Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1937/38 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

Opłata pocztowa uiszczona ryczałtem.

Rok XIX,

31 grudnia 1936 roku.

Warszawa, Czwartek

Nr 303.

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.

•

\II Y C H O D Z I C O D Z I E N N I E Z W Y J Ą T K I E M N I E D Z I E L I S \II I Ą T.

Redakcja, Administracja i Ekspedycja: ul. Miodowa Nr. 22. Telefon Redakcji 11-44-05. Telefon Administracji 11-80-13. Telefon Ekspedycji 11-80-19.

Ogłoszenia: ul. Królewska 5. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 po płd., w soboty do g. 12 w płd . Konto czekowe wP. K. O. - 730.

Oddziały "Monitora Polskiego"

BYDąOSZCZ, Gdańska 22, tel. 15-74; GDAN'SK, Neugarten 27, tel. 240-79; GDYNIA, Świętojańska, Dom P. A. M., tel. 17-20; GRUDZIĄDZ, Mickiewicza 26, tel. 304; KATOWICE,

3 .MaJa ~4; tel. 305-65 i 310-91; KRAKóW, Rynek Główny 6, tel 105-00 i 120-27; LWóW, Akademicka 11, I p., tel 200-20, 200-45; LÓDŻ, Piotrkowska 125, tel. 101-11 i 11524; ŁUCK,

PiłsudskIego 14, tel. 222; POZNAN', Aleja Marsz. J. Piłsudskiego 24, tel. 28-57, 28-58 i 28-49; TORUŃ, Szeroka 41, tel. 263; WILNO, Mickiewicza 15 m. 5, tel. 674 i 17-85.

TREść DZIAŁU URZĘDOWEGO

Zarządzenia

Poz. 535.

Krzyżal Zasługi.

IW ł a d z

DZIAŁ URZĘDOWY.

N a c z e l n y c h

-000-

Zarządzenie o nadaniu Brązowego

Zarządzenia Władz Naczelnych.

Poz. 536. Obwieszczenie Ministra Skarbu z

dnia 23 grudnia 1936 r. o wartości jednego grama

czystego złota.

Poz. 537. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji

Rozjemczej ustalają.ce warunki pracy i płacy robotników rolnych ną, rok służbowy 1937/38 na

obszarze województw poznańskiego i pomorskiego.

-000--

RZECZY-

POSPOLITEJ

ROZPORZĄDZENIE

I

MINISTROW

Poz. 660 - Wyznań Religijnych i Ośwźecenia

Publicznego z dnia 14 listopada 1936 r. wydane w

porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych o Państwowe; Radzie Ochrony Przyrody.

Poz. 661 - Spraw Wewnętrz nych z dnia 14

grudnia 1936 r. w sprawie oznak stopni służbowych

oraz oznak pełnienia służby policji województwa

śląskiego.

Poz. 662 - Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 1936 r. w sprawie prze-

--000-536.

OBWIESZCZENIE MINISTRA SKARBU

z dnia 23 grudnia 1936 r.

o wartości jednego grama czystego złota.

Na pod,s lawie art. 36 rozrorządzenia Prezydenta Rzeczy:pospo,l itej z dnia 12 czerwca 1934 c,

o wierzytelnościach w walutach zagranicznych

(Dz. U. R. P. Nr 59, poz. 509) oraz rozporządze­

nia Ministra Skarbu z dnia 3 sierpnia 1934 r. w

sprawie obliczania i ogłaszania wartości złota (Dz.

U. R. P. Nr 72, poz. 694) - ustalam na miesiąc

styczell 1937 r. wartość jednego grama czy,s lego

zlota na pięć złotych 92,44 grosza.

Minister Skarbu

(-) E. Kwiatkowski.

dłużenia mocy obowiązujące; rozporządzenia Mini- '

slrów Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości

z dnia 26 marca 1936 r. o wprowadzeniu

przyśpieszonego postępowania karno - administracyjnego w sprawach o niektóre wykroaenia.

Poz. 663 - Sprawiedliwości z dnia 16 grudnia

1936 r o rejestrze skazanych.

Poz. 664 - Skarbu z dnia 16 grudnia 1936 r.

o organizacji i zakresie działania kontroli skarbowej.

Poz. 665 - Skarbu z dnia 17 grudnia 1936 r.

w porozumieniu z Ministrami: Przemysłu i Handlu

oraz Rolnictwa i ReForm Rolnych w sprawie zmiany rozporządzenia z dnia 27 października 1936 T.

o zniżkach celnych i zwolnieniach od cła.

OśWIADCZENIA RZĄDOWE

Poz. 666 - z dnia 23 października 1936 r. w

sprawie złożenia przez Argentynę dokumentu ratyFikacyjnego międzynarodowej konwencji w sprawie wieku dopuszczania dzieci do pracy w rolnictwie, z dnia 16 listopada 1921 r.

Poz. 667 - z dnia 23 października 1936 r, w

sprawie złożenia przez Argentynę dokumentu ratyfikacyjnego międzynarodowej konwencji dotyczą­

cej używania bieli ołowiane; w malarstwie, z dnia

19 listopada 1921 r.

par. 1.

za zasługi w służbie wo'i:skowej

starszym sierżantom: Wacła'wowi Derwichowi, Edmundowi Pawlakowi, - Czesławowi Rokickiemu,starszemu wachmistrzowi, Walterowi Klukowi, plutonowym: Bolesławowi Królewiakowi, - Józefowi Nowakowi;

za zasługi w służbie państwowej

kierowcom samochodowym Samodzielnej Kolumny

Samochodowej G. I. S,. Z.: Julianowi Bartczakowi, - Józefowi Grzesiakowi, - Feliksowi Jonczykowi,-- Józefowi Król;:oko~i,- - .Janowi Morysowi, - Michałowi Sawickiemu, - Telesforowi Wildorzakowi.

Warszawa, dnia 30 grudnia 1936 r.

Prezes Radv Ministrów

(-) Sławo; Składkowski.

RADY MIN/STROW

Poz. 659 - z dnia 17 grudnia 1936 r. o uznaniu Zasadniczego Prawa Wewnętrznel!o Ko ś cioła

Ewangelicko - Augsburskiego w Rzeczypospolite;

Polskiej.

ROZPORZĄDZENIA

po raz pierwszy

Na zasadzie art. 5 ustawy z dnia 23 czerwca

1923 r. (Dz. U. R. P. Nr 62, poz. 458) nadaię

TREść NASTĘPUJĄCĄ

Poz. 657 - z dnia 27 grudnia 1936 r. w sprawie tymczasowego wprowadzenia w życie postanowz"'eń podJ.~isanego w Paryżu dnia 15 grudnia

1936 r. porozumienia o przedłużeniu prowizorycznego układu handlow,egomiędzy Polską a Franc;ą

z dnia 18 lipca 1936 r. i o zmianie art. 5 teRo układu.

Poz. 658 - z dnia 27 grudnia 1936 r. w sprawie tymczasowego wprowadzenia w życie postanowień trzeciego porozumienia do umowy gospodarcze; między Rzecząpospolitą Polską a Rzeszą Niemiecką z dnia 4 listopada 1935 r., podpisanego w

Warszawie dnia 21 grudnia 1936 r.

BRĄZOWY KRZYż ZASŁUGI

w.a runki pracy i płacy robo,t ników I'Olnych na wk

służbowy 1937/38 w województwach: poznańskim

pomorskim ustalić

jak następuje

D z i a ł I. ORDYNAIHUSZE.

ZA RZ ĄDZENIE.

USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Z

DNIA 31 GRUDNIA 1936 R" ZAWIERAJĄCY

PREZYDENT A

orzekła

535.

WYSZEDŁ Z DRUKU NR 94 DZIENNIKA

ROZPORZĄDZENIA

1936 r. w Poznaniu w sprawie warunków pracy

i płacy robotników rolnych w województwach

poznańskim i pomorskim - po wysłuchaniu opinii

przedstawicieli pracodawców i pracowników rolnych oraz biorąc pod uwagę zarówno ogólną sytuację go-spodaf\stw rolnych, jak i całokształt wa·r unków zatrudnienia w rolnictwie,

--000-537.

ORZECZENIE

Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

służbowy 1937/38 na obszarze województw poznańskiego i pomorskiego.

Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 roku

w przedmiocie uprawnień Minidra Prar.y i Opieki

Społecznej do powoływania Nadzwyczajnych Komisyj Rozjemczych do załatwiania zatargów pomiędzy

pracodawcami a pracownikami rolnymi

(Dz. U. R. P. Nr 71, poz. 686) o; az rozporządzenia

Ministra Opieki Społecznej z dnia 5 grudnia 1936 r.

(Monitor Polski z dnia 111!rudnia 1936 r. Nr 288,

poz. 513) Nadzwyczajna Komisja Rozjemcza w

składzie

Przewodniczącego Wacława Preniera,

Naczelnika Wydziału, jako przedstawiciela Ministerstwa Opieki Społecznej, Konstantego Czerniewskiego, jako przed&tawiciela Ministerstwa

Rolnictwa i Reform Rolnych i sędziego Sądu Apelacyjnego Stefana Grabowskiego, jako przedstawiciela Ministerstwa Sprawiedliwości - b ; posiedzeniach odbytych w d'niach 15 i 16 grudnia

Zasady ogólne.

I

1. Dz.iał niniejś,zy dortyczy z jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej strony pracowników z normalną zdolnością do pracy

ręczniaków, sil:różów, skotarzy, oprzętaczy, polowych, fornali i stangretów (forysiów).

2. Stangretów (forysiów) itp. nie uważa się

za fomali, o ile pełnią stałe ohowiązki przy koniach cugowych.

3. Inwalidzi oraz pobierający rentę podle·ga·

ją osobnej indywidualnej umowie. Inwalidzi, którzy wykonywują wszelkie prace narówni z innymi

pracownikami, nie mogą otrzymać niższego wyna'

grodzenia.

par. 2.

1.

Dział niniejs~y obowiązuje

na rok.

Rok

służbowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1937 r ..

a kończy się dnia 31 · marca 1938 r. Obie strony

obowiązuje wypowiedzenie indywidualnej umowy

pracy przed upływem terminu wygaśnięcia niniejszeg·o orzeczenia, a najpóźniej do dnia 31 grudnia

włącznie. Niewypowiedzenie umowy o pracę do

dnia 311 grudnia 1937 ro.ku włącznie oznacza zawarcie umowy na rok następny . Uchylenie się

przez którąkolwiek ze stron od przyjęcia wypowiedzenia umowy o pracę tejże nie przedłuża.

