Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalającej warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1933/34 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego

§ 1.

Zasady ogólne.

Dział niniejszy dotyczy z jedne,j strony

,wszyiłkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

U wag a I. Dozorcy roini z normalną zdolnością do pracy. ~ak to: pol·owi, karbowi, włódarze i gumienni, otrzymują wynagrodzenie nie

mniejsze, aniżeli fornale.

Indywidualne umowy.

U wag a II. Stangretów (forysiów) i t. p. nie

o ile pełnią stale obowiązkI

przy koniach cug'owych.

U wa g a III. Inwalidzi, -oraz rpoobierający renindywidualnej umowie. Inwalidzi wojenni, którzy wykonują wszelkie prace

narówni z innymi praoownikami, nie mogą otrzymywać niższeg.o wynagrodzenia, niż wynosi róż­

nica między pełnem wynagr·odzeniem a pobieraną przez nich rentą.

tę, podlegają osobnej,

DZIAŁ URZĘDOWY.

Zarządzenia Władz Naczelnych.

§ 4.

uważa się za fornałi,

o

000

strony pracowników z normalną zdolnością do

pracy: fornali, ręczniaków, stróżów i pastuchów.

§ 2.

Dział mmeJs:zy obowiązuje na rok. Rok służ­

bowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1933 r., a

kończy się dnia 31 marca 1934 roku. Obie strony ohowiązuie wypowiedzenie indywidualne:j umo·

wy pracy Glrzed . upływem terminu wygaśnięcia

niniejszego orzeczenia, a najpóżniej do 31 grudnia,

a o Ue dzień 31-go grudnia będzie niedzielą - do

30 grudnia 1933 r. włącznie. Niewypowiedzenie

umowy o pracę do dnia 31 grudnia 1933 roku

włącznie oznacza zawarcie umowy na rok następ­

ny. Uchylenie się przez którąkolwiek ze stron od

przyjęcia wypowiedzenia umowy o pracę tei: że

nie przedłuża. Rozwiązanie stosunku służbowego

w ciągu roku nastąpić mo'że na zasadzie orzecze·

nia Komisyj Rozjemczych lub też wyr·oków Sądów

1

Państwowych, działających według obowiązujące­

,g-o prawodawstwa i według kompetencyj.

. . p wag a: Praoodawcy nie wolno przy końcu

roku słU!Żbowego wręczyć terminatki (konotatki)

pracownikowi, który przepracował na dobro pracodawcy lub danego gospodarstwa 25 lat i który

utracił całkowicie lub częściowo zdoln·ość do pracy z tytułu starości, jeżeli pracownik ten nie nabył

uprawnienia do renty niezdolności do pracy, lul>

starczej. Udowodnienie, że pracownik nie nabył

uprawnienia do renty, ciąży na pracowniku. Pracownikowi, któremu w myśl powyższych przepisów nie może być wydana terminatka, który ma

zmniejszoną zdo.lność do

pracy, wyna;grodzenie

może być odpowiednio zmnieiszone, stosownie do

zmniejszenia zdo1ności do pracy, nie więcei jednak,

niż do połowy. Stopień zmniejszenia zdolności d·o

pracy orzeka lekarz urzędowy, lub le'k arz instytucyj ubezpieczeniowych na wniosek i koszt pracodawcy .

Dział niniejszy stanowi w myśl ustawy 'z dnia

18 lip-ca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686)

podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych.

In.dywidualne umowy pracy, zawierające warunki

dla pracowników mniej korz'y stne, nit warunki

niniej,s zego orzeczenia, są nieważne z wyjątkiem

specjalnych W}"Padków, przewidzia·nych w temże

()rzeczeniu.

§ 5.

Pracodawcy nie są UiPrawnieni do s-amowoln0j

zmiany świadczeń w naturze na inne. Jeżeli jednak warunki gos;1>Odarcze wymagaJą tej zmiany,

może ona być dokonana przez ,bezpośrednie po·

rozumienie stron, przy pośrednictwie Inspektora

Pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

§ 6.

Książka obrachunkowa i

kontraktowa.

