Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalającej warunki pracy i płacy robotników rolnych na obszarze województw: warszawskiego i m. st. Warszawy, białostockiego, lubelskiego, łódzkiego i kieleckiego z wyłączeniem powiatu olkuskiego, na rok służbowy 1937/38.

§ 5. 1. Pracodawca winien wydać bezpłatnie

w przedmiocie uprawnień Ministra Pracy i Opieki oznacza zawarcie umowy na rok następny. Uchypracownikom książeczki obrachunkowe, zawieraSpołec,znej do powoływania Nadzwyczajnych Ko- lenie się przez którąkolwiek ·ze 'stron od przyję­

cia wypowiedzenia umowy o pracę tejże nie jące kontrolę wydawane; ordynarii i pensji wraz

misyj Rozjemczych do załatwiania zatargów zbioprzedłuża.

ZwalnianelIW pracownikowi przed z potrąceniami i spisem powierzonych im inwenrowych pomiędzy pracodawcami a pracownikami opuszczeniem miejsca pracy winny być wydane tarzy. Książeczki te winny być podpisalIle po

rolnymi (Dz. U. R. P. Nr 71, poz. 686Joraz zarzą­ wszystkie nie sporne a należne za okres jego pracy każdej wypłade przez pracodawcę lub je.g o zadzenia Minishra Opieki Społecznej z dnia 27 listo- świadczenia zarówno w gotówce, jak i w natu- stępcę oraz pracowników. Poza tym pracodawca

pad'a 1936 r. ("Monitor Polski" Nr 289, poz. 507), raliach. Złośliwe wstrzymanie wyp.łarfy tego wy- wydaje bezpłatnie robotnikom swego folwarku na

ręce wybranego przez nich przedstawiciela jeden

Nadzwyczajna Komisja Rozjemcza w składzie: nagrodzenia lub też wstrzymanie wypłaty wyna- ,e gzemplarz orzeczenia niniejszego.

grodzenia wskutek lekceważenia przez pracodawPrzewodniczącego Wacława Preniera, Naczelnika

cę swych zobowiązań może powodować unieważ­

2. Książeczki obrachunkowe, złożone u praWyd'ziału,

jako przedstawiciela Ministerstwa nienie wydanej konoŁatki. Rozwiązanie sto,s unku codawcy, nie powinny być dłużej przetrzymywaOpieki Społecznej, Radcy Konstantego Czernie w- służbowego w ciągu roku nastąpić może na zasa- ne, niż dziesięć dni.

skiego, jako przedstawiciela Ministerstwa Rolni- dzie orzeczenia Komisyj Rozjemczych, lub też wy§ 6. 1. Zawarcie indywidualnej umowy z orctwa i Reform Rolnych i Sędziego Sądu Apela- roków sądów państwowych, działających według dynariuszem nie może być uzależnione od trzykompetencji.

cyjnego ,Władysława Olewskiego, jako przedstamania przez niego posyłek.

2. KonaŁatka winna jedynie zawierać imię

wiciela Ministerstwa Sp,rawiedliwości, na posie2. Zony pracowników nie mogą być zmuszane

i nazwisko pracownika, charakter jego pracy,

dzeniach, odbytych w dniach lO, 11, 12, 19 i 21 czas i miejsce pracy, datę zwolnienia, oraz pod- do pracy. Dojenie krów i inne roboty odbywać

się mogą na zasadzie osobnej umowy.

grudnia 1936 r. w Warszawie, w sprawie warun- pis pracodawcy lub jego zastępcy.

ków pracy i pła.cy robotników rolnych w woje3. W: razie przejęcia obiektu rolnego w caCzas pracy.

wództwach: warszawskim i m. st. Warszawie, bia- łości lub części do rządowej parcelacji wolno jest

łostockim, lubelskim, łódzkim i kieleckim, z wywypowiedzieć umowę o pracę w innym terminie,

§ 7. 1. Przeciętny czas pracy w rolnictwie

jątkiem ,p owiatu olkuskiego po wysłuchaniu niż przewiduje orzeczenie, przy czym rozwiąza­

w

ciągu -r oku ustala się na dziewięć godzin 20 minie

umowy

nie

może nastąpić wcześniej, niż

opinii przedstawicieli pracodawców i pracowniz d'Iliem 30 czerwca przy zachowaniu 3 miesięcz­ nut, przy czym rozkład godzin pracy ustala się

ków il'olnych oraz biorąc pod uwagę zarówno nego terminu wypowiedzenia; o ile w okresie podług poniższej tabeli. Tabela ta ułożona jest na

ogólną ·sytuację gospodarstw rolnych, jak i cało­ tych 3 miesięcy nie nastąpi wprowadzenie robot- zasadzie czasu słonecznego, różniące.go się od

kształt warunków zatrudnienia · w rOllnictwie.

nilka w posiadanie nabytej działki,termin rozwią- państwowego o 25 minut.

orzekła

TRE$C DZIAŁU URZĘDOWEGO

UJtZU)OWY.

Naczelnych.

2.

MONITOR POLSKI Tabela czasu pracy.

-

..

ni

Praca do

Mieliąc

południa

c:: Ol

;t 1'1

..

nI'~

...

~]

... 1'1

0..""

Styczeń

Luty

nI~

~...

.a

Ol o

...

N

Praca po

południu

~

0..1'1

Ol .~

;t "'CI ~

.. o Ol

Ol

Il. ...

N

o

.. Ol N

o.. 1'1 u

I 8 -12 I - I 1% I 1%-4.00 I I 7%-12 I - I 1% I 1%-5.00 I -

Marzec

1-10

11- 20

21-31

7 -12

-

1%

1%-5.30

1%-600

1%-6.30

-

Kwiecień

1-10

11-20

21-30

6 -12

%

1%

1%-6.40

1%-7.00

1%-7.20

-

1-10

11--20

21-31

6 -12

%

1%

1%-7.30

1%-7.50

1%-8.00

%

Maj

Czerwiec

1-10

11-20

21-30

zostaje zastąpiony przez innych, wyznaczonych

w tym celu pracowników.

4. O ile luzakowi polecono czasowo obrzą­

dzać konie w zastępstwie fornala, to otrzymuje on

za każdy dzień zastępstwa 25 gr.

5. Do siania nawozów sztucznych pracodawca

daje pracownikom worki i dopłaca im od hektara

20 g,r. Prócz tego przy sianiu nawozów sztuczny<:h,

gryzących, a zwłaszcza azotniaku wapna, nie mogą być zatrudniane kobiety; pracownicy zaś uży­

wani do ich siania mają otrzymać ochraniacze na

oczy.

§ 9. Praca stróżów nocnych rozpoczyna się

wieczorem z odejściem fornali z podwórza, a koń­

czy się rano z przyjściem fornali na podwórze;

poza tym winni stróże pełnić służbę w podwórzu

w czasie przerwy obiadowej (§ 7). Następnie stróże mogą być zatrudniani przy robotach koło inwentarza, w domu i t. p., z wyjątkiem czterech

miesięcy: listopada, grudnia, stycznia i lutego.

W miesiącach zaś od 1 października do 31 marca

stróż otrzymuje kożuch dworS'ki na czas warty,

która nie może zaczynać się wcześniej, niż o godz.

] 8-ej (6-ej) . .

§ 10. Praca w dnie świąteczne może być wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzeniem po cenie za godzinę 50 gr; w gorzelniach i krochmalniach na żądanie pracodawcy praca odbywa się zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia

1919 r. (Dz. U. R. P. z 1933r, Nr 94, poz. 734)

i również po tejże cenie.

§ 11. W dni ulewne i wyjątkowej niepogody

roboty w polu nie powinny być wykonywane.

6 -12

l/a

2

2 -8.20

2 -8.20

2 . -8.30

1/.

6 -12

1/.

2-

2 -8.30

2 -8.20

2 -8.00

1/.

6 -12

1/.

2

2 -7.50

2 -7.30

2 -7.00

1/.

Stosunek wzajemny.

-

§ 12. 1. Pracodawców oraz ich zastępców

obowiązuje grzeczne traktowanie pracowników

i ścisłe p'rzestrzeganie warunków umowy. a

zwłaszcza regularne wypłacanie przewidzianych

Lipiec

1-10

11-20

21-31

Dnia 5 stycznia 1937 r.

Sierpiei1

1-10

11-20

21-31

Wrzesień

1-10

11-20

21-30

6 -12

1fa

11/ 2

1~-6.40

1~-6.20

11 2 -6.00

Paidziernik

1-10

11-20

21-31

Listopad

Grudzień

7 -12

I

I

7%-12

8 -12

-

II/a

I- I I

I - IPll l

P/a

1%-5.30

1%-5.20

1%-4.50

1%-4.15

1%-3.45

świadczeń i płac. Pracowników obowiązuj.e grzecz-

ność wobec pracodawców i

-

I-

l-

2. Robotnicy fornale mają być zwalniani

przed poliudniem o pół ,g.odziny wcześniej, aniżeli

inne kategorie robotników, a to dla koniecznego

obrządku inwenta.rza.