Zwalnianemu pracownikowi przed opuszczeniem

miejsca pracy winny być wydane wszystkie niesporne a należne za okres jego pracy świadcze­

nia zarówno w gotówce jak i w naturaliach. Zła

wola lub zaniedbanie pracodawcy w uregulowaniu

powyższych należności może powodować unieważ­

nienie wydanej terminatki (konotatki) .

2. Rozwiązanie stosunku służbowego w ciągu

roku nastąpić może na zasadz.ie orzeczenia Komisji Rozjemczej lub ,też wyroków sądów państwo­

wych, działających według o,bOowiązującego prawodawstwa i według kompetencji.

3. W razie przejścia Oobiektu rolnego w całości lub części do, rządowej parcelacji wolno jest

wypowiedzieć umowę o pracę w innym terminie,

niż przewiduje orzeczenie, przy czym rozwiązanie

umowy nie możz nastąpić wcześniej, niż z dniem 30

czerwca, przy zachowaniu 3-miesięcznego terminu

,__

wypowiedzenia i o ile w okresie tych 3 miesięcy nie /o'_J.

nastąpi wprowadzenie robotnika w posiadanie naby- l, ._

tej działki, termin rozwiązania umowy przesuwa się

do daty wejścia w pOosiadanie. Wyżej wymienione

wymówienie możliwe jeSlt tylko w tym wypadkuti ,'".

o ile robotnikowi wraz z działką przyznane zosta~l ~, ~'

je prawo sprzętu o wartości co najmniej 150 zł. '~~..: ' -:,

4. Pracodawcy ni.e wolno przy końcu roku ..~~

służbowego wręczyć terminatki (konotatki} pracownikowi, który przepracował na dobro pracodawcy lub danegOo gospodarstwa 25 lat i który

utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pr.'lcy

z tytułu starości, jeżeli pracownik ten nie nabył

uprawnienia do renty niezdolno,ści d'o pracy lub

starczej. Udowodnienie, że pracownik nie nabył

uprawnienia do renty, ciąży na pracowniku. Pracownikowi, któremu w myśl powyższych przepis'ów nie może być wydana Łerminatka, który ma

zmniejszoną zdollność do pracy,

wynagrodzenie

może być odpowiedni.o zmniejszone, slOosownie dl)

zmniejszonych zdolnOości' do 'pracy, nie więcej je-

2.

MONITOR POLSKI. -

Dnia 31 grudnia 1936 r.

dnak, niż do połowy. Stopień zmniejszenia zdol~ości do pracy o~zeka lekarz urzędowy lub lekarz

.!d

Miesiąc

~ Śniacłanie Obiad

N

Indywiduałne

Styczeń

"

Luty

par. 5.

Pracodawcy nie są uprawnieni do samowolnej zmiany ślwiadczeń w naturze na inne. Jeżeli

jednak warunki gospodarcze wymagają tej zmiany,

może 'o na być dokonana przez bezpośrednie porozumienie stron,

przy pośrednictwbe Inspektora

Pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

par. 6.

Książka obrachunkowa i kontraktowa.

1. Każdy prac-ownik ołrzymuje od pracodawcy bezpłatnie książkę Q1brachunkową, zawierającą

kontrolę wydanej Q1rdynarii, pensji, potrąceń skła­

dek ubezpieczenia na staro-ść i niemoc, podatków

oraz wszelkich potrąceń, jako też zawi,erającą spis

powierzonych mu inwentarzy. Książka winna być

podpisana przez pracodawcę lub jego zastępcę·

Pozatym wydaje pracodawca oozpłatnie robotnikom swego folwarku, na ręce wybranego przez

nich przedstawiciela, jeden egzemplarz niniejszego

orzeczeni<l1.

2. Książki obrachunkowe, złożone u pracodawcy, nie powinny ,być dłużej przetrzymywane

niż 10 dni.

'"

-o

o

o

'CI)

Ol

'S

'0

o

""

:.

Co.

1 8.16 7.45

--

-

=

ków u inne go pracodawcy jest niedozwollona z wyjątkiem terminatorów i takich, których majątek

zatrudniać nie chce lub nie może. O ile praco-

da;wca będzie zatrudniał tego rodzaju domowników, podlegają oni niniejszemu orzeczeniu.

2. Pracownika nie wolno zmuszać ani żądać,

aby brał zaciężników nienależących do jego rodziny.

par. 8.

Praca i płaca akordowa.

Stosowanie premiow~o i akordowego systemu płac jest aozwQllone za obopólnym porozumie~:".' ;' _, . niem przy zachowaniu norm czasu pracy ustalog<,,; '"" ", Dych w § 9 orzeczenia; przy czym zarobek dzien,

ny robotnika powinien wynosić co najmniej o 10

pmc:ent więcej, niż wynagrodzenie dz'i enne (natural,ia i gotówka) odpowiedniej kategorii praco·wu.ików.

' .'

'.t- .. *

par. 9.

Czas pracy.

t. Czas pracy ustala się podług poniższej tabeli, przy czym fornale pracuiący końmi maią

być Z1Wolnieni

przed południem o pół~odziny

wcześniej, aniże,li inna kategoria robotników, o

ile praca ich nie jest ściśle związana z pracą innych robotników rolnych.

. 9. Ręczniacy i chałupnicy, zatrudnieni przej-

I!:15)

4.30

5.-

7.30

8.30

zaś otrzymują wynagrodzenie nie niższe niż zaci"ż­

n~cy kategorii IV.

6.30

7.-

ŚCIOWO w przemyśle rolnvm, otrzymują za ten czas

wynagrodzenie nie niższe, niż forn..Ie; zaciężnicy

-

12-1.30

12 - 1.30

1 6.15

16 6.15

8-8.15

8-8.15

12-1.30

t 7,':'" 1.30

5.30

6,-

9.30

10.-

par. 11.

1 6.16 6.-

8-8.30

8- 8.30

12-1.30

12-1.30

4-4.30 6.45

4-4.30 7.15

10.15

10.45

Stróże nocni.

Mai

l 6.-

8-8.30

12-1.30

4- 4.30 7.30 11.-

Czerwiec

1 6.-

8-8.30

12-2.-

4-4 .30 8.-

11.-

Lipiec

1 6.-

8 - 8.30

12-2.-

4-4.30 8.-

11.-

Sierpień

1 6.16 6.-

8-8,30

8-8.30

12 - 2.12-1.30

4 - 4.30 8.4-4.30 7.30

11.-

1 6.16 6.-

8 ,- 8.30 12-1.30

8- 8.30 12-1.30

4-4.30 7.4-4.30 6.30

10.30

10.-

"

Marzec

•

Kwiecieli

"

"

Wrzesień

..

H.-

"

16 6.15

8-8,15

8-8,15

12-1.30

12-1,30

-

5.30

5.-

9.45

9.-

L isłopad

1 7. 16 7.15

-

12-1.33

12-1.30

-

4.30

4.-

8.7.15

1 7.30

16 8. -

-

12-1.30

12-1.30

--

4.4.-

7.6.30

Październik 1 6.-

"

G rudzień

.

-

2. Za po,czątek pracy rano i popołudniu uwaapel, za koniec zejście z pola. O ile p-ole

leży dalej niż 2 klm. od podwórza, robotnika należy zwolnić z pracy o 10 minut wcześniej w stosunku do każdego 1 klm pnwyżej 2 klm.

3. W razie piJnej potrzeby powyższy podział

rozpoczęcia i końca pracy OTaz przerw jedzeniowych może być zmieniony przez pracodawcę, jednakże tylko w ten sposób, by ogólna ilość godzin

pracy pnzostała ta sa ma.

4. Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobnwiąz·ani do pracy po za

wyżej okr,eślonym czasem, lecz za osobnym wynagrodzeniem, po cenach za godzinę o 25 procent

wyższych według budże'tu. Wynagrodzenie za nadgodziny nie ma zastosowania, jeżeli pracodawca

udzielił mbotnikQlwi następneg,o dnia urlopu na

czas o 25 procent dłuższy, niż trwała praca ponad normę dnia poprzedniego', Do wbolników

pobierających wynagrodzenie za roboty wykonane

po za unormowanym wyżej czasem pracy nie zalicza się pastuchów, stróżów nocnych i dozorców,

D ile wykonywane przez nich roboty nie przekraczają zakresu ich zwykłych obowiązków.

5. S<l1mo'Wo1lne Q1puszczenie robnty podczas

godzin pracy, jak i samowolne spóźnienie się do

pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia

w stosunku procentowym, jak przy nadgodzinach.

ża się

par. 10.

Oprzęt inwentarza.

1. Ordynariusz godzący się z zaciężnikarni,

zobowiązany jest przetrzymywać ich cały rok kontraktowy, nie chcąc zrywać kontraktu. Wyjątek

'stanowią

choroha, slwierd.zona przez lekarza,

wstąpienie w związek małżeński, woj skowość i

d ojś cie dOi p,ełnole1ności. Praca innych domowni-

Pr7~mysł rolny.

12- 1.20

12-1.30

par. 7.

Warunki godzenia ordynariusza z zaciężnikami.

•

1 7.30

16 7.-

umowy.

Orzeczenie ninie jsze stanOlwi w myśl ustawy

z dnia 18 lipca 1924 r. (iDz. U. R. P. Nr 71, po'z. 686)

podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych.

Indywidualne umowy pracy, zawierające warunki

dla pracowników mniej 'k orzystne, niż warunki niniejszeg,o orzeczenia, są nieważne z wyjątkiem

specjalnych wypadków, przewidzianych w tymże

orzeczeniu.

Pod wieczorek

o

o

par. 3.

1. Zata'r gi wynikłe na tle umowy o pracę pomiędzy pracodawcami a robotnikami regulują Komisje Rozjemcze, bądź sądy państwowe według

kompetencji zależnie od ustaw, obowiązujących w

danych województwach. Do czasu uzyskania wła­

ściwego Q1rzeczenia lub wyroku nie wolno

a) pracodawcom wstrzymywać świadczeń,

b) pracownikom przerywać pracy.

2. W wypadkach ciężkiego przewinienia,

przewidzianego kodeksem karnym, pncodawca

może wstrzymać przed orzeczeniem lub wyrokiem

świadczenia w zbożu lub w gotówce, w razie jednak uniewinnienia robotnika przez sąd pracodawca w;~).ien wydać zale,głe świadcz,enia wraz

z dodatkiem miesięcznym w zbożu jak w gotówce

1 y. procent.

par. 4.

ni.e mo~ą by~ z~trudnio~ne k?biety; pracownicy

uzy~am do. slama azotm~ku I w~pna. mają otrzymac ochramacze na oczy I odpowJedme ubranie .

I'l

mstytucy/ ubezpieczeniowych na wniosek i koszt

pracodawcy.

Zatargi.

Nr. 303.

