Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1936/37 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

§ 2..

p.racądawcy nie są uprawnieOJi do samowolnej zmiany świadczeń w naturze na inne. Jeżeli

jednak warunki gospodarcże wymagają tej zmia'

ny, może ona być dokonana przez bezpośrednie

porozumienie stron. przy pGŚrednictwie Inspekto. ra Pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

2.

się za fornali,

1.

DZIAŁ ' URZĘDOWY.

Dział . nini'e jszy oboWiązuj~e na rok.

Rok

służbowy 7Jaczyna się z dniem 1 kWie-tnia 1936 r.,

a końCzy się dnia 31 marca 1937 roku. Obie strony . obowiązuje wypowiedzeni~ indywidualnej

§ 5.

umowy pr,a cy przed upływem terminu wygaśnię­

. cia niniejszego orzeczenia, . a najpóźniej do 31

§ 6.

grudnia włącznie. NiewypoWiedzenie umowy o

--000-pracę . do

dnia 31 grudnia 1936 roku włącznie

oznacza zawarcie umowy na rok następny. UchyKsiąZkaobrachulikowa i kontraktowa.

lenie się przez którąkolWiek ze stron od przyjęcia

wypowiedzenia umowy o pracę tejże nie p1"Zedłu­

Pracowiiik ob.zymuje od pracodawcy bezZarządzenia Władz Naczelnych.

ża, Wypowiedzenie umowy o pracę traci moc

płatnie książkę :om:achunkową. zawłerającą konprawną, o ile . pracodawca do dnia 31 marca

--0001937 r. nie ureguluje wob~c praco)Vnika wszyst- trolę wydan~; ordynarii, pensji. potrąceń skłiadek

ubezpieczenia ' n,astarośći niemoc, ,podatków

lćich z.oboWi"Za~ .\YyIJi,kająeych ~!t ilUl;iejszego orzec~eni'a -i lV' tym "wypadku umowa: o pracęa:titoma­ oraz wszelkich :poirąceń. ;..ko też zawierar~,

spis powierzon~h ' mu ił1wentarzy.Kśifłika · wintycznie przedłuża się na rok następny.

na być podpisana przez pracodawcę lub jego Za16.

2. " RozWiążanie stosunku służbowego w ' cią­ stępcę. Pozatem wydaje pracodawca bezpłatnie

gu roku nastąpić może l1a zasadzie orzeczenia . robotnikom swego folwarku, na ręce wybranego

ORZECZENIE

Komisji Rożjemczej lub te.ż wyroków sądów pań­ przez nich przedsta:w.iciela, jeden egzemplarz niStwowych, działających według , obowiązującego niejszego orzeczenia. ,

.

Nacłzwycza;DerKomłsji R~ff ustalające we.. ~ prawodawstwa i według kompetencji. . . .

2. Książki obrachunkowe, złożone u pracollInki pracy i płacy robotników roIDych . Da . tok - 3. Pracodaw~y . nie wolno przy końcu roku

.łaż~~ · 1936/37, Da "obszat'ze ' województw: . poz.. .. służbowego wręczyć .terminatki (konotatki) pra-' dawcy. nie poWinny być dłużej przetrzymywane,

niż 10 dni.

. .

'

.

nańskiego i pomOrskiego.

cownikowi, który przepracował na dobro pracodawcy lub danego gospodarstwa 25 lat i który

Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 ro- utracił całkowicie lub częściowo zdolnQść do pra§ 7.

ku w przedmiocie uprawnień Ministra Pracy i cy z tytułu starości, jeżeli p1'l8.cownik ten nie naOpieki Społecznej do powoływania Nadzwyczaj- był uprawnienia do renty niezdolności do pracy

nych Komisyj R:ozjemczych do załatWiania zatar- lub staIJ'Czej. Udowodnienie, że pracownik nie na- Wanmki godzenia ordynarjusza z zac:iężnikami •.

gó.w zbioTowych pomiędzy pracodawcami a pra- był uprawnienia do renty, ciąży na pracowniku.

1. Ordynarjusz godzący się z zaciężnikami

cownikami rolnymi (Dz. U. R.P. Nr. 71, poz. 686) PracownikoWi, któremu w myśl powyższych przeoraz zarządzenia Ministra Opieki Społecznej pisów nie może być wydana termipatka, który ma zoboWiązany jest przetrzymywać ich cały rok

z dnia 7 grudnia 1935 r. ("Monitor Polski," z dnia zmniejszoną zdolność do pracy, wynagrodzenie kontraktowy, nie chcąc zrywać kontraktu. Wy13 grudnia 1935 r. Nr. 286, poz. 365). Nadzwyczaj- może być odpoWiednio zmniejszone, stosownie do jątek stanoWią: choroba stwie.rdZlOna przez lekana Komisja IWzjemcza w składzie: Przewodniczą- . zmniejszenia zdolności do pracy, nie Więcejjed­ rza, wstąpienie w związek małżeński~ wojskowość

cego Wacława Preniera, Naczelnika Wydziału, nak, niż do połowy. Stopień zmniejszenia zdol- i dojście do pełnoletności. Praca inn~h domowjako przedstaWiciela . Ministerstwa Opieki Spo- ności do pracy orzeka lekarz urzędowy lub lekarz ników u innego pracodawcy . jest niedozwolollla

łecznej, radcy Michała BanaszkieWicza, jako instytucyj ubezpieczeniowych na wniosek i koszt z wyjątkiem terminatorów f takich, których majątek 'zatrudniać nie chce lub nie może. O ile

pr~edstawłdeLa Ministerstwa Rolnictwa i Reform

pracodawcy.

pracodawca będzie zatrudniał tego rodzaju doRolnych i sędziego Sądu Apelacyjnego Stefana

mowników, podlegają oni niniejszemu orzeczeniu.

Grabowskiego, jako przedstawiciela Ministerstwa

§ 3.

Sprawiedliwości na posied:?;eniach odbytych

2. Pracownika nie wolno zm\1S2Jać ani ·żądać,

w dniach 16, 17 i 18 grudnia .1935r. w Poznaniu

aby brał zaciężników nieziależąc~h do jego roZatargi.

w spraWie warunków pracy ,i płacy robotników

dziny.

rolnych w województwach: poznańskiem i pomor1. Zatargi wynikłe na tle umowy o pracę

skiem - po wysłuchaniu opinji przedstawicieli

pracodawców i pracoWników rolnych oraz biorąc pomiędzy pracodawcami a robotnikami regulują

§ 8.

pod uwagę zarówno og.ólną sytuację gospodarstw Komisie Rozjemcze, bądź sądy państwowe wedłu~

rolnych, jak i całokształt warunków zatrudniania kompetencji 7Jależnie od ustaw obowiązujących

Praca i płaca akordowa.

w rolnictwie,

w danych województwach. Do czasu uzyskania

właściwego orzeczenia lub wyroku nie wolno

Stosowanie premjowego i akordowego systeorzekła

a) pracodawcom wstrzymywać świadczeń,

mu

płac jest dozwolone, przyc:iem zarobek dzien. b) pracownikom przerywać pracy.

ny robotnika powinien wynosić conajmniej o 10~ 1

warunki precy i płacy robotników rolnych na rok

2. W wypadkach ciężkiego przewinienia, więcej, niż wynagrodzenie dzienne (naturalja i gosłużbowy 1936/37 w województwach: poznań­

przewidzianego kodeksem karnym, pracodawca tówka) odpowiedniej kategoiji pracowriików.

uiem i pomorskiem ustalić, jak następuje

mo'że wstrzymać przed orzeczeniem lub wyro~

kiem śWiadczenia w zbożu lub w gotówce, w raDZIAł. I. ORDYNARJUSZE.

zie jednak uniewinni·enia robotnika przez sąd pracodawca winien wydać zaległe świadczenia wraz

§1.

z dodatkiem miesięcznym w zbożu, jak w gotówCzas pracy.

ce 11/2%.

Zaqdy ogólne.

§ 4.

1. Czas pracy ustala się podług poniższej ta.

L · .Dział niniejszy dotyczy z jednej strony

beli, przyczem fornale pracujący koomi IPaj, by6

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej str~

Indywidualne umowy.

zwolnieni przed południem opół godziny wezdny pracowników z normalną zdolnością do pracy

niej, aniżeli inne kategorje robotników,. O ile praca

r.ęczniaków, .s~różów, skotarzy, oprzętaczy, poloDział niniejszy stanowi w myśl ustawy z dnia

ich nie jest ściśle związana z pracą innych roboł­

wych. fornali 1 stangretów (forysiów).

t8 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) pod- . ników rolnych.

1

MONITOR POLSKI. -

Miesiąc

Styczeń

1; - _ .L

"

LUly

1.

16.

l.

16.

"

Marzec

1.

'I

16.

Kwiecień

1.

16.

Maj"

1.

Czerwiec 1.

Lipiec

1Sierpień

1.

"

16.

Wrzesień

1.

II

16.

Październ. 1.

II

16.

Listopad

1.

"

16.

Grudzień

1.

16.

"

t Początek

8.00

7.45

7.30

7.00

6.15

6.15

6.00

6.00

6.00

6.00

6.00

6.00

6.00

600 .

6.00

6.00

6.15

7.00

7.15

7.30

8.00

I

Obiad

Dnia 14 stycznia 1936 r.

Koniec

-

400

4.15

4.30

5.00

5.30

6.00

6.45

7.15

7.30

8.00

8.00

8.00

7.30

7.00

6.30

5.30

5.00

4.30

4.00

4.00

4.00

6.30

7.00

7.30

830

9.30

10.00

10.15

10.45 .

11.00

11.00

H .OO

11.uO

11.00

10.30

10.00

9.45

9.00

8.00

7.15

7.00

6.30

nie niższe

niż

-

8.00-8.15

8.00-8.15

. 8.0u-830

8.CO-B.30

8.00-8.30

8.00-8.30

8.00-8.30

8.00-8.30

8.00-8.30

800-8.30

800-8.30

8.00-8.15

8.00-8.15

2. Za początek pracy rano i popołudniu uważa

się apel. za koniec zejście z pola. O ile pole leży

dalej - niż 2 km od podw6rza, robotnika należy

zwolnić z pracy o 10 minut wcześniej w stosunku

do każdego l km powyżej 2 km.