3. Za początek pracy rano i po południu uważa się wyj.ś, cie z podwórza lub z naznaczonej

zbiórki przed mieszkaniem pracowników, a za

koniec zejście z pola. O ile pole leży dalej, niż

2 km od podrw6rza, robotnika należy zwolnić

z pracy o 10 minut wcześnie,j, w stosunku do każ­

dego kilometra po,wyżej dwóch.

4. W. razach pilnej potrzeby powyższy podział rozpoczęcia i końca pracy oraz przerw jedzeniowych może być zmieniony, jednakże tylko

w ,t en sposób, by ogólna ilość godzin pracy po,została ta sama.

5. Na żądanie pracodawcy, w razie pilnej potrzeby, pracorwnicy są obowiązani do pracy poza

wyżej określonym czasem, lecz za osobnym wynagrodzeniem po cenach za godzinę 40 gr. 'W yna.grodzenie za nadgod'Z'iny nie ma zastosowania,

jeże.}i pracodawca udzielił robotnikowi następnego

dnia urlopu na czas () 25 % dłuższy, niż trwała

praca ponad normę dnia poprzedniego. Do robotników, pobierających wynagrodzenie za roboty

wykonane poza unormowanym wyżej czasem pracy, nie zaliczają się pastuchy, stróże nocni i dozorcy, o i'le wykonywane przez nich roboty nie

przekraczają zakresu ich zwykłych obowiązków.

6. Wypłata za pracę w godzinach nadliczbowych winna być dokonywana w terminach miesięC'znychz dołu.

.

7. Samowolne i nieuzasadnione opuszczenie

roboty podczas godzin pracy, niesta-wienie -się do

pracy, oraz s'amowo1ne spóźnienie się jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia, jak przy nadgodzinach.

§ 8. 1. Obrządek inwentarza odbywa się

poza godzinami pracy, bez specjalnej' dopłaty.

Wstawanie do obrządku inwentarza oraz naszykowanie wozów i narzędzi powinno mieć miejsce

nie wcześn'ie'j, niż na 2 godziny przed rozpoczę­

ciem pracy.

2. Obrok, siano i t. p. karm dla inwentarza

ma być przygotowany uprzednio w godzinach pra··

cy w miejscach na to przeznaczonych. Kolejne sypianie w nocy w stajni oraz dyżury w dnie świą­

teczne obowiązują wszystkich fornali i luza'ków

bez specjalnej dopłaty.

3. Pastuch jes~ w.olny od pra~y co trzeci

dZIeń śWIąteczny (me dzIele 1 sWlęta) 1 na ten czas

ich zastępców, ścisłe

przestrzeganie zawartych umów, pilne i sumienne

spełnianie obowiązków, dążność do nafwiększej

wydajności pracy i stosowanie się do wszystkich

zarządzeń pracodawcy lub jego zastępcy odnoszą­

cych się do wykonywania obowiązków służbo­

wych oraz przestrzeganie wszystkich przepisów

porządkowych w obrębie folwarku, jako też dbałe

i staranne obchodzenie się z powierzonym sobie

inwentarzem żywym i martwym.

2. Delegat, mąż zaufania (przedstawiciel robotnIków) nie może być gorzej traktowany od innych pracowników.

Waronki wyaagrodzenia.

§ 13. 1. Zgodnie z § 16 niniejszego działu,

ordynariusze pobierają płacę w ,gotów.ce kwartalnie z dołu i ordynarię.

2. Wypłata pensji winna następować nie póź­

niej, niż dnia 7-go następnego miesiąca.

§ 14 . . 1. Wysokość ordynańi dla poszczególnych województw i powiatów określa § 16 niniejszego działu. Ordynańę wydaje się z góry i to

w pierwszych dwóch tygodniach każdego kwartału.

2. W razie niemożności wydania należnej . ordynarii z powodu wypadków losowych lub w terminie na 1 lipca, ustalenie terminu ma na.stąpić

w drodze bezpośredniego porozumienia stron.

3. Zboże wydawane na ordynarię musi być

zdrowe i dobrze oczyszczone, w gatunku, jaki

posiada majątek.

§ 15. 1. W sprawie składu ordynarii postanawia się, co następuje

a) pracownik otrzymuje 3, względnie 2 kwintale pszenicy, a to zgodnie z § 16 niniejszego działu;

b) co najmniej 9 kwintali otrzymuje VI życie;

c) resztę zboża, brakującą do ustalonej dla

majątku normy ordynarii, wydaje się w

jęczmieniu.

2. Od pracodawcy zależy podwyższenie ilości

wydawanego na ordynarię żyta zamiast jęczmienia

ponad ustalone minimum.

3. W majątkach, gdzie sieją groch w dostatecznej ilości, ordynariusze mogą żądać zamiast

1 kwintala pszenicy 80 kg grochu.

4. W majątkach, gdzie sieją w dostatecznej

ilości hreczkę, albo grykę, a nie sieją pszenicy, ordynariusze zażądać mogą po 1 Ikwintalu hreczki

albo gryki za każdy kwintal pszenicy.

5. W majątkach, gdzie nie sieją pszenicy, wydaj,e się żyto w stosunku za 1 kwintal pszenicy

1,3 kwintala żyta.

§ 16. 1. Pensję i ordynarię na rok 1937/38

ustala się, jak następuje

I kategoria: pensji 140 zł oraz ordynarii

15 kwintali w stosunku rocznym, obowiązuje w

powiatach: jędrzej.ow.skim, kaliskim, kolskim, krasnystawskim, kutnowskim, łęczyckim, łódzkim, lubelskim, miechowskim, nieszawskim, opatowskim,

Nr 3.

pińczowskim, puławskim, sandomierskim, sieradzkim, włocławskim, warszawskim i m. st. Warszawie;

II kategoria: pensji 120 zł oraz ordynarii 15

kwintali w stosunku rocznym obowiązuje w po'wiatach: będzińskim, błońskim, brzezińskim cie ..

~hanowskim, częstochowskim, gostynińskim,' gró·

Jeckim, hrubieszowskim, iłżeckim, konińskim ko..

zienickim, lipnowskim, lubartowslkim, łaskim:, lo..

wickim, mińsko-mazowieckim, piotrkowskim, pło­

ckim, pułtuskim, radomskowskim, radomskim, rypińskim, 50chaczewskim, stopnickim, tureckim,

wieluń&lcim, włosz,czowskim, zamojskim i zawierciańskim;

III kategoria: pensji 120 zł oraz ordynarii

kwintala w stosunku rocznym obowiązuje

w powiatach: chełmskim, garwolińskim, janowskim, łukowskim, mławskim, opoczyńskim, płoń­

skim, przasnyskim, radzymińskim, rawskim, siedleckim, sierpeckim, skierniewickim, sokołowskim

14~

i węgrowskim;

zł oraz ordynańi

,k wintala w stosunku rocznym obowiązuje

w powiatach: kieleckim, końskim, makowskim, raclzyńskim i tomaszows'kim;

V kategoria: pensji 110 zł oraz ordynarii

13~ kwintala w stosunku rocznym obowiązuje

w powiatach: augustowskim, białostockim, bialskim, bielskim, biłgorajskim, łomżyńskim, grodzieńskim, ostrołęckim, ostrowskim, sokólskim,

suwalskim, szczuczyńskim, włodawskim, wołko­

wyskim i wysoko-mazowieckim.

W powiatach: brzezińskim, gostynińs!kim, grójeckim" janowskim, jędrzejowskim, 'kaliskim, kolskim, kutnowsikim, lubartowskim, lubelskim, łę­

czyckim, łowickim, łódzkim, miechowskim, nieszawskim, opatows1kim, pińczowskim, piotrkowskim, płockim, puławskim, radomskowskim, sandomierskim, sieradzkim, stopnickim, tureckim,

warszawskim i m. st. Warszawie, wieluńskim i

włocławskim ordynariusze otrzymują v t skła­

dzie ordynarii 3 kwintale pszenicy (§ 15).

3. We wszystkich innych powiatach ordynariusze otrzymują w składzie 'o rdynarii 2 kwintale pszenicy (§ 15).

4. W powiatach I, II, III, IV kategorii za obopólnym porozumieniem do 2 kwintali żyta lub

jęczmienia może być wypłacone w gotówce łącz­

nie z pens; ą.

§ 17. 1. Pracodawcy są uprawnieni do przemielenia ordynańi na swój rachunek i wówczas

z przewidzianej w § 16 ordyna,rii potrącają 1 y,

kwintala żyta.

2. W wypadku dawania przemiału przez pracodawcę pracownikowi przysługuje pra.wo określenia, jaka ilość ordynarii ma być zmielona na pytel, razówkę i kaszę.

