli

srnarownicza Po.winna przeprowadzac okreso.wo. konzebranych do ilosci olejow swiezych, uzytych do. smarti- trol~ wszystkich maszyn i, urzqdzen w celu stwierdzenia,

wania maszyn i urzqdzen.

ezy urzqdzenia zainstalowane do zbierania sciek6w Sq

2. Wska:i:niki te wyno.SZq

o.dpo.wiednie, tzn. czy zapewniajq zbieranie calejilos.ci

1) dla olejow wrzecionowych j maszyno.wych

wyciekajqcego oleju. Dla rnaszyn, ktoni nie Po.siadajq

oko.lo. 50%;

,takich urzqdzeil, nale:iy ustalic i zainstalowae o.dpo.wied2) dla olej 0"0/ silniko.wych Iotniczych

spr~zarko- '

nie. UIzqdzenie do zbierania sciekow.

wych - o.ko.lo 300/0;

4., W ,zakladach, W kio:ry;ch ole-je, zuZyte uchodzq

3) dla olejow transformato.rowych - o.ke to 90%;

do. wod o.dplywowych, na,lezy zastosowac tapaczki

4) dla oIej,ow turbinowych -- o.kolo 80% ;

o.lejowe.

5) dlci. 0lej6w' cyIlndro.wych i przekladnio.wych

§ 7. 1. We wszystkich ko.rnorkach rucho.wych naolto.Io 50 rr/o;

lezy umieScic naczynia do gromadzenia sciek6w o.lejo6) dia o.leiow Po.chodzenia ro.slinnego i zwierzt:lcego. -wych z.e branycb z poszezegolnych ptmkt6w smarowania.,

10 -- 50%;

,

'zaopatrzone w odpowiednio. g~ste sita. Ponadto na7)' dia olejow innycb -- '10 -- 500'/ 0.

ezynia te powinny bye zabezpieczone pned przedosta,3. ' .Wskaznik, wyrnienio.ny w ust. 2 pkt 5, nie dowaniern sie:zanieczyszczen do z:bi~anych olejow.

tyczy oleju cylindrowego, stosowanego do srnarowania

2. . Przy ' manipulacjach z-bierarua, prze:1ewania

tylindrow rnaszyn paIowych "praculqcych na wydmuch.

i transPo.rtowania o.Iejaw zuzytych nalezy zwraca:c baczDia maszyn parowych z kon'clensacjq HoM: zbieranego,

nq uwage:, aby nie ulegaly one zanieczyszezewu lub zaolejn powinna mieScic sie: w granicach 15--35% w zawo.dnieniu. '

leznosci od k onstrukcji lapaczki.

§ S. 1. ZakladJy powinny posiadac

odpowiedni'l

4. Wskamiki podane w ust. 2 slu:iq do og&lnej oceiloSe beczek lub zhiomik6w do magazynowania oIeJ6w

ny

celoksztaltu

planowej gospodarki olejamr zuZytyrni

zuzytyeh.

2. !lose i pojemnosc beczek i -zbiornik6w zaleZ:y~ * w zakladzie i n ie rnogq byc stoso.wa ne jako. normy

zwrotu ole-jaw zuiytych z poszczegolnych ,rnaszY1!.)u,b

1) 0.0 HoScl gatunk6w lub grup (ust. 4) zbieranych

urzqdzen.

, y•

. -,

~

- , ''''

•

"

. olejow;J

5. WskazniId zwrotu oIej6w zu:iytyC'h nalezy uwa2) ad ilosci kazdego gatllnku (gmpy} oleju;

:iac' za iIosci minima!ne; nie zwalniajq one jedna'k od

3} ad tego czy zaklad posiada urzifdzenia do' r~eneracji ole j aw.

