Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1935/36 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

§ 1.

Zasady ogólne.

Dział mmejszy dotyczy z jedne; strony.

wszystkich pracodawców rolnych, z drUl!iej zaś

strony pracowników z normalną zdolnością do

pracy: fornali, ręczniaków, stróżów i pastuchów.

U wag a I: Dozorcy rolni z normalną zdolnością do pracy, jak to: polowi, karbowi, włóda­

rze i gumienni, otrzymują wynagrodzenie nie

mniejsze, aniżeli fornale.

U wag a II: Stangretów (forysiów) i t. p.

nie uważa się za fornali, o ile pełnią stale obowiązki przy koniach cugowych.

U wag a III: Inwalidzi, oraz pobierający

rentę, podlegają osobnej, indywidualn~j umowie.

Inwalidzi wojenni, którzy wykonują wszelkie prace narówni z innymi pracownikami, nie mogą

otrzymywać niższego wynagrodzenia.

§ 2.

Dział niniejszy obowiązuje na rok. Rok służ­

bowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1935 r.,

a kończy się dnia 31 marca 1936 roku. Obie stro-

ny obowiązuje wypowiedzenie indywidualnej

umowy pracy przed upływem terminu wygaśnię­

cia niniejszego orzeczenia, a najpóźniej do 31 grudnia, a o ile dzień 31-go grudnia będzie niedzielą do 30 grudnia 1935 r. włącznie. Niewypowiedzenie umowy o pracę do dnia 31 grudnia

1935 roku włącznie oznacza zawarcie umowy na

rok następny. Uchylenie się przez którąkolwiek

ze stron od przyjęcia wypowiedzenia umowy

o pracę tejże nie przedłuża. Rozwiązanie stosunku służbowego w ciągu roku nastąpić może na

zasadzie orzeczenia Komisyj Rozjemczych lub też

wyroków Sądów Państwowych, działających według obowiązującego prawodawstwa i wedlu,!!

kompetencyj.

U wag a: Pracodawcy nie wolno przy koń­

cu roku służbowego wręczyć terminatki (konotatki) pracownikowi, który przepracował na dobro

pracodawcy lub danego gospodarstwa 25 lat

i który utracił całkowicie lub częściowo zdolność

do pracy z tytułu starości, jeżeli pracownik ten

nie nabył uprawnienia do renty niezdolności do

pracy lub starczej. Udowodnienie, że pracownik

nie nabył uprawnienia do renty, ciąży na pracowniku. Pracownikowi, któremu w myśl powyż­

szych przepisów nie może być wydana terminatka, który ma zmniejszoną zdolność do pracy, wynagrodzenie może być odpowiednio zmniejszone,

stosownie do zmniejszenia zdolności do pracy, nie

więcej jednak, niż .d o połowy. Stopień zmniejszenia zdolności do pracy orzeka lekarz urzędowy .

lub lekarz instytucyj ubezpieczeniowych na

wniosek i koszt pracodawcy.

§ 3.

Zatargi.

Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę pomiędzy pracodawcami a robotnikami, regulują Komisje Rozjemcze, . bądź Sądy Państwowe według

kompetencji, zależnie od ustaw obowiązujących

w danych województwach. Do czasu uzyskania

właściwego orzeczenia lub wyroku nie wolno

1. Pracodawcom wstrzymywać świadczeń;

2. Pracownikom przerywać pracy.

U wag a: W wypadkach wyjątkowo cięż­

kiego przewlflJenia, przewidzianego Kodeksem

Karnym, pracodawca może wstrzymać przed

orzeczeniem lub wyrokiem świadczenia w zbożu

lub gotówce, w razie jednak usprawiedliwienia

robotnika przez Sąd pracodawca winien wydać

zaległe świadczenia wraz z dodatkiem miesięcz­

nym w zbożu l procent - w gotówce 2 procent.

§ 4.

Indywidualne umowy.

Dział niniejszy stanowi w myśl ustawy z dnia

18 lipca 1924 r . (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686)

podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych.

Indywidualne umowy pracy, zawierające warunki dla pracowników mniej korzystne, niż warunki niniejszego orzeczenia, są nieważne z wyjąt­

kiem specjalnych wypadków, przewidzianych w

ternże orzeczeniu.

§ 5.

Pracodawcy nie są uprawnieni do samowolnej zmiany świadczeń w naturze na inne. Jeżeli

jednak warunki gospodarcze wymagają tej zmiany, może ona być dokonana przez bezpośrednie

porozumienie stron, przy pośrednictwie Inspektora Pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

§ 6.

Książka obrachunkowa i kontraktowa.

Pracownik otrzymuje od pracodawcy bezpłatnie książeczkę obrachunkową,

zawierającą

kontrolę wydanej ordynarji, pensji, potrąceń skła­

dek ubezpieczenia na starość i niemoc, podatków

oraz wszelkich potrąceń, jako też zawierającą

spis powierzonych mu inwentarzy. Książeczka

winna być podpisana przez pracodawcę lub jego

zastępcę. Poza tem wydaje pracodawca bezpłat­

nie robotnikom swego . folwarku, na ręce wybranego przez nich przedstawiciela, jeden egzemplarz niniejszego orzeczenia.

u wag a: Książeczki obrachunkowe, złożo­

ne u pracodawcy, nie powinny być dłużej przetrzymywane, niż .10 dni.

§ 7.

Warunki godzenia ordynarjusza z

zaciężnikami.

Ordynariusz godzący się z zacięinikami · l!;0'bowiązany jest przetrzymywać ich cały rok kontraktowy, nie chcąc zrywać kontraktu. Wyjątek

stanowią: choroba, .stwierdzona przez lekatzą.

wstąpienie w związek małżeński, wojskowość

i dojście do pełnoletności. Praca innych domow-

ników u innego pracodawcy jest niedozwolona

z wyjątkiem terminatorów i takich, których ttla";

jątek zatrudniać nie chce lub nie może. O ile pra,.

codawca będzie zatrudniał tego rodzaju domowników, podlegają oni niniejszemu orzeczeniu.

Pracownika nie wolno zmuszać, ani żądać

aby brał zaciężników nie należących do jego rodziny.

§ 8.

Praca i płaca akordowa.

Stosowanie premjowego i akordowego systemu płac jest dozwolone, przyczem zarobek dzien.ny robotnika nie może wynosić mniej, niż wynagrodzenie dzienne (naturalja i golówka) odpowiedniego robotnika.

§ 9.

Cżas pracy.

Czas pracy ustala się podług poniższej tabeli,

przyczem fornale pracujący końmi mają być.

zwolnieni przed południem o pół godziny wcześ­

niej, aniżeli inna kategorja robotników, o ile praca ich nie jest ściśle związana z pracą innych robotników rolnych.

1=1

.!II!

0/

;;. Śniadanie

Miesiąc

N

PodwieObiad

U

o

l 8.16 7.45

-

'Ol

czorek

o

:-:.

~

c..

Styczeń

u

Ol

'j3

~o

'U

""

12":"-120

12-1.30

-

4.00

4.15

(i.30

7.00

12-1.30

12 - 1.30

--

430

5.00

8.~

-

5.30

6.00

9.30

10.00·

4....,.4.30 6.45

4-4.30 7.15

1.0.1~

1.0.4~

Luty

l 7.30

16 7.00

--

Marz.e c

l 630

16 6.30

-

12-1.30

12-1.30

Kwiecie6

1 6.16 6.-

8-8.30

8-8.30

12-1.30

12-1.30

Mai

l 6.-

8-8.30 12-1.30

4-4.30 7.30 11.00

Czerwiec

1 6.-

8-8.30 12-2.00

4-430 8.00 11.00

Lipiec

l 6.-

8,-8.30

4-4.30 8.00

Sierpień

l 6.16 6.-

8-8.30 '2 -2.00

8-8.30 I 12-1.30

4-'4.3.0 8.00 11.00

4-4.30 7.30 11.00

1 6.16 6.-

8- 8.30 112-1.30

8-8.30 i 12-1.30

4-4.30 7.00 10.30

4-4.30 6.30 10.00

II

.

•

.

12-2.00

-

7.30

11.~

;

"

Wrzesle6

"

Październik 1

16

"

•.3° .

1

7.16 7.15 1

Listopad

l

"

Grudzień

"

6015

l 7. 30 1

16 8.-

--

-

-

-

94~

-

5.30

1 5.00

9.00

3

12-1. °1

430,

4.00

.7.1$

1 12 -1.30

12-1,20

12-1.30

I 12-1.30

12-1.30

--

8.00

I. 4.00

4.001 '1.00

6.30

Za początek pracy rano i po południu uważa

się apel, za koniec zejście z pola. O ile pole leży

dalej

niż

2 km od podwórza,

robotnika nale:;':y

zwolnić z pracy o 10 minut wcześniej w slosunku

do każdego 1 km powyżej 2 km.

W razie pilnej potrzeby powyższy podział

rozpoczęcia i końca pracy oraz przerw jedzeniowych może być zmieniony przez pracodawcę, jednakże tylko w ten sposób, by ogólna ilość godzin

pracy pozostała ta sama.

Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobowiązani do pracy poza

wyżej określonym czasem, lecz za osobnem wynagrodzeniem,po cenach Za godzinę o 50% wyż··

MONITOR POLSKi. ~ Dnia 12 stycznia 1935 r.

szych .według budżetu. Wynagrodzenie za nadgodziny nie ma zastosowania, jeżeli pracodawca

udzielił robotnikowi następnego dnia urlopu na

czas o 50 % dłuższy, niż trwała praca ponad normę dnia poprzedniego. Do robotników pobierają­

cych wynagrodzenie za roboty wykonane poza

unormowanym wyżej czasem pracy nie zalicza

się pastuchów, stróżów nocnych i dozorców, o ile

wykonywane przez nich roboty nie przekraczają

zakresu ich zwykłych obowiązków.

.

Samowolne opuszczenie roboty podczas godzin pracy, jak i samowolne spóźnienie się do

pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia

'W stosu..ku procentowym, jalt przy nadgodzinach.

§ 10.

Oprzęt inwentarza.

Oprzęt inwentarza odbywa się poza godzinami pracy bez specjalnej dopłaty. Wstawanie do

oprzętu inwentarza oraz naszykowanie wozów

i narzędzi powinno mieć miejsce nie wcześniej,

niż na 2 godziny przed rozpoczęciem pracy.

Obrok, siano i t. p. pokarm dla inwentarza

ma być przygotowany uprzednio w godzinach

pracy w miejscach na to przeznaczonych. Kolejne sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury

w dni świąteczne obowiązują wszystkich fornali

i ręczniaków bez specjalnej dopłaty.

Pastuch jest wolny od pracy co trzeci dzień

świąteczny (niedziela i święta) i na ten czas, jak

również w razie jego choroby, zostaje zastąpiony

przez innych wyznaczonych w tym celu pracowników.

Ręczniacy obowiązani są w razie zapotrzebowania stawić się w zastępstwie fornali i pasterzy za odszkodowaniem w wysokości różnicy peł­

nych zarobków ręczniaka w stosunku do fornala.

