Instrukcja Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 9 lipca 1952 r. w sprawie sporządzania planów werbunku, zasad pracy werbunkowej oraz obowiązków zakładów pracy w zakresie werbunku niewykwalifikowanej siły roboczej.

..:...

1231 ' '''''

•.

1016

INSTRUKCJA MINISTR'A PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ

z dnia 9 lipca 1952 r.

W sprawie sporządzania p1anow werbunku, zasad pracy werbowników oraz obowiązków zakładów pr<l~y w lilkres'.e werbunku niewykwalifikowanej siły roboczej.

Na podstawie §§ 21 oraz 27 pkt 1, 2 i 8 uchwały

Nr 679 Prezydium Rządu z dnia 29 września 1951 r. w

sprawie werbunku niewykwalifikowanej siły roboczej

(Monitor Polski Nr A-8S, poz. 1214) ustala się, co następuje

I. Przepisy ogólne.

1. Instrukcja niniejsza reguluje

a) tryb sporządzania i zatwierdzilnia kwartalnych

planów werbunku,

.

b) tryb uzyskiwania zezwoleń na prowadzenie werbunku.

cj zasady doboru werbowników przez zakłady pracy,

d) zasady pracy werbowników w terenie,

e) obowiązki zakładów pracy w zakresie werbunku.

2. Werbunek prowadzi się na zasadach

a) ścisłego i szczegółowego informowania osób werbowanych o warunkach pracy i płacy oraz o

ulgach im przysługujących,

bl dobrowolnej zgody werbowanego na zawarc.ie

umowy o pracę z zakładem pracy, na rzecz którego prowadzony jest werbunek.

3. Werbować do pracy należy osoby płci obojga,

zdolne do wykonywania pracy, w granicach wieku: męż­

czyżni od 16 do, 55 lat, kobiety od 16 do 50 lat, o ile za"'I

. .

. .

.

rz ądz enie dla danego werbunku me stanowI lllaczeJ.

Il.

Zasady

sporządzania

i ,zatwierdzania kwartalnych

planów werbunku.

h) ilość

l stan wolnych kwater dla zwerbowclll yc}l

robotników,

c) warunki zabezpieczenia wyżywienia zbiorowE-qu

dla zwerbowanych.

7. D6 wydania zaświadczeń, o których mowa w

ust. 6, uprawniona jest wlakiwa terenowo dla danEgo zakładu pracy wojewódzka komisja planowania gospodarczego, która wydaje zaświadczenia na podstawie bil.lll·

sów siły roboczej po uprzednim porozumieniu sie z .. a modzielnym oddziałem zatrudnienia prezydium wOJ~

wódzkiej rady narodowej (zwanym dalej w skróciE .. r,d·

działem zatrudnienia WR.N").

8. Na podstawie kwartalnych planów zapotrzeiJowań

resortów gospodarczych oraz bilansów siły roboczej Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej ustala ogólnokrajowe kwartalne plany werbunku .z podziałem na województwa.

III. Udzielanie zezwoleń na prowadzenie werbunku.

9. Zezwolenia na prowadzenie werbunku wydają zakładom pracy na podstawie zarządzeń Ministerstwa Pracy

i Opieki Społecznej terenowo właściwe dla miejsca werbunku oddziały (referaty) zatrudnienia prezydiów WRN

(PRN).

10. Zezwolenia wydawane są werbownikom według

ustalonego wzoru (wzór Nr 2) na okres wyznaczony w

delegacji służbowej zakładu pracy, jednak nie dłuższy

niż na określony w planie werbunku czas trwaniil dilnej

akcji.

4. Resorty gospodarcze, których roczne plany rozsiły roboczej w zakresie werbunku zostały zatwierdzone przez Radę Ministrów, składają do Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w ramach rocznych planów rozdziału siły roboczej plany kwartalne pokrycia

zapotrzebowań na dodatkową niewykwalifikowaną siłę

roboczą na miesiąc przed rozpoczęciem kwartału według ustalonego wzoru (wzór Nr 1l.