3. W razie pilnej potrzeby powyższy podział

rozpoczęcia i końca pracy oraz przerw jedzeniowych może być zmieniony przez pracodawcę, jednakże tylko w ten sposób, by ogólna ilość godzin

pracy pozostała ta sama.

4. Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobowiązani do pracy poza

wytej określonym czasem, lecz za osobnem wynagrodzeniem, po cenach za godzinę o 25 % wyż­

szych według budżetu. Wynagrodzenie za nadgodziny nie ma zastosowania, jeżeli pracodawca

udzielił robotnikowi następnego dnia urlopu na

czas o 25 % dłuższy, niż trwała praca ponad normę dnia poprzedniego. Do robotników pobierających wynagrodzenie za roboty wykonane poza

unormowanym wyżej czasem pracy · nie zalicza

się pastuchów, stróżów nocnych i dozorców, o ile

wykonywane przez nich roboty nie przekraczają

zakresu ich zwykłych obowiązków.

5. Samowolne opuszczenie roboty podczas

godzin pracy, jak i samowolne spóźnienie się do

pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia

w S'tosunku procentowym, jak przy nadgodzinach.

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-130

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-2.00

12-200

12 - 200

12-1.30

12 -1.30

12 -1.30

12-130

12-1.30

12-1.30

12-130

1.2-1.30

12-1.30

I

Ilość

Podwieczorek

I

-4-4.30

4-4.30

4-430

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

--

zaś otrzymują wynagrodzenie

godzin

za-

ciężnicy kategorji IV.

§ 11.

Str6że nocni.

1. Wynagrodzenie stróż6w reguluje § 18.

Praca stróżów rozpoczyna się wieczorem z odejściem fornali z podwórza, a kończy się rano

z przyjściem fornali na podwórze. Pozatem winni stróże pełnić służbę w podwórzu w czasie

przerwy obiadowej. Gdzie niema zwy<:zaju stróżowania w czasie przerwy obiadowej, tam można

zatrudniać stróża (poza stróżowaniem)

dziennie

3 godziny i to w czasie od 1 kwietnia do 30

września włącznie.

2. Na czas warty zimowej majątek obowią­

zany jest dostarczyć str6żowi kożuch, który pozostaje własnością pracodawcy.

§ 12~

Praca w dni świąteczne.

1. Praca w dni świąteczne może być wykonana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzeniem, wynoszącem 50 % więcej od odnośnej kategorji; . w gorzelniach i krochmalniach na tądanie

pracodawcy praca odbywa się zgodnie z usta§ 10.

wą z dnia 1.8 grudnia 1919 r. (Dz. U. R. P. Nr. 94,

poz. 734 z r. 1933) i również po cenach o 50 %

Oprzęt inwentarza.

Wyższych od dziennego zarobku.

2. Jako dni świąteczne uważa się następują­

1. Oprzęt inwent.arza odbywa się p'()za go- ce: 1) wszystkie niedziele, 2) 1 stycznia Nowy

dzinami pracy bez specjalnej dopł,aty. Wstawa- Rok, 3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 lutego Matnie do oprzętu inwentarza oraz naszykowanie ki Boskiej Gromnicznej, 5) 2 święto Wielkiejnowozów i narzędzi powinno mieć miejsce nie . cy, 6) 3 maja Święto Narodowe, 7) Wniebowstą­

wcześniej, niż na 2 godziny przed rozpoczęciem

pieni~,

8) Zielone Świątki,

9) Boże Ciało,

pracy.

_

10) 29 czerwca św. Piotra i Pawła, 11) 15 sierp2. ObrOK, siano i t. p. pokarm dla inwenta- nia Wniebowzięcie, 12) l listopada Wszystkich

rza ma być przygotowany uprzednio w godzinach Świętych, 13) 8 grudnia. Niepokalane Poczęcie,

pracy w miejscach na to przeznaczonych. Kole';- 14) święta Bożego Narodzenia.

ne sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury w

§ 13.

dni świąteczne obowiązują wszystkich fornali i

ręczniaków bez specjalnej dopłaty.

Wyjątkowa przerwa w pracy.

3. Pastuch jest wolny od pracy co trzeci

dzień świąteczny (niędzi~la i święta) i na ten czas,

W dni uleWne i wyjątkowej niepogody robojak również w razie jego choroby, zosbaje zastą­

ty

w

polu wykonywane być nie powinny.

piony przez łnnych wyznaczonych w tym celu

pracowników.

§ 14.

4. Ręczniacy obowiązani są w razie zapotrzebowania stawić się w zastępstwie fornali i paStosunek wzajemny.

sterzy za odszkodowaniem w wysokości różnicy

pełnych zarobków ręczniaka w stosunku do for1. Placodawców oraz ich zastępców obowią­

nala.

zuje grzeczne traktowanie pracownika i ścisłe

5. W razie zastępowania paS'terza tylko w przestrzeganie warunków umowy, a zwłaszcza reniedZliele i święta otrzymuje ręczniak wynagro- gularne wypłacanie świadczeń i płac przewidziadzenie w wysokości pełnego budżetu dziennego, nych orzeczeniem.

o ile to nie jest dzień jego normalnego dyżuru.

2. Pracowników obowiązuje grzeczność wo6. Do pielęgnowania chorego inwentarza po- bec pracodawców i ich zastępców, ścisłe przestrzeza godzinami pracy winien pracownik stawić się ganie zawartych umów, pilne i sumienne spełnia­

za osobnem wynagrodzeniem.

nie obowiązków, dążność do największej wydajno7. Wynagrodzenie nie należy się, o ile zosta- ści pracy i stosowanie się do wszystkich zarządzeń

nie stwierdzone przez weterynarza, że choroba pracodawcy lub jego zastępcy, odnoszących się do

zwierzęcia

została spowodowana przez pra- _wykonania obowiązków służbowych, oraz przestrzeganie wszystkich przepisów porządkowych

cownika.

w obrębie folwarku, jak też dbałe i staranne obchodzenie się z powierzonym sobie 1!lwenŁarzem

Sianie nawOzów sztucznych.

żywym i martwym.

8. Do siania nawozów sztucznych pracodaw§ 15.

ca daje pracownikowi worek i dopłaca od 1 ha

20 groszy, prócz tego przy sianiu nawozów

Warunki

sztucznych gryzących, a zwłaszcza .Iazotniaku

, wynagrodzenia.

wapna, nie mogą być zatrudnione kobiety; pra1. Zgodnie z § 18 niniejszego orzecze~ia! orcownicy używani do siania azotniaku i wapna

dynarjusze

pobierają płace gotówkowe mIeSIęcz­

maja. otrzymać ochraniacze na oczy i odpowiednie

zdołu.

nie ubranie.

2. Wypłata pensji winna nastąpić nie później,

jak

7-go

następnego miesiąca.

Przemysł rolny.

9. Ręczniacy i chałupnicy zatrudnieni przejkiowo w przemyśle rolnym otrzymują za ten C1Jll.S

wynagrodzenie !lie niższe, niż fornale, zaciężn!cy

§ 16.

1. Ordynarje wydaje s.ię miesi.ę<:znie i to w

pIerwszych dw6ch łygodmach katdego mIeSIące.

Nr. 10.

2. W razie niemożności wydania należnej ordynarji w tym terminie, ustalenie terminu ma nasl. ąpić w drodze bezpośredniego porozumienia

stron przy pośrednictwie Inspektora Pracy lub też

w drodze rozjemczej. Zboże wydawane na ordynarję musi być zdrowe i dobrze oczyszczone w

gatunku, jaki posiada majątek.

§ 17,

1. Skład ordynarji

9,5 kwintala żyta,

3 kwintale jęczmienia,

1,5 kwintala pszenicy,

1 kwintal grochu.

2. Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Gdzie się grochu i pszenicy

w dostatecznej ilości nie sprząta, otrzymuje deputant p6ł kwintala grochu, a resztę w gotówce

podług cen giełdowych, pół kwintala pszenicy, a

resztę w życie z dopłatą różnicy cen pszenicy w

dzień wypłaty; pracodawca może zamiast dopłat

w gotówce wydać odpowiednią ilość żyła. W tych

majątkach, gdzie nie sieje się ani grochu ani pszenicy, wydaje pracodawca równą ilość żyta.

3. Robotnicy, którzy w ciągu roku kontraktowego ożenili się, mogą być godzeni na ordynarję w zbożu w ilości 14 kwintali.

4. Potrącenia mogą nastąpić z ilości żyta lubjęczmienia w naturze i przewidzianych w tabeli.

5. W wypadkach wspólnego mieszkania robotnika z rodziną pobierającą już cały opał, otrzy- .

muje on do końca roku służbowego połowę opału, resztę deputatu bez zmiany.

§ 18.

Województwo poznańskie.

1. Pensję i ordynarię na rok 1936/37, ustala

się jak następuje

a} pensji rocznej zł 126 dla ręczniaków, zł

144 dla stróżów, skotarzy, oprzętaczy

i polowych; zł. 162 - dla fornali pracują­

cych stale końmi, oraz

b} ordynarji 15 kwintali obowiązuje w województwie poznańskiem wszystkie powiaty.

2. W majątkach powiatu inowrocławskiego

1 b. strzelińskiego, które w roku 1923/24, wydawały 16,5 kwintali ordynarii, w roku 1936/37 ordynarja wynosić będzie 15,5 kwintali.

Wo;ewództwo pomorskie.

3. Pensję i ordynarję na rok 1936/37 ustala

się, jak następuje

a) pensji rocznej zł. 126 dla ręczniaków, zł.