3. Przemielenie ordynarii winno być dokonane

najdalej w ciągu pierwszego miesiąca kwartału,

za który wydaje się ordynarię.

4. Na rozkurz odlicza sobie młyn maksimum

przy razówce 2 %, przy pytlu i kaszy 5 %•

5. Poza tym pobieranie innych opłat i miarek

jest niedozwolone.

14~

IV kategoria: pensji 110

Ziemia pod ziemniaki.

§ 18. 1. Ordynariusz otrzymuje 30 arów ziemi pod ziemniaki, kapustę i ogrodowiznę oraz

15 kwintali ziemniaków gotowych, zdrowych i suchych. Na zasadzie indywidualnej umowy wzamian 30 arów ziemi może być wydane 35 kwintali

ziemniaków gotowych. Za obopólnym porozumieniemrównież zamiast 15 kwintali gotowych ziemniaków może być wydana odpowiednia ilość

roli.

2. Sadzenie zienmiaików winno odbywać się jeżeli nie umówiono się inaczej w danym mająt­

ku - w połowie między początkiem a końcem sadzenia ziemniaków dworskich. Pole przeznaczone

pod ziemniaki powinno być w takim samym stanowisku, jak pole przeznaczone pod ziemniaki

dworskie. Przygotowa.nie mechaniczne ziemi pod

ziemnia;k i i obróbka ich winny być takie same, jak

ziemniaków dwors'kich. Zastrzega się, że wszystkie ziemniaki pracowników powinny być sadzone

obok siebie w jednym miejscu.

3. O ile pracownik nie posiada sadzonek, może otrzymać takowe od pracodawcy w ilości potrzebnej do sadzenia należnej rolij wówczas

z przewidzianej w orzeczeniu ilości roli potrąca

się przestrzeń ziemi, odpowiadającą ilości wydanych kartofli.

Q

Utrzymanie inwentarza.

§ 19. 1. Ordynariusz ma prawo trzymać dwie

krowy z jednym przychówkiem do dwóch miesięcy.

2. Jeżeli trzyma jedną krowę, to otrzymywać

będzie 120 litrów mleka w ciągu roku na okres

zapuszczania krowy.

3. Jeżeli krów nie trzyma, to otrzymywać bę­

dzie 2 litry mle'ka dziennie w ciągu 6 miesięcy zi·

MONITOR POLSKI -

Nr 3.

Dnia 5 stycznia 1937 r.

3.

2. Izby winny być wytynkowane, a co naj- przewidzianych w niniejszym orzeczeniu do czasu

mniej dokładnie wylepione, ze szczelnymi drzwia- polubown.ego lub sądowego zabezpieczenia praw

pra,cownika, bądź jego rodziny, :nie mniej jednak,

4. W majątkach, w których pracodawca sta- mi i oknami na zawiasach.

3. W, oknach mają być całe szyby; w razie jak przez pół roku. Postanowienie niniejsze w niwia za warunek, ażeby pracownik. nie trzY?1ał

krów, ordynariusz otrzym~a~ będz!e po 3 l~try stłuczenia szyby, pracownik jest obowiązany czym .n ie ogranicza praw takiego robotnika, wymleka dziennie w ciągu 6 m1esięcy zimowych i po wstawić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapna nie- . pływających z przepisów kodeksu cywilnego. M~­

4 litry mleka dziennie w ciągu 6 miesięcy letnich.

gaszonego do bielenia dostarcza pracodawca dwa że być jednak zastąpione zatwierdzoną przez Ministerstwo Opieki Społecznej ogólną umową, re5. Zmiana w ciągu roku ustalonych indywi- razy do roku, w ogólnej ilości 15 kg na mieszka- gulującą ~zajemne prawa i obowiązki pracodawnie. Podło·gi mają być położone i piece doprowadualną umową warunków trzymania inwentarza

dzone

do porządku przed 1 listopada 1937 r. ców i pracowników na wypadek kalectwa lub

może nastąpić tylko w drodze obopólnego poroW

wypadku,

·gdy w mieszkaniu pracownika nie śmierci pracownika z ,powodu nieszczęśliwego wyzumienia stron. Ten ostatni przepis nie ma zastopracodawca winien wy- padku przy pracy.

sowania, jeśli ordynariuszowi padną krowy, a od- zostały u'łożone podłogi,

3

dać dodatkowo 2 m drzewa szczapowego w sto2. W pozostałych majątkach obowiązują przeszkodowania mu nie przyznano.

sunku 'r ocznym ponad normę opału przewi,dzianą pisy ustawy z dnia 30 stycznia 1924 r. (Dz. Ui

6. Pracownik otrzymuje mleko świeże nie- w § 21. Mieszkania mają być ze szczelnym da- R. P. Nr 16, poz. 148).

zbierane.

chem; tam, gdzie dachy są popsute, muszą być

3. W, celu unik:nięcia nieszczęśliwych wypad7. W razie niemożności wydania mleka, pra- naprawione w ciągu miesięcy letnich. 'W mająt- '

cownik otrzymuje równoważnik w gotówce lub kach, ,g dzie woda zacieka do piwnic i mieszkań ków mają być wprowadzone ochraniacze przy

wszystkich ty,ch maszynach, do który,ch zastosow życie, licząc 1 litr mleka równy 1 kg żyta.

pracowników, winny być one zabezpieczone wać się dadzą.

8. Pracodawca daje utrzymanie dla krów or- w ciągu lata od wody napływowej.

dynariusza.

§ 27. 1. Do czasu wprowadzenia ustawowe4. Pracodawcy winni dbać, aby otoczenie go ubezpieczenia na starość pracodawcom nie

9. Utrzymanie dla bydła ma być latem na mieszkań praCOWników było higieniczne.

Oboodpowiednim pastwisku takim, jak i dla bydła wiązuje wybrukowanie dO'stępu do studzien oraz wolno przy końcu roiku służbowego wręc'zać kodworskiego (z wyjątkiem sztucznych pastewni- zastąpienie zgniłych cembrzyn nowymi, lub też notatek tym ordynariuszom, rzemieślnikom, koków i łąk kośnych), jednakże niekoniecz.n ie wspól- zapewnienie pracownikom w inny sposó1:i zdrowej mornikom i stangretom, wymienionym w .p. 3 § 1

nym. Przy osobnym pastwisku daje pracodawca i czystej wody do picia. ZbiornikJ na nawóz. ni~ Działu I, którzy przep.r.acowali na ddbro pracoosobnego pastucha. W braku odpowiedniego pa- mogą znajdować się w bliższej odległości, amżeh dawcy lub danego gospodarstwa 25 lat, oraz tym

stwiska bydło ordynariuszy otrzymywać będzie 20 metrów od mieszkań służbowych. Pra,cownicy pracownikom dniówkowym, którzy przepracowali

w danymgOlSpodarsŁwie lub u danego pracodawcy

zieloną paszę w dostatecznej ilości lub 7 X kg kimają składać nawóz ze swoich chlewów w przeszonych liści buraczanych lub 77:1 kg kiszonych znaczonym na to miejscu. W pobliżu mieszkań 25 lat, w tym uprzednio przynajmniej 20 lat

w charaJkterze ordynariusza i stracili całkowitą

wytłoków albo 7:1 kg suchych wytłoków na jedną

mają znajdować się zasłonięte ustępy w dostalub częściową zdolność do pracy z tytułu starości.

sztukę dziennie, z wystarczającą ilością sieczki.

tecznej ilości, które pracownicy obowiązani są

Podczas miesięcy zimowych, t. j. w okresie stabu- utrzymywać w czystości i porządku. Gdzie jest

2. Po'wyższy okres 25 lat liczy się dla robotlacji, otrzymują pracownicy na sztukę bydła dzien- odpowiednie pomieszczenie w dotychczasowych ników dniówkowych, ordynariuszy, rzemieślni­

nie po 8 kg zdrowej sieczki i plew zbożowych, budynkach, jak również przy mieszkaniach nowo- ków i komorników od ukończeni'a 18-go roku

z dodaniem wywaru lub pulpy. Tam, gdzie nie wy- wybudowanych, powinna być urządzona łaźnia. życia.

dają wywaru lub pulpy, pracownik otrzymuje na

. 3. Tytułem do zwolnienia tych pracowników

5. VIi innych majątkach, o ile tylko istnieje

każdą sztu1kę 1 kwintal ziemniaków, albo 17:1 kwinnie może być niezdolność do pracy, lecz przewimożliwość, pracodawcy są obowiązani do urzą­

tCłlla annych okopowych miesięcznie, lub równonienia służlbowe.

dzenia kąpieli.

ważnik w otrębach lub w makuchach, albo 2 kwintale wytłoków nie zepsutych (dołowanych) lub

4. Pracownicy objęci niniejszym adylkułem

6. Pożądanym jest, aby pracodawcy, mający

15 kg wytłoków suchych, lub też stosowny równo- w folwarkach elektqr.czność, wprowadzali ją do obowiązani 'Są do wykoo.y;wania swych obowiąz­

ważnik w koniczynie lub sianie, a mianowicie po

ków w granicach swej zdolności do pra\cy, pomimieszkań pracowników. Koszty prądu płaci pra1,75 kg koniczyny lub po 2 kg siana na dzień cownik.

mo przepracowanych 25 lat.

i sztukę.