1. Oprzęt inwentarza pociągowego odbywa

po za godzinami pracy bez specjalnej dopłaty,

Wstawanie do oprzętu inwentarza oraz naszyko~

wanie wozów i narzędzi powinno mieć miejsce nie

wcześniej, niż na 2 godziny przed rozpoczęciem

pracy.

2. Obrok, siano itp. pokarm dla inwentarza

ma być przygotowany uprzednio w godzinach pracy w miejscach na 10 przeznaczonych. Kolejne sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury w dni

świąteczne ohorw iązują wszystkich fornali i ręcz­

niaków bez specjalnej dopłaty.

3. Pastuch jest wolny od pracy co trzeci

dzień świąteczny (niedziela i święta) i na ten czas,

jak również w razie j,e go chOToby, zostaje zastą­

piony przez innych wyznaczonych w tym celu pracowników.

4. Ręczniacy obowiązani są w razie zapotrzebowania stawić się w zastępstwie fornali i pasterzy za odszkodowaniem w wysokości różnicy

pełnych zarobków ręczniaka w stosunku do fornala.

5. W razie zastępowania pasterza tylko w

'. niedziele i świętaotrzymui,e ręczniak wynagrodzenie w wysokości pełnego budżetu dziennego, o ile

to nie jest dzień jego norm,alnego dyżuru.

6. Do pielęgnowania chorego inwentarza po

za g'odz1nami pracy winien pracownik stawić Się

za osobnym wynagrodzeniem.

7. Wynagrodzenie nie należy się, o ile zostanie stwierdzone na piśmie przez weterynarza,

że choroba zwierzęcia została spowodowana przez

pracownika.

się

Sianie nawozów sztucznych.

8. Do si1\nia nawozów sztucznych pracodawca daje praco,w ni,k owi worek i dopłaca od 1 ha

20 gr:: i:,:) ; , próc z te,g o przy sianiu nawQozów sztucznych, gr yz ących, a zwłaszcza azotniaku wapna

1. Wynagrodzenie stróżów reguluje par. 18.

Praca stróżów mz.po'Czyna się wieczorem z odejściem fornali z podwórza, a kończy się rano z

przyjściem fornali na podwórze. Poza tym winni

s1róże pełnić służbę w podwórzu w czasie przerwy

obiadowej. Gdzie nie ma zwyczaju stróżowania

w czasie prz.erwy ,obiadowej, tam można zatrudniać stróża (poza stróżowaniem) dziennie 3 godziny i to w czasie od 1 kwietnia do 30 września

włącznie.

.

2. Na czas warty zimowe; majątek obowiąza~

ny jest dostarczyć stróżowi kożuch, który pozostaje własnością pracodawcy.

par. 12.

Praca w dni świąteczne •

1. Praca w dni świąteczne może być wykonana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzeniem, wynoszącym 50 procent więcej od odnoś­

nej kategorii; w gorzelniach i kro-chmalniach na

żądanie pracodawcy praca odbywa się zgodnie

z ustawą z dnia 18 grudnia 1919 (Dz. U. R. P.

Nr 94, poz. 734 z r. 19331 i również po cenach

D 50 proc. wyższych od dziennego zarobku.

2. Jako dni świąteczne uważa się następują­

ce: 1) wszystkie niedziele, 2) 1 stycznia Nowy

Rok, 3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 lutego

Matki Boskiej Gromnicznej. 5) 2-ie święto Wielkiej Nocy, 6) 3 Maja Święto Narodowe, 7) Wniebo,wstąpienie, 8) Zielone Świątki, 9) Boże Ciało,

10) 29 czerwca św. Piotra i Pawła, 11) 15 sierpnia Wniebowzięcie, 12) 1 listopada Wszystkich

Świętych,

13) 8 grudnia Niepokalane Poczęcie,

14) święta Bożego Narodzenia.

par. 13.

Wyjątkowa przel'Wal w

pracy.

W dni ulewne i wyjątkowej niepogody roboty

w polu wykonywane być nie powinny.

par. 14.

Stosunek wzajemny.

1. Pracodawców o~az ich zastępców obowią­

zuje grzeczne traktowanie pracownika i ścisłe

przestrzeganie warunków umowy, a zwłaszcza regularne wypłacanie świadcz,eń i płac przewidzianych orzeczeniem.

2. Pracowników obowiązuje grzeczność wobec praco,dawców i ich zastępców, ścisłe przestrzeganie zawartych umów, pilne i sumienne speł­

nianie obowiązków, dążność do największej wydajności pracy i s-tosowanie się do wszystkich zarządzeń

pracodawcy lub jego' zastępcy, odno,szących się do

wykonania obowiązków służbowych, oraz przestrz,eganie wszystkich przepisów porządkowych w

obrębie folwarku, jak też dbałe i staranne obchodzenie się z powierzonym sobie inwentarzem ży­

wym i martwym.

par. 15.

Wanmki wynagrodzenia.

1. Zgodnie z par. 18 niniejszego O'rzeczenia

ordynariusze pobierają płace gotówkowe miesięcz­

nie z dołu.

2. Wypłata pensji winna nastąpić nie p 6źniej

jak 7-go n<l1stępnego miesiąca.

par. 16.

1. Ordynarie wydaje się miesi ęcz~ic i lOW

pierwszych dwóch tygodniach każde g o m i2r.:i ą c :!. .

2. W razie niemożności wydania ud.leżnej ordynarii w tym terminie, usta;le,nie terminu m~ n~­

stąpić w drodze

bezpo-średmego

porozumIenta

stron, przy pośrednictwie Inspektora Pracy lub tet

w drodze rozjemczej. Zboże wydawane na ordynarię musi być zdrowe i dobrze oczyszczone w gaa

tunku, jaki posiada majątek na sprzedaż.

par. 17.

Skłaa ordynarii

9,5 kwintala żyta,

3 kwintale jęczmienia,

MONITOR POLSKI. -

Nr 303.

1,5 kwinta,la pszenicy,

1 kwintal grochu.

2. Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Gdzie się grochu i pszenicy

w dostatecznej ilości nie sprząta, otrzymuje d:eputant pół kwintala grochu, a resztę w gotówce

podług cen giełdowych, pół kwintala pszenicy, a

resztę w życie z dopłatą różnicy cen pszenicy

w dzień wypłaty; pracodawca może zamiast dopłat w gotówce wydać odpowiednią i'lość żyta.

.W tych majątkach, gdzie nie sieje się ani grochu,

ani pszenicy, wydaje pracodawca żyto w stosunku

za 100 kg pszenicy lulb grochu 130 kg żyta.

3. Robotnicy, którzy w ciągu roku kontraktowego o:beni1i się, mogą być godzeni na ordynarię

w zbożu w ilości 14 kwintali.

4. Potrącenia mogą nastąpić z ilości żyta lub

jęc;zmienia, w naturze i przewidzianych w taheli.

5. W wypadkach wspólnego mies~kania robotnika z rodziną pobierającą już cały opałotrzy­

muje on do końca roku służbowego połowę opału,

resmę deputatu bez zmiany.

dleniu i sprzątClJniu, siłę pociągową daje pracodawca w dni powszednie i w godzinach pracy w takim samym rozmiarze, jak na własnym polu.

Oprócz powyższej roli otrzymuie deputatnik 15

kwintali ziemniaków suchych i zdrowych, które

za o\bopólnym porozumieniem mogą być zmienione

na 121/2 arów ziemi pod ziemniaki. T:tm. gdzie

ogrody są stale odgraniczone od siebie, pozostają

w dotychczasowym stanie, z tym jedn;,..k, że, v ile

ogród jest większy od 12'/2 arów, różnicę odlicza

się od roli. Dalej, otrzymuje depuŁaŁnik kapw'nik,

widkości 3 ary.

9. Ogródków bezpośrednich przy domach tak

zwanych rozsadników nie wlicza się w rolę. Rola

pod len 3 ary nie jest obowiązkową i podlega o.bopólnej umowie.

D l a o b u woje w ó d z t w

10. W ogródkach i .r ozsadnikach nie wolno

uprawiać ziemniaków. Zakaz uprawy ziemniaków

dotyczy również mie}sc, na których ziemniaki były

w ostatnich 3 latach kopcowane lub przechowywane oraz pól w odległości 15 m od domów zamieszkanych i chlewów. Ziemia pod. ziemniaki po1. Pensję i ordynarię na rok 1937/38 ustala się winna zasadniczo iprzychodzić w normalnym pło­

jak następiUjje

dozmianie. W każdym razie ziemniaki nie mogą

a) pensji rocznej zł 126 ella ręczniaków, zł 144 być srudzone corocznie na tym samym miejscu,

dla stróżów, skotarzy, OIprzętaczy i polowych war- przy czym dotyczy to zarówno ziemi wydanej

towników, :zł 162 dla fornali pracujących stale w pOilu, jak i w stale odgraniczonych ogrodach.

końmi,

11. W majątkach prowadzących hodowlę

h) ordynarii 15 kwintali.

ziemniaka onz w majątkach, położonych w pa2. W województwie poznańskim, w powiatach sach ochronnych, określonych przez Urząd WOljeinowrocławskim i mogileńskim Oll"dynaria wynosi

wódzki, prllicodawca ma prawo, zamiast ziemi pod

15.5 kwintala zboża.

z.iemni.a ki, wydawać ziemniaki gOltowe, z tym jed3. W województwie pomorskim

nakże, że pracownik powinien otrzymać przynaja) oprzętacz.e żonaci otrzymują ponadto od mniej 12.1/ 2 ara ziemi pod wczesne ziemniaki i waka.iJdego odsadzoneg·o prosięcia 10 groszy, a od rzywa.

sprzedaży dorosłej sztuki 50 groszy,

12. Pracodawc.a ma prawo wyd.awania-' ziembl w powiatach morskim, kartuskim, koście­ niaków do sadz enia, wyznaczenia roli pod ziemrzyńskim, chotjnickim i tucholskim za obo l pólną

niaki i zarządzenia sadzenia gatunków rako-odporpiśmienną umo'wą w zamian zboża mogą być wynych. W osf,atnim wypadku powinien pracodawca

dawane świadczenia, nie przewidzi.ane niniejszym wymienić pracownikowi sadz.orud i to w stosunku

orzeczeru'em, jak trzymanie gęsi, owiec, dzierża­ 50 kg za 50 kg. Przy zmianie miejsc pracy ziemwienie roli, wydawanie siana itp.; zastrzega się niaków przewozić nie wolno. Pracodawca, od któjednak, że naąmniej 13 kwintali winny być wyda- rego praco·w nik odchodzi, zobowiąz a ny jest 'Odewane w zbożu. O ile robotnicy z wyżej wymienio- brać od pracownika iposiadane przez niego ziemnych świadczeń nie k'o-rzystają, otrzymują ond'y- niaki po cenie (pil'zy zmianie mie jsca pracy na

narię przewidzianą powyze!j,

1 kwietnia 1937 r.) o 10 % wyższej ·od ceny ryn c) w po-w iatach b.gniewskim, starogardzkim kowej za 100 kg ziemniaków zdrowych z zawari tc~ewskim obowiąz11ije dla wszystkich kategorii tością ziemi nie wyżei, jak 5 %, wyd.aiąc jemu j-edordynariuszy, ręczniaków, fornali, stróżów 4tp. nocze§nie odpowiednie poświadczenie. Pracodawordynarii w życie o l kwinta,l rocznie więcej.

ca, który tegoż pra-cownika ugodzi, obowiązany

jest na jeg-o żądanie wydać mu tę samą ilość ziempar. 19.

niaków i po tej s.amej cenie . Jeżeli nowougodzony

praco1wnik ma zamiar Sip·rz.edać otrzymane od praPraca i płaca kobiet.

codawcy z~emniaki, to pracodawcy przysługuje

1. Zony pracowników nie mogą być zmuszane prawo ich odkupienia po cenie, po- jakiei pracodo pracy. Dojenie krów i inne .roboty odbywają dawca te ziemniaki pracowni:kowi odstąpił.

się na zasadzie osobnej umowy (par. 7, dział IV).