144 dla stróżów, skotarzy, oprzętaczy

i wartowników, zł. 162 dla fornali pracującyi::h stale końmi oraz

b) ordynarji 15 kwintali obowiązuje w wojew6dztwie pomorskiem wszystkie powiaty.

Oprzęta.cze żonaci otrzymują ponadto od

każdego odsadzonego prosięcia 10 groszy, a od

sprzedaży dorosłej sztuki 50 groszy.

5. W powiatach b. wejherowskim, kartuskim, puckim, kościerzyńskim, choj·n ickim i tucholskim z.a obopólną pisemną umową wzamianzboża mogą być wydawane świadczenia, nieprzewidziane niniejszem orzeczeniem, jak trzymanie gę­

ei, owiec, dzierżawienie roli, wydawanie siana

itp.; zastrzega się jednak, że najmniej 13 kwintali

winne być wydawane w zbożu. O ile robotnicy

z wyżej wymienionych świadczeń nie korzystają

4.

otrzymują ordynarję przewidzianą powyżej.

6. W powiatach gniewskim, starogardzkim

i tczewskim obowiązuje dla wszystkich kategoryj

ordynarjuszy, ręczniaków, fornali, stróżów itp. ordynarji w życie o 1 kwintal rocznie więcej.

§ 19.

Praca i płaca kobiet.

1. Żony'pracowników nie mogą być zmuszane do pracy. Dojenie krów i inne roboty oo.bywają się na zasadzie osobnej umowy (par. 7 dział IV).

2. Czas pracy i wynagrodzenie pozostawia

się do każdorazowej obopólnej umowy.

§ 20.

Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki.

Województwo pozna6skie.

1. Deputatnicy dostają 30 kwintali zdrowych i suchych ziemniaków.

2. Ziemniaki nieharfowane, wydane. wprost

z pola od ręki podczas wykopek, liczy Slę szefel

55 kg za 50 kg.

.

.

3. Ziemniaki harfowane lub z kopca hczy SIę

na wagę.

. •

4. IWli uprawionej pod ziemmaki -?t~y

muje deputatnik 25 arów, w tem p~ynaJDUUeJ

12 ~ aróW ogrodu nawożcmel!O pełn, DUerzwą co

drugi rok, w polu zaś co rok. POR tem otrzymaie 4 ary roli pod kapuśnik.

MONITOR POLSKI. -

Nr. 10.

5.

Połowa

roli powinna być wydana przy

początku sezonu sadzenia, druga ~aś najpóźniej

w połowie czasu sadzenia ziemniaków na polach

pracodawcy.

6. 25 arów przy dobrowolnej lub jakąkol­

wiek przyczyną spowodowanej zamianie roli na

ziemniaki równa się 30 kwintalom ziemniaków

i odwrotnie.

7. &ola pod len 3 ary nie jest obowiązko­

wa i podlega obopólnej umowie. Co do ogrodów

i rozsadników przy domach zostawia się dawniejsze lokalne zwyczaje.

Wo;ewództwo pomorskie

8. W województwie pomorskiem deputatnir:y otrzymują 37 1/2 arów roli uprawnionej, namierzwionej i obrobionej końmi. Obróbka ręczna ziemniaków należy do deputatników. Połowę roH pod

ziemniaki wydaje się na początku, zaś drugą

część w połowie sadzenia ziemniaków na polach

praoodawcy. Wszelkie ziemie powinny być obrobione najpóźniej do 30 maja. Oprócz powyższej

roli otrzymuje deputatnik 15 kwintali ziemniaków

suchych i zdrowych, które za obopólnem porozumieniem mogą być zmienione na 12% ,a rów ziemi

pod ziemniaki. Tam, gdzie ogrody są stale odgraniczone od siebie, pozostają w dotychczasowym

stąnie, z tem jednakże, że o ile ogród jest większy

od 12 1/2 arów różnicę odlicza się od roli. Dalej

f)lrzymuje deputatnik kapuśnik wielkości 3 ary.

9. Ogródków bezpośrednich przy domach t.

zw. rozsadników nie wlicza się w rolę. Rola pod

len 3 ary nie j,e st obowiązkową i podlega obopólnej umowie.

Dla obu województw

10.

W ogródkach i rozsadnikach nie wolno

uprawiać ziemniaków. Zak,a z uprawy ziemniaków

dotyczy również miejsc, na których ziemniaki były w ostatnich 3 latach kopcowane lub przechowywane oraz pól w odległości 15 m od domów

zamieszkałych i chlewów. Ziemia pod ziemniaki

powinna . zasadniczo przychodzić w normalnym

płodozmianie. W każdym razie ziemniaki nie

mogą być sadzone corocznie na tem samem miej-

scu, przyczem dotyczy to zarówno ziemi wydanej

w polu, jak i w stale ,odgraniczonych ogrodach.

11. W majątkach prowadzących hodowlę

ziemniaka oraz w majątkach, położonych w pasach ochronnych, określonych przez Urząd Wojewódzid, pracodawca ma prawo zamiast ziemi pod

ziemnialu wydawać ziemniaki gotowe, z tem jednak, że pracownik powinien otrzymać przynajmniej 12X ara ziemi pod wczesne zLemniaki i warzywa.

12. Pracodawca ma prawo wydawania ziemniaków do sadzenia, wyznaczenia roli pod ziemniaki i zarządzenia sadzenia gatunków rakoodpornych. W ostatnim wypadku powinien pracodawca wymienić pracownikowi sadzonki i to w

stosunku 50 kg za 50 kg. Przy zmianie miejsc

pracy ziemniaków przewozić nie wolno. Pracodawca, od którego pracownik odchodzi, zobowią­

zany jest odebrać od pracownika posiadane przez

niego ziemniaki po cenie (przy zmianie miejsca

pracy na 1 kwietnia 1936 r.) 4 zł. za 100 kg ziemniaków zdrowych z zawartością ziemi nie wyżej,

jak 5 %, wydając jemu jednocześnie odpowiednie

poświadczenie. Pracodawca, który tegoż pracownika ugodzi, obowiązany jest na jego żądanie wydać mu tę samą ilość ziemniaków i po tej samej

cenie. Jeżeli nowougodzony pracownik ma zamiar

sprzedać otrzymane od pracodawcy ziemniaki, to

pra~odaw~y pr.zysługuje prawo ich odkupieni.a po

ceme, po JakIej pracodawca te ziemniaki pracowni.kowi odstąpił.

§ 21.

Utrzymanie inwentarza.

Województwo poznańskie

1. Każdy deputatnik ma prawo trzymania

jednej krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch

krów.

2. Pracodawca daje latem wolne utrzymanie

dla każdej krowy objętej kontraktem, na wystarczającem pastwi~kupod dozorem odpowiedniego

pasterza. W raZIe braku wystarczającego pastwiska należy wydać ~dpo,:"iednią ilość zielonej paszy. Na zimę wydaje SIę n.a każdą kontraktem

przewidzianą k~owę 15 ~wintali buraków pastewnych l?b ~rukW1,. lub. z.~ obopólną zgodą 4 ary roli

!lpra':"l~neJ, nadaJącej SIę pod okopowe, oraz słomę

Jarą l SIeczkę na paszę.

.

3. ~dzi.e !liema pastwiska, ani zielonej pany wydaje SIę mną.

. 4.. ~ powiatach, .gdzie było w zwyczaju wy_

dawame SIana, z~ycz.aJ ten pozostaje nadal.

. 5. Deputatmk, który umówił się, że nie bę­

dZle trzymać krowy, lub o ile mu krowa padła

a władze państwowe nie przyznały odszko~

dowania, pobiera 2 litry mleka tłustego i 3 li~

try mleka odtłuszczonego dziennie.

O ile

władze państwowe odszkodowanie przyznały,

3

Dnia 14 stycznia 1936 r.

a krowy z powodu zarazy trzymać nie wolno, natenczas deputatnik pobiera również mleko jak

wyżej aż do uchylenia zakazu. Gdzie mleka dać

nie można, płaci pracodawca za 2 litry mleka peł­

nego i 3 litry mleka odtłuszczonego taką cenę, jaką płaci najbliższa mleczarnia producentowi lub

wynagrodzenie przewidziane w budżecie w każ­

dym kwartale.

6. W majątkach, gdzie istnieje dotychczas

zwyczaj trzymania więcej, niż jednej krowy, zwyczaj ten pozostaje nadal. Kto nie ma krowy, może

lrzymać dwie kozy dójki i dwa koźlęta na tych

samych warunkach. W razie, jeżeli deputatnik

umówił się, że będzie trzymać jedną kozę i jedno

koźlę, otrzymywać on będzie jako ekwiwalent 1

litr mleka pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczone­

go oraz połowę pastewnych buraków względnie

roli.

7. Ściółkę dostarcza pracodawca w tej ilolSci i gatunku, j,ak dla inwentarza domindalnego,

Nawóz należy do pracodawcy.

Województwo pomorskie

8. K.ażdy deputatnik ma prawo trzymać

kr?wę a przy trzech zaciężnikach - dwie krowy.

1 metr szczapów twardego drzewa = 3 kwintalom węgla.

1 metr sZICzapów miękkiegod~ęwa = 2'"

kwintalom węgla.

1 metr wałków 7 - 12 cm grubych miękiego

drzewa = 2 kwintalom węgla.

l metr wałków 7 - 12. cm grubych twardego

drzewa = 2 Y, kwintalom węgla.

Wałki ponad 12 cm uważa się za szczapy.

1 metr pieńków łupanych

1,5 kwintalom

węgla.

=

1 metr pieńków z głową = 2 kwintalom wę·

gla.

1 kupka gałęzi II kl. 2 X 2 X 2,5 = 2 kwinta"

10m węgla.

1000 cegiełek torfu prasowanego

3,5 kwintalom węgla.

1000 cegiełek torfu nieprasowanego = 2,5

kwintalom węgla. ,~

1 kwintal normalnego suchego torfu prasowanego = Y. kwintala węgla.

1,5 kwintala nienormalnego suchego torfu

nieprasowanego = Y. kwintala węgla.