'

obo.wiqzku zbierania calej ilo.sci o.lejow nie nadajqcej si~

3. W zakladach posiadajqcych urzqdzenia do. redo daIszego ui:ywania w rnaszynach i urz&dzeniach.

generacji olej6w nalezy zbierac, magazynowac i regene6. Wskazniki zwrotu olejow energetycznych dotyrowac oddzielnie wszystkie gatunki olejow, 1rt6re podeZq tych ilo.sci olej6w turbinowytn i transforrnatoro'

legaj:,! regeneracji w zakladzie.

wych. ktore uzyskiwane' S& przy wyrnianie o.lej ow w tur4. W zakJadach, kto,r e nie posi'adaj& urz'ldzen do

binach i w transformato.rach., nato.rniast nie .rnajq zastoregeneracji, moind w celu zmniej s;re-nia lIosci beczek

sowania do -elejow dolewanych dta uzupelnienia stanu

lub zbiomikbw, Hl'teszac i magazynowaC pewne gatunki

napemienia. Hose olejow dolewanych nie powinna przeolejow razern wedlug nast~pujqcych grup

kraczac' w sto.sunlru rocznym 5% ilo.s ci o.Iej6w be:d'lcych

1) oleje wrZecionowe i maszynowe,

w uzyciu w transforrnatorach i 10% w turbinach.

2) oleje silnikow~. lotnicze i spre:zarkowe- (do spr~za7. Ustalenie norm zwrotu o.Iej6w dla' poszczeg61rek Po.wletrznych};

nych punktow zuzycia olejow nalezy do obowiilzkow

3) o!eje t ransformato-fOwe;

zakhldowych sluzb smarowniczych. NO,rmy te wymagaJil

4) ole.1e turbinowe;

zatwierdzenia eentralnego zarzqd'u (jed'nostki !;owno5 ) o~ejE) osiowe, cylindrowe i przeklad'niowe;

rz~dn ej).

6) oleje pochodzenia roslinnego i zwlerz~cego;

8. O bowi qzek zbierania rue dot-yezy ol~u solari:>7) oleje in1'le.

wego, olej6w kabIo.wych, oleju . do form, ole}ow przes ? a~dad y posiadajqce UTzqdzenia do- regeneracji

ciwkorozyjn,ych, tekstyliny i ernulsji ole jowy ch.

mogq rnagazynowac wedhig przepis6w ust. 4 te oleje,

o II. 1. ,W celu ulatwieni-a regenerac ji o.lej6w zu'ktorych nie m0gq regenero.wac' we wlasnym zakresie.

zytych nalezy , przestrze.g ac nas.te:pujqcych wskazowek

)

I

<>

I

I

.•

'-

~ 173 Poz 1M

----------------------------------~--------------

Morutor P J' r1, ' Nr A-ll

.1'

zabezpieaye Qleje :z;ebrane przed dalszym zanieO?:ys'z czen:em w .czasie magazynowania;

2) skrocie czas magazynawania alejow zuiytych (nie

dluiej nii 3 miesiqce) i ' addawae je dO' regeneracji

w krotkich adst~pach czasu,

'3J nie GO'puszczae dO' zmieszania alej6w mineralnych

zuiyty~h ze sma.rami stalymi lub z alejaini posiadajqcymi damleszkE: tluszczow raslinnych lub zwierzE:cych

.

<It oleje zu±yte 'Aebrane z roinych gatuRkow olejow

mieszac tyika" w grupach wymienianych w § B

ust. 4.

~ 2 . Dodawanie dO' olej6w zuiytych paliwa, wady lub

jakic'h kalwiek innych substancji ~ celu pawiE:kszenia

/ ich ilasci, a tym samym wykazania karzystnych wynikQW zbierania niezgodnych

rzeczywistosci q , jest nierlozwolorie f uwaianeb~dzie za szkadnictwo gospodarcze.

3. Oleje zuiyte powinny bye oddane w caloSci

i bezposrednia do regeneracji. Nie walno stasawae oJej6w zuiytych do innych ce!ow, np. do czyszczenia sprz~­

tu, urzqdzen mechanicznych itp., z wyjqtkiem pewnych

. ilosci oleju asiawega, uiywanego do smarawania zwrotnic i innych urzqdzen torawych.

.

z

,)