W razie zastępowania pasterza tylko w niedzielę i święta, otrzymuje ręczniak wynagrodzenie w wysokości pełnego budżetu dziennego, o ile

to nie jest dzień ;ego normalnego dyżuru.

Do pielęgnowania chorego inwentarza poza

ł!odzinami pracy winien pracownik stawić się za

osobnem wynagrodzeniem.

Wynagrodzenie nie należy się, o ile zosŁanie

stwierdzone, że choroba zwierzęcia została spowodowana przez pracownika.

Sianie nawozów sztucznych.

Do siania nawozów sztucznych pracodawca

daje pracownikowi worek i dopłaca od 1 ha 20

groszy, prócz tego przy sianiu nawozów sztucznych, gryzących, a zwłaszcza azotniaku, wapna,

nie mogą być zatrudnione kobiety; pracownicy

używani do siania azotniaku i wapna mają otrzymać ochraniacze na oczy i odpowiednie ubranie.

Przemysł rolny.

Robotnicy za trudnieni przejściowo w przemyśle rolnym otrzymują za ten czas wynagrodzenie fornala.

§ 11.

Stróże nocni.

Wynagrodzenie str.óżó~ reguluje § 18. Praca

stróżów rozpoczyna SIę WIeczorem z odejściem

fornali z podwórza, a kończy się rano z przyjściem fornali na podwórze. Poza tern winni stróże

pełnić służbę w podwórzu w czasie przerwy obiadowej. Gdzie niema zwyczaju stróżowania w c~a­

sie przerwy obiadowe;.. tam ~ożn!l zatrud11a,ć

stróża (poza stróżowamem). d~lenme trzy gO?Z.Iny i to w czasie od 1 kWletma do 30 wrzesma

przestrzeganie warunków umowy, a zwłaszcza

regularne wypłacanie świadczeń i płac przewidzianych umową.

Pracowników obowiązuje grzeczność wobec

prawdawców i ich zastępców. ścisłe przestrzeganie zawartych umów, pilne i sumienne spełnianie

obowiązków, dążność do największej wydajności

pracy i słosowanie się dl) wS3ystkich zarządzeń

pracodawcy lub jego zastępcy, odnoszących się

do wykonania obowiązków służbo wych, oraz

przestrzeganie wszystkich przepisów porządko­

wych w obrębie folwarku, jak też dbałe i stara~­

nc obchodzenie się z powierzonym sobie inwentarzem żywym i martwym.

§ 15.

't'J arunki wynagrodzenia.

Zgodnie z § 18 niniejszego orzeczenia, ordynar:usze pobierają płace gotówkowe miesięcznie

zdołu.

Wypłata pensji winna nastąpić nie później,

jak 7-go następnego miesiąca

§ 16.

Ordynarie . wydaje się mIeSIęcznie i to

w pierwszych dwóch tygodniach każdego miesiąca.

W razie niemożności wydania nale:tnej ordynarii w tym terminie, ustalenie terminu ma nastą­

pić w drodze bezpośredniego porozumienia stron,

przy pośrednictwie Inspektora Pracy lub też

w drodze rozjemczej. Zboże wydawane na ordynarię musi być zdrowe i dobrze oczyszczone w gatunku, jaki posiada majątek.

§ 17.

Skład ordynarii

9,5 kwintala żyta,

3 kwintale jęczmienia,

1,5 kwintala pszenicy,

1 kwintal grochu.

Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Gdzie się grochu i pszenicy

w dostatecznej ilości nie sprząta, otrzymuje depułant pół kwintala grochu, a resztę w gołówce

podług cen giełdowych, pół kwintala pszenicy,

a resztę w życie z dopłatą różnicy cen pszenicy

w dzień wypłaty; pracodawca może zamiast dopłat w ~otówce wydać odpowiednią ilość żyta.

Robotnicy, którzy w ciągu roku konŁrakto­

wego ożenili się, mo~ą być godzeni na ordynarję

'" zbożu w ilości 14 kwintali.

Potrącenia mogą nastąpić z ilości żyta lub

jęczmienia, w naturze i przewrozianych w ta;eli.

W wypadkach wspólnego mieszkania robotnika z rodziną pobierającą już cały opał otrzymuje on do końca roku służbowego połowę opału,

resztę deputatu bez zmiany.

. § 18.

a) Województwo poznańskie.

Pensję i ordynarię na rok 1935/36 ustala się,

jak następu: e

a) pensji rocznej zł 126 dla ręczniaków. zł 144

dla stróżów, skotarzy, oprzętaczy i polowych;

zł 162 - dla fornali pracujących stale końmi, oraz

b) ordynarji 15 kwintali obowiązuje w województwie poznańskiem wszystkie powiały z wyjątkiem ostrzeszowskiego, odolanowskie!!o i mi~­

dzychodzkie!!o, w których obowiązuje 14,5 kwintala ordynarii oraz pensia, jak wyżej.

'

U wag a: W majątkach powiatów inowrocławskiego i strzelińskiego, które w roku 1923włącznie.

24 wydawały 16,5 kwintali ordynarii, w roku

Na czas warty zimowej majątek obowiązany 1935/36 ordynarja wynosić będzie 15,5 kwintala.

jest dostarczyć stróżowi kożuch, który pozostaje

b) Województwo pomorskie.

własnością pracodawcy.

Pensję i ordynarię na rok 1935/36 ustala się,

§ 12.

jak

następuie

Praca w dni świąteczne.

a) pensji rocznej zł 126 dla ręczniaków; zł 144

Praca w dni świąteczne może być wykony- dla stróżów, skoŁarzy, oprzętaczy i wartowników;

wana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodze- zł 162 dla fornali pracujących stale końmi, oraz

niem, które wynosi 100% więcej od budżetu odb) ordynarii 15 kwintali obowiązuje w wojer.ośnej kategorji; w gorzelniach i krochmalniach wództwie pomorskiem wszystkie powiaŁy, oprócz

na żądanie pracodawcy praca odbywa się z~od­ powiatu działdowskiego, kartuskiego, bvłe~o wejnie z ustawą z dnia 18 grudnia 1919 r. (Dz. U. R. herowskiego, kościerzyńskiego, choinickiego, tuP. Nr. 94, poz. 734 z r. 1933) i również po cenach cholskiego i części powiatu brodnickiego po ł~­

O 100% wyższych od dziennego zarobku.

wej stronie rzeki Drwęcy, w których ordynaI1a

,

Jako dni świąteczne uważa się następujące: wynosi 14,5 kwintali, a pensja jak wyżej.

J) wszystkie niedziele. 2) 1 stycznia Nowy Rok,

OprzęŁacze żonaci otrzymują ponadto od

3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 luteJSn Matki Bo- każdef!o odsadzonego prosięcia 10 groszy, a od

skiej Gromnicznej, 5) 2 święto 'Yielkiejno~y, sprzedaży dorosłej sztuki 50 gr.

6) 3 maja Swięto Narodowe, 71 WmebowsŁąple­

U wag a I: W powiatach b. wejh~rowskim,

nie, 8) Zielone Swiątki. 9) Boże Ci.ało, ~O) 29 ~zer­ kartuskim, puckim, kościerzyńskim, chojnickim,

wca św. Piotra i Pawła, 11) tS slerpma Wmebo- i tucholskim za obopólną pisemną umową wzawzięcie, 12) 1 listopada Wszyst~ich Swiętych, mian zboża mogą być wydawane świadczenia,

JJJ 8 grudnia Niepokalane PoczęCIe, 14) śWIęta nieprzewidziane ninieiszem orzeczeniem, jak trzyBożego Narodzenia.

manie gęsi, owiec, dzierżawienie roli, wydawanie

siana i t. p.; zastrzega się jednak, że najmniej 13

§ 13.

kwintali winne być wydawane w zbożu. O ile roWyjątkowa przerwa w pracy.

botnicy z wyżej wymienionych świadczeń nie koW dni ulew~e i wyjątkowej niepo~ody robo- rzvstają, otrzymują ordynarję przewidzianą popolu wykonywane być nie powinny.

. ty

wyżej.

U wag a II: W powiatach: gniewskim, sta§ 14.

rogardzkim i tczewskim obowiązu:e dla wszystStosunek wzaJemny.

kich kategoryj ordynarjuszy, ręczniaków, fornali,

Pracodawców oraz ich zastępców obowi,- stróiów i t. p. ordynarji w życie o 1 kwintal roczzuje grzeczne traktowanie pracownika i Kisle nie więcej.

w

Nr. 10.

W województwie poznańskiem i pomorskiem: <

Za obopólnem porozumieniem, do 1 kwintala

żyta lub jęczmienia może być wypłacone w gotówce łącznie z pensją. Zamiast 50 kg grochu i 50

k~ p,>zenicy może pracodawca wydać równoważ­

nik w cukrze, licząc cenę grochu i pszenicy według notowań giełdy w Poznaniu, a cukier według

ceny detalicznej.

§ 19.

Praca i płaca kobiet.

Zony pracowników tlie mogą być zmttszam~

do pracy. Dojenie krów i inne roboty odbywają

się na zasadzie osobnej umowy. Jednakże żonom

pracowników zaleca się, by z dobrej woli w czasie pilnych prac, o ile stosunki rodzinne na to pozwalają, uczęszczały do pracy.

Czas pracy i wynagrodzenie pozostawia si,

do każdorazowej obopólnej umowy.

§ 20.

Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki.

a) Województwo poznańskie

Deputatnicy dostają 30 kwintali zdrowych

i suchych ziemniaków.

Ziemniaki nieharfowane, wydane wprost

z pola od ręki podczas wykopek, liczy się szelel

55 kg za 50 kg.

Ziemniaki harfowane lub z kopca liczy się na

wagę·

.

Roli uprawionej pod ziemniaki otrzymuje deputatnik 25 arów, w tern przynajmniej 12Y2 arów

ogrodu nawożonego pełną mierzwą co drugi rok,

w polu zaś co rok. Poza tem otrzymuje 4 ary roli

pod kapuśnik.

Połowa roli powinna być wydana przy początku sezonu sadzenia, druga zaś najpó':niej

w połowie czasu sadzenia ziemniaków na polach

pracodawcy.

25 arów przy dobrowolnej lub jakąkolwiek

przyczyną spowodowanej zamianie roli na ziemntaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i odwrotnie.

Rola pod len 3 ary nie jest obowiązkowa

i podlega obopólnej umowie. Co do ogrodów i rozsadników przy domach zosławia się dawniejsze

lokalne zwyczaje.

b) Województwo pomorskie

W województwie pomorskiem deputatnicy

otrzymują 37 Y2 arów roli uprawionej, namierzwionej i obrobionej końmi. Obróbka ręczna kartofli należy do depulatników. Połowę roli pod

kartofle wyda;e się na początku, zaś drugą część

w połowie sadzenia kartofli na polach pracodawcy. Wszelkie ziemie powinny być obrobione najpóźniej do 30 maja. Oprócz powyższej roli otrzymuje deputatnik 15 kwintali kartofli suchych

i zdrowych, które za obopólnem porozumieniem

mogą być zmienione na 12Y2 arów ziemi pod kartofle. Tam, gdzie ogrody są stale odgraniczone od

siebie, pozostają w dotychczasowym stanie, z tem

jednakże, że o ile ogród jest większy od 12 Y,

arów, różnicę odlicza się od roli. Dalej otrzymuje

deputatnik kapuśnik wieikości 3 ary.