2. Co do drzewa, to pracownik powinien

otrzymać 6 metrów szczapów lub wałkówj w majątkach, gdzie drzewa szczapowego w dostatecznej ilości dostać nie można, wydaje się conajmniej 4 metry szczapowego drzewa lub wałków

i conajmniej 10 kwintali węgla i resztę opału, wedle powyższej tabeli.

3. Gałęzie wydawać można do 31 lipca

włącznie. Chrustu nie zalicza się do gałęzi.

4. O ile pomiędzy pracodawcą a pracownikiem wynikną na podstawie jakości torfu nieporozumienia, mogą delegować terytorialne organizacje po jednym przedstawicielu celem rozstrzygnięcia sporu. Opał wydaje się co pół roku, a co-najmniej na kwartał zgóry.

5. Do drzew twardych zalicza się: dąb, buk,

grab, akację, klon, wiąz, modrzew, brzozę i olszę.

=

Gdyby na trzeciego zaciężllika w myśl umowy deputatnik nie trzymał krowy, otrzymuje 1 litr mleka pełnego i 1 litr mleka odtłuszczonego dziennie.

9. Pracodawca zobowiązany jest dla każdej

krowy wydzielić wystarczającą paszę, a gdyby

pastwisko nie było odpowiednie, stosowną ilość

paszy na każdą krowę, a mianowicie: w zimie 15

kwintali buraków pastewnych lub brukwi, słomy

(paszy) sieczkij siano o ile możności wydawać się

będzie ' podług lokalnych stosunków jak dotychczas.

10. Tam, gdzie brak pastwiska i zielonej paszy, wydaje się 7,5 kg kiszonych liści lub 7,5 kg

kiszonych wytłoków, albo 0,5 kg suchych wytło­

ków, albo wreszcie 15 litrów wywaru na sdukę

dziennie z wystarczającą ilością sieczki.

§ 24.

11. Gdzie zimową porą wydaje się paszę w

Mieszkanie.

postaci liści, wywaru lub wytłoków, tam odpada

stosowna ilość ćwikły lub brukwi.

1. Mieszkanie pracownika musi składać się

12. Okopowizny, które wydaje się w zimie

na każdą krowę, można za obopólną zgodą zmie- conaamniej z iednej izby z podłogą drewnianą

or,a z komory.

nić na 4 ary roli, zdatnej pod okopowiznę. Sło­

.

2. Izby winny być wytynkowane ze szczelmę na podściółkę pod krowy i do użytku domo.

wego daje się podług potrzeby. Nawóz należy do netni drzwiami i oknami.

pracodawcy.

3. W oknach mają być całe szyby; - wra13. Prawo trzymania przychówku służy zie stłuczenia szyby pracownik jest zobowiązany

tym, którym dotychczas było dozwolone. Depu- wstawić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapno do bietatnik, który umówił się, że nie będzie trzymać lenia dostarcza pracodawca dwa razy do roku w

krowy, lub o ile krowa mu padła, a władze p.ań­ ogólnej ilości 15 kg na mieszkanie. Podłogi mają

siwowe nie przyznały odszkodowania, pobiera 2 być położone.

4. Piece mają być doprowadzone do politry mleka tłustego i 2 litry mleka odtłuszczone­

go dziennie. O ile władze państwowe odszkodo- rządku przed l listopada 1936. Mieszkania mają

wanie przyznały, a krowy z powodu zarazy trzy- być z szczelnym dachemj tam gdzie dachy

mać nie wolno, natenczas

deputatnik pobiera są popsute, muszą być naprawione w ciągu mi.esiecy letnich. W majątkach, gdzie woda zacieka do

również mleko lak wyżej aż do uchylenia zakazu.

Gdzie mleka dać nie można, płaci pracodawca za piwni,c i mieszkań pracowników, winny być one

2 litry mleka pełnego i 2 litry mleka odtłuszczo­ zabezpieczone w ciągu lata od wody napływowej.

5. Pracodawca i pracownicy winni dbać, aby

nego taką cenę, jaką płaci najbHższa mleczarnia

producentowi lub wynagrodzenie przewidziane w otoczenie mieszkań pracowników było higjen.iczne. Obowiązuje wybrukowanie dostępu do stubudżecie w każdym kwartale.

dzien, oraz zastąpienie zgniłych 'Cembrzyn nowemi,

Dla województwa poznańskiego i pomorskiego. lub też zapewni,enie pracownikom w inny sposób

zdrowej i czystej wody do picia.

6. Zbiorniki na nawóz nie mogą znajdować

14. Ordynariusze, którzy utrzymują konsię

w

bliższej odległości, aniżeli 20 metrów od

traktowo tylko jedną krowę, otrzymują w okresie

suchego stania krowy 90 litrów pełnego mleka mieszkań służbowych. Pracownicy maią składać

nawóz ze swoich chlewów w przeznaczonem na

rocznie.

15. W majątkach, które mleka na sprzedaż to miejscu. W pobliżu mieszkań mają znajdować

nie posiadają, wzamian mleka może być wypłaco­ się zasłonięte ustępy w dostatecznej ilości, które

ny równoważnik w grłówce podług cen miejsco- pracownicy obowiązani są trzymać w porządku

i czystości. Gdzie jest odpowiednie pomieszczenie

wych.

16. Jako okres zimowy uważa się czas od w dotychczasowych budynka'ch, jak również przy

mieszkaniach nowobudowanych, powinna być

spędzenia krów z pastwh:ka do wypędzenia tychurządzona łaźnia.

.

że na pastwisko.

17. Do paszy, wydawanej w postaci okopo7. W innych majątka ch, o ile tylko istnieje

wych dla krów, nie może mieć pretensji nowo możliwość, pracodawcy są obowiązani do urzą­

sprowadzony pracownik w początku roku służ­ dzenia kąpieli.

bowego, natomiast odchodzącemu w końcu roku

8. Pożądane jest, aby pracodawcy mający w

służbowego pracownikowi nie może być ta pasza

folwarku elektryczność, wprowadzili ją domieszpotrącona.

kania pracowników. Koszty prądu płaci pracownik.

§ 22.

9. Pracownicy są zobowiązani utrzymywać

mieszkania w porządku; trzymanie inwentarza w

1. Pracownik ma prawo trzymać dowolną mieszkaniu jest stanowczo wzbronione.

ilość trzody chlewnej w granicach istnieiącego

10. Sublokatorów poza rodzicami i dziećmi

pomieszczenia w chlewach czeladnich. Trzyma- pracownika nie wolno przyjmować bez zgody pranie kur jest dozwolone. Trzymanie zaś gęsi, ka- codawcy, któremu przy godzeniu ma być zamelczek, gołębi, królików i t. p. zależy od obopólnej dowany skł.ad rodziny pracownika.

umowy.

2. Ponadto w województwie pomorskiem w

§ 25.

majątkach, w których dotychczas był zwyczaj

trzymania owiec, pozostaje nadal, o ile on nie był Pomieszczenie

dla

inwentarza,

okopowyell

uważany jako ekwiwalent za zniżkę deputatu.

i opału.

§ 23.

O p a ł.

1. Jako normę opału ustanawia się: 32%

kwinta1a węgla, z wyjątkiem miału, pospółki

i grysiku, pod warunkiem, że dozwolona jest na$tępu.iąca wymiana

1. Pracownik otrzymuje pomieszczenie na

ziemniaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej

czeladnej oborze lub w specjalnie przeznaczonym

na to budynku oraz pomieszczenie dla dwóch

sztuk trzody chlewnej i pomieszczeni·e na opał.

2. Słomę do sienników, przykrywania ziemniaków i podściółkę wydaje się w miarę możności

i potrzeby.

MONITOR POLSKI. -

§ 26.

Wdowy i emeryci.

t. Wdowy z jednym zaciężnikiem otrzymuią

conajmniej jedną czwartą część deputatu ręcz­

niaka.

2. W dowy z dwoma zaciężnikami otrzymują

jedną trzecią deputatu.

J. Wdowy, które chodzą do pracy w myśl

par. 19 oraz posyłają stały zaciąg do pracy, mają

prawo trzymania krowy na warunkach § 21.

Wrazi-e nie trzymania krowy upadają wszelkie

odszkodowania. Jeżeli wdowa ma trzech zaciężni­

ków, z których jeden odpowiada warunkom IV kategorii zaciężników, pobiera tenże deputat i zasługi ręczniaka. Osobne świadczenia dla wdowy

w takim razie upadają.

4. Dalsi

zaciężnicy

pobierają

deputat

i dniówkę odnośnej kategorii zaciężników.

OchronkL

Zakładanie ochronek

5.

majątkach zaleca się.

W

poszczególnych

§ 27.

Urlopy.

1. Pracownik otrzymuje w cią~roku 10 dni

uriopu w dni nieświąteczne bez potrącenia świad­

czeń i pensji. Wybór dni urlopu odbywa się w porozumieniu z pracodawcą z wyjątkiem wyjoa'zdów,

spowodowanych piśmiennem wezwaniem związ­

ków zawodowych. W tych bowiem wypadkach

winie~ I?racodawca ~godzić się na zaproponowany dZlen urlopu dla Jednego robotnika danej majętności tego samego dnia.

2; W cza~ie piln~ch robót, jak zasiewy, żni­

wa, sIanokosy l kopama, urlopy mogą być udzie!one w wypadkach tylko wyjątkowo pilnych. WyJa.zdy ws~utek wezwania urzędów państwowych

nIe są wlIczone do urlopów. O ile pracodawca

zgadza się na łączne dwa lub trzy dni urlopu,

które. o.bejmują jedno święto, dzień ten liczy się

za dZlen urlopu. Poza tem odchodzącemu robotnikowi należy się 6 dni wolnych do wyszukania

pracy.

§ 28.

Strawne.

1. Pracownikowi wysłanemu w dro!!ę należy

się tytułem strawnego za całą dobę 1,80 zł, za

obiad 1,00 zł, za kolację 70 groszy.

2. Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie pocią­

ga za sobą wypłaty strawnego. W drodze godziny

pracy nie obowiązują.

§ 29.

Furmanki.

1. Pracownicy otrzymują

a) zbiorową furmankę do jednego z najbliż­

szych młynów i z młyna;

b) do zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych wyprodukowanych w tymże folwarku;

c) po księdza, z chrztem, ślubem i pogrzebem.

2. Deputatnikowi, jadącemu wysłaną w interesie pracowników furmanką w dni powszednie

czy świąteczne, nie należy się żadne dodatkowe

wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy w dni

świąteczne do kościoła. Wyjazdy, noszące wyraź­

ny charakter wyjazdów prywatnych pracodawców

poza godzinami pracy, winny być wynagrodzone

jak praca poza godzinami służbowemi a więc o 25

procent, a w dni świąteczne o 50 procent więcej'.

J. Pracodawca daje raz na miesiąc (w niedzielę i święta) starym ułomnym ludziom wóz zbiorowy do kościoła i z powrotem ponad odległość

J km, lecz ,t ylko na główne nabożeństwa.

§ 30.

Obowiązek pracodawc6w względem Biur Pośred­

nictwa Pracy.

Wszyscy pracodawcy obowiązani są w terminie ustawowym, t. j. w ciągu 3 dni, zawiadomić odnośne Biura Pośrednictwa Pra~y przy Funduszu

Pracy zarówno o każdem wypowiedzeniu miejsca robotnikowi rolnemu, jakoteż okażdem 'wolnem miejscu (Rozporządzenie Ministra Pracy

i Opieki Społecznej z dnia 15 lutego 1923 r. -Dz.

U. R. P. Nr. 18, poz. 123).

DZIAŁ

II. DOZORCY, RZEMIEśLNICY I ,W YKWALIFIKOWANI PRACOWNICY.

§1.

Dział niniejszy dotyczy z jedneą strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej strony zaś

włódarzy" ow~zarZYł kowal~ kołodziei, stolarzy.

Dnia 14 stycznia 1936 r.

ślusarzy, mechaników, szoferów folwarcznych)

ogrodników, chmielarzy, rybaków i t. p. stałych

pracowników wykwalifikowanych, zatrudnionych

w gospodarstwach rolnych.

§ 2.

1. Obowiązują następujące §§ działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy

i płacy dla ordynariuszy: 2, 3, 4, S, 6, 1, 9, 12, 14.

20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29 i 30 oraz 2-gi ustęp

§ 15.

2, §§ 9 i 12 działu I niniejszego orzeczenia,

ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy, nie tyczą się ogrodników, chmielarzy, rybaków i t. p. pracowników, charakter zajęcia których powoduJe konieczność wykonywania pewnych czynności poza ustalonym czasem pracy

dziennej.

§ 3.

1. § 2 działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy,

obowiązuje z wyjątkiem terminu rozpoczęcia roku służbowego, który to termin uzależnia się od

istniejących zwyczajów, stosownie do danego fachu, nie dotyczy to jednak kowali, kołodziei i włó­

darzy.

2. Dla kowali, kołodziej i włódarzy kończy

się rok służbowy w roku 1936 z terminem zastrzeżonym w indywidualnej umowie. Nowa zawarta

umowa nie może przekraczać terminu dnia Jl

marca 1931 r.

§ 4.

Województwo Poznańskie.

1. Włódarze i stangreci oraz kwalifikowani

owczarze otrzymują ordynarję według obopólnej

umowy, pensję zaś roczną równającą si~ niemniej

jak 180 złotym.

2. 'Pozatem kwalifikowani owczarze otrzymuj" 2 b.aki za zwrotem skóry. Tantjemę daje się

następującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchowane go (odr,adzo!)f'go) jagnięcia 0,50 zł, od barana

sprzedanego do chuwu 2 zł i od dorosłych owiec

za każde 50 sztuk 1/2 kg wełny.

J. Kowale i kołodzieje z egzaminem mistrza

albo t~ż czeladnika conajm\liej z lO-letnią praktyką, wliczają" 3 lata nauki, otrzymują minimum

miesięcznie zł 2C pensji.

4. Za używanie własnych narzędzi - kwartalnie 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bezpłatnie. r(,wnież świderki dla kowali, które stanowią wła~n'~~ć prac0dJwcy.

5. D~pL.t~t pozostaje jak dotychczas, jednakże

nie ronh-i. jak 20 kwintali zboża. W miejscowościach. ~dZ1C w rl.'ku 1919 rzemieślnicy trzymali

2 krowy. zWYC7aj lcn pozostaje nadal.

6. W razie n:etrzymania drugiej krowy, pobiera rzemieslnik takie odszkodowanie, jakie

w tym wypadku przysługuje ordynarjuszowi, mającemu trzech za(,l~żników, lecz tylko wtenczas,

gdy przez cały rok drugiej krowy nie trzyma.

7. !łmrarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają

zasługi i orcl)onarj(: podług obopólnej umowy, jednak nie mni~'j jak dotychczas. Płace uczniów normuje si~ lia podslawie płacy i deputatu dla zaciężników .

S Pob,ny dh czeladników pozostawia się do

obopólnej U!110 .vy, lub unormowania na zasadzie

płacy powiatowo - miejskiej.

9. Wynagrodzenie za obsługiwanie maszyn

pr1.y młóceniu i ('J ce pozostawia się obopólnemu

porozumieniu.

Województwo Pomorskie.

10. W województwIe pomorskiem kowale, ko-

łodzieje, cieśle, murarze i siodlarze, którzy zło ż yli

egzamin i mają S-letnią praktykę za sobą, otrzymuj" zapłatę w gotówce łącznie z odszkodowaniem za użycie własnych narzędzi zł 30 miesięcz­

nie, a w powiecie tczewskim otrzymują ponadto

rocznie 1 kwintal żyta w ordynarji więcej; deputat dla rzemieślników wynosi 16,5 kwintala zboża.

11. Pilniki dostarcza pracodawca, jako też

i świderki dla kowali, które stanowią własność

pracodawcy.

12. Dozorcy rolni, jako to: włódarze i karbowi otrzymują ordynarjęjak rzemieślnicy, a pensję

conajmniej o 25 procent wyższą od pensji ordynarjusza.

13. Uczniowie otrzymują deputat i gotówkę

podług lat, jak zaciężnicy. Pobory czeladników

pozostawia się do unormowania na zasadzi~ pła­

cy powiatowo - miejskiej lub według obopólnej

umowy.

14. Kwalifikowani owczarze i żonaci pomocnicy otrzymują ordynarię nie mniejszą, jak ręcz­

niacy. Wynagrodzenie w gotówce wynosi 198 zł

rocznie. Tantjema . od sprzedaży podlega obopólnej umowie, wynosi jednak nie mniej, niż 1 procent ceny sprzedaży. Określenie tantjemy od odhodowanego jagnięcia i innych pozostawia się indywidualne; umowie.

Nr. 10.

~5. :Vynagrodz,enie. roczne ogrodników pozostawIa SIę do obopolne) umowy z tem, że nie może być niższe niż dotychczas. Płace uczniów no~

muje się na podstawie płacy i deputatu dla za-

ciężników.

16. Pasterze otrzymują pensję zł 144 i deputat jak fornale i od każdego cielęcia odchowanego

do 10 tygodni 25 groszy, od sprzedaży dorosłej

sztuki 1 zł.

DZIAŁ

m. CHAŁUPNICY.

§ 1.

Wojew6dztwo Pozna6skie.

1. Chałupnicy, którzy obowiązują się kontrakrocznym conajmniej na 210 dni J'oboczych

otrzymują rocznie deputatu

ł

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala grochu,

1/2 kwintala pszenicy,

1/2 hektara roli pod ziemniaki,

na tyc.h samych warunkach co ordynarjusz danego majątku, z tem zastrzeżeniem że wzamian za

1/4 hektara roli można dać 30 kwintali ziemniaków. Dalej otrzymuje chałupnik 2 wolne furmanki

do zwiezienia opału w odległości 10 km. Jeżeli

niema możliwości nabyda drzewa w odległości

10 km, uwzględnia się furmanki od rana do ' wiec~ora z wyjątkiem czasu zasiewów i żniw. Zaleca

SIę pracodawcom, którzy sprzedają torf lub drzeW?, by przy sprzedaży uwzględniali w pierwszej

mIerze chałupników.

.

2. Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimowych 1.15 zł, w miesiącach letnich 1.90 zł.

Dziewc~ęta i chłopcy chałupnika otrzymują wynagrodzenIe w gotówce i w naturaljach, jak zacięż­

nicy odnośnej kategorji, a za obopólną umową deputat można przeliczyć na gotówkę.

tem

W ójewództwo Pomorskie. ,

. 3 .. Wolnym robotnikiem względnie ~bałupni­

klem Jest ten, który zgodził się wyraźnie jako taki

kontraktem rocznym conajmniej na 270 dni roboczych.

4. Zonaci i nieżonaci parobcy ponad lat 21,

zdolni do wszelkiej pracy, to j. do kosy ....::.. otrzymują za każdy dzień pracy, prócz gotówki: 2 kg żyta,

112 kg jęczmienia,

1/4 kg pszenicy,

114 kg grochu - oraz rocznie

18 kwin,tali węgla,

6 kwintali słomy,

15 kwintali ziemniaków i

3'8 hektara roli na tych samych warunkach, jak

ordynarjusz danego majątku z tem zastrzeżeni.em,

że za 1/4 hektara roli można dać 30 kwintali ziemniaków. Wszelka obróbka rolna i zwiezienie świad­

czeń należy do pracodawcy.

5. Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zi·

mowych zł 0.15, w miesiącach letnich zł 1.35.

Dziewczęta i chłopcy wolnego robotnika otrzymują wynagrodzenie w gotówce i w naturaljach jak

zaciężnicy odnośnej kategorii; za obopólną umową

deputat ,można przeliczyć na gotówkę.

§ 2.