11. Samodzielny referat zatrudnienia prezydium powiatowej rady narodowej, zwany dale] w 'skrócie "referatem zatrudnienia PRN", wyznacza na ' zezwoleniu gmIny. w których zgodnie z rozdzielnikiem werbunkowym

może być prowadzony werbunek.

5. Wnioski w sprawie werbunku mogą być składa­

ne przez resorty gospodarcze pod warunkiem

a). właściwego wykorzystania rezerw wewnętrznych

fi

w zakładach pracy,

bl braku rezerw miejscowej siły roboczej, a w szczególności ~_ożliwości zatrudniania kobiet,

,c) posiadania odpowiedniej ilości należycie wyposażonych kwater dia zwerbowanych robotników,

dl zabezpieczenia wyżywienia zbiorowego dla zwerbowanych robotników.

12. Zakład pracy powinien nie później niż w terminie 3 dni od daty otrzymania zawiadomieniil z oddziału

(referatu) zatrudnienia właściwego dla miejsca położenia

zakładu pracy o rozpoczęciu werbunku delegować werbowników w teren. Werbownicy zakładu pracy przebywają w terenie przez cały czas trwania akcji.

działu

6. Do planów kwartalnych zapotrzebowań na dodatkową niewykwalifikowaną siłę roboczą należy dołączyć

zaświadczenie

wojewódzkiej komisji planowania gO'ipOdarczego, stwierdzające dla każdego zakładu pracy, umieszczonego w zapotrzebowaniu

al niemożność pokrycia zgłoszonego zapotrz~bowa­

nia z miejscowych rezerw, .tzn. przez ludnQść za"

mieszkałą w miejscu położenia zakładu pracy oraz

w okolicach pobliskich, z · których ludność moze

dochodzić lub dojeżdżać do , pracy,

IV.

13.

Zas.ady doboru werbowników~

Ilość

werbowników do prowadzenia werbunku

przy zarządzeniu werbunku Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, kierując się zasadą

delegowania jednego werQownika na 20 do 30 osób do

ZWerbowania.

określa

każdorazowo

14.

Doboru werbowników dokonuje kierownictwo

rady 7akładowej i organizacji partyjnej. Na weroowników należy dobierać pracowników

al będących na odpowiednim poziomie uświadomip­

nia politycznego,

hl pochodzących w zasadzie z terenu. na którym ma

być prowadzony werbunek,

cl dających gwarancję ' rzetelnej i skutecznej Dropa. gandy ' werbunku

zakładu pracy przy współudziale przedstawicieli

..

--

15. Kierownictwo zakładu pracy powinno dokładnie

poinSł.ruować

delegcwanych werbowników w zakresie

al obowiązujących warunków pracy i płacy dla

zwerbowiJnych,

bl warunków bytu robotników" (kwatery, wyżywie­

"liplbiorowe, ulgi itd.).

cj. p,rzepisów niniejszej instrukcji w części dotyczą­

cej ·~asa(' praC) Nerbowuików "VI terenie.

16. V" instruktażu werbowników bierze udział przedstawiciel miejscowego oddziału (referatu) zatrudnienia,

który ponadtr:- sprawdza czy delegacje służbowe zostały

wystawione na teren wyznaczony w planie werbunku

oraz poświadcza .':)elegacje.

17. Zakład pracy powinien doręczyć za pokwitowaniem każdemu werbownikowi wyciąg dotyczący warunków pracy. płacy oraz zakwaterowania i wyżywiemd

zbiorowego zwerbowanych według ustalonego wzuru

lwzór Nr 3).

V. Zasady pracy werbowników w terenie.

18. Po przyjeździe do powiatu werbownik powinien

zgłosić się w referacie zatrudnienia PRN celem uzyskama

na piśmie zezwolenia na prowadzenie werbunku.