2. Czas pracy i wynagrodzenie pozostawia się

par. 21.

do każdorazowej obopólnej umowy.

par. 18.

Utrzymanie inwentarzą~

par. 20.

Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki.

Woj e w ó d z t wop o z n a ń s k i e.

1. Deputa.tnicy dostCIJją 30 kwintali zdrowych

suchych ziemniaków.

2. Ziemniaki nieharfowane, wydane wprost

z pola od ręki podczas wyko:pek, liczy się szefel

55 .kg za 50 kg.

3. Ziemniaki harf.o:wane lub z kopca liczy się

na wagę.

4. RoH uprawion~j pod ziemniaki otrzymuje

deputatnik 25 arów, w tym przynClJjmniej 12 1/2 arów

og,rodu nawożoneg·o pełną mierzwą co drugi rok,

w po!uzaś C'O rok. Poza tym ot.r zymuje 4 ary wli

l>od kapllŚnik.

5. Poł·owa roli powinna być wydana przy początku sezonu sadz enia, druga zaś najpóźniej w poło.wie czasu sa,dzerua ziemniaków na polach pracodawcy. Przy wszelkich pracach, wykonywanych

przy sadzeniu, 'b ronowaniu, obradleniu i sprząta­

niu, -siłę pociągową daje pracodawca w dni powszednie i w godzinach pracy w takim samym

rozm~arze, jak na wł.asnym polu.

6. 25 arów przy dobrowoll nej lub ·jakąkolwiek

przyczyną spowodowanej zamianie roli na ziemniaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i odwrotnie.

7. Rola pod len 3 ary nie jest obowi,ązk'Owa

i podlega ohopólne.j umo wie. Co do ogrodów i rozsadników przy domach, zostawia się dawniejsze

lokalne 'Zwyczaje.

Woj e wódz t wop o f i o rs k i e.

8. W wOi}ewództwie pomorskim deputatnicy

1

obrzymuj ą 37 /2 arów r·oli up.rawionej, nam~erzwio­

nej i obrobioneą końmi. Obróbka I'ęczna ziemniaków należy do deputatników. Połowę rOIli pod

ziemniaki wydaje się na początku, zaś drugą część

w połowie sadzenia ziemniaków na po-l ach pracodawcy. Wszelkie ziemie powinny być obrobione

najpóźniej do 30 maja. Przy wszelkich pracach,

wykonywanych przy sadzeniu, bronowaniu, obra-

3.

Dnia 31 grudnia 1936 r.

Woj e w ó d z t wop o z n a ń -s k i e.

1. Każdy deputa.tnik ma prawo trzymania ·j ednej krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch

kir ów.

2. Pil'acodawca da,je latem wolne utrzymanie

dla każdej krowy, -objętej kontraktem, na wystarczającym pastwis!ku pod dozorem odpowiedniego

pasterza. W razie braku wystarczająceg.o pastwiska, należy wydać odpowiednią ilość zielonej paszy. N a zimę wydaie się na każdą konŁ-raktem

pl'zewidzianą krowę 15 kwintali buraków pastewnych luh brukwi ,l ub za ohopólną zgodą 4 alry roli

uprawi-onej, nada;jącej się pod okopowe, oraz sło­

mę jarą i siec:zkę na paszę.

3. Gdy nie ma pastwiska, ani z.ielonej paszy

wyda.j'e się inną.

4. W powiata'ch, gdzie był.o w zwyczaju wydawanie siana, zwyczaj ten pozostaje nadal.

5. Deputatnik, który umówił się, że nie będzie

trzymać krowy, lub o ile mu krowa padła, a wła­

dze państwowe nie przyznały odszkodowania, ipObieira 2 litry mleka tłustego i 3 litry mleka odtłwszcz.ollego dziennie. O ile władze państwowe

odszlkodO'\vanie przyznały, a k,r owy z powodu zarazy trzymać nie wolno, natenczas deputatnik pobiera również mleko, jak wyżej, aż do uchylenia

zakazu. Gdzie mleka dać nie można, płaci pra-codawca za 2 litry mleka pełneg.o i 3 litry mleka

odtłuszczonego taką cenę,

jaką płaci

uajbliższa

mleczarnia producentowi, lub wyna~rodzenie przewidziane w budżecie w każdym kwadale.

6. W majątkach, gdzie istnieje dotychczas

zwyczaj trzymania więcej, niż jednei krowy, zwy~

czaj ten po·z ostaje nadal. Kto nie ma krowy, może

trzymać dwie kozy dójki i dwa koźlęta na tych

samych warunkach. W razie, feżeli deputatnik

umówił się, że będzie trzymać jedną ko.zę i jedno

koźlę, otrzymywać on będzie jako ekwiwalent

1 libr mleka pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczo­

nego oraz połowę pastewnych buraków, względnie

roli.

7. Ściółkę dostarcza pracodawca w tej ilości

i gatunku, jak dla inwentarza dominialnego. Nawóz należy do pracodawcy.

Woj e w ó d z t wop o m () r s k i e.

8. Każdy depUltatnik ma prawo trzymać krowę, a przy trzech zaciężnikach dwie krowy . Gdyby na trzecieg,o zaciężnika w myśl umowy dp.putatnik nie trzymał krowy, otrzymuje l litr mleka

pełnego i 1 litr mlekaod.tłuszczonego dziennie.

9. Pracodawca zobowiązi:UlY jest dla każdej

krowy wydzielić wystarczającą paszę, a gdyb-y pastwisko nie było odpowiednie. stosowną ilość paszy na każdą krowę, a mianowide : w zimie 15

kwintali buraków pastewnych lub bmkwi, słomy

(paszy), sieczki;, siano o ile możności wydawać

się będzie podług lokalnych stosunków, jak dotychczas.

"

10. Tam, gdzie brak past-w iska i zielonej paszy, wydaje się 7'/2 kg kiszonych liści lub 7'/2 kg

kiszonych wyHoków, albo 0,5 kg suchych wytło­

ków, albo wre.szcie 15 litrów wywaru na sztukę

dziennie z wystlł1'czającą ilością sieczki.

11. Gdzie zimową porą wydaje się paszę

w ,p ostaci liści, wywaru lub wytłoków, tam odpada stols owna ilość ćwikły lub brukwi.

12. Okopowizny, które wydaj·e się w zimie

na każdą krowę, można za obopólną z,godą zmienić na 4 a'ry roli, zdatnej pod -okopowiznę. Słomę

na podściółkę pod krowy i do użytku domowego

daje się pOQ,ług pobrzeby. Nawóz należy do praoodawcy.

13. Prawo trzymania przychówku służy tym,

którym dotychczas było dozwolone. Deputatnik,

który umówił się, że nie będzie trzymać krowy,

lub o ile krowa mu padła, a władze państwowe

nie przyznały odszkodowania, pobiera 2 Htry mleka tłUlstego j 2 litry mleka odtłuszczonego dziennie. O ile władze państwowe odszkodowanie przyznały, a krowy z powodu zarazy trzymać nie wo'lno, natenczas deputatnik pobiera również mleko

jak wyżej, aż do uchylenia zakazu. Gdzie mleka

dać nie można, pład pracodawca .za 2 litry mleka

pełne g-o i 2 litry mleka odtłuszczonego taką cenę,

jaką płaci najhliższa mleczamia producen'lowi lub

wynagrodzenie·, przewidziane w budżecie w każ­

dym kwartale.

Dla województwa poznańskiego

i p orno r s k i e g o.

14. Ordynariusze, którzy utrzymują kQllltrakto.WO tylko jedną krowę, otrzymują w okrClSie suc?ego stania :krowy 90 litrów pełnego mleka rocznIe.

15. W majątkach, które mleka na sprzedaż

nie posiadają, w zamian mleka może być wypła­

cony równoważnik w gotówce po.dług cen miejs'c o'w ych.

16. Jako. o.kres zimowy uważa się czas od spę­

dzania ,krów Z prustwiska do wypędzania tychże

na pastwisko.

17. Do pa;szy, wydawanej w postaci o.kopowych dla k~Ó'W, nie może mieć pretensji nowo

sprowadzony pracownik w początkurok.u służ.bo ­

wego, natomiast od.chodzacemu w koń,cu roku

służbowe·go pracownikowi ~ie może hyć ta pasza

potrąco.na.

par. 22.

1. Pracownik ma prawo trzymać dowoJ'ną

ilość trzody chle-w nej w granicach istniejącego pomieszcze,n ia w chlewach czeladnich. Trzy:ma,n ie

kur jest do-z wolone. Trzymanie zaś gęsi, kaczek,

gołębi, króllików itp. zależy od obopóll nej umO'Wy.

2. Ponadto w województwie pomorskim w majątkach, w których dotychczas był zwyczClJj trzymania owiec, pozols-taje nadal, o ile on nie był

uważany jako elk wiwalent za ~niżkę deputa-t u.

.p a·r. 23.

Opał.

1. Jako normę opału ustanawia się: 32 1/ 2 kwintaLi węgla, .z. wyjątkiem miału, pos.półki i grysiku,

pod warunkIem, że dozwolona jest na·stępująca

wymiana

1 metr szcz~pów twardego drzewa = 3 kwintalom węgla,

1 metr szczapów mięklkiego drzewa = 21/ł.

kwintalom węgla,

l metr walików 7-12 cm grubych miękkiego

drzewa = 2 kwinta-10m węgla,

1 metr wałków 7-12 cm grubych twardego

drz-e wa = 2 1/2 kwintal10m węgla,

!W-ałki ponad 12 cm uważa się za szczapy.