1. W województwach: poznańskiem i pomorskiem chałupnik lub wolny robotnik zgodzony na

cały rok, mieszkający w służbowem mieszkaniu

i mający krowę na dworskiej oborze na tych samych wamnkach co ordynarjusz, otrzymuje mniej

roli pod ziemniaki o 114 hektara, w czem wartość

mieszka.ma u&lala się na 10 arów.

2. Pracodaw,;y winni zatrudniać chałupników..

(robotników wolnych), ci zaś mają obowiązek

przychod.~enia do pr~cy przez cały rok. Wyjątki

od tej reguły są dozwolone za uprzedniem porozumieniem z pracodawcą.

3. Prócz powyższego obowiązują następują­

ce paragrafy działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszów: 2, 3, 4, S, 6, 8, 9, 12, 13, 14,27, - ten ostatni

paragraf, o ile pracownik umówił się conajmniej

na 300 dni roboczyC'h, oraz § 28 i § 29 ustęp 1

punkt b.

DZIAŁ IV. ZACIĘZNICY.

(§ 7 działu I ninieiszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy).

§ 1.

Zasady og6lne.

Dział niniejszy dotyczy z jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej za.ł

strony wszystkich zaciężników.

§ 2.

"'

.....

Obow;t\zuią następujące paragrafy działu I

niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy: J, 4, 5, 6, ~, 9, 10 (jedynie o nawozach sztucznychl, 12, 13 1 14.

MONITOR POLSKI. -

Nr. 10.

Dnia 14 stycznia 1936 r.

1. Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobowiązani do pn:.cy poza

czasem określonym w par. 9 działu I niniejszego

orzeczenia, u:.talającego warunki pracy i płacy dla

ordynarjuszy, lecz za osobnem wynagrodzeniem

po cenach za godzin~ o 25 procent wyższych od

normalnego wyn.lgrodzenia tak w naturaljach, jak

w gotówce. Sam'1wolne opuszczenie roboty podczas godzin pracy, jak i samowolne spóźnienie się

do pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrą­

cenie w stosunku procentowym, jak przy nadgodzinach.

2. Praca w dni świąteczne może być wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzeniem po cenach o 50 procent wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w naturaljach, jak w gotówce.

3. Ordynarjusz trzymający trzech zaciężni­

ków ma prawo do drugiej krowy. O ile umówił się

bez drugiej krowy, dostaje jeden litr mleka pełne­

go i jeden litr mleka odciąganego dziennie za

wszystkie dni robocze zaciężnika. W razie, gdy

trzeci zaciężnik porzuci pracę, · ordynarjusz w

przeciągu 6 tygodni winien skasować drugą krowę.

W wypadkach ~mierci, kalectwa, ożenku

i wojskowości przedłuża się powyższy termin do

3-ch miesięcy.

4. O ile pracodawca na trzymanie krowy przy

trzecim zaciężni ku z jakichkoJwiekbądź powodów

nie zezwala, lub zwyczaj trzymania nie istnieje,

płaci pracodawca odszkodowanie budżetem przewidziane i to w ratach miesięcznych.

5. Trzeci i każdy następny zaciężnik otrzyma 1!2 kwintala pszenicy rocznie poza deputatem; tam, gdzie niema w dostatecznej ilości pszenicy - 1/2 kwintala żyta.

§ 4.

§ 7.

§ 3.

1. Indywidualne umowy zawiera pracodawca

bezpośrednio z zaciężnikami, lub też, o ile idzie

o małoletnich, poniżej 21 lat, z ich prawnym opiekunem. Z chwilą zawarcia takiej umowy pracodawca jest obowiązany dać stałe codzienne zatrudnienie, a pracownik uczęszczać do pracy. Jeżeli

pracodawca nie dostarczy zaciężnikowi pracy, winien mu zapłacić zarówno w gotówce jak i w naturaljach jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie jest zobowiązany dostarczyć pracy w dni

ulewne i wyjątkowej niepogody. Pracownikowi

zaś za te dni nie potrąca się deputatu i wlicza się

je do obowiązkowych 280 dni pracy. Jeżeli pracownik opuści pewną ilość dni z powyżej oznaczonego minimum nie będąc chorym, pracodawca

za każdy dzień niestawienia się nie wyda mu żad­

nych świadczeń i ponadto potrąci mu dzienną

płacę.

2. Jeżeli pracownik nie może stawić się do

pracy, winien w przeddzień uprzedzić o tem pracodawcę· O ile otrzyma zgodę pracodawcy, to

w tym wypadku deputatu się nie potrąca. Ci zaciężnicy, którzy zawarli indywidualną umowę

z pracodawcami, pracować mogą poza folwarkiem jedynie za zgodą pracodawcy. Zaciężnik zgodzony według pewnej kategorji płac z początkiem

roku służbowego pozostaje w tej kategorji do koń­

ca roku służbowego bez względu na przekroczenie odnośnego wieku.

§ 5.

Klasyfikacja i wynagrodzenie gotówkowe za·

ciężników.

1. Kat. 1, dziewczęta i chłopacy od 15 - 16

lat, w miesiącach letnich 50 groszy, w miesiącach

zimowych 35 groszy dziennie.

Kat II, dziewczęta i chłopacy od 16 - 18 lat,

w miesiącach letnich 70 groszy, w miesiącach zimowych 40 groszy dziennie.

Kat. III, dziewczęta ponad 18 lat, w miesią­

cach letnich 90 groszy, w miesiącach zimowych

50 groszy aziennie.

Kat. IV, chłopacy od 18 lat, w miesiącach letnich zł 1.10, w miesiącach zimowych zł 0,75 dziennie.

2. Za miesiące letnie uważa się: kwiecień,

maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, pozostałe miesiące jako zimowe.

3. Powyższa klasyfikacja i wynagrodzenie

stosuje się do wszystkich robotników fizycznie

normalnie rozwiniętych.

4. Chłopacy zatrudnieni jako fornale dostają

dodatek 3 kwintali żyta w stosunku rocznym i zapłatę gotówkową co najmniej IV kategorji zacią­

gu. W niedzielę i święta za odpasanie koni otrzymują połowę płacy gotówkowej dziennej, za dytur całodzienny całkowitą dniówkę.

5. Chłopacy kategorji IV otrzymują za każdy

dzień cięcia kosą dodatek gotówkowy w W}'$Okoaei 60 gr.

§ 6.

Wynagrodzenie w naturaljach.

1. Zaciężnicy otrzymują następujący deputat

w stosunku rocznym na 280 dni roboczych

od 15 do 16 lat

3 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala grochu,

15 k~intali kartofli, lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintala węgla

ponad 16 lal

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

.. 1/2 kwintala pszenicy,

112 kwintala grochu,

.

15 kwintali ziemniaków, lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintala węgla.

2. W majątkach, które nie sieją grochu ipszenicy, całą ilość zboża wydaje się w :życie.

.W ynagrodzenie dla dojarek.

1. Jako zapłatę za udój pobierać będą

aj dziewczęta dziennie jeden procent od ceny sprzedaży w najbliższej mleczarni ilości mleka wydojonego, prócz tego 1 litr

mleka dziennie, lub jego ekwiwalent po

tej samej cenie

b) kobiety dziennie 2 procent od ceny sprzedaży w najbliższej mleczarni ilości mleka

wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego ekwiwalent po tej samej cenie.

2. Czas udojów wyznacza pracodawca.

3. Dojarka jest obowiązana doić bez przerwy

5

Kategorja III. Chłopacy od lat 18 wykonujący

wszelkie prace męskie w czasie od 1 kwietnia do

30 września zł 1.30, w pozostałych miesiącach

zł 1.00.

2. Za każdy nieprzepracowany dzień odciąga

się wysokość świadczeń w deputacie.

3. Chłopacy kategorii III otrzymują za każdy

dzień cięcia kosą dodatek getówkowy w 'Y!ysokości 60 gr.

§ 6.

Deputat robotnik6w pozamiejscowych.

1. Ordynarię otrzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo

15 kg ziemniaków,

7 litrów mleka zbieranego. lub

3.5 litra mleka niezbieranego,

3,5 kg chleba,

1 kg grochu,

1/2 kg kaszy,

1 kg mąki,

1/4 kg soli.

§ 7.

1. 'W ymiana na inny gatunek żywności jest

dozwolona za obopólneI\l porozumieniem.

2. Pracodawca dostarcza wspólne mieszkanie

oddzielnie według płci, wspólne ognisko do gotowania i prania, wolny opał i światło, dalej inwentarz kuchenny, jak: garnki do gotowania, miski do

jedzenia, kubki do picia, wiadra do wody, wanienkę do prania i siekierę do rąbania drzewa. Każdy

pracownik winien się zaopatrzyć w kołdrę (derę)

. i siennik.

cały miesiąc.

3. Gotowanie strawy powierza pracodawca

4. Dziewczyny ponad 16 lat mogą być zatrulub jego zastępca kobiecie przez niego wyznaczodnione przy doju, o ile są odpowiednio silne.

nej, do której również należy uporządkowanie

mieszkania i sypialni oraz obieranie potrzebnej

DZIAł. V. ROBOTNICY SEZONOWI.

ilości ziemniaków, pranie bielizny dla robotników

i odbieranie deputatu dla wszystkich.

§1.