19. Referat zatrudnienia PRN powinien poinformować werbownika.

aj o stanie rezerw siły roboczej na terenie, gdzie ma

być prowadzony werbunek, i o naj właściwszej dla

danego terenu metodzie prowadzenia werbunku,

b) o terminach odjazdu transportów zwerbowanych

oraz obowiązujących przepisach w zakresie zwrotu' kosztów przejazdu zwerbowanych do powiatu,

c) o współudziale mięjsc-owego aktywu w popularyzacji werbunku.

20. Werbuwnicy są uprawnieni do prowadzenia werbunku wyłącznie na przydzielonym terenie i w ok.resie

czasu określonym w wydanym im przez reIerat zatrudnienia PRN zezwoleniu na prowadzenie werbunku.

21. 'vVerbunkiem należ y objąć w pierwszym rzędzie

a) młodzież miejską i wiejską, a w szczególności zdemobilizowanych z wojska i byłych junaków Powszechn!;'j Organizacji "Służba Polsce",

bj nie zatrudnione kobiety mające warunki do podJęcia prac-y,

cj ludność wiejską.

22. W gminie werbownik powinIen zgłosić 'Eię do

prezydium gminnej rady narodowej (GRN). przedIożyć do

poświadczecud posiadane zezwolenie nll werbune ;, oraz

ustalić, w jakich gromadach powinien werbowdć. W porozumieniu z ref<'ręntern do spra~ socjalnych i kulturalnycb prezydium GRN werbownik powinien ustalić ort " u-.

tacyJny kalendarz Iterminarzl swojej bytności w gromadach, którego odpis zostaje załączony do akt referenta.

23. W gromadzie werbownik powinien zgłosić si ę do

sottysa, okazując zezwolenie na prowadzen ie werbul)~u,

i porozumieć się z akt ywi stami gromadzkimi (przew .:Jd·

niczący ZMP, przewodnicząca koła gospodYI1 wiejski ch,

uauczyciel itp:) oraz z rodzinami osób. które już wyjechały do pracy, celem ustalen ia sposobu skutecznego werbunku.

24. W porozumieniu z sołtysem i aktywem gromaclzkim oraz poslugując się książką meldunkową werbownik powinien . ustalić nazwiska osób, mających warunki

na wyjazd do pracy.

25. \Verbownik powinien dokjadnie informowal< k andydatów do pracy

al o warunkach pracy i płacy, zakwaterowania, wyżywienia i o uigach dla lVJerbowanych . okre śl o ­

nych w umowie o pracę oraz w w)'ciągu warun·

ków pracy i plac)',

..

Poz. 1016

1232

h) o korzyść'iach wynikających z podjęcia pracy (poprawa warunków materialnych własnych i rodzi.nnych. możliwość zdobycia zawodu i awansu

społecznego, podniesienia poziomu kulturalnego

itd.).

c} o konieczności zabrania ze sobą dokumentówosobistych: książeczki wojskowej, dowodu· osobistego (do czasu wydania - karty meldunkowej)

i innych,

.

d) o miejscach zbiórki i terminach odejścia transportów.

26. Wskazane jest, aby werbownik po zgłoszeniu się

pierwszych Osób, które zdecydowały się na wyjazd, prowadził dalszy werbunek przy ich współudziale i pomocy.

27. Werbownik w celu załatwienia formalności zwią­

zanych z odprawą transportu (wydanie zniż e k kolejowych

i zleceń na kredytowane przejazdy, wypłaty diet itd.)

powinien

aj odwieźć grupę zwerbowanych do referatu zatrudnienia PRN, na którego terenie prowadzi werbunek,

b) o ile gmina, w której wyznaczono zbiórkę zwerbowanych, ma krótsze połączen ie kolejowe

z miejscem położenia .zakładu pracy - telefonować do referatu zatrudnienia PRN o przysłanie

pracownika dla odprawienia transPQrtu.