5. :W wypadlw stwierdzonej zupełnej niezdol7. Pracownicy 'są obowiązani utrzymywać

10. Zamiast wymienionych dodatków do siecz- mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza ności do .pracy z powodu starości, pracownik nie

ki i plew zbożowych pracodawca może wyzna- w mieszka,niu jest stanowczo wzbronione. Sublo- jest obowiązany do pracy i w tymwyp.adku świad­

czyć pracownikowi 4,5 arów ziemi na każdą sztukatorów nie wolno przyjmować bez zgody praco- czenia .jego mogą być obniżone, jednak nie niżej,

kę bydła, dość wcześnie jednak, aby pracownky

_

dawcy, któremu przy wprowadzeniu się ma być niż do połowy świadczeń or.dynariusza.

mogli zużytkować tę ziemię jednocześnie z sadze- zameldowany skła,d rodziny pracownika.

6. Udowodnienie zupełnei niezdolności do

niem swoich ziemniaków. Słomę dla inwentarza

Ipracy

lub jej zmniejszenia ciąży na pracowniku.

§

23.

Pracownik

otrzymuje

pomieszczenie

otrzymują pracownicy w miarę potrzeby.

na ziemniaki, pomieszczenie dla bydła we wspól7.

Pracownik taki obowiązany jest przepro11. Pracodawca ubezpiecza obowiązkowo by- nej czeladnej oborze, lub specjalnie przeznaczowadzić się do wskazanego przez pracodawcę

dło pracownika od ognia. W wypadkach pożaru,

nym na to budynku, oraz pomieszczenie dla -dwóch równowartościowego mieszkania, składającego się

wynikłego z winy lub nieostrożności pracownika,

sztuk trzody chlewnej i pomieszczenie na opał,

traci tenże prawo do pobrania odszkodowania za nadto w miarę potrzeby słomę do sienników oraz z jednej izby, nawet poza terenem danego majątku.

spalone, należące do niego bydło.

w miarę możności ściółkę dla swego inwentarza,

§ 28. Rezerwistom powołanym na ćwiczenia,

12. Wprowadzenie do dworskiej obory nowej przy czym nawóz stanowi własność pracodawcy.

luJb w razie mobilizacji, wydaje się świadczenia

sztuki bydła nie może nastąpić bez poprzedniego

~godnie z obowiązującymi w tej mierze ustawami

zezwolenia pracodawcy lub jego zastępcy, a to dla

i nie uważa się tego za przerwę w pracy (do § 27

uniknięcia zarazy.

Ubezpieczenie.

niniejszego działu).

§ 20. Pracownik ma prawo trzymać dowolną

ilość trzody chlewnej w granicach istniejącego

§ 24. 1. Do czasu wprowadzenia ubezpieczeń popomieszczenia w chlewach czeladnich. Trzymanie grzebowych, na wypadek śmierci pracownika żona

Szkoły i ochronki.

kur jest dozwolone, trzymanie zaś gęsi, kaczek, lub dzieci zmarłego mają otrzymywać przez pół rogołębi, królików itp. zależy od obopólnej umowy.

ku: połowę pensji, połowę ordynarii, utrzymanie dla

§ 29. 1. P~a<:odawcy opłacają początkowo naujednej krowy, pół ziemi pod ziemniaki i ziemniaków gotowych, jak również możność korzystania kę dzied pracowników tam, gd,zie to wymaga osobPo.za tym pracodawcy utrzymu:ją

ze wS'z ystkich innych świadczeń, przewidzianych nych dopłat.

p a ł.

ochronkę

dla

dzieci

w wieku od lat 4 do 7 w folwarw niniejszym o-rzeczeniu, na równi z innymi prakach, w których lic~ba tych dzieci przekracza

cownikami.

Jeżeli

rodzina

zmarłe·

g

o

pracownika

§ 21. 1. Pracownik otrzyma 13 jednostek

posiada dwie krowy, to druga krowa otrzymuje 20. O ile pracodawca założył ochronkę, a dzieci

opałowych. Jednostka opałowa równa się

w lecie paszę na pastwisku, w zimie sieczkę; o ile pracowników w liczbie co najmniej 1S-tu do

10,2 metrom sześciennym przestrzennym torfu

posiada jedną krowę, a umowa przewiduje doda- ochronki w ciągu trzech miesięcy nie uczęszczały,

sziychlowego,

·t ek w mleku zamiast drugiej krowy, to dodatek pr,a codawca założoną ochronkę likwiduje, a koszt

6,8 metrom sześciennym przestrzennym torfu ten zostaje obliczony w stosunku 10 litrów mleka 3-ch miE!'sięcznego utrzymania ochroniarki dzjeli

deptanego,

za każdy miesiąc przepracowany od 1 kwietnia pomiędzy wszystkich ordynariuszy, którzy, mając

5,1 metrom sześciennym przestrzennym torfu 1937 r. przez zmarłego pracownika. Jeżeli ziem- w tym wie!ku dzieci, tychże do ochronki nie posyprasowanego,

niaki zostały zasadzone przed śmiercią ordynariu- łali. Inspektor pracy w ,porozumieniu z in~pekto­

2,5 kwintalom węgla,

sza, rodzina zmarłe:go ma prawo do całego zbio'r u. rem szkolnym rozstrzyga, czy przeszkodą do

Na

koszty pogrzebu otrzymuje nadto tytułem za- otworzenia ochronki jest brak lokalu.

1 kupce gałęzi wymiaru 1,75 metra szeropomogi 25 zł i trumnę zrobioną na miej'scu, lub

2. W razie uchylenia się pracodawcy od wykości, 1,75 metra wysokości i 2 metry długości.

w razie odmoiw y przyjęcia trumny równoważnik 'k onania przepisów niniejszego ,para'g rafu, obowią­

2. Przy wydawaniu opału w drzewie obowią­ .w gotówce.

zany o.n będzie wpłacić na ręce właściwego inzuje wydanie 12 metrów sześciennych przestrzen2. Mieszkający razem czł.onkowie rodziny ~pektora szkolnego na rzecz oświaty robotników

nych drzewa szczapowego suchego, przy czym

rolnych danego powiatu sumę odpowiadającą

zma.rłego pracownika, korzystający z powyższej

1 metr s'ześcienny przestrzenny drzewa szczapokoszt.om utrzymania ochronki i ochroniarki w cią­

zapomogi,

nie

mogą chodzić do roboty poza obrę~

wego równa się: 1,5 metra sześciennego przegu roiku s'łużbowego.

strzennego karpiny rąbanej lub 1,25 metra sześ­ bem folwarku, jeżeli przed śmiercią ordynariusza

stale

się do· niej nie zobowiązali i jeżeli praco3. Osi<\lgniętym w tej drodze funduszem rozcienne,g o przestrzenne·go drzewa niesuchego.

dawca daje im ·zatrudnienie.Wynagrodzenie porządza Komisja, złożona w równej Hczlbie

3. W'y bór materiału opałowego przysługuje członków rodziny zmarłego ordynariusza za pracę z przedstawicieli organizacyj zawodowych pracopracodawcy, zastrzega się jednak, że przy wyda- nie mO'że być niższe od cen, obowiązujących w fol- dawców i pracowników pod ,przewodnictwem inwaniu węgla co najmniej 1/ 4 opału, a przy wyda- warku dla danej kategorii robotników.

spektora szkolnego, przy współudziale właściwl~­

waniu w innym materiale co najmniej X opału

§ 25. Na wypadek śmierci żony pracownika go inspektora pracy.

musi być wydane w szczapach.

otrzyma on tytułem :z apomogi 20 zł, na wypadek

4. Prawo wystę,powania o wykonanie niniej ..

4. Torf winien być wydany w normalnie su- śmierci dziecka 15 zł. We wszystkich wypadkach szego paragrafu przysługuje pracownikom danego

chym stanie i w przeciętnie dobrym gatunku.

powyższych otrzyma także trumnę zrobioną na

folwarku i właściwemu inspektorowi pracy.

5. Sprzedaż opału jest niedopuszczalna.

miejscu, lub w razie odmowy przyjęcia trumny

równoważnik w gotówce.

Urlopy.

§ 26. 1. Na wypadek kalectwa lub smierci

Mieszkanie.

robotnika, s.po·wodowane'j nieszczęśliwym wypadkiem przy pracy, pracownik, ewentualnie jego

§ 30. 1. Pracownilk otrzymuje w ciągu roku

§ 22. t. Mieszkanie pracownika musi się rodzina, ko·r zysta w gospodarstwach poniżej 30 ha, 12 dni urlopu w dni nieświąteczne (święta olb()~

składać co najmniej z jednej izby z podłogą drew- jako nieobjętych ustawą:z dnia 30 's tycznia 1924 r. wiązują zgodnie z wydanymi w tej mierz.e ustanianą oraz komory.

(Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 148) z pełnych świadczeń, wami), bez potrącenia świadczeń. Pracownik moroowych i po 3 litry mleka dziennie w ciągu 6 mie-

sięcy letnich.

o

4.

Dnia 5 stycznia 1937 r.

MONITOR POLSKI -

że zażą,dać w czasie zimy urlopu nieprzerwanego

do 6 dni, przy tym jednocześnie nie więcej, niż

jeden z folwarku.

2. Wylbór dni urlopu odbywa się w porozumieniu z pracodawcą, z wyjątkiem wyjazdów,

StPowodowany;ch pisemnym wezwaniem związków

zawodowych, w tych bowiem wypadkach pracodawca winien jest zgodzić się na zaproponowany

dzień urlopu.

3. w-, czasie pilnych rolbót, ja.k siewy, żniwa,

sianokosy i kopaaie, urlopy mogą być wydawane

w wypadkach wyjątkowo pilnych. Wyjazdy na

skutek wezwania urzędów państwowych nie są

wliczane do urlopów. El ile pracodctwca zgadza się

na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejmują jedno święto, dzień ten liczy się za dzień

urlopu. Poza tym odchodzącemu robotnikowi należy. się 6 dni wolnych na wyszukanie pracy.

Strawne.

§ 31. 1. Pracownikowi wysłanemu w drogę

należy się tytułem st,r awnego za dobę 1,60 zł. za

obi'a d 80 gr, za kolację 60 gr. Dobę liczy się od

16 godzin wzwyż.

2. Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie pociąga

za solbą wypłaty strawnego. W drodze godziny

pucy nie dbowiązują.

Furmanki.

§ 32. 1. Pracownicy otrzymują

a) zbiorową furmankę do jednego z najbliż­

szych młynów i z m:łynaj

b) do zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych, wyprodukowanych w tymże foIwa·r.k u;

c) po księdza - z chrztem, ślubem i po.g rzebem.

2. Fornalowi, jadącemu wysłaną w interesie

pracowników furmanką, w dni powszednie czy to

świąte,czne nie należy się żadne dodatkowe wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy w dni

świąte,czne po doktora, do kościoła itp.

3. Wyjazdy, noszące wyraźny charakter wyjazdów prywatnych pracodawcy poza godzinami

pracy, winny być wynagradzane, jak praca poza

godzinami służbowymi (§§ 7 i 10).

4. Pracownicy otrzymują furmankę po lekarza i akuszerkę, oraz wspólną

aj jedną na kwartał do najbliższego miasta

w dniu ta~owym;

b) jedną na miesiąc w dzień świąteczny, wybrany przez pracowników do najbliższego

miasta, względnie stacji kolejowej, według

wyboru pracowników.

5. W. razie nieuzasadnionej odmowy dania

furmanki w dniu przez pracowników wybranym,

pracownikom przy.sługuje zwrot faktycznych kosztów za wynajętą furmankę; za uzasadnioną odmowę uważa się wyj ątkową niemożność gospodarczą dania furmanki w dniu przez pracowników

wY1branym.

szy za pracę w dni świąteczne (§ 10 działu I), a za

pracę w święta 60 gr za godzinę.

5. § 17 działu I, ustalającego warunki pracy

i płacy dla oroynariuszy, obowiązuje z tym, że

pr.a codawca ponosi koszty przemiału lub wzamian

dodaje 10% ordynarii w życie.

§ 3. § 2 działu I, ustalającego warunlki pracy

i płacy dla ordynari.UJSzy, obowiązuje, z wyjątkiem

terminu rozpoczęcia roku słu~bowego, który to

termin uzależnia się od istniejących zwyczajów

stosownie do danego fachu.

§ 4. P,racodawcy nie są uprawnieni do samowolnej zamiany pewnych świadczeń w naturze na

inne. Jeżeli jednak warunki gospodarcze wymagają tej zamiany, może być ona dokonana przez

bezpośrednie porozumienie stron, przy pośredni­

ctwie mspektora pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

§ 5. Wynagrodzenie w gotówce i w naturaliach pozostaje na rok 1937/38 w tym samym

stosunku procentowym do wynagrodzenia ordynariuszy, jaki ustaliły powiatowe komisje polubowne na 1922/23 r.

DZIAŁ III.

KOMORNICY I KOMORNICE.

§ 1. 1. Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej

strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony komorników i komornic. W rozumieniu niniejszego orzeczenia za komorników uważa się pracowników folwarcznych, zgodzonych na

cały rok, otrzymujących dworskie mieszkanie, lub

równoważnik komornego, oraz naturalia i wynagrodzenia gotówkowe za dzień pracy wg. niniejszego orzeczenia.

2. Robotnicy rolni z pełną zdolnością do pracy, o ile stale pracują i wykonywują te same czynności, co ordynariusze, choćby nawet pod inną

nazwą byli ugodzeni, winni być wynagrodzeni narówni z ordynariuszami danego folwarku.

3. Komorników ugodzonych roczme obowią­

zuje przepracowanie minimum 150 dni w miesią­

cach: kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień

i wrzesień oraz 120 dni w miesiącach: październik,

listopad, grudzień, styczeń, luty i marzec.

§ 2. 1. Wypłaty gotówkowe dla komorników

uskutecznia się w tych samych terminach, jak dla

stałych robotników dniówkowych.

2. Wynagrodzenie w gotówce

Kategorje

I grupa

powiatów

zima

I lato

II i III gru pa IV ł V grupa

powiatów

powiatów

zima

I lato

zima

I lato

a) Komornik

zdolny do

wszystkich

robót.

0,70

1.00

0,60

0,90

0.55

0.85

b) P ozostali komornicy.

0,40

0,50

0,35

0,45

0,30

0,45

c) Komornice.

0,30

Q,40

0,25

0,35

0,25

0,30

Podział powiatów według § 16 Działu I.

Zaswiadom.ienie O wolnych miejscach.

§ 33. Wszyscy wła ś ciciele ziemscy ob owi ą­

%ani są zawiadomić do dnia 15 marca 1938 r. odnośne Wojewódzkie Biura Funduszu Pracy zarówno o każdym wypowiedzeniu miejsca robotnikowi, jako też o każdym wolnym miejscu.

DZIAŁ

II.

RZEMIEśLNICY.

3. Komornicy i komornice pracują wedle tabeli czasu pracy. Za pracę poza tabelą komornicy

otrzymują zapłatę o 25 % wyższą od przeciętnego

pełnego zarobku godzinnego dorosłych pracowników dziennych mężczyzn, względnie kobiet, zgodzonych na rok.

§ 3. Komorni.k .i komornica otrzymują połowę

tej ilości ordynarii, jaką otrzymuje ordyna·riusz.

W sprawie składu' ordynarii pozostaje stosunek

procentowy ilości pszenicy, żyta i jęczmienia przewidziany dla ordynariuszy. Ordynarię wydaje się

z góry i to w pierwszych 2-ch tygodniach każdego

kwartału. W razie niemożności wydania całej należnej ordynarii w dniu 1 lipca 1937 r. obowiązuje

wydanie połowy tejże, resztę zaś wydać trzeba

z pierwszego omłotu przed 1 września; zboże wydawane na ordynarię musi być zdrowe i dobrze

oczyszczone, w gatunku, jaki posiada majątek. Komornik ma prawo w razie istotnej potrzeby kupować zboże u pracodawcy po cenach przystępnych,

w ilości zależnej od liczebności swojej rodziny.

§ 1. Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej

strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony: kowali, stelmachów, stolarzy, ślu­

sarzy, mechaników, szoferów folwarcznych, ogrodników, chmielarzy, T)71ba'ków itp. stałych, wykwalifikowanych robotników, zatrudnionych w gospodarstwach rolnych.

§ 2. 1. Obowiązują następujące paragrafy

działu I, ustalającego warunki pracy i płacy dla

ordynariuszy: 3, 4, 5, 7, 10, 12, 19, 20, 21, 22, 23,

§ 4. Komornik i komornica otrzymują połowę

24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32 i 33.

tej przestrzeni ziemi pod ziemnia'k i i ziemniaków

2. §§ 7 i 10 działu I, ustalającego warunki gotowych, jaką otrzymuje fomal i to na zasadach,

pracy i p'ł'acy dla o.rdynariuszy i punkt 4 niniej- przewidzianych w § 18 Działu I, Uls,talającego waszego parag.rafu nie do1yczą ogrodników, chmie- runki pracy i płacy dla ordynariuszy.

larzy, rybaków, mechaników itp., których cha§ 5. Komo-rnikowi i komornicy wolno trzyrakter zajęcia powoduje konieczność wykonywa- mać na warunkach § 19 Działu I, ustalającego wania pewnych czynności poza ustalonym czasem runki pracy i płacy dla oroynariuszy, jedną krowę

pracy dziennej.

z przychówkiem do 2-ch miesięcy.