Ogródków bezpośrednich przy domach t. zw,

rozsadników nie wlicza się w rolę. Rola pod len

3 ary nie jest obowiązkową i podlega obopólnej

umowie.

c) dla obu województw

W ogródkach i rozsadnikach nie wolno uprawiać ziemniaków. Zakaz uprawy ziemniaków dotyczy również miejsc, na których ziemniaki były

w ostabich trzech latach kopcowane lub przechowywane oraz pól w odległości 15 m od domów zamieszkałych i chlewów. Ziemia pod ziemniaki powinna zasadniczo przycho.dzi~ w ~or~a.l­

nym płodozmianie. W każ~ym raZIe zIemmakI !ll.e

mogą być sadzone coroczme na tem. sa~em mIel

scu, przyczem dotyczy to za~ówno Zleml wydaneJ

w polu, jak i w stale odgramczonych ogrodac.h.

W majątkach prowadzących hodowlę Zlem~

niaka oraz w majątkach położonych w pasach

ochronnych, określonych przez Ur.ząd ~oj~wódz.

ki, pracodawca ma prawo zamIast zle~1 pod

ziemniaki wydać ziemniaki gotowe, z tern J~dn~k

że pracownik powinien otrz'yma~ p~zynaJmmeJ

12Y2 ara ziemi pod wczesne zIemmakI ! w~rzy~a.

Pracod'lwca ma prawo wydawama Zlemrlla·

ków do sadzenia, wyznaczenia roli pod ziemniala

i zarządzenia sadzenia gatunków rakoodpornych,

W ostatnim wypadku powinien pracodawca wy·

mienić pracownikowi sadzonki i to w stosunku

50 kg za 50 kg. Przy zmianie mieisc pracy ziemniaków przewozić nie woln~, Praco~awca,. od

którego pracownik odchodZI,. zobOWIązany .le~ł

odebrać od pracownika pos.lad.ane .p~zez meg(

ziemniaki po cenie (przy zmlame mle,lsca .p~a.c,

na 1 kwietnia 1935 r.) 4 zł za 100 kg zlemmalcow

zdrowych z zawartością ziemi nie. wv~ej, jak? %,

wydając jemu jednocześnie odpowledme ~ośwlad­

czenie. Pracodawca, który tegoż pracowmka ugo ·

dzi, obowiązany jest Iia jego ż~danie. wyd!lć mu

tę samą ilość ziemniaków i p.o te) same) ~eme. J,,żeli nowougodzony pracowmk ~a z~ml.ar sprzedać otrzymane od pracodaw,cy złemnt~kl: to prat:odawcy przysługuje prawo Ich odkuplema po CG'

Nr. 10.

MONITOR POLSKI. -

Dnia 12 stycznia 1935 r.

3

Słomę do sienników, przykrywania ziemnła"

nie, po jakiej pracodawca te ziemniaki pracowni- on nie był uważany jako ekwiwalent za zniżk~

deputatu.

ków i pod ściółkę wydaje się w miarę możnosci

kowi odstąpił.

§ 23.

i potrzeby.

§ 21.

§ 26.

O

p

a

I.

Utrzymanie inwentarza.

Wdowy i limeryci.

Jako normę opału ustanawia się: 32 y; Kwina) Województwo poznańskie

lala

węgla,

z

wyjątkiem

miału,

pospółki

i

grysiku,

W

dowy

i

emeryci

oraz wdowy z małoletnie~

Każdy deputatnik ma prawo trzymania jednej krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch pod warunkiem, że dozwolona jest następująca mi dziećmi otrzymują zapomog-ę w naturaljach

wymiana

wedle umowy, ustanowionej przez ~bszar dworski

krów.

1 metr szczapów twardego drz~wa = ~ kwinlub Wydział Powiatowy.

Pracodawca daje latem wolne utrzymanie dla

talom węgla.

W dowy z jednym zaciężnikiem otrzymują cokażdej krowy, objętej kontraktem, na wystarcza1 metr szczapów miękkiego drzewa = 2,5 najmniej jedną-czwartą częsć deputatu ręczniaka.

jącem pastwisku pod dozorem odpowiedniego paWdowy z dwoma zaciężnikami otrzymują

sterza. W razie braku wystarczającego pastwi- kwintalom węgla.

1 metr wałków 7 - 12 cm grubych miękkie­ jedna,trzecią deputatu.

ska, należy wydać odpowiednią ilość zielonej paWdowy, które chodzą do pracy w myśl § 19

szy. Na zimę wydaje się na każdą kontraktem go drzewa = 2 kwintalom węgla.

1 metr wałków 7 - 12 cm grubych twarde- oraz posyłają stały zaciąg do pracy, mają praprzewidzianą krowę 15 kwintali buraków pastewwo trzymania krowy na warunkach § 21. W ranych lub brukwi, lub za obopólną zgodą 4 ary roli go drzewa = 2,5 kwintalom węgla.

Wałki ponad 12 cm uważa się za szczapy.

zie nie trzymania krowy upadają wszelkie odszko~

uprawionej, nadającej się pod okopowe, oraz sło­

1 metr pieńków łupanych

1,5 kwintalom dowania. Jeżeli wdowa ma trzech zaciężników,

mę jarą i sieczkę na paszę.

z których jeden odpowiada warunkom IV kate"

Gdzie niema pastwiska, ani zielonej paszy, węgla.

1 metr pieńków z głową = 2 kwintalom gorji zaciężników, pobiera tenże deputat i zasłu­

wydaje się inną.

W powiatach, gdzie było w zwyczaju wyda- węgla.

~i ręczniaka. Osobne świadczenia dla wdowy W ta

1 kupka gałęzi II ki, 2 X 2 X 2,5= 2 kwin- kim razie upadają.

wanie siana, zwyczaj ten pozostaje nadal.

, ,

Dalsi zaciężnicy pobierają deputat i dniówkę

Deputatnik, który umówił się, że nie będzie I talom węgla.

1.000 cegiełek torfu prasowanego = 3,5 odnośnej kategorji zaciężników.

trzymać krowy, lub o ile krowa mu padła, a odszkodowania mu nie przyznano, pobiera 2 litry kwintalom węgla.

Ochronki.

1.000 cegiełek torfu nieprasowanego = 2,5

mleka tłustego i 3 litry mleka odtłuszczonego

Zakładanie ochronek w poszczególnychma~

'

dziennie. Gdzie mleka dać nie można, płaci pra- kwintalom węgla.

jątkach zaleca się.

1

kwintal

normalnie

suchego

torfu prasowa§ 27.

codawca za 2 litry mleka pełnego i 3 litry mleka

nago = Y. kwintala węgla.

odtłuszczonego taką cenę, jaką płaci najbliższa

Urlop y.

1,5 kwintala nienormalnego suchego torfu

mleczarnia producentowi, lub wynagrodzenie

nieprasowanego

=

%

kwintala

węgla.

Pracownik otrzymuje w przeciągu roku 10 dni

przewidziane w budżecie w każdym kwartale.

Co do drzewa, to pracownik powinien otrzy- urlopu w dnie nieświąteczne bez potrącenia świad­

W majątkach, gdzie istnieje dotychczas zwyczaj trzymania więcej, niż jedne; krowy, zwyczaj mać 6 metrów szczap ów lub wałków; w mająt­ czeń i pensji. Wybór dni urlopu odbywa się w poten pozostaje nadal. Kto nie ma krowy, może kach, ~dzie drzewa szczapowego w dostatecznej rozumieniu z pracodawcą z wyjątkiem wyjazdów,

ilości dostać nie można, wydaje się co najmniej

spowodowanych piśmiennem wezwaniem związ­

trzymać dwie kozy dójki i 2 koźlęta na tych samych warunkach. W razie jeżeli deputatnik umó- 4 metry szczapowego drzewa lub wałków i co- ków zawodowych. W tych bowiem wypadkach wi~

najmniej 10 kwintali węgla i resztę opału, wedle nien zgodzić si~ na zaproponowany dzień urlopu

wił się, że będzie trzymać jedną kozę i jedno kopowyższej tabeli.

dla jednego robotnika danej majętności tego sa~

źlę, otrzymywać on będzie jako ekwiwalent 1 litr

.

I

Gałęzie wydawać można do 31 lipca włącz·

mego d ma.

.,

mleka pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczonego

nie.

Chrustu

nie

zalicza

się

do

gałęzi.

W czasie piln ych robót, jak zasiewy, żniwa;

oraz połowę pastewnych buraków względnie roli.

U wag a I: O ile pomiędzy pracodawcą sianokosy i kopanie, urlopy mogą być udzielone

Ściółkę dostarcza pracodawca w tej ilości

i gatunk~, jak dla inwentarza dominjalnego. Na- a pracownikiem wynikną na podstawie jakości w wypadkach tylko wyjątkowo pilnych. Wyjazdy

torfu nieporozumienia, mogą delegować terytor- wskutek wezwania urzędów państwowych nie Sl\

wóz należy do pracodawcy.

jalne organizacje po jednym przedstawicielu, ce- wliczone do urlopów. O ile pracodawca zgadza

b) Województwo pomorskie

lem rozstrzygnięcia sporu. Opał wydaje się co pół się na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejKażdy deputatnik ma prawo trzymać krowę,

roku, a conajmniej na kwartał zgóry.

mują jedno święto, dzień ten liczy się za dzieli

a przy trzech zaciężnikach - dwie krowy. GdyU wag a II: Do drzew twardych zalicza się: urlopu. Pozatem odchodzącemu robotnikowi naby na trzeciego zaciężnika w myśl umowy depu- dąb, buk, grab, akącję, klon, wiąz, modrzew, brzo- leży się 6 dni wolnych do wyszukania pracy.

tatnik nie trzymał krowy, otrzymuje 1 litr mleka zę i olszę.

§ 28.

pełnego i 1 litr ' mleka odtłuszczonego dziennie.

§ 24.

Strawne.

Pracodawca zobowiązany jest dla każdej kroMieszkanie. '

, Pracownikowi wysłanemu w drogę na!eży się

wy wydzielić wystarczającą paszę, a gdyby patytułem

strawnego za całą dobę 1,80 · zł, ia ()biad

Mieszkanie

pracownika'''mu~i

składać

się

.

co·

stwisko nie było odpowiednie, stosowną ilość paszy na każdą krowę, a mianowicie: w zimie 15 najmniej z jednej izby z podłogą drewnianą oraz 1,00 zł, za kolację 70 groszy.

Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie pociąga

kwintali buraków pastewnych lub brukwi, słomy komory.

za

sobą

wypłaty strawnego. W drodze godzin,

Izby

winny

być

wytynkowane,

a

conajmniej

(paszy), sieczki. Siano, o ile możności, wydawać

pracy nie obowiązują.

dokładnie wylepione, ze szczelne mi drzwiami

się będzie podług lokalnych stosunków, jak doi oknami na zawiasach.

tychczas.

§ 29.