4. Odnośna kobieta winna być zwolniona od

Dział niniejszy dotyczy z jednej strony wszystpracy rolnej. Kucharka pobiera płacę i deputat

kich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony dziewcząt sezonowych przez wszystkie dni tygorobotnikó~ sezonowych.

dnia, także za niedziele i święta. Obowiązkiem

kucharki jest wysŁawić na czas jedzenie, by ro§ 2.

botnicy punktualnie do pracy mogli stanąć. Do r,bania drzewa na opał dostarcza pracodawca kuJako robotników sezonowych uważa się tych charce w· miarę potrzeby odpowiednią pomoc. Na

pracowników, którzy mieszkają u pracodawców dziesięciu do dwudziestu pracowników przypada!

we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla jedna kucharka.

miejscowych robotników sezonowych patrz § 11)

5. Kucharka - a gdzie jest zwyczaj trzymai którzy zobowiązują się kontraktowo do robót nia akordnika, akordnik obowiązany jest kwitorolnych w sezonie od dnia ich zakontraktowania · wać w książce deputatowej otrzymany deputat.

aż do zakończenia wszystkich robót polnych

względnie wszystkich wykopków, albo też do wy§ 8.

konania prac okresowych, jak obróbki zbóż, obróbki okopowych, sianobrania, żniw, wykopków, nie

Sprowadzanie robotnik6w.

krócej jednak, niż na miesiąc. Umowa z pracownikami godzonymi krócej, niż na cały sezon, powinna

Koszty podróży do miejsc pracy reguluje Biubyć sporządzona na piśmie lub zawarta ustnie w

ro Funduszu Pracy z pracodawcą. Robotnicy, któobecności conajmniei dwóch świadków. Za obopólrzy przepracowali u jednego pracodawcy cały seną indywidualną umową można robotników i robotzon, otrzymują koszty podróży do miejsc koncennice sezonowe zatrudniać przez całą zimę. Zwol- tracyjnych od pracodawcy. Robotników miejsconienie robotnika może nastąpić tylko za poprzed- wych sezonowych, zamieszkałych w powiecie, odniem 14-dniowem wypowiedzeniem.

wozi pracodawca furmanką do miejsc zamieszkania.

Czas pracy.

§ 9.

§ 3.

Odszkodowania za narzędzia.

Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest prze:Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracowidziany w § 9 działu I niniejszego orzeczenia, dawca bez odszkodowania ze strony robotników.

ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarW majątkach, gdzie pracodawca nie daje narzę­

juszy.

dzi, płaci na osobę i sezon dla chłopaków 12 zł,

dla reszty robotników 7 zł.

Wynagrodzenie l książki obrachunkowe.

§ 10.

§ 4.

Płaca akordowa.

1. ·Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym co miesiąc przez pracodawcę lub przez upo1. Płace akordowe będą opłacane według zaważnionego do tego urzędnika. Zastaw (kaucja)

sad działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego

odciąga się w pierwszych trzech miesiącach od

warunki pracy i płacy ordynarjuszy.

każdej wypłaty w wysokości 113 przypadającego

2. Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków,

zarobku gotówkowego.

buraków i t. p.) na akord wartości deputatu się nie

2. Pracodawca jest obowiązany dostarczyć odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlikażdemu robotnikowi książkę obrachunkową,

cza się deputat za każdy dzień pracy akordowej.

w której zapisuje wszystkie wypłacone lub zatrzymane pieniądze. Książka obrachunkowa winna

§ U.

być co najmniej na 1>dzień przed każdą wypłatą

odnośnemu robotnikowi doręczona.

Miejscowi robotnicy sezonowi.

Klasyfikacja i zarobek got6wkowy robotnik6w

miejscowych i zamiejscowych.

§ 5.

1. Zarobek dzienny w gotówce wynosić bę­

dzie

Kategorja I. Dziewczęta i chłopacy od la.t

16 - 18 w czasie od 1 kwietnia do 30 września

zł 1.00, w pozostałych miesiącach zł 0.65.

Kategorja II. Dziewczęta ponad lat 18 w czasie od 1 kwielnia do 30 września zł 1.10, w pozostałych miesiącach zł 0.80.

Miejscowi robotnicy sezonowi, pochodz~cy

z tegoż województwa i będący na własnym. w;r~­

cie, pobierają płace w gotówce w myśl § 5 WDleJszego działu oraz deputat kwartalnie, jak nastę­

puje;

1 kwintal żyta,

1/8 kwintala pszenicy,

114 kwintala jęczmienia,

1/8 kwintala grochu,

3,25 kwintala ziemniaków,

l f2 metra drzewa (szczapów).

W majątkach, które nie sieją I!rochu i pszenicy, wydaje się wzamian żyto w tejże ilości.

MONITOR l"ULSKL -

Dnia 14 stycznia 1936 ł .

Nr. 10.

co

DZIAŁ

VI.

SZW AJCARZY.

§ 7.

§ 1.

Mleko.

Zasady ogólne.

Dojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 litry mleka odtłuszczonego dziennie.

Za dojarza zawodowego (szwajcara) uważa

się tego rodzaju mężs;zyznę, który pracował jeden

rok jako uczeń i trzy lata jako pomocnik u zawodowego dojarza i posiada odpowiednie zaświad­

czenie o odbyciu przepisanego czasu nauki i służ­

by w charakterze pomocnika dojarza. podpisane

przez zawodowego dojarza lub dojarzy, u których

pracował, oraz poświadczone mu .przez pra'Codawców, u których w czasie nauki i praktyki na

dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz musi

się wykazać dokładną znajomością zasad dojenia,

żywienia bydła i pielęgnowania go w chorobach

oraz wychowu cieląt.

'§ 2.

Obowiązki dojarza.

1. Dojarz i jego ludzie obejmują pilnowanie

i opiekę nad powierzonem im bydłem i gospodarką mleczną. Do jego obowiązków należy między

innemi odpasanie, dojenie, utrzymanie w czystości bydła oraz czyste i prawidłowe dojenie krów.

Dojenie odbywa się dwa 'do trzech razy dziennie,

po ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennie. Zaopatrzenie stajni w wodę, utrzymanie narzędzi

stajennych i koryt w czystości, dowóz względnie

dostarczenie paszy pozostaje jak dotychczas

(otworzenie zmarzniętych kopców zarządza sam

pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi być

nawóz codziennie z obory usunięty i na gnojowniku zrównany. Tam, gdzie do wywożenia mierzwy

dostarczono siły pociągowej, pozostaje ten zwyczaj nadal. Zaleca się doj,arzom używać do tego

sŁadnika. Za uszkodzenie obory, niszczenie narzę­

dzi stajennych oraz za stratę powstałą przez oczywistą winę dojarza, względnie j.e go ludzi, dojarz

odpowiada osobiście. Mleko należy ochłodzić i w

dobrze ochłodzonym stanie odstawić do miejsca

na ten cel przeznaczonego.

2. Szwajcar (doj.a rz) jest · odpowiedzialny za

to, aby mleko odesłane zostało w dobrze ochło­

dzonym i czystym stanie. Za stratę powstałą

przez kwaśnienie mleka z winy szwajcara odpowiada tenże. Gdzie istnieje zwyczaj centryfugowania mleka, musi to dojarz bezwarunkowo wykonać. Dojarz prowadzi książkę codziennego udoju oraz tablicę co do pogonienia i ocielenia krów

oraz wydajności mleka pojedyńczej krowy. Dojarz utrzymuje w czystości w dobrym sianie naczynia do dojenia, konwie, ewentualnie centryfugi. Jeden dojarz obowiązany jest doić i pielęgno­

wać 20 krów i 15 jałowizny. Dojarz obowiązany

jest prawidłowo cielęta poić do 10 tygodni.

§ 3.

Zapłata.

1. Dojarz pobiera miesięcznie w gotowce

a) od sztuki krowy dojnej, wołu roboczego,

stadnika rozpłodowego 1,30 zł,

h) od sztuki jałowizny powyżej 10 tygodni do

dojścia do krowy dojnej lub wołu roboczego 80 groszy,

cl za wychowanie zdrowego cielaka do 10

tygodni 80 gr,

dl od każdego udojonego . litra mleka 1 % od

ceny otrzymanej w mleczarni.

2. Za sprzedaż bydła dojarz pobiera

a) od każdej dużej zdrowej sztuki 1 % conajmniej,

bl od małej sztuki 1 % conajmniej.

3. Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunkowi 20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawca za każdą nadliczbową jałówkę dopłacić dojau.-v ...i C,65 zł.

4. Pod kategorię jałowizny podciąga się w

tym wypadku także cielęta w wieku do 10 tygodni, mimo że za cielęta te dojarz pobiera już osobną zapłatę.

W dalszym ciągu obrad Rada Ministrów

uchwaliła projekt dekretu Prezydenta Rzeczypo-

Przemysłu i

DZIAŁ VII.

Handlu.

P. Minister Przemysłu i Handlu dr. Górecki

wczoraj ambasadora Stanów Zjednoczonych w Warszawie p. Cudahy oraz przewodniczą­

cego delegacji estońskiej p. E. W'irgo.

przyjął

§ 1.

Pracownicy, którzy nie podpadają pod żaden

z poprzednich działów mniejszego orzeczenia,

ci. mieszkają w mieszkaniach pracodawcy i są zatrudniani dorywczo, otrzymują wynagrodzenie

dzienne nie niższe niż robotnik sezonowy miejscowy według budżetu, ustalonego w drodze porozumienia organizacyj pracodawców i pracowników.

Za mieszkanie, utrzymanie krowy i ziemię pod

ziemniaki, o ile pracownik korzysta z tych świad­

czeń na zasadzie indywidualnej umowy, pracodawca może potrącić z należności robotnika za

pracę według przepisów § 2 działu III niniejszego

orzeczenia, obliczając wartość ziemi według budżetu.

§ 2.

Jeżeli taki pracownik jest zatrudniony w majątku conajmniej 270 dni w roku, należy mu się

wynagrodzenie w gotówce i naturaljach jak chałupnikowi (wolnemu robotnikowi).

. Orzeczenie niniejsze obowiązuje od dnia

1 kwietnia 1936 r. do dnia 31 marca 1937 r. na terenie województwa poznańskiego i pomorskiego.

Poznań, dnia 18 grudnia 1935 r.

Przedstawiciel Ministerstwa Opieki Społecznej

(-) W. Premier.

Przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Reform

Rolnych

(-) M. Banaszkiewicz.

Przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

(-) St. Grabowski.

DZIAŁ NIElTRZĘDOWY.

1. Dojarz otrzymuje deputat taki sam, jak

Z Prezydjum Rady Ministrów.