Pracownik ·oŁrzymurje od pr ~eod a\vcy !Q.cz·..

płatnie książeczkę obr,achun kową . zawi~nli'lc'-\

kontrolę wydane.j ordynatiji, pens:ji, potrąc e ń skb·

dek do. Kasy Chorych, uJbezp ;e cz~ 1ia ""I ;\'i r t. :t .:.;

i niemoc, podatków oraz wszelkich po trącen , ),1'

ko te·ż z,awierającą g,pi,s powie"zV!1ych nHl inw f.~;~·

tarzy. Ksi<\!żeczka winna by ć ,y odpisan a przez

pracodawcę lub jego zastępcę. Pozat~lI1 wydaj.:;

pracodawca bezpł,atnie robotnikom sweg·o folwar·

ku, na ręce wybranego przez nich przedstawicie-

la jeden egzemplarz niniejszego orzeczenia.

U wag a: Książeczki o.brachunkowe, złożo·

ne u pracodawcy, nie powinny być dłużej prze·

trzymywane, niż 10 dni.

§ 7.

Warunki godzenia ordyn:arjusza z zaciężnikami.

Ordynar.jusz

godzący się z zacię: żnikami,

zoo

bowiązany jest przetrzymywać ich cały rok kon·

Łrakt-owy, nie chcąc zrywać k-ontraktu. Wyjątek

stanowią: choroba, stwierdzona przez lekarza,

wstąpienie w związek małżeński, wojskowość i

dojście do pełnoletności.

Praca innych domow-

§ 3.-.

ników u innego pracodawcy jest niedozwolona

z wyjątkiem terminatorów i takich, których ma.ią­

tek zatrudniać nie chce lub nie może. O ile pracodawca będzie zatrudniał tego rodzaju domowników, podlegają oni ninieiszemu orzeczeniu.

Pracownika nie wolno zmuszać, ani żądać,

aby brał zaciężników nie należących do jeg,~ rodziny.

Zatargi.

§ 8.

Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę pomiędzy pracodawcami a r-obotnikami. regulują Komisje Rozjemcze, bądź Sądy Państwowe według

kompetencji, zależnie od ustaw obowiązujących

w danych województwach. Do czasu uzyskania

właściwego orzeczenia lub wyroku nie wolno

1. Pracodawcom wstrzymywać świadczeń;

2. Pracowni'kom przerywać pracy.

U wag a: W wypadkach wyjątkowo ciężkie­

go przewinienia, prze.widzianego Kodeksem Karnym, pracodawca może wstrzymać prze,d orzeczeniem lub wyrokiem świadczenia w zbożu lub gotówce, w razie jednak usprawiedliwienia robotnika przez Sąd pracodawca winien wydać zaległe

świadczeni.a wraz z dodatkiem miesięcznym w

Z'bożu 1 procent - w gotówce 2 procent.

Praca i płaca akordowa.

Stosowanie premioweg() i akordowego systemu płac jest dozwoI-one, przyczem zarobek dzien..

ny robotnika nie może wynosić mnie~, n!j: wyna..

grodzenie dzienne (naturalja i gotówka) odpowiedniego robotnika.

§ 9.

Czas pracy.

Czas pracy ustaJla się podług poniższej tabeli,

przyczem fornale pracujący końmi, mają być

zwolnieni przed południem o pół godziny wcześ­

niej, aniżeli inna kateg,orja robotników, o ile praca ich nie jest ściśle związana z pracą innych robotników rolnych.

2.

MON"ITOR POLSKI. -

- ..

.

.

..

Począ_ 1

Mi e s i ą c

tek

Śniadanie

Obiad

I

Dnia 7 kwietnia 1933 r.

Podwieczorek

· ·, ·, ·, · · , 161

· ·· , · ·, ··• ·,, ·· 16l

·

Luty"

·• •· ·• • • , •·

• • • • • • 16

"

• • · · · 1

·

"

·• •, •• •• ·• · , 16

·

Czerwiec

• • • · , ·· 1

L ipiec

·· •• •, ·• ·• · ·• 1

"

·· •· ·· ·· ·• ·· ·· 16161

" · · ·• •• • •• •• ·

· • • ·· 16

..

·

1

Listopad

.. ·· · · · •• ·· 16

.. · ·• • ·• •• ·· ·· 16

"

Marzec.

l

o

Kwiecień

o

A.... ~~

l

".la,

,

o

i

1

Sierpień

Wrzesień

Październik

l

o

o

o

o

o

o

o

Grudzień

o

l

o

o

87.45

7.30

7.6.30

6.30

6.6.6.6.6.6.6.6.6.6.15

6.30

7.7.15

7.30

8.-

-

-

8-8.30

8-830

8-8.30

8-8.30

8-830

8-8.30

8-8.30

8-8.30

8-8.30

-

-

Za początek pracy rano i popołudniu uważa

się apel, za koniec zejście z pola. O ile pole leży

dalej niż 2 km od podwórza, robotnika należy

zw.olnić z pracy o 10 minut wcześniej w stosunku

d.o każdego 1 km powyżej 2 km.