W oknach mają być całe szyby; w razie stłu­

Tam, gdzie brak pastwiska i zielonej paszy,

Furmanki.

wydaje się 7,5 kg kiszonych liści lub 7,5 kg kiszo- czenia szyby pracownik jest zobowiązany wstawić

Pracownicy otrzymują

nych wytłoków, albo!r.; kg suchych wytłoków, ją w ciągu dwóch tygodni. Wapno do bielenia dol) zbiorową furmankę do jednego z najbliż­

albo wreszcie 15 litrów wywaru na sztukę dzien- starcza pracodawca dwa razy do roku w ogólnej

ilości 15 kg na mieszkanie. Podłogi mają być poszych młynów i z młyna;

nie z wystarczającą ilością sieczki.

2) do zwózki w dnie powszednie swoich proGdzie zimową porą wydaje się paszę w po- łożone.

Piece mają być doprowadzone do porządku duktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folstaci liści, wywaru lub wytłoków, tam odpada

przed 1 listopada 1935 r. Mieszkania mają być warku;

stosowna ilość ćwikły lub brukwi.

3) po księdza, z chrztem, ślubem i pogrzeOkopowizny, które wydaje się w zimie na ze szczelnym dachem; tam, gdzie dachy są popsute, muszą być naprawione w ciągu miesięcy bem.

każdą krowę, można za obopólną zgodą zmienić

Deputatnikowi, jadącemu wysłaną w interena 4 ary roli, zdatnej pod okopowiznę. Słomę na letnich. W majątkach, gdzie woda zacieka do

piwnic i mieszkań pracowników, winny być one sie pracowników furmanką w dnie powszednie.

pościółkę pod krowy i do użytku domowego daje się podług potrzeby. Nawóz należy do praco- zabezpieczone w ciągu lata od wody napływowzj. czy tci świąteczne, nie należy się żadne dodatko:Pracodawca i pracownicy winni dbać, aby we wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy

dawcy.

Prawo trzymania przychówku służy tym, któ- otoczenie mieszkań pracowników było higjenicz- w dnie świąteczne do kościoła. Wyjazdy, noszące

rym dotychczas było dozwolone. Jeżeli deputat- ne. Obowiązuje wybrukowanie dostępu do stu- wyraźny charakter wyjazdów prywatnych praconik umówił się, że nie będzie trzymać krowy, lub dzien, oraz zastąpienie zgniłych cembrzyn nowe- dawców poza godzinami pracy, winny być wynami, lub t eż zapewnienie pracownikom w inny spo- grodzone jak praca poza godzinami służbowemi,

jeżeli mu krowa padła, a odszkodowania za nią

a więc o 50 procent, a w dnie świąteczne o 100

mu nie przyznano, otrzymuje dziennie 2 litry mle- sób zdrowej i czystej wody do picia.

Zbiorniki na nawóz nie mogą znajdować się procent wyżej.

ka tłustego i 2 litry mleka odciąganego, albo

U wag a: Pracodawca daje raz na miesiąt.

w miejsce tegoż - gdyby udzielone być nie mo- w bliższej odległości, aniżeli 20 metrów od mieszkańsłużbowych. Pracownicy mają składać nawóz

gło - cenę mleka, jaką producent dostaje.

(w niedziele i święta) starym ułomnym ludziom

z swoich chlewów w przeznaczonem na to miej- wóz zbiorowy do kościoła i z powrotem ponad

Dla województwa poznańskiego i pomorskiego

Ordynarjusze, którzy utrzymują kontrakto- scu. W pobliżu mieszkań mają znajdować się za- odległość 3 km, lecz tylko na główne nabożeń·

wo tylko jedną krowę, otrzymują w okresie su- słonięte ustępy w ' dostatecznej ilości, które pra- stwa.

chego stania krowy 90 litrów pełnego mleka cownicy obowiązani są trzymać w porządku i czy§ 30.

stości.

Gdzie jest odpowiednie pomieszczenie Obowiązek pracodawców względem Biur Pośred·

rocznie.

W majątkach, które mleka na sprzedaż nie w dotychczasowych budynkach, jak również przy nictwa Pracy przy Funduszu Bezrobocia (Pracy)

posiadają, wzamian mleka może być wypłacony mieszkaniach nowobudowanych, powinna być

Wszyscy pracodawcy obowiązani są zawia ..

urządzona łaźnia.

równoważnik w gotówce podług cen miejscowych.

U wag a I: Jako okres zimowy uważa się

W innych majątkach, o ile tylko istnieje mo- domić do dnia 15 marca 1936 roku odnośne Biura

czas od spędzenia krów z pastwiska do wypędze­ żliwość, pracodawcy są zobowiązani do urządze­ Pośrednictwa Pracy przy Funduszu Bezrobocia

(Pracy), zarówno o każdem wypowiedzeniu miejnia kąpieli.

nia tychże na pastwisko.

sca robotnikowi rolnemu, jako też okażdem wolo

Pożądane jest, aby pracodawcy, mający w folU wag a II: Do paszy, wydawanej w postaci okopowych dla krów, nie może mieć pretensji warku elektryczność, wprowadzili ją do mieszka- nem miejscu.

nowosprowadzony pracownik w początku roku nia pracowników. Koszta prądu płaci pracownik.

siużbowego, natomiast odchodzącemu w końcu

Pracownicy są zobowiązani utrzymywać DZIAŁ II. DOZORCY, RZEMIEŚLNICY I WY~

KWALlFIKOW ANI PRACOWNICY.

roku służbowego pracownikowi nie może być ta mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza

pasza potrącona.

w mieszkaniu jest stanowczo wzbronione.

§ 1.

Sublokatorów nie wolno przyjmować bez zgo§ 22.

Dział niniejszy dotyczy z jednej strony wszystdy, pracodawcy, któremu przy godzeniu ma być kich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony

Pracownik ma prawo trzymać dowolną ilość zameldowany skład rodziny pracownika.

kowali, stelmachów, stolarzy, ślusarzy, mechanitrzody chlewnej w granicach istniejącego po§ 25.

ków, szoferów folwarcznych, ogrodników, chmie~

mieszczenia w chlewach czeladnich. Trzymanie

kur jest dozwolone. Trzymanie zaś gęsi, kaczek, Pomieszczenie dla inwenlarza t okopowych i opalu. iarzy, rybaków i t. p. stałych pracowników wygołębi, królików i t. p. zależy od obopólnej

Pracownik otrzymuje pomieszczenie na ziem- kwalifikowanych, zatrudnionych w gospodarstwach

umowy.

niaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej cze- rolnych . .

U wag a: Ponadto w województwie p~mor­ ladniej oborze lub w specjalnie przeznaczonym na

§ 2.

skiem . w mająt~ach, . w których dotychczas był to budynku. oraz pomieszczenie dla dwóch sztuk

Obowiązują następujące §§ działu I niniejszezwyczaj trzymama OWiec, pozostaje nadal, o ile trzody chlewnej i pomieszczenie na opał.

go orzeczenia. ustalającego warunki pracy i płacy

=

M.oNITOR POLSKI.

dla ordynariuszy; 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 12, 14, 20, 21, 22,

23, 24, 25, 26, 27, 29 i 30 oraz 2-gi ustęp § 15.

. §§ 9 i 12 działu I niniejszego orzeczenia, ustaIc:Jącego wa;unki pracy i płacy dla ordynarjuszy,

~l1e tyczą SIę ogrodników, chmielarzy, rybaków

l t. p .. pracowników, charakter zajęcia których

powod~Je. konieczność wykonywania pewnych

czynnoscl pOZa ustalonym czasem pracy dziennej.

§ 3.

§ 2 działu I niniejszego orzeczenia, ustalają­

cego warunki pracy i płacy dla ord ynarjuszy, obowiązuje z wyjątkiem terminu rozpoczęcia roku

słu żbowego, który to termin uzależnia się od istniejących zwyczajów, stosownie do danego fachu,

nie dol yczy to jednak kowali, stelmachów i wło­

darzy.

U wag a: Dla kowali, stelmachów i włoda­

rzy kończy się rok służbowy w roku 1935 z terminem zastrzeżonym w indywidualnej umowie. Nuwa zawarta umowa nie może przekraczać terminu dnia 31 marca 1936 r.

§ 4.

a) Województwo Poznańskie.

DZIAŁ III.

Dnia 12 stycznia 1935 r.

CHAŁUPNICY. ·

§ 1.

a) Województwo Poznańskie.

Chałupnicy, którzy obowiązu; ą się kontraktem roc~nym conajmniej na 210 cni roboczych,

otrzymują rocznie deputatu

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala grochu,

1/2 kwintala pszenicy,

1/2 hektara roli pod ziemniaki,

na tych samych warunkach, co ordynariusz danego majątku, z tem zastrzeżeniem, że wzamian za

1/4 hektara roli można dać 30 kwintali ziemniaków. Dalej otrzymuje chałupnik 2 wolne furmanki do zwiezienia opału w odległości 10 km. Jeżeli

niema możliwości nabycia drzewa w odległości

10 km, uwzględnia się furmanki od rana do wieczora z wyjątkiem czasu zasiewów i żniw. Zaleca

się pracodawcom, którzy sprzedają torf lub drzewo, by przy sprzedaży uwzględniali w pierwszej

mierze chałupników.

Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimowych zł 1,25, w miesiącach letnich zł 2.10. Dziew~zęta i chłopcy chałupników otrzymuią deputat,

Jak zaciężnicy odnośnej kategorji, a zapłatę w gotówce o 5 groszy więcej. Za obopólną umową deputat można policzyć za gotówkę.

Włódarze i stangreci, oraz kwalifikowani

owczarze otrzymują ordynarję według obopólnej

uniowy, pensję zaś roczną, równającą się niemniej

jak 180 złotym.

'

b) Województwo Pomorskie.

PO,za tem kwalifikowani owczarze otrzymują

2 braki za zwrotem skóry. Tantjemę daje się naWolnym robotnikiem jest ten, który się występującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchoraźnie jako taki kontraktem rocznym conajmniej

wanego (odsadzonego) jagnięcia 0,50 zł, od bara- na 270 dni roboczych zgodził i który nie· zajmuje

na sprzedanego do chowu 2 zł i od dorosłych mieszkania u pracodawcy.

owiec za każde 50 sztuk 112 kg wełny.

Zonaci i nieżonaci parobcy ponad lat 21, zdolKowale i kołodzieje z egzaminem mistrza, albo ni do wszelkiej pracy, t. j. do kosy - otrzymują

też czeladnika conajmniej z lO-letnią praktyką,

za każdy dzień pracy prócz gotówki

wliczając 3 lata nauki, otrzymują minimum, t. j.

2 kg żyta,

miesięcznie zł 20 pensji.

1/2 kg jęczmienia,

Za używanie własnych narzędzi - kwartal1/4 kg pszenicy,

nie 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bezpłat­

1/4 kg grochu - oraz rocznie

nie, również świderki dla kowali, które stanowią

18 kwintali węgla,

własność pracodawcy.

6 kwintali słomy,

15 kwintali kartofli i

Deputat pozostaje, jak dotychczas, jednakże

nie mniej, jak 20 kwintali zboża. W miejscowo- 3/8 hektara roli na tych samych warunkach, jak

ordynarjusz danego majątku z tern zastrzeżeniem,

ściach, gdzie w roku 1919 rzemieślnicy trzymali

że za 1/4 hektara roli można dać 30 kwintali kar2 krowy, zwyczaj ten pozostaje nadal.