1 metr pieńków łupanych

1,5 kwintalom

=

1 metr pieńków z gł'ową = 2 kwintalom

węgla,

węgla,

1 ku.pka gałęzi II kl. 2X2X2,5=2 kwintaloon

węgla,

1000 cegiełek torfu prasowanego = 3,5 kwintalom węgla,

1000 cegiełek torfu niCiprasowmego

2,5

kwintalom wę~la,

1 kwintal normalnie suchego tor&! prasowanego = 112 kwintala wę·gJ.a.

1112 kwńrutala nieillormalnego suchego torfu

niepras~ane~

1/2 kwintala węgla..

=

=

4.

MONITOR POLSKI.

2. Co do drzewa, to pracownik powinien

otrzymać 6 mett rów sZlczapów lub wabków' w ma-

jąt~~c~, .gdzie dr~e'wa szczapowego w do~tatecz­

DeJ dOSCl dostać me m01żna, wydaJje się 00 najmniej

4 ~e~ry s'zcz~po~ego, d.rzzwa lub wał'ków i co najmm e j 10 kwrntah węgla i resztę opału wedle powyższej tabeli.

'

3. Gałęzie wydawać moma do 31 lipca włącz­

nie. Chrusrtu nie zalicza się do gałęzi.

4. O ile pomiędzy pracodawcą a pra,e ownikiem wynikną na podstawie jakości torfu nieporozumienia, mogą delegować terytorialne organizacje po jednym przedstawicielu, celem rozstrzygnięcia sporu. Opał wydaie 'się co pół roku, a co

najmniej na kwartał z góry.

5. Do drzew twardych zalicza się: dąlb, grab,

buk, alkację, klon, w~ąz, modrz,ew, brzozę i olszę·

par. 24.

M i e s z k a n i e.

1. Miesz'kanie pra'cO'wnika lllitlsi składać się

co najmniej z jednej izby z podłogą drewnianą

oraz komory. W wypa,dku, gdy w mie'SlZkaniu pracownika nie zostały ułożone podłogi, pracodawca

winien wydać dodatkowo 3 kwintale węgla w stosunku rocznym pO'nad normę, przewidzianą

w par. 23.

2. Izby winny być wytynkowane ze szczelnymi drzwiami i oknami.

3. W oknach mają być całe szyby; w razie

stłuczenia szyby, pracownik jest zobowiązany

wstawić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapno do biel-enia dostal"cza pracodawca 2 razy do roku w ogólnej flO'ści 15 kg na mieszkanie. Podło'gi mają być

położ·one.

4. Piece mają być doprowadzone do porządku

przed 1 lis10pada 1937r. lVlieszlkarua mają być ze

szczelnym dachem; tam, gdzie dachy są popsute,

muszą Ibyć naprawione w ciągu miesięcy letnich.

W majątkach, gdzie woda zacieka do piwnic

i mieszkań pracowników, winny być one zabezpieczone w ciągu lata od wody napływowej.

5. Pracodawca i praco.wnicy winni dbać, aby

ototczenie mieszkań pracowników było higieniczne. Obowiązuje wybrukowanie dostępu do. studzien, oraz zastąpienie zgniłych cembrzyn nowymi, lub też z.apewnienie pracownikom w inny sposób zdrowej i czystej wody do picia.

6. Zbiorniki na nawóz nie mo.gą zna'jdować się

w bliższej o'dległoś ci, aniżeli 20 metrów od mie szkań służbowych. Prac'o wnicy mają składać nawóz

ze swo1j,ch chlewów w przetz naczonym na to miejscu. W pobliżu mieszkań mają znajdnwać się zasłon i ęt e ustępy w do.statecznej ilO'ści, które pracownicy obO'w i ązani są trzymać w po,rz~dku i czysto~ c i. Gdzie jest odpowiednie pomieszczenie w dotychcizRsowych budynkach, jak również przy

mies~karua,ch nowo.budo1w anych, powinna być

urządzona łaźnia.

7. W innych majątkach, o ile tylko istnieje

możliwoś ć, pracodawcy są zo.bowiązani do urzą­

dzenia kąpieli.

8. Poż ądane jest, aby pracodawcy, mający

w fo.lw ar'ku elektryczność, wprowadzili ją do

mieszkania pracowników. KOls zty pr~u płaci prac'o wn ik.

9. Pracowni<:y są zobowi ązani utrzymać mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza w

mńe'szkaniu je&t stanowczo wzbronione.

10. SublokrutO'rów poza rO'dzicami i dziećmi

praco wn ik a nie wo,lno przy j mnwać .bez zgody pracO'dawcy, któremu ptr zy g·odzeniu ma być zameldowany skład ro·d ziny pracownika.

par. 25.

Pomieszczenie dla inwentarza, okopowych i opału.

1. Praco.wnik otrzymuje pomielSzczenie na

z.i-emniruki, pomieszczenie dla bydła we wspóLnej

czeladniej ·obo'rze lub ,s pecjalnie przeznaczonym

n.a to budynku, oraz pomieszczenie dla dwóch

sztuk trzody chlewnej i pomie's zczenie na opał.

2. Słomę do sienników, przykrywania ziemniaków i podściółkę wydaje /Się w miarę mQżności

i pO'trzeby.

par. 26.

W d'Owy i emerycL

1. Wdowy z jednym zaciężnikiem otrzymują

co na1mniej jedną czwartą część deputatu ręcz­

niaka.

2. Wdowy z dwoma zaJciężnikami orŁrzymują

jedną trzecią deputatu.

3. Wdowy, które chodzą do pracy w myśl

par. 19 oraz p{)lsyłają sŁały zaciąg do pracy, mają

prawo trzymania kro'w y na warunkach par. 21.

JW razae nie trzymania krowy, upadają wszelkie

odszkodowania. Jeżeli wdO'wa ma trzech zaciężni­

ków, z których jeden odpowiada warunkom IV kategorii zaciężników, pobiera , tenże deputaJt. i za-

Nr. 303.

Dnia 311lrudnia 1936 r.

sługi ~ęczniaka. OS'OIbne świadczenia dla wdowy

par. 2.

w takIm razie upadają.

4. DaLsi zaciężnicy pobierają de,putat i dniów1. Obowiąz~ją następ~iące §§ działu I mme)kę odnośnej kaiegorii zacięŻllików.

. ~zego. O'rzeczema, ustalającego . warunki pracy

~ płacy ~la ordynariuszy: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 12, 14,

20, 21, :,Q, 23, 24, 25, 26, ?1, 29, 30 i :U O'raz 2-gi

Ochronki.

ustęp § 15.

5. Zakładanie ochronek w poszczególnych ma2. §§ 9 i 12 działu I niniejszego orzeczenia

jątkach zaleca się.

ustalaj.ącego warunkI .pracy i płacy dla ordynari'l1

sz,y' ~Ie tyczą się o.grodników, chmIelarz:', rybap~r. 27.

kow !tp. pracowników, charakter zajęcia których

powod~i~ konie cLno:;ć wykO'nyvV~r. ia pewnych

U rIo p y.

czynnOtSCI poza ustalonym czasem pracy dzienne}.

1. Pracownik otrzymuje w przeciągu roiku 10

dni urlopu w dni nieświąteczne bez potrącenia

świadczeń i pe,r sji. Wybór dni urlo.pu odbywa się

"!I porozumieniu z pracodawcą, z wyjątkiem wyJazdów, spowodowanych piśmiennym wezwaniem

związ,ków zawodowych. W tych bowiem wypadkach winien pracodawca zgoozić się na zaproponowany dzień urlopu dla jednego robotnika danej

majętności tego samego dnia.

2. W czasie pllnych robót, jak zasiewy, żniwa,

sianokosy i kopania, urlopy mogą być udzielone

w wypadka.ch tyl1ko wyjątkowo pilnych. Wyjazdy

wskutek wezwania urzędów państwowych nie są

wLiczone do urLopów. O ile pracodawca zgadza

się na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejmują jedno święto, dzień ten liczy się za dzień

urlopu. PO'za tym odchodzącemu rO'botnikowi na~

leży się 6 dni wolnych do wyszukania pracy.

par. 28.

S t r a -w n e.

1. PracownikOowi wy;słanemu w drogę należy

się tytułem strawnego za całą dobę 1,80 zł, za

obiad 1,00 zł, za kOIladę 70 gros.zy.

2. O,późnienie posiłku o dwie godziny nie pociąga za sotbą wypłaty strawnego. W drodze godzmy pracy nie obowiązują.

par. 29.

FUł"manki.

1. Pracownicy Oltrzymują'

al zbiorową furmankę do jednego z najbliż­

szych młynów i z młyna;

hl do zwózki w dni powszednie tSwoich produktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folwarku;

c) po księdza, z chrztem, ślubem i pogrzebem.

2. Deputatnikowi, jadącemu wysłaną w in't eresie pra·co.wników furmanką w dni po.ws:zednie,

czy też świ ąteczne, nie należy się ża,dne dO'datkowe wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy

w dni ś1w iąteczne do kościoła. Wyjazdy, n01szące

wyraźnie charakter wyjazdów prywatnych pracodawców poza godzinami pracy, winny być wynagrodzone jak praca pO'za godzinami służbowymi,

a wię-c o 25 procent, a w dni świąteczne 50 prO'cent więcej.

3. Pracodawca daie raz na miesiąc (w niedziele i świ ęt a) sta,rym, ułomnym ludziom wóz

zbio,m wy do kościoła i z powrotem ponad odległość 3 km, lecz tylko na główne naho~ eństwa.

par. 30.

O He pracodawca dokonuje jakiegokollwie,k

potrącenia z zarobku pracowni'k a, nie może ono

pr zekr a c z ać 50 % dziennego wynagrodzenia gotówko.wego. Sum powstałych z takiego potrącenia

nie wolnO' pracodawcy zużyć na własne cele,

a winny być przeznaczone na użytek pracowników danego majątku.

par. 31.

Obowiazek pracodawc6w

par. 3.

1. § 2 działu I niniejszego orzeczenia ustrula-

jąceg<;> w~run)ki pra~y i płacy dla ordy~ariuszy,

oboTWlązuje z wyjątkiem terminu rozpoczęc1a roku

~łu~b?wego, który to termin uzależnia się od

IstmeJących zwyczajów, stoso·w nie do danego fachu, nie dotyczy to jednak kowali, koł'Odziei i włó­

darzy.