W razie pilneJj potrzeby powyższy podział

rozp.oczęcia i' końca pracy or,az (przerw jedzeniowych może być zmieniony przez pracodawcę,

jednakże tylko w ten sp.osób, by ogólna iJlość godzin pracy poz·ostała ta sama.

Na żądanie pracodawcy w razie pilnej poltzeby pracownicy są z-obowiązani do p1'acy poza

wyżej określonym cZ.a sem, lecz za osobne m wynagrodzeniem, pa cenach za godzinę· 'o 50% wyż­

szych według budżetu. Do robotników pobierają­

cych wynagrodzenie za roboty, wykonane p.oza

unormowanym wyżej czasem pracy, nie zalicza

się pastuchów, stróżów n-ocnych i dozorców, o ile

wykonywane przez nich rdboty nie przekraczają

zakresu ich zwy,kłych obowiązków.

Samowolne opuszczenie roboty podczas go1.;J: 'f.' pc, · ~y , ;;:){ ; ' nr,l"i"w':rl h? s'J'/, żnienie się do pra-

':. ," i,,".l 1'\ ic .. ':r):} l \S .:. C z-':! h ~·

9.;

i p'~; woduje

godz.

I

i

Styczeń

Ilość

Koniec

potrącenia

:·;I /y,~ ·' r l., ;; ' :' , lCe" ! :,"'I'. '.'i, j';lk przy nadg.odzinach.

Oprzęt inwentarza .odbywa się poza godzinami pracy bez spec;a:Inej dopłaty. Wstawanie d-o

()przętu inwentarza oraz naszykowanie wozów

i narzędzi powinno mieć miejsce nie wcześniej,

niż

na 2 godziny przed rozpoczęciem pracy. '

Obrok, siano i t. p. pokarm dla inwentarza

ma być przygotowany uprzednio w godzinach

pracy w miej.scach na to przeznaczonych. Kolejne sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury

w dni świąteczne ohowiązu;ą wszystkich fornaH

i ręczniaków bez speej a,lnej dopłaty.

Pastuch test w(),l nyodpracy co trzeci dzień

świąteczny (niedziela i święta) i na ten czas, jak

również w razie jego chor()by, z()sŁaje zastąalLony

przez innych wyznaczonych w tym celu pracowników.

Ręczniacy obowiązani są w razie zapoŁrze­

b(iwania stawić się w zastępstwie fornali i pasterzy za odszkodowaniem w wys·okości różnicy peł­

nych zar,obków ręczniaka w !Stosunku do fornala,

W razie zastęp-owania pasterza tylko w niedziele i święla, otrzymuje ręczniak wynagrodzenie w wysokości pełnego budżetu dziennego, -o ile

lo nie jest dzień jego normalnego dyżuru.

Do pielęgnowania ch'Orego inwentarza poza

godzinami pracy winien pracownik stawić się za

-osobnem wynagrodzeniem.

Wynagrodzenie nie należy się, o ile z·ostanie

stwierdzone, że choroba zwierzęcia została spowodowana przez pracownika.

Sianie nawozów sztucznych.

Do siania nawozów sztucznych pracodawca

pracownikowi worek i dopłaca od 1 ha 25

gwszy, prócz tego przy sianiu nawozów sztucznych, gryzących, a zwłaszcza azotniaku, wapna,

nie mogą być zatrudnione kobiety; prac'ownicy

używani do siania azotniaku i wapna mają otrzymać ochraniacze na oczy i odpowiednie ubranie.

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-'1.30

12-212-212-2.12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-130

12-1.30

12 -1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

Robotnicy zatrudnieni przejściowo w prze myśle rolnym otrzymują za ten czas wynagrodzenie fornala.

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-430

4-4.30

4-430

4-4.30

4-4.30

4-4.30

-

-

-

-

4.4.15

4.30

5.5.30

6.6.45

7.15

7.30

8.8.8.7.30

7.6.30

5.30

5.4.30

4.4.4.-

630

7.730

830

9.30

10.10.15

10.45

11.11.11.11.11.1030

10.9.45

9.8.7.15

7.6.30

§ 11,

Stróże nocni.