W razie nietrzymania drugiej krowy, pobiera tofli. Wszelka obróbka rolna i zwiezienie świad­

czeń należy do pracodawcy.

rzemieślnik takie odszkodowanie, jakie w tym wyDzienna zapłata wynosi w miesiącach zimopadku przysługuje ordynarjuszowi, mającemu

trzech zaciężników, lecz tylko wtenczas, gdy wych zł 0,85, a w miesiącach letnich zł 1.45. Dziewczęta i chłopcy wolnego robotnika otrzymują deprzez cały rok drugiej krowy nie trzyma.

Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają Za- pulat, jak zaciężnicy odnośnej kategorji, a zapłatę

w gotówce o 5 groszy więcej; za obopólną umową

sługi i ordynarję podług obopólnej umowy, jednak

nie mniej, jak dot ychczas. Płace uczniów normuje można deputat przeliczyć na gotówkę.

się na podstawie płacy i deputatu dla zaciężni­

§ 2.

ków.

W województwach poznańskiem i pomorPobory dla czeladników pozostawia się do

~kiem

chałupnik lub wolny robotnik zgodzony na

obopólnej umowy, lub unormowania na zasadzie

cały rok, mieszkający w służbowem mieszkaniu

placy powiatowo-miejskiej.

Wynagrodzenie za obsługiwanie ma~zyn przy i mający krowę na dworskiej oborze mi tych samych warunkach co ordynarjusz, otrzymuje mniej

młóce?iu. i orce pozostawia się obopólnemu poJOli pod ziemniaki o 1/4 hektara, w czem wartość

1'OZUmlCOlU.

ITlieszkania ustala się na 10 arów.

U wag a I. Pracodawcy winni zatrudniać

b) Województwo Pomorskie.

chałupników (robotników wolnych), ci zaś mają

W województwie pomorskiem kowale, koło­ obowiązek przychodzenia do pracy przez cały

dzieje, cieśle, murarze i siodlarze, którzy złożyli rok. Wyjątki od tej reguły są dozwolone za poegzamin i mają S-letnią praktykę za sobą, otrzy- przedniem porozumieniem się z pracodawcą.

mują zapłatę w gotówce łącznie z odszkodowaU wag a II. Prócz powyższego obowiązują

niem za użycie własnych narzędzi zł 33 miesięcz­ następujące paragrafy działu I niniejszego orzenie, a w powiatach: gniewskim i tczewskim otrzy- czenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ormują ponadto rocznie 1 kwintal żyta w ordymirji

dynarjuszy: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 13, 14, 27, ten

więcej; deputat dla rzemieślników wynosi 16,5

ostatni paragraf, o ile pracownik umówił się cokwintala zboża.

najmniej 300 dni roboczych, oraz paragraf 28.

Pilniki dostarcza pracodawca, jako też i świ­

DZIAŁ IV. ZACIĘZNH~Y

derki dla kowali, które stanowią własność praco(§ 7 działu I niniejszego orzeczenia, ustalające~o

dawcy.

warunki pracy i płacy dla ordynariuszy).

Dozorcy rolni, jako to: włódarze i karbowi,

otrzymują ordynarję, jak rzemieślnicy, a pensję

§ 1.

conajmniej o 25 procent wyższą od pensji ordyZasady og6lne.

narjusza.

Uczniowie otrzymują deputat i gotówkę poDział niniejszy dotyczy z jednej strony wszystdług lat, jak zaciężnicy. Pobory czeladników pokich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony

zostawia się do unormowania na zasadzie płacy wszystkich zaciężników.

powiatowo-miejskiej, lub według obopólnej umo§ 2.

wy.

Obowiązują następujące paragrafy działu I

Kwalifikowani owczarze i żonaci pomocnicy niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki praotrzymują ordynarję nie mniejszą, jak ręczniacy.

cy i płacy dla ordynariuszy: 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 (jeWynagrodzenie w gotówce wynosi 198 zł rocznie. dynie o nawozach sztucznychj, 12, 13 i 14.

Tantjema od sprzedaży podlega obopólnej umo§ 3.

wie, wynosi jednak nie mniej, niż l procent ceny

sprzedaży. Określenie tantjemy od odhodowaneNa żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzego jagnięcia i innych- pozostawia się indywidual- by pracownicy są zobowiązani do pracy poza czanej umowie.

sem określonym w paragrafie 9, działu I niniejszeWynagrodzenie roczne ogrodników nie może gc orzeczenia, ustalającego warunki pracy i pła­

być inne, jak przeciętne roczne wynagrodzenie

cy dla ordynarjuszy, lecz za osobnem wynagrorzemieślników z dodatkiem tantjemy według obodzeniem po cenach za godzinę o 50 procent wyż­

pólnej umowy.

szych od normalnego wynagrodzenia tak w natuUczoiowie ogrodnicy otrzymują wynagrodze. raljach, jak w gotówce. Samowolne opuszczenie

nie tak w naturze, jak i w golówce odpowiednie; roboty podczas godzin pracy, jak i samowolne

spóźnienie się do pracy jest niedopuszczalne i pokategorji szarwarków (zaciężników).

Pasterze otrzymują pensję zł 144 i deputat, woduje potrącenie w stosunku procentowym, jak

jak fornale i od każdego cielęcia odchowane~o przy nadgodzinach.

Praca w dnie świąteczne może być wykonydo 10 tygodni, 25 groszy, od sprzedaży dorosłe;

wana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzesztuki 1 zł.

Nr. 10.

niem po cenach o 100 procent wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w naturaljach, jak

w gotówce.

§ 4.

Indywidualne umowy zawiera pracodawca

bezpośrednio z zaciężuikami, lub też o ile idzie

o malolet?ich, p.oniżej 21 lat, z ich pr~wnym opiekunem .. Z ~hwll~ zawarcia takiej umowy pracodawca JesŁ obOWiązany dać stałe codzienne zaJ

~ru?nienie, a prac~wnik uczęszczać do pracy. Jezeh r~C'.codawca me dostarczy zaciężnikowi pracy, wIDie n .mu z.apl<lcić zarowno w g0tówce, jak

l w naturalJach, Jak za dzień przepracowany. Pracoda~ca nie j~st z.obowią~an'y dostarczyć pracy

w d~le ulewne l WYJątkoweJ mepogody. Pracowni~ow~ zaś .za. te dnie nie potrąca się deputatu

l ~ll~za Się Je ?o obowiązkowych 280 dni pracy.

Jez.el~ pracowmk opuś~i 'pewną ilość dni z po.,

wyzeJ oznaczonego mmlmum, nie będąc chorym, pracodawca za każdy dzień niesŁawie­

nia się nie wyda mu żadnych świadczeń i ponadto

potrąci mu dzienną płacę.

J~ż.e1i pracownik nie może stawić się do pracy, wiOle n w przeddzień uprzedzić o tem praco.

dawcę· O ile. otrzyma zgodę pracodawcy, to w

t~m wy~adku deput~t.u się nie potrąca. Ci zacięż­

mcy, ktor~y zawarll mdywidualną umowę z pracod~wcaml, pracować mogą poza folwarkiem je·

dyme za zgod, pracod~.wcy. Zaciężnik zgodzony

według pewnej kategOfJI płac z początkiem roku

służbowego pozostaje w tej kategorji do końca ro.

ku służbowego bez względu na przekroczenie odnośnego wieku.

§5.

Klasyfikacja i wynagrodzenie ' gotówkowe zacięż"

ników.

a) Województwo poznańskie

Kategorja I, dziewczęta i chłopacy od 15-16

lat w miesiącach letnich zł 0,75, w miesiącach zimowych zł 0,45 dziennie.

Kategorja II, dziewczęta i chłopacy od 16-18

lat w miesiącach letnich zł 1,00, w' miesiącach zi·

mowych zł 0,60 dziennie.

Kategoria III, dziewczęta ponad 18 lat - w

miesiącach letnich zł 1,25, w miesiącach zimowych

zł 0,75 dziennie.

.

Kategorja IV, chłopacy od 18 lat-w miesią­

cach letnich zł 1,50, w miesiącach zimowycb

zł 0,90 dziennie.

U wag a I: Za miesiące letnie uważa się~

kwiecień, maj, czerwiec, l:piec, sierpień, wrzesień,

pozostałe miesiące jako zimowe.

U wag a II. Powyższa klasyfikacja i wynagrodzenie stosuje się do wszystkich robotników fizycznie normalnie rozwiniętych.

U wag a III: Chłopacy zatrudnieni jako fornale dostają dodatek 3 kwintale żyta w stosunku

rocznym i zapłatę gotówkową cona;mniej IV kategorji zaciągu . W niedziele i święta za odpasanie koni otrzymują połowę płacy gotówkowe;

dziennej, za dyżur całodzienny całkowitą dniów·

kę.

U wag a IV.: Chłopacy kategorji IV otrzymują za każdy dzień cięcia kosą dodatek gotów 4

kowy w wysokości 60 gr.

Wynagrodzenie w naturaljach

DepuŁat dla chłopców i dziewcząt wszystkich

kategoryj wynosi 3 kwintale żyta, 10 kwintali

ziemniaków i l metr szczapów.

.

Zmianę uskutecznia się wedłuJ! norm § 23,

działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego wa·

runki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

U wag a I: Ordynarjusz trzymający trzech

zaciężników ma prawo do drugiej krowy. O il~

umówił się bez drugiej krowy, dostaje 15 kwintali

buraków lub 4 ary roli pod warzywa. W raZIe,

gdy zaciężnik porzuci pracę, ordynariusz w ciągu

6 tygodni winien skasować drugą krowę; w wypadkach śmierci, kaleCtwa, ożenku i wojskowo ·

ści przedłuża się powyższy termin do trzech miesięcy.

U wag a II: O ile pracodawca na trzymanie

krowy przy trzecim zaciężniku z jakichkolwiek

bądź powodów nie zezwala, lub zwyczaj trzymania nie istnieje, płaci pracodawca odszkodowanie

budżetem przewidziane i to w raŁach miesięcz­

nych.

U wag a III: Trzeci i każdy następny zacięż­

nik otrzyma 1/2 kwintala pszenicy rocznie poza

deputatem: tam, gdzie niema w dostatecznej ilości

pszenicy - 1/2 kwintala żyta.

b) Województwo pomorskie

Kat. I. dziewczęta i chłopacy od 15--16 lat,

w miesiącach letnich 50 groszy, w miesiąc.ich zimowych 35 gr dziennie.

Kat. II, dziewczęta i chłopacy od 16-18 laŁ,

w miesiącach letnich 70 gr, w miesiącach zima.

wych 40 gr dziennie.

Kat. III, dziewczęta ponad 18 lat, w miesią­

Gach letnich 90 gr, w miesiącach umowy ch 5Q gr

dziennie.

Nr. 10.

MONITOR POLSKI.

. Kat. IV, chłopacy od 18 lat, w miesiącach letn!ch zł 1,10, W miesiącach zimowych zł 0,15 dziennle.