. 2. Dla kowali, kołodziei i włódarzy kończy

SIę rok ' s.łużbowy w roku 1937 z terminem zastrzeżonym w indywidualnej u:mowie. Nowa zawa·Tł a

umowa nie m'Oże przekraczać terminu dnia 31 marca 1938 roiku.

par. 4.

Woj e w 6 d z t w Q

P o z n a ń s k i e.

1. Włódarze i stangreci oraz kwalifikowani

owczarze otrzymują ordynarię według OIboipólnej

u:mowy, pensję zaś roczną równającą .się niemniej

jak 180 zł.

. 2. PO'za. tym kwalifikowani owczarze otrzymUlą 2 braki za zwrotem skóry. Tantiemę daje się

następującą: 'Od sprzedanej sztuki 0.75 zł, 00 uchowanego (odsadzonego) jagnięcia 0.50 zł, od barana 's przedanego. do chowu 2 zł i od dO'wsłych

owiec za każde 50 sztwk pół ki& wełny.

3. Kcowale i kołodzieje z egzaminem mistrza,

aaho też czeladnika co najmniej z lO-letnią praktyka, wliczając 3 lata nauki, otrzymują minimum

miesięcznie Iz. ł 20 pensji.

4. Za używanie wła'snych narzędzi - kwartalnie 10 zł. Pilniiki dostarcza pracodawca bezpłatnie, również świderki dla kowali, które stanO'wią własność ,pracodawcy.

5. Deputat pozostaje jak dO'tychczas, jednakże

nie mniej, jak 20 kwintali zboża i 35 kw. węgla.

W miejscowo'śc~ach, gdzie w rQlku 1919 rzemieślni­

cy trzymali 2 krowy, zwyczaj ten pozostatje nadal.

6. W razie nietrzymania drugiej krowy, pobiera rz emieślnik takie odszkodowanie, jakie w tym

wypadku przysługuje O'rdynariuszowi, m a jącemu

trzech zaciężniJków, lecz tylko wtenczas, gdy przez

cały rok drugiej krO'wy nie trzyma.

7. Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają

zasługi i nrdynarię podług obopólnej umowy, jednaJk nie mniej, jak dO'tychczas. Płace uczniów normuje się na podstawie płacy i deputatu dla zaciężników.

8. Pobory dla czeladników pozos.twwia się do

O'bopólnej umowy, lub unormowania na za's adzie

płacy po,wiatowO'-miejskiej.

9. Wynagrodzenie za oibslugiwanie maszyn

przy młóceniu i orce pozostawia się obopólnemu

pO'rozumieniu.

Woj e w ó d z t w 'o

p o m o r s k i e.

10. W województwie pomorskim kowale, ,ko-

łodzieje, cieśle, murarze i siodlarze , którzy złożyli

eg:zamin i mają S-lelnią praktykę zaso1bą, otrzymują za,płatę w gorŁówce łącznie z odszkodowaniem

za użycie własnych narzędzi zł 30 miesięcznie,

a w po'w iatach: b. gniew.sikim i tczewskim otrzy-

mują ponadto 1 kwintal żyta w ordynarii więcej j

deputat dla rzemieslnika wynosi 16,5 kwintala

zboża i 35 kwintali węgla.

11. Pilniki dostarcza pracodawca, jako też

Wszy's.cy pracodawcy obowiązani są w ter- i świderki dla kowali, które stanowią wła'sDość

minie us{awowym, to jest w ciąl!u trzech dni, zapracodawcy.

wiadomić odnośne biura Po.średnictwa Pracy przy

12. DOIZO'rcy rolni, jajko t.o: wfń Jarz ,; i karb or.vi

Fundruzu Pracy zarówno o każdym wypowiedze- otrzymują ordynarię 'jak rzemief fn: cy, ti- 16.5 fcV; .

niu mieisca roborf:nilk 'o wi rolnemu, jako też o każ­ z.'bO'ża, a pensję co najmniej o 2S pro,ce nt w yższą

dym walnym mieiscu. (Rozp'orządzenie Ministra od pensji ordynariusza.

Pracy i OPieki Spo.łecznei z dnia 15 lutego 1923.

13. Uczniowie otrzymują d c p ~tat { gol-ówk;:;

Dz. U. R. P. Nr 18, pO'z. 123).

podług lat, jak zaciężnicy. Po.h",:· <:':>;(;!adników

pozostawia się do unormowania r e' zas 2J.1:d e p ła cy

powiatO'wo - mi e j'ski ei, lub według obopólnej

umowy.

D z i a ł II. DOZORCY, RZEMIEŚLNICY I WY14. Kwalifikowani o.wc'zarze i żO'naci pomo.cKWIALIFIKOWANI PRACOWNICY.

nicy otrzymują O'rdynarię nie mniejszą, jak ręcz­

niacy. Wynagrodzenie w gotówce wylwsi 198 zł

par. 1.

rocznie. Tantjema od sprzedaży podlega obo'Pólnej

umotwie, wynosi jednak nie mniej. niż 1 procent

Dział niniejszy dO'tyczy z jedne; strony wszyistceny

sprzedaży. Określenie tantiemy od odhodokich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strcmy

wanego jagnięcia i innych pozostawia się indywiwłódar-zy, owczarzy, kowali, kołodziei, stolarzy,

dualnej umowie.

ślusarzy, mechaników, szO'ferów folwarcznych,

15. Wyna'g rodzenie roczne ogrodników pozoogrodników, chmielarzy, ryl-.a'k ów itp. stałych

pracowników wykwalifikO'wanych, za1rudnionych stawia się do obopólnej umo.wy z tym, że nie może

być niższe, niż dotychozas. Płace uczniów norw gospodarstwach rolnych.

względem Biur Póśrednictwa Pracy.

• MONITOR POLSKI.

Nr 303.

muje się .na po.dstawie płacy i deputatu dla zacięż­

ników.

16. Pasterze otrzymują pensję zł 144 i deputat

jak fDrnale i od każdego. cielęcia DdhDdDwanego

do. 10 tyg.odni 25 groszy, od sprzedaży do.ro.słej

sztuki 1 złoty.

par. 2.

ObDwiązują na,stępujące paragrafy działu I

ninie·jsze·g o orzeczenia, ustalającego warunki pracy

i płacy dla Qrdynariuszy: 3,4, 5,6,8, 9, 10 (~edynie

D nawozach sztucznych), 12, 13, 14 i 30.

par. 3.

D z i a ł III.

CHAŁUPNICY.

par. 1.

-w łewództ

D

IW Q

P Q Z <ll a ń tS k i e.

1. Chałupnicy, którzy O'bowiązują się kontraktem rocznym co najmniej na 270 dni roboczych,

otrzymują r·Dcznie deputatu

4 kwintale żyta,

1 kwintal ięczmienia,

1/2 kwi.ntala grochu,

1/,! kwintala pszenicy,

1/2 hektara rDli po:d ziemniaki,

na tych samych w ar·tlJIlkach , co O'rdynariusz danego

majątku, z tym za.strzeżeniem, że wZaJIllian za 1/4

hektara roli można dać 30 kwintali ziemniaków.

Dalej Dtrzymuje chał'Upruk 2 wOłI.ne furmanki do

zwiezienia Dpału w odległości 10 km. Jeżeli nie

ma możliwości nabycia drzewa w odległości 10

km, uwzględnia się furmanki od rana do. wieczoTa

z wytątikiem c:zasu zaJsiewów i żniw. _ Zaleca się

pracDdawcom, którzy s;przedają tod lu/b drzewo.,

by przy sprze·daży uwzględniali VI pierwszej mierze chałupników.

2. Dz.ienna zapłata wynosi w miesiącach zimDwych 1,20 z,ł, w miesiącach letnich 2,00 zł.

Dziewczęta i chłDpacy chałupnika otrzymują wynagrDdzenie w gortówce i w natuTaliach, jak zaciężnicy o.dnośnej kategorii, a za Dbopólną umDwą

deputat można p1'zeliczyć na gotówkę .

•. w o i e w ó d z t WO' P O' m o r s ki e.

3. Wolnym roibotnikiem, względnie chałupni­

kiem jest ten, który z·godził się wyraźnie jako taki

kQlntrruktem rooznym co najmniej na 270 dni roboczych.

4. Żo.naci i nieżonaci parobcy ponad lat 21,

zdDlni dOi wszelkiej pracy, to jes.t do kosy - otrzymują za każdy dzień pracy prócz gotówki

2 kg żyta,

1/2 kg jęczmienia,

1/4 kg pszenicy,

1/4 kg g'r ochu OTaZ rDczme

18 kwintali węgla,

6 kwintali słomy,

1'5 kwintali karto.fli

i a/s hektara roli na tych samych warunkach, jak

ordynariusz danego majątku z tym za,strzeżeniem,

że za 1/4 hektara .r oli można dać 30 kwintali ka·r to~li. WlSze/lka obróbka rolna i zwiezienie świad­

czeń należy do. pracodawcy.

5. Dzienna zapłata wynDsi w miesiącach zimowych zł 0,80, w miesiącach letnich zł 1,40.

Dziewczęta i chłopacy wolnego robotnika otrzymują wynagrodzenie w go.tówce i w naturaliach

jak zaciężnicy odnośnej kate~oriij za obDpólną

umową mo.żna deputat przeliczyć na gotówkę.

par. 2.

1. W wo.jewództwach poznańskim i pDmorskim

lub wolny robotnik, zl~odzony na cały

mk, mieszkający w służbowym mieszkaniu i mający krowę na dWDrskiej oborze na tych samych

warunkach, co ordynariusz, o.trzymuje mniej roH

pod ziemniaki o 1/ 4 hektara, w czym wartDść mieszkania ustala się na 10 arów.

2. PracDdawcy winni zatrudniać chałupników

(robotni;ków woLnych), ci zaś mają obowiązek

przychodzenia do pracy przez cały rOIk. Wyjątki

od te;j reguły są dO'zwo.lone za uprzednim porozumieniem z pracodawcą.

3. Prócz powyższe.go obowiązują następujące

parag.r afy działu I niniejszego orzeczenia ustalającego. warunki pracy i płacy dla ordyna~iuszów

2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, lO, 12, 13, 14, 28, 29 i 30.

§ 27 O'bDwiązuje, o ile chałupnik przepracował

270 dni w rDku służbowym.

chałupnik

D z i a ł IV.

ZACIĘŻNICY.

(paragraf 7 działu I niniejszegO' orze·czenia ustalającego. warunki pracy i płacy dla Qrdyna;iuszy).

1. Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobowiąza,n; do prar.y poza

czasem określonym w ·p ar. 9 działu I niniejszego

orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy

dla ordynariUlSzy, lecz za O'sobnym wynag.r odzeniem po cenach za godzinę D 25 p.r ocent wyższych

od normalnego wynagrodzenia tak w naturaliach,

jak w gQitówce. Samowolne opuszczenie TQlooty

podczas godzin pracy, ja'k i samowollne spóźnienie

się do pracy jest niedopuszczrulne i powoduje potrącenie w ,gtDstlJIlku prDcentowym, jak przy nadgodzinach.

2. Praca w dni świąteczne może być wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrDdzeniem pO' cenach o 50 procent wyższych od nDrmalnego wynagrodzenia talk w naturaliach, jak

w gotówce.

par. 4.

1. Indywidualne umowy zawiera pracodawca

bezpośredniO' z zaciężnikaroi-, lub też, D ile ' idz.ie

o małoletni-ch, poniżej 21 lat, z ich prawnym opiekunem. Z chwilą zawarcia t~kiej umowy pracodawca j,e-si O'bowiązany dać stałe codzienne zatrudnienie, a pracownik uczęszczać do pracy.

pracDdawca nie dOlStarczy zaciężniko·

wi pracy, winien mu zapłacić zarówno w .g olówce

jak i naturaliach jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie i-est zobowiąza,ny dostarczyć ,pracy w

dni ulewne i wyjątkowej niepogody. Pracownikowi zaś za te dni nie pDtrąca się deputatu i wlicza

się je do. obowiązkowych 280 dni pracy. Jeżeli

praco.wnik opuści pewną ilość dni z powyżej oznaczonego minimum, nie będąc chorym, pracDdawca za każdy dzień niestawienia się nie wyda mu

żadnych świadczeń i ponadto ;pQ.trąci mu dzienną

płacę.

2. Jeżeli pracownik nie może 'stawić się do

pracy, winien w przeddzień uprzedzić o tym pracodawcę.

O ile otrzyma zgodę praco.dawcy, to

w tym wypadku deputatu się nie potrąca. Ci zaciężnicv, którzy zawarli indywidualną umowę z pracodawcami, pracować IlltOlgą poza folwarkiem jedynie za zgodą pracodawcy. Zaciężnik zgodzony

wedłUlg pewnej kategDrii :płac z początkiem roku

słuŹJbowC!&o pozDstaj.e w tei kategorii do kDńca rDku słuŻ'oowego bez względu na przekroczenie odnOlŚnego wieku.

3. Zaciężnicy rodzaju żeńskie·go nie mogą być

za,trudniani przy wykonywaniu prac ciężkich lub

szkodliwy<:h dla zdrowia, np. sianiu nawo.zów

sztucznych, dźwiganiu nadmierny<:h ciężarów itp.

par. 5.

Klasyfikacja i wyn~rodzenie gotówkowe

zaciężników.

1. Kat. I, dziewczęta i 'chłopcy od 15 - 16

lat, w miesiącach letnich 55 groszy, w miesiącach

zimowych 40 groszy dziennie.

Kat. II, dziewczęta i chłopacy od 16 - 18 lat

w miesiącach letnich 80g1"Os-zy, w mie'siącach zimowych 50 groszy dziennie.

Kat. III, dziewczęta ponad 18 lat w miesią­

cach letnich 1.00 zł, w miesiącach zimowych 60

gro.szy dziennie.

Kat. IV, chłopacy od 18 lat w miesiącach !tetnich zł 1.20, w miesiącach zimowych 80 groszy

dziennie.

2. Za miesiące letnie uważa się: kwiecień,

maj, czerwiec, lipiec, sielI1'ień, wrzesień, PDZOstałe miesiące .jakO' zimowe.

3. Powyższa klasyfikacja i wynCljgrodzenie

stosuje się do WSZY1Stkich robotników fizycznie

nDrmalnie rozwiniętych.

4. Chłopacy zatrudnieni jako fornale dostają

dDdatek 3 kwintali żyta w stD'sunku rocznym i zapłatę gotówko.wą co najmnie; IV kategorii zacią­

gu. W niedzielę i święta za odpasanie koni otrzymują połowę płacy gotówkDwej dziennej, za dyżur całodzienny całkowitą r:lniówk~ .

5. ChłDpacy kate·gorii IV o.trzymują za każ­

dy dzień cięcia kosą dodatek gotówkowy w wysokDści 60 groszy.

par. 1.

o pracę.

15 kwintąli kartofli lub 0,12'5 ha roli,

2,5 kwintala węgla,

pona.d 16 lat

4 kwintaile żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala ps'zeruCYt

1/2 kwintala grochu,

15 kwintali kartof,li, lub 0,125 ha rOIli,

2,5 kwintali węgla.

2. ,W ~aiątkaC'h, które nie sieją, grochu i pnenicy, całą ilość zboża wydaje się w życie.

3. Ordynariusz trzymający trzech zadężni­

ków ma prawo dO' drugiej krowy. O ile umówił

się bez drugiei krowy, dOtStaje jeden litr mleka

peŁne,go i jeden litr mleka odciąganegO' dziennie

za wszystkie dni rO'bocze zaciężnika. W razie.

gdy trzeci zaciężnik porzuci pracę, ordyna:riusz

w p.rzeciągu 6 tygodni winien skasować drugą krowę. W wypa.dkach śmierd, kalectwa, ożenku i

wojskowości przedłuż.a się powyższy termin do

3-ch miesięcy.

4. O ile pracodawca na trzymanie krowy

przy trzecim zaciężniku z jakichkolwiek bądź powodów nie zezwala, lub zwyczaj trzymania nie

istnieje, płaci praco.dawca odszkodowanie budże­

tem przewidziane i to w ratach miesięcznych.

5. Tł'zeci i każdy następny zaciężni'k otrzyma pół kwintala pszenicy rocznie poza deputate'mj

tam, gdzie niema w dostateczne.j ilości pszenicypół kwintala żyta.

Wynagrodzenie dla dojarek.

par. 7.

Jeżeli

par. 6.

. Dział niniejszy dQityczy z jednej strony wszystkich pr~cDdaw~ó.w. r?lnych, z drugiej zaś strony

wszystkIch zaclęzmkDw.

Zaciężni-kiem jest oSDba, wchodząca w skład

domo.wników pracowników, wymienionych w działach I, II i III niniejls zego Drzeozenia oraz § 26

działu I, z którymi pracodawca zawarł umowę

5.

Dnia 31 grudnia 1936 r .

Wynagrodzenie w naturaliach.

1. Zacięimicy otrzymuią następujący deputat

w stosunku rocznym na 280 dni ro.boczych

od 15 dO' 16 lat

3 kwintale żyta,

1 kwintal ję·czmienia,

1/2 kwintala grochu,

1. Jako zapłatę za udój pobierać będą

a) dziewczęta dziennie jeden procent od ceny sprzedaży w najbliższej mlecza-m i ilDści mleka wydDjonego, prócz tego 1 litr

mleka dziennie, lub jego ekwiwalent po tej

samej cenie j

b) kobiety dziennie 2 procent od ceny sprzedaży w najbliższej mleczarni ilości mleka

wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego ekwiwalent po tej samej cenie.

2. Czas udojów wyznacza pracodawca.

3. Dojarka jest obowiązana doić bez przerwy

cały miesiąc.

4. Dziewczyny ponad 16 lat mogą być zatrudnione przy doju, o ile są odpowiednio silne.

D z i a ł V.

ROBO~NICY SEZONOWI.

pa,r. 1.

Dział niniejszy dotyczy z jednej strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony

robotników sezDno.wych.

par. 2.

Jako robDtników sezonowych uważa się tych

pracowników, którzy mie·szkają u pracodawców

we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla

miejscowych robotników se.z onowych patrz par.

11) i którzy Zo.bowiązują się kontraktowo do robót rolnych w sezonie od dnia ich zakonŁ-raktowa­

nia aż do ukończenia wszystkich robót polnych

względnie wszystkich wykopków, albo też do wykonania prac okresowych,jak obróbki zbóż,

obróbki okopowych, sianobrania, zmw, wykopków, nie krócej jednak, niż na miesiąc. Umowa

z praco.wnikami go.dzonymi krócej niż na cały seZDn,

pDwinna być sporządzona na piśmie lub zawarta

ustnie w Dbecności co najmniej dwóch świadków.

Za obopólną indywidualną umową można robotników i robotnice sezonowe zatrudniać przez całą

zimę. Zwolnienie robotnika może nastąpić tylkO'

za pDpr.zednim 14-dniowym wypowiedzeniem.

par.3.

Czas pracy.

Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest

przewidziany w par. 9 działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego wa·r unki pracy i płacy dla ordynariuszy.

par. 4.

Wynagrodzenie i książki za.r obkowe.

1. Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym co miesiąc przez pracodawcę lub przez upoważnionego dO' tego urzędnika.

Zastaw (kaucja)

odciąga się w pierwszych trzech miesiącach od

ka*dej wypłaty w wysokości 1/3 przypadającego

zarbhku gDtówkowego.

2. Pracodawca jest obowiązany dostarczvć

każdemu robotnikowi książkę obrachuo/kową, 'w

której zap.isuje wszystkie wypłacone lub zatrzymane pieniądze. Książka obrachunkowa: winn.al

być co najmniej na 1 dzień przed każdą wypłat~

odnośnemu robotnikowi doręczona..

6.

MONITOR POLSKI. par. 5.

par. 11.

Miejscowi robótnicy sezonowi.

1. Zarobek dzienny w gotówce wynosić bę­

Kategoria 1. Dziewczęta i chłopacy

od lat 16--18 w czasie od 1 kwietnia do

31 października

.

.

1,10 zł

w pozostałych miesiącach

• 0,70 zł

Kategoria II. Dziewczęta ponad lat

18 w czasie od 1 kwietnia do 31 października.

.

.

1,20 zł

w po:zostałych miesiącach

l

0,85 zł

Kategoria III. Chł'opacy od lat 18

wykonujący wszelkie prace męskie w

czasie od 1 kwietnia do 31 października 1,40 zł

w pozostałych miesiącach

.

.

• l,OS zł

2. Za każdy nieprzepracowany dzień odcią­

ga się wysokość świadczeń w deputacie.

3. Chłopacy kategorii III otrzymują za każdy

dzień cięcia ko-sq dodatek gotówkowy w wysokości 60 groszy.

par. 6.

Deputat robotników pozamiejscowych.

1. Ordynarię otrzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo: .

15 kg ziemniaków,

7 litrów mleka zbieranego lub

3,5 litra mleka niezhier.anego,

3,5 kg chleba,

1 kg grochu,

1/2 kg kaszy,

1 kg mąki,

1/4 kg soli.

Nr. 303.

odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlicza

się deputat za każdy dzień pracy akordowej.