28: Werbownik, który zwerbuje powyżej 10 osób,

może po załatwieniu formalności w referacie zatrudnienia PRN - odwieżc grupt; źwerbowanych do miejsca

przeznaczenia.

29. Po przeprowadzeniu werbunku werbown ik powinien zgłosić się do referatu zatrudnienia PRN, na które- ,

go terenie prowadzi' werbunek, celem

a) złożenia raportu z przebiegu i wyników swojej

pracy. tj. ilości zwerbowanych robotników, czasu

pobytu w poszczególn,ych gr·omadach. sposobu ·

przeprowadzania werbunku. ustosunkowania się

miejscowej ludności do proponowanej pracy, trudności · w werbunku itd.,

b) zwrócenia zezwolenia oraz poświadczenia delegacji służbowej.

Vl.

OboWiązki zakładu pracy w

zakresie werbunku.

30 Zakład prac-y dostarcza środków transportowych

dla przewozu zwerbowanych z oddziału freferatut 'la- '

. trudnienia właściwego dla miejsca położeniil ·""kładu

pracy. o ile odległość od zakładu pracy przekracza 3 km

i nie mil stałych innych środków komunikacji.

31. Zakład pracy wyznacza odpowiedzialnego pracownika. którego zadaniem będzie zorganizowanie sprawneg" przyjęcia przybyły c h robotników oraz zapewnienie '

im należytej opie ki.

32. Zakład pracy zapewnia zwerbowanemu robotnikowi bezpośre dni o po przybyciu

,

dl skorzystanie z lażni, a w przypadku braku łaźni z gorącej wody do mycia,

bl otrzymdnie gorącej kawy. a w porze obiadów

i koJM'ji - gorącego posiłku.

c) przydzielenie miejsca w hotelu robotniczym najpóźnieJ w3 godziny po przybyciu.

33. Zakład pracy zapewni zwerbowanemu robotnikowi nie póżni~'J niż w terminie I dnia po jego przrbyciu

al przydziel en ie stanowiska robocze'go.

b) slalt-' korzystanie ze stołówki bądż z punktu ży­

wit>nia ·~bio row e Qo.

cI wyplat ę zaliczki ' oraz di e ty za czas po b ytu w, podróży w wysoko ś ci i n,l warunkach określonych

w obowiązujących przepisach, o ile nie zostały

1.233

Mf:nitor PolsKi Nr Acfju

------------------------------------------- ---

one wypłacone wcześniej na podstawie zawartt~j

umowy o pracę_

.

34, · Zaklad pracy lliljdaJej w drugim dniu po przybyciu zwerbowanego pointormuje go

al o obowiązujących warunkach pracy.

b} o zasadach wynagradzania (akord. dniówka) i terminach wypłaty.

c) o obowiązkach robotnika wyn ikających z przepisów ustawy o zabezpieczeniu socjalistyczne]

dyscypliny pracy.

dl o przepisach bezpieczeńs.twa i higieny pracy.

35. W okresie werbunku zakład pracy

aj potwierdza oddziałowi (referatowi) zatrudnienia

'o dbiór zwerbowanych robotników na skierowaniu do pracy.

hl składa do właściwego tere nowo samodzielnego

odd zia łu !referatu) zatrudnienia dekadowe s'llIawozdania z wykonania planu werbunku według

wzoru Nr 4, slanowiąeegozałącznik do nin iejszej

instrukcji.

VII. Przepisy końcowe.

36, Nieprze::t!zeganie przez werbownika prz.episów

usL 18 - 29 powoduJe

al cofnięcie zezwolenia na prowadzenie werbunku,

do władz nadrzędnyćb o ukaranie

werbownika w drodze dyscyplinarnej.

c) spowodowanie w przypadkach udzielenia nieprawdziwych informacji lub nadużyć wdrożenia

post,!powania karnego,

37. Prowadzenie werbunku na terenach innych niż

określone w wydanym zezwoleniu

na werbunek jest

zakaza oe.

38, Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej mo że

wstrzymeć dalsze prowadzenie werbunku dla zakładu

pracy nie przestrzegającego i>rzepisów niniejszej .instrukcji. .

39. Instrukcja wchodzi w życie z dniem ogłoszeni u,

bl

wystąpienie

MinisteJ.' Pracy i Opieki Społecznej: w z. SI. Zawad zki .

Załą t; zn.iki d o Llsoirukcji Ministra

Pracy i Opieki Sro1ecznej z dni;,

9 lip ca 1952 r. (poz, 101 6) ,

(Zill ą cznik

'Wzór Nr l

do ust, 4 ins trukcji)

Poufne

Ministerstwo

PLAN KWARTALNY POKRYCIA ZAPOTRZEBOWANIA NA DODATKOWYCH ROBOTNIKOW

na okres od dnia .

do dnia ,

PrzewidJjwan!J stan robOlnikóUJ na

początku

Lp.

WoieUJÓdzllllo

właściwe dla

Płanou,.nJj

st~n robol-

zakła!lu

;,1'

nik ów na

koniec

c ...,

ktrartału

kwarta!u

-g.

---.----I--~;__-_" Ci: ~

..:.c

~53

:»

--o

-o

'3

3..0

mi~ tsc;\ po'ożenia

pracy

..Q

6

...

.

G.>

lIS

6

-3~

6

8

~

....

~~

Zródła polrrpcia .zapotrzebou!ałli"

Za VO I r.uhoma nie

b~

e=

~~

~..o

~

.::::0 .

~

"'3i

g,~ -g rezerw!! miejscowe

=

+ ~~ ~

co

:::.J:! ...

." -g ~ ..

~

:»

g= ·~C:3~

i:E

!!!

E

~

c..

...

~6~.!!",c~ e

OJ

~]~ ~

...

<OttJc.

IIJcrbuJl"k

I

~

....

:Eo

~6 .~

Sl

3

g

~._

3

. \ --~. _____~2~____~___~3____t-~4~t---~5~=t---~6==t---~7==+_~8~~~9~~~10~~~~I-I~-~~~1-2~-~1_1~3~~1_1~4~~~IC~~~~

- _-~1~6~-

I_O_~ m_'_--ł-I.

6 l_e

I_I__I_i__1_1_._I:__

__

-sa

Minis ter

M!lnitorPolski ,Nr A-66

--

1234--

Poz. 1016

(Strona l)

Wztir Nr !

(Załącznik

do ust. 10 inłtrukcji)

Prezydium WOjewódzkiej Rady Narodowej

w.

Samodzielny Oddział (Referat) Zatrudnienia

Zezwolenie na prowadzenie werbunku

Zezwala się Ob.

na prowadzenie werbunku robotników dla

l'

ł

.

(nazwa adres zakładu pracy)

• w gminach

na terenie powiatu •

",

w oJuesie od dnia •

do dnia

195

r.

Kierown ik Samodzielnego Oddziału (Referatu) Zatrudn ienia

(podpis)

(Str ona 2)

Zaświadczenie

prezydiów gminnych rad narodowych i

u wag a: Umieszczać datę pobytu (od dnia.

sołtysów

o pobycie werbowników.

.1" pieczęć gminy lub sołtysa oraz

• do dnia.

podpis tylko w przypagku faktycznego pobytu werbownika na terenie' gminy lub gromad y.

Wzó r Nr ~

(Załąc znik

(pi ec z ęć zakładu

do ust: l7 inst r u k qi)

pracy)

Warunki 'pracy, płacy, zakwaterowania i wyżywienia

dla robotników zwerbowan ych,

obowi iFująr e ~v

-(nazwa zakładu pracy)

Praca, przy której będą zatrudnieni zwerbowani robo tnicy

-'

Prze ciętn e płace

Przeci ę tne

przy robotach dniówkowych

place przy robotach akordowych

Zakwate rowanie

ł'

..