Wynagr,odzenie stróżów reguluje § 18. Praca

rozpoczyna się wiec~orem z odejściem

fornali z 'Podwórza, a kończy się rano z przyjściem fornali na podwórze. P-oza tern winni stróże pełnić służbę w podwórzu w czasie przerwy

-obiadowej. Gdzie niema zwyczaju stróżowania w

czasie przerwy obiadowej, tam można zatrudniać

stróża (poza stróżowaniem) dziennie trzy g-odziIDy i to w czasie od 1 kwietnia do 30 września

stróżów

włącznie.

Na czas warty zimowej mająte,k -obowiązany

jest dostarczyć stróżowi kożuch, który pozostaje

wł,asnością pracodawcy.

§ 12.

Praca w dni świąteczne.

Praca w dni świąteczne m-oie 'być wykonywana li ty&o zaooopólną zgodą i za wynagrodzeniem, które wynosi 100% więcej od budżetu odnośnej kategorji; w gorzelniach i krochmalniach

na żądanie pracodawcy praca odbywa się zgodnie

z ustawą sejm-ową z dnia 18 grudnia 1919 r. (Dz.

U. R. P. Nr. 2 z r. 1920, poz. 7) i również po cenach o 100% wyższych od dziennego zarobku.

Jako dni świąteczne uważa się następuiące

1) wszystkie niedziele, 2) 1 stycznia Nowy Rok,

3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 lutel!o Matki Boskiej Gromnicznej, 5) 2 święto Wielkiejnocy,

6) 3 maja Święto Narodowe, 7) Wniebowstąpienie,

8) Zielone Świątki, 9) Boże Ciało, 10) 29 czerwca

św. Piotra i Pawła, 11) 15 sierpnia Wniebowzię­

cie, 12) 1 Hslopada Wszystkich Świętych, 13} 8

grudni,. Niepokalane P-oczęcie, 14) ~więta Bożego

Narodzenia .

§ 13.

Wyją.tkowa przerwa w

pracy.

W dni uJeWllle i wy;ątkowej niepog-ody roboty w polu wykonywane byt nie powinny.

§ 14.

Stosunek wzajemny.

Pracodawców ()raz ich zastępców obowiązu­

je grzeczne traktowanie pracownika i ścisłe przestrzeganie warunków umowy, a zwłaszcza regularne wypłacanie świadczeń i płac przewidzianych um-ową.

Praoowników obowiązuje grzeczność wobec

prac·odawców i ich 'fastępców, ścisłe przestrzeganie zawartych umów, pilne i sumienne spełnia­

nie obowiązków, dążność do największej wydajności pracy i stosowanie się do wszystkich zarzą­

dzeń pracodawcy lub jego zastępcy, odnoszących

się do wykonania doowiązków służbowych, -oraz

przestrzeganie wszystkich przepisów porządko­

wych w obrębie folwarku, jak też dbałe i staranne obchodzenie się z powierzonym sobie inwentarzem żywym i martwym.

§ 15.

da~e

Przemysł rolny.

-

-

Nr. 81.

W razie niemożn,ości wydania należnej ordynarti w tym terminie, ustalenie terminu ma nasłą­

pić w drodze bezpośredniego porozumienia stron,

przy pośrednictwie Inspektora Pracy lub też

w drodze rozjemczej. Zboże wydawane na ordynal1ję musi być zdr'o we

i dobrze oczyszczone

w gatun'k u, jaki posiada majątek.

§ 17.

Skład ordynacji

9,5 kwint.ala żyta.

3 kwintale jęczmienia,

1,5 kwintala pszenicy,

1 kwintal grochu.

Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Gdzie się grochu i pszenicy

w dostatecznej ilości nie sprząta, otrzymuje deputant pół kwintala gr-ochu, a resztę w gotówce

podług

cen giełdowych, pół kwintala pszenicy,

a resztę w życie z /dopłatą różnicy cen pszenicy

w dzień wypłaty; pracodawca może zamiast dopłat w gotówce wydać odpowiednią ilość żyta.

Robotnicy, którzy w ciągu raku kontraktowego ożenili się, mogą ,być godzeni na ordynację

w zbożu w ilości 14 kwintali.

Potrącenia mogą nastąpić z iJ,ości żyta lub

jęczmienia, w naturze i przewidzianych w taheli.

W wypadkach wspólnego mieszkania robotnika z rodziną pobierającą już cały opał, otrzy·

muje on do końca roku służbowego połowę opału, resztę deputatu bez zmiany.

§ 18.

Wo;ewócktwo poznańskie.