Klasyfikacja i zarobek gotówkowy robotników

miejscowych i zamiejscowych.

dzie

Dnia 31 grudnia 1936 r. ~

Miejscowi rohoinicy sezonowi, pochodzący

z tegoż województwa i będący na własnym wikcie, pobierają płace w golówce w myśl pa r ~gra­

fu 5 niniejszego działu oraz deputat kwartalnie,

jak następuje

1 kwintal żyta,

1/8 kwintala pszenicy,

1/4 kwintala jęczmienia,

1/8 kwintala grochu,

3,25 kwintala ziemniaków.

1/2 metra drzewa (szczapów).

W majątkach, które nie sieją grochu i pszenicy, wydaje się w zamian żyto w tejże ilości.

par. 4.

~. D?jarz otrzymuje deputat taJki sam, jalt

rzemleśllllk z tą różnicą, że ilość ziemniaków obli-

cza się na 50 kwintali i 12 i pół arów roli. Zmiapozostawia się obopólnemu pomzumi~nh.

2. Tam, gdzie więcej wydawano, zwyczaj teQ

pozostaje nadal.

nę

par. 5.

Oliał.

Opału wydaje się 35 kwintali węgla z zamianą

według norm § 23 Działu I orz.eczenia.

par. 6.

Mleko.

D z i a ł VI. SZWAJCARZY.

Dojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 li-

try mleka odtłuszczonego dziennie.

par. 1.

par. 7.

Zasady ogólne.

Deputat dla pomocników.

Za dojarza zawodowego (szwajcara) uważa

rodzaju mężczyznę, który pracował jeden

rok jako uczeń i trzy lata jako pomocnik u zawodowego dojarza i posiada odpowiednie zaświad­

czenie o odbyciu przepisanego czasu nauki i służ­

by w charakterze pomocnika dojarza, podpisane

przez zawod. dojarza lub dojarzy, u których pracował,

oraz poświadcz-one mu przez pracodawców, u których w czasie nauki i praktyki na

dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz musi

się wykazać dokładną znajomością zasad dojenia,

żywienia bydła i pielęgnowania go W chorobach

oraz wychowu cieląt.

się tego

.

Pomocnicy bez różnicy płd otrzymu1ą depu..

tat zaciężnika ponad lat 16, niezależnie od wieku

pomocnika, byle by wykonał swoje obowiązki

przy udo,ju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy

20 krów i 15 sztuk jałowizny.

1) 4 kwintale żyta,

2) 1 kwintal jęczmienia,

3) 1/2 kwintala grochu,

4) 1/2 kwintala pszenicy,

5) 2 i 1/2 kwintala węgla,

6) 15 kwintali ziemniaków, oraz

7) 2 litry mleka tłustego dziennie.

par.8.

par. 2.

1. . Wszystki'e narzędzia z wyjątkiem wideł i

dostarcza pracodawca. Wszelkie inne umowy, zawarte indywidualnie, ustnie lub pisemnie

t. Wymiana na inny gatunek .żywności jest

1. Dojarz i jego ludzie obejmują pilnowanie i upadają z chwilą wejścia w życie niniej,szego orzedozwolona za obopólnym porozumieniem.

opiekę nad powierzonym im bydłem i gospodarką

czenia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczać do

2. Pracodawca dostarcza wspólne mieszka- mleczną. Do jego obowiązków należy między in- kościoła i otrzymuje w roku urlop taki jak ręcz­

nie, oddzielnie wedlug płci, wspólne ognisko do nymi odpasanie, dojenie, utrzymanie w czystości niacy.

gotowania i prania, wolny opał i światło. dalej in- bydła oraz czyste i prawidłowe dojenie krów. Do2. Zwollnionemu doiarzowi przy przeprowadzwentarz kuchenny, jak: garnki do gotowania, mi- jenie odbywa się dVITa do trzech razy dziennie, po

ce

daje

pracodawca furmanki do najbliższej staski do jedzenia, kubki do picia, wiadra do wody, ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennie. Zaocji

kolejowej.

patrzenie

stajni

w

wodę,

utrzymanie

narzędzi

stawanienkę do prania i siekierę do rąbania drze3. Książki kontraktowe wydaje się według

wa. Każdy pracownik winien się zaopatrzyć w jennych i koryt w czystości, dowóz względnie dostarczenie paszy pozostaje jak dotychczas (otwo-,_ zasad działu l niniejsze:go orzeczenia, ustalającego

kołdrę (derę) i siennik.

warunki pracy i płacy dla o·r dynariuszy.

3. Gotowanie strawy powierza pracodawca rzenie zmarzniętych kopców zarządza sam pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi być nawóz

lub jego zastępca kobiecie, przez niego wyznaczopar. 9.

codziennie z ohory usunięty i na gno jowniku zrównej, do której również należy uporządkowanie

nany. Tam, gdzie do wywo ż enia mierzwy dostarmiesz.kania i sypialni oraz obieranie potrzebnej czono siły pociągowej, pozostaje ten zwyczaj naObo'wiązuią następujące §§ Działu I orzeczeilości ziemniaków, pranie bielizny dla robotników

dal. Zaleca się dojarzom używać do tego stadni- nia p. 3 § 10 § 19 i § 24.

i odbieranie deputatu dla wszystkich.

ka. Za USZKodzenie obory, niszczenie narzędzi

4. Odnośna 'kobieta winna być zwolniona od stajennych oraz za stratę powstałą przez oczywiDział VII.

pracy rolnej. Kucharka pobiera płacę i deputat stą wir:ę dojarza, względnie jego ludzi, dojarz oddziewcząt sezonowych przez wszystkie dni typar. t.

powiada osobiście. Mleko należy ochłodzić i w

godnia, także za niedziele i święta. Obowiązkiem dobrze ochłodzonym stanie odstawić do miejsca

Pracownicy, którzy nie podpadają pod żaden

kucharki jest wystawić na czas jedzenie, by ro- na ten cel przeznaczonego.

botnicy punktualnie do pracy mogli stanąć. Do

2. Szwajcar (dojarz) jest odpowiedzialny za z poprzednich działów niniej.szego orzeczenia, a

rąbania drzewa na opał dostarcza pracodąwca

to, aby mleko odesłane zostało w dobrze ochło­ mieszkają w mieszkaniach pracodawcy i są zakucharce w miarę potrzeby odpowiednią pomoc. dzonym i czystym stanie. Za stratę powstałą przez trudniani dorywczo, otrzymują wynagrodzenie

Na dziesięciu do dwudziestu pracowników przy- kwaśnienie mleka z winy szwajcara, odpowiada dzienne nie niższe, niż robotnik sezonowy miejscowy według budżetu, ustalonego w drodze por<?pada jedna kucharka.

tenże. Gdzie istnieje zwyczaj centryfugowania

5. Kucharka - a gdzie jest zwyczaj trzyma- mleka, musi to dojarz bezwarunkowo wykonać. zum~enia organizacyj pracodawców i pracowlllnia akordni'ka, akordnik obowiązany jest kwito- Dojarz prowadzi książkę codziennego udoju oraz ków. Za mieszkanie, utrzymanie krowy i ziemię

pod ziemniaki, o ile pracownik korzysta z tych

tablicę co do pogonienia i ocielenia krów oraz

wać w książce depuiatowej otrzymany deputat.

świadczeń na za,sadzie indywidualnej umowy, prawydajności mleka pojedyńczej krowy. Dojarz

codawca może potrącić z należności robotnika,

utrzymuje

w

czystości

w

dobrym

stanie

naczynia

par. 8.

do dojenia, konwie, ewentualnie centryfugi. Je- za pracę według przepisów paragrafu 2 dział';!

den dojarz obowiązany jest doić i pielęgnować ninip.:sze'óo orzeczenia, obliczając wartość Zlew

Sprowadzenie robotników.

20 krów i 15 jałowizny. Dojarz obowiązany jest według budżetu.

p.rawidłowo cielęta poić do 10 tygodni.

Koszty podróży do miejsc pracy reguluje Biupar. 2.

ro Funduszu Pracy z pracodawcą. Robotnicy, któpar. 3.

rzy przepracowali u jednego pracodawcy cały seJeżeli taki oracownik jest zatrudniony w majątku

zon, otrzymują koszty podróży do miej·sc koncenco najmniej 270 dni w roku, należy mu się wvnaZapłata.

tracyjnych od pracodawcy. Robotników miejscogrod7enie wgo+ówce i naturaliach jak chałupniko­

wych sezonowych, zamieszkałych w powiecie, odwi (wolnemu roibotnikowi).

1. Dojarz pobiera miesięcznie w gotówce

wozi pracodawca furmanką do miejsc zamieszkania.

Orzeczenie ninieisze obowiązuje od dnia

a) od sztuki krowy dojnej, wołu roboczego,

1 kwie1nia 1937 roku do dnia 31 mat' c ~ 1938 roku

stadnika rozpłodowego 1.30 zł;

par. 9.

b) od sztuki jałowizny powyżej 10 tygodni do na terenie wo'jewództwa poznańskie go i pomordojścia do krowy dojnej lub wołu roboczeskiego.

Odszkodowanie za narzędzia.

go 80 groszy;

c) za wychowanie zdrowego cielaka do 10 tyPoznań, dnia 16 g,rudnia 1936r.

Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracogodni 80 groszy;

dawca bez odszkodowania ze strony robotników.

d) od każdego udojonego litra mleka 1 proPrzedstawiciel Mi.ni.słe11Słwa Opieki Społi>cznei

W majątkach, gdzie pracodawca nie daje narzę­

cent od ceny otrzymanej w mleczarni.

(-l W. Prenier

2. Za sprzedaż bydła dojarz pobiera

dzi, płaci na osobę i sezon dla chłopaków 12.- zł,

a) od ka~dej. ~użej, zdrowej sztuki 1 pwcent

dla reszty robotników 7.- zł.

Przedstawiciel Min. Rolnictwa i Reform Rolnych

co naJmllleJ;

(-) K. Czerniewski

h) od małej sztuki 1 procent co nqjmniej.

par. 10.

3. Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunPrzedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

kowi 20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawPraca akordowa.

ca za każdą nadliczbową jałówkę dopłacić doja(-l St. Grabowski.

t. Prace akordowe będą opłacane według rzowi 65 groszy.

zasad działu I niniejszego orzeczenia, ustalające­

4. Pod kategorię jałowizny podciąga się w

go warunki pracy i płacy onłynariuszy.

tym wypadku także cielęta w wieku do 10 tygod--000-2. Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków, ni, mimo, że za cielęta te dojarz pobiera już osobną

zapłatę·

buraków etc.) na akord wartości deputatu się nie

par. 7.

Obowiązki dojarza.

łopat

II!

I