. U wag a It II, ITI i IV tak samo, jak dla wojewódziwa Pozii!!9skiegQ odnośnego ustępu.

WynagrodzenIe w naturaljach.

Zaciężnicy otrzymują następuj ący deputat W

stosunku rocznym na 280 dni roboczych

od 15 - 16 lat

3 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala grochu,

15 kwintali kartofli lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintala węgla;

ponad 16 lat

4 kw in lale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala pszenicy,

1/2 kwintala grochu,

15 kwintali ziemniaków lub 0,125 ha roli,

2.5 kwintala węgla.

U wag a I: W majątkach, które nie sieją groc~u i pszenicy, całą ilość zboża wydaje się w ży­

cIe.

U wag a II: Ordynarjusz, trzymający trzech

zaciężników, ma prawo do drugiej krowy. O ile

umówił się bez drugiej krowy, dostaje jeden litr

mleka pełnego i jeden litr mleka odciągane~o

dziennie za wszystkie dnie robocze zaciężnika.

W razie, gdy trzeci zacięż nik porzuci pracę, ordynarjusz w przeciągu 6 tygodni winien skasować

drugą krowę. W wypadkach śmierci, kalectwa,

ożenku i wojskowości

przedłuża się powyższy

lermin do 3-ch miesięcy.

U wag a III, jak uwaga II dla województwa

poznańskiego do odnośnego ustępu.

§ 6.

Wynagrodzenie dla dojarek.

Jako zapłatę za udój pobierać będą

a) dziewczę la dziennie jeden procent od ceny sprzedażnej w najbliższej mleczarni ilości mleka wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie,

lub jego ekwiwalent po tej samej cenie,

b) kobiety dziennie 2 procent od ceny sprzedaży w najbliższej mleczarni ilości mleka wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego

ekwiwalent po lej samej cenie.

Czas udojów wyznacza pracodawca.

Dojarka jest obowiązana doić bez przerwy

cały miesiąc.

Dziewc;.zyny ponad 16 laŁ mogą być zatrudnione przy doju, o ile są odpowiednio silne.

DZIAŁ V.

ROBOTNICY SEZONOWI.

§1.

Dział mmeJszy dotyczy z jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

slrony robotników sezonowych.

§ 2.

Jako robotników sezonowych uważa się tych

pracowników, którzy mieszkają u pracodawców

we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla miejscowych robotników sezonowych patrz § 11)

i którzy zobowiązują się kontraktowo do robót

rolnych w sezonie od dnia ich zakontraktowania

aż do ukończenia wszystkich robót polnych

względnie wszystkich wykopków, albo też do wykonania prac okresowych, jak obróbki zbóż,

obróbk.i okopowych, sianobrania, iniw, wykopków, nie krócej jednak, niż na miesiąc. Umowa

z pracownikami godzonymi krócej, niż na

cały sezon, powinna być sporządzona na piśmie

lub zawarta ustnie w obecności co naimniej

dwóch świadków. Za obopólną indywid~alną

umową można robotników i robotnice sezonowe

za trudniać przez całą zimę. Zwolnienie robotnika

może nastąpić tylko za poprzedniem 14-dniowem

wypowiedzeniem.

Czas pracy.

§ 3.

C~as. pracy obowiązuje ten sam, jaki jest

p~zewldzla.ny w § 9dzi,,;łu I niniejszego orzecze-

§ 5.

Zarobek dzienny (oprócz deputatu) wynosić

będzie

Kategorja I - dziewczęta i chłopacy od lat

16-1H w czasie od 15.4 do 1.10 - zł 1,05, w paź­

dzierniku zł 0,75 dziennie.

Kategorja II - dziewczęta ponad lat 1'3

w czasie od 15.4 do 1.10 - zł 1,30, w październi­

ku zł 1,00 dziennie.

. Kategorja III - chłopacy od lat 1B, wykonUJący wszelką pracę męską w czasie od 15.4 do

1.10 - zł 1,55, w październiku zł 1,20 dziennie.

Za każdy nieprzepracowany dzień odciąga

się wysokość świadczeń w deputacie.

U wag a: Chłopacy kategorii III otrzymują

za każdy dzień cięcia kosą dodatek gotówkowy

w wysokości 65 gr.

Deputat robotników pozamic;scowych.

§ 6.

Ordynarję otrzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo

15 kg ziemniaków,

7 litrów mleka zbieranego lub 3,5 litra niezbieranego,

3,5 kg chleba,

1 kg grochu,

~ kg kaszy,

1 kg mąki,

y. kg soli.

§ 7.

Wymiana na inny gatunek żywności jest dozwolona za obopólnem porozumieniem.

Pracodawca dostarcza wspólne mieszkanie

odd~iel?ie w~dług płci, wspólne ognisko do goto~

wama l prama, wolny opał i światło, dalej inwentarz kuchenny, jak: garnki do gotowania, miski do

j~dzenia, kubki do picia, wiadra do wody, wanienkę do prania i siekierę do rąbania drzewa.

Każdy pracownik winien się zaopatrzyć wkoldrę

(derę) i siennik.

Gotowanie strawy powierza pracodawca lub

jego z.as~ęp~a ~o?iecie przez nie~o wyznaczonej,

do ktorej ro~mez należy uporządkowanie mieszkania i sypialni oraz obieranie potrzebnej ilości

ziemniaków, pranie bielizny dla robotników i odbieranie deputatu dla wszystkich.

Odnośna kobieta winna być zwolniona od

pr~cy rolnej. Kucharka pobiera płacę i deputat

dz~ewcząt sezonowych przez wszystkie dni tygodOla, także i za niedziele i święta . Obowiązkiem

kuc~arki jest wystawić na czas jedzenie, by robotnscy punktualnie do pracy mogli stanąć. Do rą­

bania drze~a na opał dostarcza pracodawca kucharce w miarę potrzeby odpowiednią pomoc. Na

10 do 20 pracowników przypada 1 kucharka.

. U wag a: Dla województwa pomorskiego

W mc:iątkach, gd~ie jest zwyczaj trzyma;ia

akordmka, całkOWity deputat pobiera akord11ik

dla wszystkich sezonowców.

Kucharka - a gdzie iest zwyczaj trzymania

akordnika, akordnik obowiązany jest kwitować

w książeczce deputatowej otrzymany deputat.

Sprowadzenie robotników.

§ 8.

Koszty podróży do miejsc pracy rel!uluje

Biuro Pośrednictwa Pracy przy Funduszu Bezrobocia (Pracy) odno.śnego powiatu z pracodawcą,

któremu dostarcza robotników. Robotnicy. którzy przeprac?wali u jednel!o pracodawcy cały sezon, 0 t rzymuJą koszty podróży do miejsc koncentracyjnych od pracodawcy. Robotników miejscowych, . sezonowych, zamieszkałych w powillcie,

odWOZI pracodawca furmanką do miejsc zamiesz·

kania.

Odszkodowanie za narzędzia.

§ 9.

Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracodawca bez odszkodowania ze strony ro';otników. W majątkach, gdzie pracodawca nie daje

narzędzi, płaci na osobę i sezon dla chłopców 12

zł, dla reszty robotników 7 zł.

Płaca akordowa.

Wynagrodzenie i książki zarobkowe.

. Płace .a~~rdowe będą opłacane według zasad

I ntnl~Jszego orzeczenia, ustalającego warunkI pracy I płacy ordynarjuszy.

Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków burak.ów etc .) n~ akord w~rlości deputalu si~ nie

C'dlscza, natomiast przy sieczeniu na akord od :icza się depulat za każdy dzień pracy akordowej.

Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym

C? miesiąc przez praco~awcę lub przez upoważ­

,

Klasyfikacja i zarobek gotówkowy robotników,

miejscowych i zamiejscowych.

ma,. ustalaJącego warunkI pracy i płacy dla ordynaquszy.

§ 4.

n!oneg<? do t~go urzędmka. Zastaw (kaucja) od·

ciąga SIę w pIerwszych trzech miesiącach ód każ­

dej wypłaty w wysokości 1/3 przypadającego zarobku gotówkowego.

Pracodawca jest obowiązany dostarczyć każ­

de.mu r.ob?tnikowi k.siążeczkę zarobkową, w k tór~l ~aplsule w~z~stkle wypłacone lub zatrzymane

PI~nlą~~e. KSląz.ec.zka zarobkowa winna być co

najmnieJ na 1 dZlen przed każdą wypłatą odnoś­

nemu robotnikowi doręczona.

5

Dnia 12 stycznia 1935 r.

§ 10.

dztal~

Miejscowi robotnicy sezonowi.

§ tl,

l\ii.eisco.wi robotn~cy sezonowi, pochodzący

z tegoz wOJew6dztwa I będący na własnym wikcie, pobierają płace w gotówce w myśl § 5 niniejsz~go duału oraz deputat kwartalnie, jak nastę­

pUJe

1 kwintal żyta,

1/8 kwintala pszenicy,

1/4 kwintala jęczmienia,

1/8 kwintala grochu,

3,25 kwintala ziemniaków,

1/2 melra drzewa (s"czapów).

DZIAŁ VI.

SZWAJCARZY.

§1.

Zasady ogólne.

Za dojarza zawodowego (s:-wajcara) uważa

się tego rodZdju mę::czyznę, który pracował jeden

rok jako uczen i trzy lata jako pomocnik u zawodowego dojarza i posiada odpowiednie zaświad­

czenie o odbyciu przepisanego czasu nauki i służ·

by w charakterze pomocnika dojarza, podpisanI'

przez zawodowego dojarza lub dojarzy, u których

pracował,

oraz poświadczone mu przez praco

dawców, u których w czasie nauki i praktyki na

dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz musi

się wykazać dokładną znajomością zasad dojenia,

żywienia bydła i pielęgnowania go w chorobacl.

oraz wychowu cieląt.

§ 2.

Obowiązki dojarza.

Dojarz i jego ludzie obejmują pilnowani.

i opiekę nad powierzonem' im bydłem i gospodarką mleczną. Do jego obowiązków należy między

innemi odpasanie, dojenie, utrzymanie w czysto

ści bydła oraz czyste i prawidłowe dojenie kró~.

Dojenie odbywa się dwa do trzech razy dzienni",

po ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennie. Zaopatrzenie stajni w wodę, utrzymanie narzędzi

stajennych i koryt w czystości, dowóz względnie

dostarczenie paszy pozostaje jak dotychczas

(otworzenie zmarzniętych kopców zarządza Sam

pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi być

nawóz codziennie z obory usunięty i na gnojowisku zrównany. Tam, gdzie do wywożenia mierzwy dostarczono siły pociągowej, pozostaje ten

zwyczaj nadal. Zaleca się dojarzom używać do tegO stadnika. Za uszkodzenie obory, niszczenie narzędzi stajennych oraz za stratę powstałą przez

oczywistą winę dojarza, względnie jego ludzi, dojarz odpowiada osobiście. Mleko należy ochłu­

dzić i w dobrze ochłodzonym stanie odstawić do

miejsca na ten cel przeznaczonego.