3. W mieszkaniach dwuizbowych normy opału

§ 6. 1. Oprócz powyższego obowiązują §§ 2,

podnoszą się o 30%.

3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12, 17, 20, 21, 22, 23, 24, 25,

4. Rzemieślnik za godziny nadliczbowe otrzy- 26, 27, 28, 29,31, 32 i 33 Działu I, ustalającego wamuje wynagrodzenie przewidziane dla ordyilariu- J mnki pracy i płacy dla ordynariuszy,

Nr 3.

2. Z § 8 Działu I, ustalającego warunki pracy

i płacy dla ordynariuszy, obowiązuje tylko ustęp

Q nawozach sztucznych.

3. § 17 Działu I, ustalającego warunki pracy

i płacy dla ordynariuszy, obowiązuje z tym, że

pracodawca dający przemiał potrąca 75 kg żyta

z należnej ordynarii.

4. § 22 Działu I, ustalającego warunki pracy

i płacy dla ordynariuszy, nie obowiązuje, jeżeli

komornicy zostali ugodzeni pod warunkiem jednego mieszkania na więcej, niż jedną rodzinę. Dozwolonem jest jednak umieszczenie 2-ch rodzin

w jednym mieszkaniu tyJko wtedy, jeżeli te dwie

rodziny razem składaią się najwyż. ej z 2-ch osób

dorosłych (jednej płci) i czworga dzieci. W tym

wypadku opał wydaje się w myśl § 21 Działu I,

wlalającego warunki p~acy i płacy dla ordynariu·

szy, lecz nie na rodzinę, a na mieszkanie.

DZIAŁ IV.

STALI ROBOTNICY DNIÓWKOWI.

§ 1. 1. Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej

strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej

zaś strony stałych robotników dniówkowych

z -pełną zdolnością do pracy, a mianowicie: domowników ordynariuszy i domowników komorników oraz domowników rzemieślników, o ile ci

OS'tatni wykonyWt1'ją zwykłe roboty rolne.

2. Powyżsi domownicy, ugodzeni jako stali

robotnicy dniówkowi, pracują według tabeli czasu

pracy (§ 7, Dział I) i pobierają za dzień pracy wynagrodzenie, określone w niniej-szym orzeczeniu.

§ 2. Jeżeli z domownikami luzaka zosŁanie

zawarta umowa o pracę w folwarku w cha.rakte·

rze stałego rOlbotnika dniówkowego kategorii III

i umowa <ta jest przez robotnika dniówkowego

wykonywana, naJtenczas luzak otrzymuje wynagrodzenie fornala.

§ 3. 1. Indywidualne umowy zawiera !pracodawca bezpoŚlrednio z domownikami lub też, o ile

idzie o małole,tnich, z ich -prawnym opiekunem.

Z chwilą zawarcia takiej umowy pracodawca jest

obowiązany dać stałe, codzienne zatrudnienie, a

pracownik 5tale uczęszczać do pracy.

2. Jeżeli pracodawca nie dostarczy domownikow~ pracy, winien mu z~"łacić zarówn'o w gotów.ce, jak w naturaliach, tak, jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie jest obowiązany dostarczać -pracy w dni ulewne i wyjątkowej niepogody. P.racO'Wllikowi zaś te dni wliczają się do

obowiązlkoweg'O minimum. Pracownik winien przepracować co najmniej 120 dni w ciągu 6 miesięcy

zimowy,ch i co najmniej 140 dni w ciągu 6 miesięcy letnich, z wyjątkiem pracownńków do lat 16,

w stosunku do których olbie strony obowiązuje

minimum 15 dni w mie.siącu.

3. Jeżeli pracownik opuści pewną ilość dni

z powyżej oznaczonego minimum, nie będąc chorym lub upoważnionym do tego przez pracodawcę, pracod.awca za 'każdy dzień niesŁawienia się

nie wyda mu żadnych świadczeń i ponadto potrąci normę dzienną żyta.

Pracownik winien

uprzedzić pracodawcę, jeśli nie może stawić się

następnego dnda do pracy.

4. Ci domownicy, którzy zawarli indywidualną umowę z pracod.awcą, zgodnie z niniejszym

orzeczeniem, p;racować mogą poza folwarkiem

w dnie, w których pracod.awca nie dostarczy roboty, z wyjątkiem okre,s ów pilnych robót polowych (zbiórki i zwózki ziemiopłodów), kiedy wymagana jest zgoda pracodawcy.

§ 4. Obowiązują następujące paragrafy Działu I, ustalaiąceg,o warunki pracy i płacy dla ordynariuszy: 3, 4, 7, 11, 12, odnośny ustęp § 27, 31 i 8

w punkcie o nawozach sztucznych.

§ 5. Na żądanie pracodawcy, w razie po,t rzeby, pracownicy są obowiązani do pracy poza czasem, określonym w § 7 Działu I, ustalającego warunki pracy i ,płacy dla ordynarit.llSzy, lecz za osobnym wynagrodzeniem, po cenach za godzinę o 25 %

wyższych od n'Ormalnego wyna~rodzenia tak w naturaliach, jak i w gotówce. Za spóźnianie się do

pracy stosowane będą potrącenia w tym samym

stosunku. Samowolne opuszczenie roboty podczas

godzin pracy jest nie dopuszczalne. Praca w / dni

świąteczne może być wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wyna~rodzeniem po cenach za

godzinę o 50 % wyższych od normalne~o w1magrodzenia, tak w naturaliach, jak i w gotówce.

§ 6. Ustala się trzy kategorie rob<Yłników

dniówkowych

Kategoria I - do lat 16;

Kategoria II - wszystkie dziewczęta ponad

lat 16 i chłopcy od lat 16 do 18j

Kategoria III - chłopcy od lat 18, zdolni do

wszys1kich robót i do kosy.

§ 7. 1. Warunki wynagrodzenia stałych robotników dniówkowych ustala się, jak następuje.

MONITOR POLSKI -

Nr 3.

Dnia 5 stycznia 1937 r.

botnika, wypływających z przepisów Kodeksu Cywilnego.

2. W pozostałych majątkach obowiązują przepisy ustawy z dnia 30 stycznia 1924 r. (Dz. U. R.

P. Nr 16, poz. 148).

I. w naturaliach

a) żyta otrzymują dzienne za dzień pracy

1 kg,

Kategoria I

1% kg,

Kategoria II

=

2

kg.

Kategoria III

DZIAŁ V.

Zyto wydaje się kwartalnie z dołu, przy czym

na 1 li{lca może być wydana :PO!owa należnej ~<?'­

ści żyta, druga zaś poJ'o wa będZie wydana po zmwach;

ROBOTNICY SEZONOWI.

§ 1. Orzeczenie niniejsze obowiązuje z jednej st.rony wszystkich pracodawców rolnych,

z drugiej strony robotników sezonowych w rolnictwie.

b) kartom otrzymują rocznie

§ 2. 1. Za robotników sezonowych, w znaczeKategoria l

8 kwintali,

niu niniejszego orzeczenia, uważa się tych robotKategoria II - 12 kwintali,

ników, którzy się kontraktowo obowiązują do robót rolnych w sezonie od dnia zakontraktowania

Kategoria III - 16 l....mntali.

ich aż do ukończenia wszystkich robót polnych,

iWydawanie kartofli uskutecznia się co p6ł wz~ędnie wszystkich wykopków i którzy miesz~

ł'oku zdołu w terminach 1 października 1937 r. kają u pracodawcy we wspólnych koszarach, przei 31 marca 1938 r.

znaczonych dla robotników sezonowych.

2. Umowa z pracownikami, godzonymi na

2. W wypadkach wydawania roli pod ziem:niaki wydaje się dla l Kategorii 7 arów ziemi, dla krótszy termin niż na cały se'zon, powinna być

Kategorii 10 arów ziemi i dla III Kategorii 14 sporządzona na piśmie lub w obecności świadków.

arów ziemi.

3. Zwolnienie robotnika sezonowego może

nastąpić

tylko za uprzednim 14-dniowym wypo3. W ,r azie porzucenia pracy ze złej woli przez

stałego l'obotnika dniówkowego przed końcem ro- wiedzeniem.

ku, sprzęt pola, wydanego mu pod ziemniaki za§ 3. Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest

miast gotowych kartofli, należy do pracodawcy, przewidziany w § 7, Działu l, ustalającego warunza zwrotem ilości kartofli użytych do sadzenia; ki pracy i płacy dla ordynariuszy, wynagrodzenie

również połowa żyta, należnego pracownikowi w

zaś za nadgodziny w dnie powszednie wynosi o

końcu kwartału, przechodzi na własność praco25 %, a w dnie świąteczne o 50% więcej od nordawcy.

malnego wynagrodzenia zarówno w gotówce, jak

4. Koszty przemiału ponosi pracodawca lub w naturaliach.

§ 4. 1. Ordynarię otrzymuje każdy robotnik

wydaje wzamian 10% wydanej ilości żyta.

i robotnica tygodniowo.