Wyżywienie zbiorowe.

Inne uprawnienia (ulgi)

.

, .. ...

(podpi!! ,l

stanowl~ko slużbc,wl:)

•

Poz. HH6.

Monitor Polski' Nr A-6S

Zatw ierd iono prze, G.U.S.

Z.VII 1952

(Załącznik

za Nr 124

(piecz<;ć zakładu

do ust. 35 instrukcji)

dnia

pracy)

lOn'

195 . . r.

Prezyd ium Miejsldej (Powiawwej) ROIdy Narodowej

w

Samodzielny Oddział (Referat) Za·trudnienia

Delwrlowe sprawozdanie z wykonania planu werbunłm

do

za · okres od

1. Zapotrzebowanie na robotników na ostatni dziel] okresu sprawozdawczego

2. Ilość wolnych miejsc w hotelach robotniczych w ostatnim dniu okresu sprawozdawczego

3. Ilość werbownik ów prowadzących werbunek w tE:Ienie w okresie sprawozd a wczym

4. Ilość robotników przyjętych do pra cy w okresie spra wozdawczym o gół em

w tym: al robotni ków zwerbowanych

bl innych zamiej!':cowych zakwaterowanych w hotelach robotniczych

5. Ilość robotników zw"Olnionych z pracy w okresie spra wozdawczyrn

w tym: robotników zwerbowanych

"

.

u w ag i

. dnia.

195 .. r .

(parlpj.s .i. sianewisko służbowe)

Objaśnienia

1. Sprawozdania według WAoru Nr 4 powinny być sporząma.ne ~rzt!z zakłady pFaey, umi~szczoIłe w planie werbunku.

2. Okres sprawo~dawczy Idekarlowy) obejmuje dni: od 1 do lO, od 11 de 20 i od 21 do ostatniego dnia miesiąca.

3. Sprawozd.mia należy wysyłat przez cały okres trwan ia w e rbunku w dwóch egzemplarzach następnego dnia

po okresie spr,awozdawczym do samodzielBego oddziału (referatu) zatrudnienia właściwego dla miejsca poło­

żenia zakładu pracy.

4. Do poz. 1: Podać różnicę. między planem zatrudnienia zatwierdzonym przez władzę nadrzędną, a faktyczną liczbą zatrudnionych roBotników.

Poz. 4 powinn~ obejmować wszystkich przyjętych do pracy ropolników, tak mieJscowych jak i zamiejscowych.

1017

OKOLNIK PRZEWODNICZĄCEGO PA:M5-Tw,DWEJi KOMISJ1 I!ł;ANOWANIA GOSPODARCZEGO

z dnia- }'5 lipca 1952 r.

w spta.w ie trybu odbioru robót buóowlilno-monfaiowych wy){onanych przez podwykonawcę,

W eeIu- U)Hoszczeniił i przy5pieszenia. odbioru. Io.hó.t.

wyH0F1anych przez podwykflnawce zarządza się.. co następuje

budowlano-mont'ażowych

§ 1. Roboty, budowlano-montażowe wykonane przez

podw-ylt~mawcę

powipny byt a€1bierane jednQcześnie

przez generillnego wykonawcę Qd podwykonawcy i prJlez

~ama.wiają.cegp od generalnego wykonawcy,

•

§.- 2-. TEmnin_i miejsce odbioru robót ustala ge,neralby

wykonawea w perozumieniu z zamawiającym.

§3:. Przy odbiorze rebót odbierająey stesujil .l'lostanawienia "Warunków umownych", stano·wi ących załącz­

nik N'r 7 do zEI.rządzenia . Przewodniczącego . Państw,ow.ej

Komisjj,· Planowania Gospodar<!:zego z dnia· 11 styCZTIlIt

1952 r. w sprawie zasad' i ' trytiu za.w ieranfa umów O wy-