Szwajcar (dojarz) jest odpowiedzialny za to

aby mleko odesłane zostało w dobrze ochłodzo·

nym.i .czystym stanie .. Za strat.ę, powstałą przeł

kwasOleOle mleka z winy szwajcara, odpowiad,,tenże. Gdzie istnieje zwyczaj centryfugowania

mleka, musi to dojarz bezwarunkowo wykonać.

Dojarz prowadzi książkę dziennego udoju oraz

tablicę co do pogonienia i ocielenia krów ora~

wydajności mleka pojedyńczej krowy. Dojarz

utrzy~uj~ w czys~ości w dobrym stanie naczynitl

do dOJ~Ola, konWie, ewentualnie centryfugi. Jeden dOJarz obowiązany jest doić i pielęgnować 20

krów i 15 jałowizny. Dojarz obowiązany jest prawjdłowo cielęta poić do 10 tygodni.

.§ 3.

Zapłata.

Dojarz pobiera miesięcznie w j!otówce

1) od sztuki krowy dojnej, wołu roboczeg"

starlOlka rozpłodowego 1,30 zł,

2) od sztuki jałowizny powyżej 10 tygodni d,

dojścia do krowy ·dojnej lub wołu roboczego 80

groszy,

3) za wychowanie zdrowego cielaka do 10 tygodni 80 gr,

4) od każdego udojonego litra mleka 1 % od

ceny otrzymanej w mleczarni,

5) za sprzedaż bydła

a) od każdej dużej, zdrowej sztuki 1 % co n.

mniej,

b) od małej sztuki 1 % co najmniej.

Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunkowi

20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawca za

każdą nadliczbową

jałówkę

dopłacić

dojarzowł

0,65 zł.

Pod kategorję jałowizny podciąl;!a się w tym

wypad~u tak~e cielęta ~ wieku. do 10 tygodni,

mImo, ze za CIelęta te dOjarz pobIera już osobn ..

zapłatę·

§ 4.

. D,?iarz otrzymuje deputat taki sam, jak rzez tą różnicą, że ilość ziemniaków oblicza się n!l 5~ kwint~li i 12~ arów roli. Zmian f;

pozostawIa Się obopolnemu porozumieniu.

Ta,!" gdzie więcej wydawano, zwyczaj led

pozostaJe nadal.

mleślnsk

§ 5.

M:eszkmtie.

Dojarz (szwajcar) winien otrzymać odpowied

nie mieszkanie.

.

§ 6.

O p a ł.

. Opał wydaj~ się wedł.ug norm działu I niniej .

szego orzeczema, ustalającego warunki piacy

i płacy dla ordynariuszy.

MONITOR POLSKI. -

§ 7.

Mle ko.

Dojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 litry mleka odtłuszczonego dziennie.

§ S.

Deputat dla pomocników.

Pomocnicy bez różnicy płci otrzymują deputat zaciężnika ponad lat 16, niezależnie od wieku

pomocnika, byle wykonał swoje obowiązki przy

udoju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy 20

\nów i 15 sztuk jałowizny

1) 4 kwintale żyta,

2) 1 kwintal jęczmienia,

3) 1/2 kwintala grochu,

4) 1/2 kwintala pszenicy,

5) 2 Y:1 kwintala węgla,

6) 15 kwintali ziemniaków, oraz

7) 2 litry mleka tłustego dziennie .

§ 9.

Uwagi.

Wszystkie narzędzia, z wyjątkiem wideł i ło­

pat, dostarcza pracodawca. Wszelkie inne umowy. zawarte indywidualnie, ustnie lub pisemnie

upadają z chwilą wejścia w życie niniejszego orzeczenia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczać do

kościoła i otrzymuje w roku urlop taki, jak ręcz­

niacy.

. Zwolnionemu dojarzowi przy przeprowadzce

daJe. pra<;odawca furmanki do najbliższej stacji

koleJowej.

Książki kontraktowe wydaje się podług zasad działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

Orzeczenie niniejsze obowiązuje od dnia

1 kwietnia 1935 r. do dnia 31 marca 1936 r. na

terenie województwa poznańskiego i pomorlikiego.

Warszawa, dnia 22 grudnia 1934 r.

Przedstawiciel Ministerstwa Opieki Społecznej

(-) W. Prenier.

Przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa i Reform

Rolnych

{-l M. Banaszkiewicz.

Przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

(-l Jan Szuldrzyński.

--

_ _, o

. . .~,; __ ..c ZZi ....... waL ..

XAU&

Z Ministerstwa Komunikacji.

. Dyrękcja Okręgowa Kolei Państwowych w

Warszawie podaje do wiadomości, że na okres od

11 stycznia do 15 stycznia r. b. uruchamia się kurs

wagonu l, 2, 3 kI. bezpośredniej komunikacji Warszawa - Krynica przez Kraków, Chabówkę, Nowy-Sącz w pociągli. Nr. 201/1/501/617. odchorlzą­

cym z Warszawy Głównej o godzinie 7 min. 30

i Z powrotem od 12 do 16-go stycznia w poe.

Nr. 618/502/6, przychodzącym na ten dworzec o

godzinie 22 min. 50.

T

'J'

•

•

•

W celu zapewnienia młodzieży szkolnej mo-

żliwie

wygodnego powrotu kolejami z kolonij

i kursów zimowych w dniach 12, 13 i 14 stycznia

b. r., Ministerstwo Komunikacii wydało zarządze­

nie Dyrekcjom O. K. P. w Wilnie, Katowicach,

Krakowie i Lwowie zwrócenia szczególnej uwagi

na sprawny przejazd młodzieży szkolnej i dostarczenie jej możliwie większych wygód.

Ministerstwo Komunikac;i zwraca się do zainteresowanych pp. kierowników kolonij i ' kursów

zimowych, aby podali zawczasu zawiadowcom najbliższych stacyj kolejowych w jakich dniach i któremi pociągami zamierzone są wyjazdy większych

grup młodzieży szkolnej, aby umożliwić doczepienie do właściwych pociągów specjalnych wagonów

lub też zabezpieczyć przejazd w normalnych skła­

dach pociągów.

Z dniem l stycznia r. b. stanowisko dyrektora biura personalnego w Ministerstwie Opieki

Społecznej objął mjr. dypl. Stanisław Trella.

-

- ,kU

CEDULA URZĘDOWA

Giełdy Pieniężnej w Warszawie

Ceny ro'umie;ą się la 10) kilol!ramów. parytet wa(on Warszawa. w handlu burtowym. w ładunkacb wBo\!or.owvch.

Kursy ustalone na J:o:!stawie

Nazwa towaru

cen I!iełdowych

Zyto I standard 70:1 gil.

.. II

..

687 !1: / 1.

Pszenica jara czerwona

szklista 775 g,l.

.

Pszenica dworska iednoł.

t\olowania w zlotyclL

Wal u t y.

nie notowanI).

Czeki i wpłaty.

Amsterdam 35791 353.80 - 357.00.

Berlin

212.M - 21360 - 211.60. Brllksela 124,00 _ . 124,31 12342. Gdańsk 172.85 - 173.28 - 172,42. Londyn 2596

- 26.00 - 25.83.

Med:olan 45.32 - 45,44 - 45.20.

New- \ ork tele ·!r. 5,281/~ - 5.311 /8- 5,25 1IR. Paryż 31,93 Y2

- 35.02 .- 34 .'15. Pra 'l :\ 22.11 - 22.16 - 22,06. Zurych

171.51 - 171,94 - 171.08.

Kurs urzędowy l Ilrama czyste;!o złota

5,92·U zł.

rapiery procentowe.

I.

Papiery

al

Państwowe..

rremjowe.

W %Iotych za jeduą ~ztu'(ę.

3·~ Prpm. Poż. Budowlana Ser. r 46,50 46,75.

4 ';. Prem. Pot. Inwestycyjna 116.2j.

4% Prem. Poż, Inwestycyjna serje 117,25.

bl

inne

w procentach

nominałLL

5" ; Państw. Poźycz\(a Konwen l<)'H r. 6600- 65,50.

5'\-, Konwersyjna Poi. Kolejowa 192:' r. 61.00.

6 '. PożyczKa Dolarowa 1919-1920 r. 74.5).

'1

Pożyczka Słabil. 1927 r. ') 70. 0-70,38 -70.50··)

- 70,75 •• ).

.

Listy Zast. i Ob!. Banków.

a)

złotych

państwowych.

w złocie 1927 r.

7% Lo Z. rańs!w. B-1m Roln<:- 'o 83.23.

8% '- Z. Pań~tw. B-ku Rolne~() 94M.

7% L.

B· ku Gosp. Krajowego

-VII em. 1!3.25.

7% nbl. Kom . B-ku Gosp. Krai lI·lII em. 83 25.

8 . Obt. Bud. B-ku Gosp. Krajowel!o l em. ~3. JO.

5 I . % L. Z. B-ku Gosp. Kraj. II-VII cm. 8I.CO.

5 %% ObI. Kom. B-ku Gosp. Kraj . II-I I i lIlN em. 81 ,00.

z.

7łotych

w złocie 1924 r,

8% L. Z. B-kil Go~p. Krajow c<fO l em. 94 OJ

8"1., Ob. Kom B-ku Gosp Kraj~ I em 91.00: •

5 Y:, % L. l. B-ku Gosp. Kraj. lem. 81.00.

5 ~2% Obł. Kom. B-ku Gosp. Kraj. lem. 81.00,

llI.

L. Z. i Obł. Tow. Kredytowych.

al

Pszeni~a zbier. 731 g/1 •

Owies je ln:>lity l • • •

zbierany II •• •

II[

•.•

Jęczmień na kaszę 678-673

dnia 11 stycznia 1935 roku.

fi.

w poludme o 700 mIl morskIch od wysp Hawajskich. a o 900 mil morskich od portu Honolu!u

do którego wpłynięcie "Daru Pomorza" przewidy~

wane jest w końcu bieżącego tygodnia. Kapitan

statku donosi depeszą, iż na statku wszystko w

porządku i że wszyscy są zdrowi.

~?bec wcześniejszego przybycia "Daru Pomorza d~ Honolulu, aniżeli było to przewidzi an~, nastąpI prawdopodobnie wcześniejsze przybycIe statku do portu japońskiego Yokohama. Korespondencję dla ?,ficerów, uczniów j załogi, adresowaną do JaponJI. należy przesyłać z zaznaczeniem "Via Syberja" do zarządu portu Yokohama.

URZĘDOWA

Z cł~h 11 stycznia '935 ,"ku.

742 clll .

bl

Ministerstwo Przemysłu i Handlu podaje do

wiadomości, iż statek szkolny "Dar Pomorza"

znajdował. się w dniu. S-ym b .. m. o godzinie 12-tej

Dla papierów wartościowych w walucie dolarowej

1) dla 7 ·" Pożvc~'d Sta!Jilincvjn!i z 1<127 ro'(u

1 roI. =8,90 zl. 21 dla ' 6% Pożycz '<i Dol. 1<)19 2) r. ora?: 8 .~

listów za~tawnvch dol~rowvch Tow. Kredyt. Ziems'de!o

w Warszawie ser. z 1921 r., poręczonych przez Skarb

Państwa

1 Dol. = po:llu! przeciętne~o kursu tranzakev jn"l!o wyp~aty telegraficzne; na No ""1 Jork z d lii

tranzak:-ji. 3) dla 7 . listów zasta-.vnycb dolarowycb

Tow. Kred. Ziemskiego w Warszawie ser" z 1928 roku

oraz 8 % listów 7astawnvch dolarowych Tow. Kre:l.