5. II. W gotówce według poniższej tabeli

2. Ordynaria składa się

z 15 kg ziemniaków,

z 7 litrów mleka zbieranego lub 3% niezbieWynagrodzenie dzienne goranego,

tówkowe dla

z 3% kg chleba,

III kaŁ.

I kat.

n kat.

z U kg kaszy,

..; .

.;

POWIATY

z l kg grochu,

.~ ~ ~,.d .~ ~ ~,.d .~ ~ ~,.d

SO S'- SO SE

S-a

z 1 kg mąki,

.B

S

~.~ ~.! ~';:jS ~..!l

~';:j

~.!

z 'y. kg soli,

Z ł o t y c h

z % kg słoniny.

3. Wymiana na inny gatunek Zywności jest za

1. Warszawa miasto i

obopólnym porozumieniem dozwolona. W mająt­

~owiat, Będzin, Błonie,

kach, które grochu nie sieją, może być wzamian

Gostynin,

iechanów.

niego przez pracodawcę wydana kasza lub mąka.

Grójec, Kalisz, Kutno,

Łęczyca,

Łódź,

0,50 0.65 MS 1,00 0,75 1,10

Łask.

4. Gotowanie strawy odbywa się na koszt praŁowicz. Nieszawa, Płock,

codawcy.

Pułtusk,

Sochaczew,

Włocławek

i Zawier§ 5. 1. Poza ordynarią otrzymuje robotnik secie.

zonowy wynagrodzenie gotówkowe

n

. .-

2. Brzeziny, Częstochowa. Garwolin. Iłża, Jędrzejów, Kielce, Koło.

Konin, Końskie. Kozienice, Krasnystaw. Lipno.

Lubartów. Lublin, Łuków, Maków. Miechów.

Mińsk Maz .• Mława. Opatów. Opoczno,

Piotrków. Pińczów. Płońsko

Puł<\ wy. Radom, Radzyń.

Radomsko,

Radzymin.

Rawa. Rypin, Sandomierz:,

Siedlce. Sieradz. Sierpc,

Skierniewice, Stopnica.

Turek. \\ i e luń . Włosz~zowa i Zamość.

(.)

.-

(.)

.-

-

Powiaty

I kategorja

II kategorja

I Ilrupa powiatów •

1.10

1.00

0.90

1,35

1,25

1,10

II

ID

Ił

fi

fi

.,

0,40 , 0,60 0,60 0,90 0.70 1,00

Podział powiatów jak w § 7 Działu IV

2. Jako kategońe robotników rozumie się

kategońa l - wszystkie kobiety ponad lat 16 i

mężczyźni od lat 16 do 18j kategoria II męż­

czyźni ponad lat 18 zdolni do wszelkich robót i do

.

0,35 0,50 0,50 0,85

§ 2. Jeśli taki pracownik jest zatrudniony W

majątku co najmniej 270 dni w roku, należy mu się

wynagrodzenie w gotówce i w naturaliach, jak komornikowi z pełną zdolnością do pracy.

§ 3. Pozostali pracownicy, a w szczególności

dochodzący ze wsi, objęci protokółem z dnia 25

sierpnia rb., winni otriymrywać wynagrodzenie

gotówkowe nie mniejsze aniżeli wynagrodz,e nie

stałych robotników dniówkowych, objętych Działem IV niniejszego orzeczenia, z tym zastrzeże­

niem, że w stosunku do nich nie mają zastosowania inne przepisy niniejszego orzeczenia.

Spory wynikłe na tym tle podlegają orzecznictwu sądów ogólnych a nie kompetencji Komisji

R«:>zjemczej.

§ 4. Orzeczenie niniejsze obowiązuje od dnia

1 kwietnia 1936 r. do dnia 31 marca 1938 r.

.

Działo się w Warszawie, dnia 21 grudnia 1936.

Przewodniczący i Przedstawiciel Ministerstwa Opieki Społecznej

(-) W. Prenier

Przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa

i Reform Rolnych

(-) K. Czerniewski

Przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

,(-l W. Olewski

DZIAŁ NIE URZĘDOWY.

-000-

(.)

3. Augustów, Biała. Białystok. B;elsk, B iłgoraj,

Chełm , Grodno, HrubieIZÓW,

Janów. Łomża.

Ostrołęka. Ostrów, Przasnysz, Sokółka. Sokołów,

Suwałki. Szczuczyn. Tomaszów. Węgrów. Włodawa, Wołkowysk i Wy-

5.

0,65 0.95

loki e Mazowieckie.

kosy.

3. Przez okres pierwszych sześciu tygodni

pracodawca ma prawo potrącić 25 % z płacy gotówkowej robotników sezonowych; potrącona suma winna być wypłacona pracownikowi przy

ostatniej wypłacie w końcu sezonu; przy samowolnym i nieuzasadnionym opuszczeniu pracy

kwota ta zwrotowi nie podlega.

§ 6. Obowiązują następujące paragrafy Działu I, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynariuszy: 3, 4, 7, 10, 11, 12, 31 i 8 w punkcie o nawozach sztucznych.

Z Ministerstwa Skarbu.

,

~wy z podatków bezpośrednich zwyczajnych, ,które, jalk wiadomo, stanowią ponad 1/3

ogólnych wpływów z danin i monOtPOIi, wyniosły

w okresie 8 miesięcy bieżącego roku budżetowego

428.827 tys. zł, co w !porównaniu z kwotą 371.399

tys. zł w tym samym okresie 1935/1936 r. daje

zwyżikę () 15,4%. Zaznaczyć należy, że wpływy

roku ubiegłego obliczone zostały według układu

budżetu t~,gorocznego, tzn. z uwzględnieniem

wpływów i dochodów, pobieranych wówczas oddzielnie, obecnie zaś scalonych z zasadni<:zymi

stawkami podatkowymi.

Zwyżkę wpływów wykazały wszystkie pozycje podatków bez!pośrednich. I tak - podatki

gruntowe dały 40.805 tys. zł wobec 39.906 tys. zł

(wraz z dodatkami) w tym samym okresie r. ub.,

tj. o 2,2 % więcej.

Podatek od nieruchomości wykazał wzrost

z 59.195 tys. zł w r. ub. do 60.206 tys. zł, tj. o

1,7%; 'Podatek pt'ze.mysłoiW}' dał większe wpływy

o 12,8%, a mianowicie - wzrosły one z 125.867

tys. zł d,o 141.982 tys. zł. Wreszci-e; jako osłatni

z ważniejszych podatków bezpośrednioeh, podatek

dochodowy dał o 30,7 % więcej, niż w r. ub., a

mianowicie 164.048 tys. zł wobec 125.506 tys. zł

w t'. ub.

Wpływy z innych podatków bezpośrednich,

jak z podatku wojskowego, od kapitałów i rent,

od energii elektrycznej, od uboju oraz odsetki od

zaległoŚICi - dały łącznie 21.786 tys. zł, co wobec

20.925 tys. zł w analogkznym okresie pOlprzednielg o roku budżetowego daje zwyżkę o 4,1 %.

Z Głównego Urzędu Statystyeznege.

6. Jako miesiące letnie uważasię kwiecień,

maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesieńj pozostałe jako zimowe.

7. Wypłaty got6wk'Owe stałym mbotnilkom

dniówkowym uskuteczniać należy co miesiąc

zdolu.

§ 8. 1. W gospodarstwach poniżej 30 ha, jako nieobjętych ustawą z dnia 30 stycznia 1924 r.

(Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 148), na wypadek kalectwa, spowodowanego nieszczęśliwym wypadkiem

przy pracy, pracownik korzysta z pełnych świad­

czeń, przewidzianych w niniejszym orzeczeniu do

czasu polubownego lub sądowego zabezpieczenia

praw pracowników, bądź ich rodzin, niemniej jednak, jak przez pół roku, przy czym za podstawę

obrachunku przyjmuje się minimum dni pracy,

ustalone w § 5 ninieisze~o działu. Postanowienie

niniejsze w niczym nie ogranicza praw takiego re-

DZIAŁ VI.

§ 1. Pracownicy, którzy nie podpadają pod

żOOen z poprzednich działów niniejszego orzeczenia, a mieszkają w mieszkaniach pracodawcy i są

zatrudniani nie stale, otrzymują wynagrodzenie

dzienne w gotówce i w naturaliach nie niższe, niż

robotnik sezonowy, przy czym wartość naturalii

robotnika sezonowego oIkreśla się na 3 kg żyta

dziennie. Za mieszkanie, utrzymanie krowy iziemię pod ziemniaki, o ile pracownik korzysta z tych

świadczeń na zasadzie indywidualnej umowy pracodawca może potrącić z nal e żno ś ci pracownika za pracę nie więcej od następujących norm

za mieszkanie 2 ~ q żyta w stosunku rocznym,

za krowę 3 q żyta w stosunku rocznym,

za każde 10 arów ziemi %. q żyta w stosunku

rocznym.