Dnia 13 b. m. odbyło się pod przewodnictwem

P. Prezesa Rady Ministrów Zyndram - Kościał­

kowskiego posiedzenie Rady Ministrów.

§ S.

Na porządku obrad Rady Ministrów znalazły

się ostatnie projekty dekretów Prezydenta RzeMieszkanie.

czypospolitej, które zostaną wydane na podstawie wygasających w dn. 15 b. m. pełnomocnictw,

Dojarz (szwajcar) winien otrzymać odpowie- udzielonych Rządowi przez Izby Ustawodawcze.

dnie mieszkanie.

M. in. Rada Ministrów przyjęła projekt de§ 6.

kretu Prezydenta Rzeczypospolitej o zaopatrzeniu szczególnie zasłużonych w walkach o niepodległość,

odznaczonych Krzyżem Niepodległości

OpaL

a nieposiadających środków egzystencji, o ile

Opał wydaje się według norm działu I. nistracili niemniej niż 50 procent zdolności zarobniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy kowej, lub ukończyli 55-ty rok życia. Dekret przei płacy dla ordynariuszy.

, widnje również zaopatrzenie ' pozbawionych źróten pozostaje nadal.

podległość.

spolitej w sprawie zmiany niektórych przepisów,

dotyczących państwowego podatku przemysłowe­

§ 8.

go i opłat stemplowych. Przez dekret ten powstaje zupełnie nowa, znacznie uproszczona konstmk.

Deputat dla pomocników.

cja wymiaru podatku przemysłowego oraz poboru opłat stemplowych.

Pomocnicy bez różnicy płci otrzymują depuPozatem Rada Ministrów przyjęła projekt

tat zaciężnikaponad lat 16, niezależnie od wieku dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej o ochronie

pomocnika, byle by wykonał swoje obowiązki interesów Państwa Polskiego i jego obywateli

przy udoju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy w stosunkach międzynarodowych.

20 krów i 15 sztuk jałowizny

Dotychczasowe ustawodawstwo polskie nie

1) 4 kwintale żyta,

wyczerpuje wszystkich możliwości, w których na2) 1 kwintal jęczmienia,

leżałoby ze względu na konieczność ochrony in3) Yt kwintala grochu,

teresów Państwa Polskiego i jego obywateli .sto4) Yt kwintala pszenicy,

sować

wobec państwa obcego zarządzenia '

5) 2 i 1/2 kwintala węgla,

ochronne. Ponieważ z natury rzeczy ani zakres,

6) 15 kwintali ziemniaków, oraz

ani materia zarządzeń, które mogą stać się ko7) 2 litry mleka tłustego dziennie.

nieczne, nie da się zgóry przewidzieć i ponieważ

warunkiem skuteczności działania zarządzeń tego

§ 9.

rodzaju jest nieraz szybkość ich wprowadzenia

w życie, przeto uchwalony dekret udziela odpou wag L

wiednią delegację Radzie Ministrów,

która wyłącznie jest powołana do określenia w drodze roz1. Wszystkie narzędzia, z wyjątkiem wideł porządzenia materii i zakresu odwetu.

i łopat, dostarcza pracodawca. Wszelkie inne

Wreszcie Rada Ministrów uchwaliła projekt

umowy zawarte indywidualnie, ustnie lub pisem- dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej o zmianie

nie upadają z chwilą wejścia ' w życie niniejszego ustawy o wychowaniu zapobiegawczem nieletorzeczenia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczać do nich. Na mocy przepisów tego dekretu poznański

kościoła i otrzymuje w roku urlop taki, jak ręcz- . i pomorski Wojewódzki Związek Komunalny

niacy.

otrzymują z budżetu Państwa zasiłek ryczałtowy

2. Zwolnionemu dojarzowi przy przepro- na pokrycie kosztów, które mają ponieść.

wadzce daje pracodawca furmanki do najblit~zei

,

-000-stacji kolejowej.

3. Książki kontraktowe wydaje się podług

Z Ministerstwa

zasad działu I. niniejszego orzeczenia, ustalające­

go warunki pracy i płacy dla ordynariuszy. .

-000-

rzemieślnik z tą różnicą, że ilość ' ziemniaków oblicza się na 50 kwintali i 12 i pół arów roli. Zmianę pozostawia się obopólnemu porozumieniu.

2. Tam, gdzie więcej wydawano, zwyczaj

deł utrzymania wdów i sierot po wyżej wymienionych, szczególnie zasłużonych bojownikach o nie-

•

•

•

W poniedz.iałek dnia 13 b. m. rozpoczęły s~ę

w Ministerstwie Przemysłu i Handlu rokowama

handlowe z Estonją o układ kontyngentowy na

rok 1936.

Ze strony estońskiej w skład delegacji wchodzą pp. Hans Markus, minister pełnomocny Estonji w Warszawie, Edward Wirgo, dyrektor departamentu ekonomicznego ministerstwa spraw

granicznych w Tallinie i radca Harris Wissmat:'.

z estońskiego ministerstwa gospodarki narodowej

w Tallinie oraz Konstanty Schmidt, radca poselstwa. Przewodniczącym delegacji polskiej jest

p. M. Sokołowski, dyrektor departamentu handlowego Ministerstwa Przemysłu i Handlu.

Z".-

--000-

Z Ministerstwa Komunikacji.

Ostateczne wyniki eksploatacyjne Polskich

Kolei Państwowych za czas od 1 stycznia do 31

października 1935 r. zostały zamknięte nadwyiką

eksploatacyjną brutto w wysokości 93.064.529,40

złotych.

Po pokryciu z tej nadwyżki wydatków na

oprocentowanie i umorzenie zobowiązań Polskich

Kolei Państwowych, rozchodów lotnictwa cywilnego i inwestycyjnych - pozostała nadwyżka

wpływów nad rozchodami w budżecie P. K. P.

wynosi 22.580.150,19 zł.

Z Głównego rrzędu S'aty8ty("zn~!l0'

Główny Urząd Statystyczny komunikuje, ~e

Komisja dla badania zmian kosztów utrzyman~'a

w Warszawie na posiedzeniu w dniu 10 stycznIa

b. r. ustaliła, że koszty utrzymania rodziny pracowniczej, złożonej z 4-ch osób, w miesiąc~ .grudniu w porównaniu z listopadem ub. r. zmneJszyIy srę 0-5%.

•

••

it_

Dnia 8 stycznia 1936 r. wyszedł z dr~k~ zeszyt 1 Wiadomości Statystycz!lych Gło~ego

Urzędu Statystycznego,. w~dawntctw?- uk~zlliJące­

go się w językach polskim l francuskim dnIa s-go,

15-go i 25-go każdego miesiąca.

Zeszyt ten zawiera ostatnie wiadomości licz;bowe dotyczące: ogólnej sytuacji gospodarcze;

Polski, państw zagranicznych, produkcji rolniczej

i przemysłowej, handlu, ko~un~kacji, ~en, pracy,

zrzeszeń gospodarczych, plemądza l kredytu.

skarbowości, samorządu, demografji i zdrowotności.

Ponadto do zeszytu z·ostał załączony dodatek, zawierający w skróconej formie ostateczne

wyniki opracowanl'a spisu ludności z dnia 9.XII

1931 r. dla powiatu Katowice i miast: Mysłowice

i Siemianowice SI. - m. Lwów jako całość.

Z tablic specjalnych, umieszczonych w zes~y­

cie 1, wymienić należy: Kary administracYJne

w Polsce.

•

•

Oplata pocztowa uiszczona rJczał~

Rok XIX.

14 stycznia 1936 roku.

. Warszawa, ~ torek

Nr. 10.

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDQWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.

WYCHODZI CODZIENNIE Z

WYJĄTKIEM

NIEDZIELI

•

SWIĄT.

•

Redakcja, Administracja i Ekspedycja: ul. Miodowa Nr. 22. Telefon Redakcji 11-44-05. Telefon Administracji 11-80-13. . Telefon Ekspedycji 11-80-19;

Ogłoszenia: ul. Królewska 5. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 po płd., w soboty do g. 12 VI płd. Konto czekowe w P. K. O. - 730.

Oddziały uMonitora Polskiego"

BYDGOSZCZ, Gdańska 22, tel. 15-74; GDAN'SK. Neugarten 27, tel. 240-79; GDYNIA, Swiętojańska, Dom P. A. M., tel. 17-20; GRUDZIĄDZ, Mickiewicza 26, tel. 304; KATOWIC~

3 Maja .23; tel 565 i 1091; KRAKOW, Rynek Główny 6, tel. 105-00 i 120-27; LWOW. Akademicka 11. I p .• tel. 200-20,200-45; LODZ, Piotrkowska 125. tel. 101-11 i 115-24; LUCK.

Piłsudskiego 14, tel. 222; POZNAN", PocztolVa 11, tel. 28-57 i 28-58; TORUN", Szeroka 41. tel. 263; WILNO. Mickiewicza 15 m. 5, tel. 674 i 1785.

TRESC DZIAŁU URZĘDOWEGO

Z a r z ą d z e D i a W I a d z N,a c z e I n y c h

Poz. 16. Orzeczenie Nadzwyczajne; Komisji

Rcn;emcze;, ustalające warunki pracy i placy robotników rolnych na rok slużbowy 1936137 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

Stangretów (forysiów) i t. p. nie uważa

o ile pełnią stale obowiązki przy

koniach cugowych.

.

3. Inwalidzi oraz pobierający rentę podlegają osobnej indywidualnej unioWie. Inwalidzi ' wojenni" którzy . wykonywują wszelkie prace narówni z innymi pracownikami:, nie mogą otrzymać

niższego wynagrodzenia.

.

stawę przy · zaWieraniu . umów indywidualnych.

Indywidualne umowy pracy, zaWie1'lające warunki

dla pracowników mniej korzystne, niż warunki

niniejszego orzeczenia, są nieważne z wyjątkiem

specjalnych wypadków, przeWidzianych w h~mże

orzecżeniu.

.