Ziemskie ;o w Warszawie ser. z 1924 rokLL ni~pocęclonvch

przez Sk 'co . ańslwd: 1 Dol. = 5.40 zt.

Z wyłączeniem lranHY Irancu3'cbj.

~l Uwarantowane przez Skara Pań9twa.

ul Dotyczy crounych odcin .c jw.

•

Oznacza. że spó/-<a akcy;'ll posia:h akcie unrzywile,owane, nie dopuszczone do obrotów I!iełdowvcll.

CEDULA

z'Ministerstwa Opieki Społecznej.

al Bilety bankowe

Z Ministerstwa

Przemyslu i HandltL

Zam;ennil<i ob'iczeniow~ dla pao;,.r:'w wartościo­

wych i wartoś~i kupnnu bi~ż'lce,!o w Zlo \vc" w 7hcie

l l r 24 ro 1m onz w wa'utach oC,cyci

to1 Zł w zł z r •

1924 = 172.')) zt; 10) Fr. fr. = 35.UO Zt; 10:> Fr. szw. ""

172.CO Zł. 10) Guld. r,ld. =173.50 Zł. 1 Funt szter1. - podug przecjętne~o kursu lranzakcyjne,lo w czekach na

tonoyn z dnia tranzakcji.

Nr. 8.

-000-

-000-

Akcje n?towane w złotych za 1 akcję.

Bank Polski 97,75 - 98,00.

Lilpop, Rau & Loewenslein [- II em. 1 J.l0. NorbIin. B-cia Buch i T. Werner l-II em. 35,00. Slarachowic !<ie Z"khdy Górn icze.

13,25. Zjednoczone Browary Warszawskie po f. Haberbusch i Scbiel.. l-II em. 40,30.

Giełdy Zbożowo-Towarowej w Warszawie

DZIAŁ NIEURZĘDOWY.

W dniu 9 b. m. podpisany zosŁał w Warszawie

prot.ok~ł taryfowy do układu handlowego z NorwegIą. Zaznaczyć należy, że układ handlowy z Norwegją nosi daŁę 22 grudnia 1926 r. W dniu

26 kwietnia 1928 r. został on uzupełniony protokółem dodatkowym.

Ost~tnio I;>odpisany protokół taryfowy polskonorweskI zawIera dwa aneksy. W aneksie A zawarte są zniżki celne, przyznane przez Polskę

Norwegji na szereg towarów, jak np. ryby morskie, tran, ryby suszone, konserwy rybne, futra.

narty i t. d. Aneks B zawiera fiksację bezcłową

na przywóz z Polski do Norwegji: pasz, zbóż, groc.hu, .kasz, różnych rodzajów mąki, smarów, waze. lmy I t. d.

Protokół taryfowy zawarty został na okres

roczny z prawem automatycznego przedłużenia.

c) Tow. Kre:l. Miejs'dc ·l.

5% L. Z. Tow. Kred. m. Warszawy 71.50 - 71,75.

5 L. Z. Tow. Kred. m. Warszawy 193] r. 61.1361.50.

5 % L Z. Tow. Kred. m. Łodzi 61.50.

5 ,. L. Z, Tow. Kred. II!. ŁodLi 1933 r. 5~.75.

--000-

Nr. 9.

Z Ministerstwa Skarbu.

Nr. 10.

Dnia 12 stycznia 1935 r.

Tow. Kredyt. Przem. PoL

8% L. Z, Tow. Kred. Przem. Polskiego I) 83,00,

b) Tow. Kredyt. Ziemskich.

4%'l~ L Z. Tow. Kred. Ziems'(, w Warno 52.75.

'1% L. Z.. Tow. Kred. Ziemsko w Warsz. 19Zd r, 49,00.

6 9

620.5

browar. • •

Groch pol. laaal . z W'lt.

"roch Victoria z wor.

Rzepak zimowy • • ,

Rzepik zimowy

, z" p ',k letni

.

Rzepik letni. • • • •

l\onlczyna czerwona su·

rowa bez grubej kaO1anki .

Kon iczyna czerwona !!w.

bez kanianki o czvsl.

do 9;%

K omczvna biała surowa

Koniczvna biała bez <a·

nianki o czvst. do 97%

Mąka p52enna

f.!at. l lit. B.

(at. J lit. C. • ••••

l1at. I lit. n.

g~ t.

·. .

·· ...

I lit. E. • •••

,at. II lit. B

l!at. JI /it. D

~at. II lit. F

paŁ. 11 /it. G • •

dat. 111 I,t. A. •

•

Mąka żytnia pytlowa I

55% • • • • , • ,

65% • • • • • • •

Mąka żytnia pytlowa II

55-70°{, . • • •

poś 1 • ponad 71%

Maka żylnia razowa 95 o

poślednia

....•.

Otręby pszenne 8zale .

I!rube • . . •

Otręby pszenne średnie

Otręby pszenne mial\.ie

Otręby

żytnie stand.

przemiał.

• , • • •

Kucby In:ane • • • •

Kuchy rzepakooNe

Kuchy słonecznikowe

42 - 44% . • • ,

Seradela podwójnie

Czyszczona

.•••

Mak Olebleski z workiem

Łubin

Łubin

niebieski. r • •

żółty • • • • •

Pl'luszka • • • • • •

Wyka . . • • • •

Siemię lniane basie 99%

z workiem

.•. .

Sruta sojowa 45% z WOt.

Proso i " " l!. • • 4

'3ryka • " " e • II ,

cen rynkowycb

od

do

14,50-15.00

14.25 14.50

18.50-19,00

18,50-19.00

17.50-13.00

1450-15,UO

13,50 - 14.5\l

13.00-13.50

19.5) - 20.00

16.75-17.2.

16,25-16.75

21.00-22.50

22.0G-24 ,00

45,00 - 43.0J

45,00 - 4 '. jO

45,0J-46.50

40,50-42.'10

40.50-42.00

100.00 -115,00

125.00 -140.00

5500-70,OJ

85,OJ -Uo.o:>

31.00 - 33,0:>

29.00-3 ,.01

27.00-29.00

2:> .OJ-27.011

23.00 25.00

22.00-23.J')

21. ')0-22.00

20.00-21. ,o

tS.OO -16.0J

23.00-24.'10

22,Jll-23.00

17,Q:l-18m

14.5J - 15.00

17.00-18.0J

U,00-15M

8.50- 9,00

10.UO-l0.5J

10.00-10.50

8.75- 9,0:>

16,50 -16.7>

12.'l5-13,l5

17 .25- 17. 7 j

15.5J-lb.OJ

11.00- t 2.00

bez obrotów

43.0,)-4~.00

7.50- 8.JO

8,5:> - 9.50

22.50-23.50

21.50-22.50

45,00-46.50

20,00-20.50

I:.ezobrotó*

•

Obroty 3212 tonn. w tern 1820 lon D żyta.

Usposobienie spokojne.

Ceny ma :<u, koniczyny. owsa. śruty sojowej roZ\l .

mieją się łącznie z workiem; inne - luzem.

Opłata pocztowa uiszczona rycza~

. Warszawa, Sobota IIII~ ~stycznia 1933 roku.

Nr. 10.

Rok XVllL

~---------------------

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.

•

\V Y C H O D Z I C O D Z I E N N I E Z W Y J Ą T lC I E M N ( E D Z I E L I S W I Ą T.

Redakcia, Administracja i Ekspedycja: ul. Miodc1Wa Nr. 22. Telefon Redakcji 11-44-05. Telefon Administracji 11-80-13. Telefon Ekspedycji 11-~o-19.

Kasa czynna od godz. 8 i pół do l po płd., w soboty do g. 12 w płd. Konto czekowe w P. K. O. - 730.

Oddziały "Monitora Polskiego"

. ..

.

..

' .

. . ..,

BIELSKO, SI., Trzeciego Maja 8, tel. 27.321 BYDGOSZCZ; Gdań~ka 22, tel 15-74; GDAŃSK, . Neugarten 27, tel. 240-79; GDYNIA, Świętojańska, ,Dom P. A. Mo. tel. J7-20iGJ1U.

Ogłoszenia: ul. Królewska 5.

DZIĄDZ, Mickiewicza 26. tel. 304; KATOWICE. 3 Maja 23. tel. 565 i 1091; KRAKÓW, Mikołajska 32, tel. 10499 i 10500: LUBLlN~ Kościuszki 3, tel. 16-57; LWóW, Ąkade-o

micka 15, tel. 20 i 45; ŁÓDZ, Piotrk()wska 125, tel. 101-11 i 115-24; ŁUCK, Piłsud~kiel!o 14, tel. 222; POZNAŃ, Marcinkowskiego 23, tel. 28-57 i 28-58: SOSNOWIEC, Sienkiewicza 13,

teL 11-99; STANISŁA WOW, Szainoohy 4, tel. 287; TORUŃ, Szeroka 41, tel. 263; WILNO, Mickiewioza 15 m. S, tel. 674 i 1785.

1'REśC DZIAŁU URZĘDOWEGO

Za r z ą d z e n i a

.w ł a d z N a c z e l n y c b

Poz. 13. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji

Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1935/36 na

obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

DZIAŁ URZĘDOWY.

-o()o-

Zarządzenia Władz Naczelnych.

-00013.

ORZECZENIE

Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające

warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

służbowy 1935/36 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 roku w przedmiocie uprawnień Ministra Pracy

i Opieki Społecznej do powoływania Na:dzwycia;"

nych Komisyj Rozjemczych do załatwiania zatargów pomiędzy pracodawcami a pracownikami

rolnymi (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) oraz rozporządzenia Ministra Opieki Społecznej z dnia

12 grudnia 1934 r. ("Monitor Polski" z dnia 15

grudnia 1934 r. Nr. 288, poz. 396), Nadzwyczajna

Komisja Rozjemcza w składzie: Przewodniczące­

go Wacława Preniera, Naczelnika Wydziału, jako

przedstawiciela Ministerstwa Opieki Społecznej,

radcy Michała Banaszkiewicza, jako _przedstawiciela Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych

i Wiceprokuratora Sądu Okręgowego Jana Szuł­

drzyńskiego,

jako przedstawiciela Ministerstwa

Sprawiedliwości na posiedzeniach, odbytych

w dniach 21 i 22 grudnia 1934 r. w Warszawie

w sprawie warunków pracy i płacy robotników

rolnych w województwach: poznąńskiem i pomorskie m - po wysłuchaniu opinji przedstawicteli pracodawców i pracowników rolnych oraz

uwzględniając fakt zniesienia opłat ubezpieczeniowych, uiszczanych dotychczas przez robotników,

orzekła

i

warunki pracy i płacy robotnikÓw rolnych na rok

służbowy 1935/36 w województwach: po~nB.ń­

skiem i pomorskiem ustalić,

jak n as t ę P u je

DZIAŁ I.

ORDYNARJUSZE.