Dnia 30 grudnia 1936 r. wyszedł z druku nakładem Głównego Urzędu Statystycznego zeszyt

11 miesięcznika "Handel Zagraniczny Rzeczypospolitej Polskiej i W . m. Gdańska", zawierający

szczegółowe dane o obrotach towarowych Polski

z zagranicą w miesiącu listopadzie 1936 r., ze specjalnym uwzględnieniem obrotów handlowyc:h

przez Gdańsk i Gdynię . Według ustalonej metody

i kolejności miesięcznik zawiera dane dotycz ące

handlu zagranicznego Polski z poszczególnymi kra··

jami, oraz przegląd ogólny i szczegół owy przywozu i wywozu według gtup towarów. Dla ułatwienia

orientacji w całokształcie obrotów, wydawnictwo

podaje prócz danych za ostatni miesiąc sprawozdawczy, odpowiednie obliczenia za okres od początku roku do końca okresu sprawozdawczeg()

z ostatnich dwóch lat.

--000--

Opłata

5 stycznia 1937 roku.

Warszawa, Wtorek

Nr 3.

pocztowa uiszczona ryczałtem.

Rok Xx..

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.

WYCHODZI CODZIENNIE Z WYJĄTKIEM NIEDZIEL I SWIĄT.

Redakcja, Administracja i Ekspedycja: ul. Miodowa Nr. 22. Telefon Redakcji 11-44-05. Telefon Administracji 11-80-13. Telefon Ekspedycji 11-80-19.

Ogłoszenia: ul. Królewska 5. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 po płd., w soboty do g. 12 w płd. Konto czekowe w P. K. O. - 730.

Oddziały "Monitora Polskiego"

BYD~OSZCZ, Gdańska 22, tel. 15-74; GDANSK, Neugarten 27, tel. 240-79; GDYNIA, Swiętojańska, Dom P. A. M., tel. 17-20; GRUDZIĄDZ, Mickiewicza 26, tel. 304: KATOWICE,

3 .MaJa ~4; tel. 305-65 i 310-91; KRAKOW, Rynek Główny 6, tel 105-00 i 120-27; LWOW, Akademicka 11, I p., tel 200-20,200-45; LODŹ, Piotrkowska 125, tel. 101-11 i 11524; ŁUCK,

P1łsudsklego 14, tel. 222; POZNAN, Aleja Musz. J. Piłsudskiego 24, tel. 28-57, 28-58 i 28-49; TORUN, Szeroka 41, tel. 263; WILNO, Mickiewicza 15 m. S, tel. 674 i 17-85.

zania umowy przesuwa się do daty wejścia w posiadanie. Wyżej wymienione wymówienie możli­

warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok we jest tylko w tym wypadku, o ile robotnikowi

wraz z działką przyznane zostaje prawo sprzętu

służbowy 1937/38 w województwach warszawZ a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e l n y c h

skim i m. st. .W arszawie, białostockim, lubelskim, o wartości c·o najmniej 150 zł.

łódzkim i kieleckim, z wyłączeniem powiatu olku§ 3. 1. Zatargi wynikłe na tle umowy o praPoz. 5. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji skiego, ustalić j.a k następuje

cę pomiędzy pracodawcą a robotnikami regulują

Komisje Rozjemcze, bąd'ź Sądy Pań'Stwowe, weRozjemczej, ustalającej warunki pracy i płacy ro. dług kompetencji. Do czasu uzyskania właści­

DZIAŁ I. ORDYNARIUSZE.

wego orzeczenia łub wyroku nie wolno: 1) pracobotników rolnych na obszarze województw: wardawcom wstrzymywać świadczeń, 2) pracowniszawskiego i Dl. st. Warszawy, białostockiego, luZasady ogólne.

kom przerywać pracy.

belskiego, łódzkiego i kieleckiego z wyłączeniem

2. ·Wi wypadkach ciężkiego przewinienia pra§ 1. 1. Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej

codawca

może wstrzymać przed orzeczeniem lub

strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej

powiatu olkuskiego, na rok służbowy 1937/38.

wyrokiem świadczenia w zbożu i gotówce, w razaś strony pracowników z normalną zdolnością

do pracy: fornali, luzaków (parobków), stróżów, zie jednak wy.grania sporu przez robotnika prapastuchów, polowych, karbowych, włodarzy, gu- codawca winien wydać wstrzymane świadczenia

wraz z dodatkiem miesięcznym w wysokości 1 ~ %

mienny:ch i stangretów.

od wstrzymanej należności.

2. Kubowi, włodarze i gumienni otrzymują

3. W ·r a·zie zalegania z wypłatą wynagrodzeżyta w wysokości co najmniej o 1 kwintal więcej

nia gotówkowego lub naturaliów

od forna-Ia (§ 15 i 16).

·a) gdy zaległo.ść jest niezawiniona przez pra3. -Wi stosunku do stangretów, stale pełnią­

DZIAŁ

codawcę,

wówczas w myśl ogólnych zasad prawa

cy.ch obowiązki przy konia<ch cugowych, mają zaprzysługują robO'tni.k owi tytułem odszkodówania

stosowanie ,t ylko § 2 i § 27 niniejszego działu.

4. Luzacy (parobcy), tj. ordynariusze, do obo- za opóźnienie odsetki ustawowe, licząc od dnia

-000wymagalności wynagrodzenia (w myśl obecnie

wiązków których nie należy obrządzanie koni,

obo-wiązujących przepisów wynoszą od'setki te 8

otrzymują o 1 kwintal żyta mniej w ordynarii od

norm, przewidzianych w § 16 niniejsze,go działu, od 100 w Isf.osunku .rocznym; w myśl art. 248 § 2

Kodeksu Zobowiązań odsetki te należą się bez

dostają 24 ary ziemi pod ziemniaki, kapustę

Zarządzenia Władz

i ogrodowiznę oraz 10 kwintali ziemniaków go- potrzeby wykazania jakiejkolwiek szkody i bez

towych (§ 18), oraz mają prawo trzymać 1 krowę względu na to, czy pracodawca dopuścił się

(§ 19). Jako luzak może być również ugodzony winy);

-000pomocnik pastucha i mleczarek, który może ob-:b)~.gdy zaległość jest zawiniona przez pra·

rządzać parę koni służą<:ych do odwożenia mleka.

codawcę, odsetki zwłoki wynosić będą półtora

5. Inwalidzi, pracujący na równi z pozosta- procent w stosunku miesięcznym.

łymi pracownikami z normalną zdolnością do pra§ 4. 1. Orzeczenie niniejsze stanowi w myśl

5.

cy w rolnictwie, pobierają równe z nimi wynagro- ustawy z d!nia 18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr 71,

dzenie tak w gotówce, jak i w naturaliach. Inwa- poz. 686) podstawę przy zawieraniu umów indylidzi o zmniejszonej zdolności do pracy mogą być widualnych. Indywidualne umowy pracy, zawieORZECZENIE

godzeni na niższych warunkach.

rające warunki dla pracowników mniei korzystne,

§

2.

1.

Orzeczenie

niniejsze

obowiązuje

na

niż warunki orzeczenia niniejszego, są nieważne,

Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalającej

rok. Rok słiużbowy zaczyna się od dnia 1 kwietnia z wyjątkiem specjalnych wypadków, przewidziawarunki pracy i płacy robotników rolnych na ob- 1937 r., a kończy się dnia 31 marca 1938 r. Obie nych w tym orzeczeniu.

szarze wo;ewództw: warsząwskiego i m.. st. War- strony obowiązuje hrzymiesięczne wypowiedzenie

2. ,W razie klęsk żywiołowych powiatowe

indywidualnej umo·w y pracy przed upływem terszawy, białostockiego, lubelskiego, łódzkiego i kie_ minu wygaśnięcia niniejszego orzeczenia, a naj- Komisje Rozjemcze uprawnione są do orzekania

leckiego z wyłączeniem powiatu olkuskiego, na później dnia 31 grudnia 1937 r. Robotnikowi,k!tó- o 'zmianie warunków, przewidzianych w orzeczeniu niniejszym, po otrzymaniu uprzednio opinii

remu wymówiono pracę, pracodawca obowiązany

rok służbowy 1937/38.

Ministerstwa

Opieki Społecznej, w przedm.iode

jest wydać przy wymówieniu zaświadczenie o

istnienia do·statecznych podstaw do zmIany wazwolnieniu (konotatkę). Niewypowiedzenie umoNa podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. wy o pracę do dnia 31 grudnia 1937 r. włącznie runków w związku z rozmiarami klęski.