Pensję i ordynarję Da rok 1933/34 ustala li: '';.

a)

jak następuje

aj pens'jirocznej zł 138 clIla ręczniakow,

zł 162 dla stróżów, skotarzy, oprzętaczy i pelowych; zł 180 - dla fornali pracUJjących sWe k {)l) ·

mi, oraz

b) -ordynarji 15 kwintali obowiązuje w wc j..;

wództwie poznańskiem wszyst'k ie powiaty z wy .

jątkiem ostrzesz<>wskiego, odolanowslciego i n; ;{; dzychodzkiego, w których ohowiązuje 14,5 kwir tala ordynarji -oraz pensia, jak wyżej..

U wag a: W majątkach powiat,ó w inow:'c cławskiego i strzelińskiego, które w roku 1923- .

24 wydawały 16,5 kwintali ordynarji, w rc·k! ,

1933/34 ordynarja wynosić będzie 15,5 kwint.,: .,

h) Województwo pomorskie.

Pensję i ordynację na r-ok 1933/34 ustala E ; ~,

jak następule

aj pensji r'ocznej- zł 138 dla ręczniak ó w ;

zł 162 dla stróżów, s'koŁarzy, oprzętaczy i w rn"

towników; zł 180 dla fornali pracujących st,l;!

końmi,oraz

b) ordynarii 15 kwintruli obowiązuje w W C. iBwództwie pomorskiem wszystkie powiaty, oprócpowiatu działdowskiego, kartuskiego, byłego w ej

herowskiego, kościerzyńskiego, ch-ojnickiego, ~!!

cholskie.go i części powiatu brodniekiego po j ,>

we~ str'onie rzeki Drwęcy, w których ordyna l'ja

wynosi 14,5 kwintali, a pensja jak wyżej.

Oprzętacze

żonaci

otrzymują ponadto

f) (;

każdego odsadzonego prosięcia 10 groszy,

a 1')(

sprzedaży d-orosłei sztuki 50 gr.

U wag a I: W powiatach b. wejherowsi,t im

kartuskim. puckim, kościerzYńskim, cho~nick i':11

i tucholskim za obopólną pisemną umową W Z <l '

mian zhoża mogą być wydawane świadczeni:" ,

nieprzewidziane niniejszemorzec~niem. jak tr zy·

manie gęsi, owiec, dzierżawienie roli, wydaw :J. '~ l Q

siana i t. p.; zastrzega się jednak, że natmniej (.3

kwintali winne być wydawane w zbożu. O ile C'c'

botnicy z wyżej wymienionych świadczeń nie 1~ G

rzystaią,

,otrzymują ordynarję

przewidzianą c';,

wyżej.

Uwaga LI : W

powiatach gniewski.;1

i tczewskim obowiązuje dla wszystkich katego:'Y!

ordynarjuszy, ręczniaków. fornali, stróżów i t. p,

orclynar,ji w życie o 1 ~ kwintala więcej, a w P8wiecie starogardzkim -o 1 kwintal rocznie więcej .

W województwie poznańskiem i pomorskiem

Za obopólnem porozumieniem, do 1 kwintala żyta lub jęczmienia może być wypłacone w gotówce łącznie z pensją. Zamiast 50 kg grochu

i 50 kg pszenicy może pracodawca wydać równoważnik w cukrze, licząc cenę grochu i pszenicy

według notowań giełdy w Poznaniu. a cukier według ceny detatlicznej ,

§ 19.

Warunki wynagrodzenia.

Zg-odnie z § 18 niniejszego orzeczenia, ordynariusze pobierają płace gotówkowe miesięcznie

zdołu.

Wypłata pensii winna nastąpić nie później,

jak 7-go następnego miesiąca.

§. 16.

Ordynarje wydaje się mIesIęcznie i to w

pierwszych dwóch tygodniach każdego miesiąca.

Praca i płaca kobiet.

:lony pracowników nie mogą być zmusz·ane

do pracy. Dojenie krów i inne rohoty odbywają

się na zasadzie osobnej umowy. Jednakże żonom

pracowników zaleca się, by z dobrej woli w czasie pilnych {H'ac, o ile stosunki rodzinne na to pozwalają, uczęszczały do pracy.

Czas pracy i wynagrodzenie pozostawia się

do każdorazowej obopólnej. umowy.

MONITOR POLSKI. -

Nr. 81.

§ 20.

Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki.

a)

Województwo poznańskie

Deputatnicy dostają 30 kwintali zdrowych

i suchych ziemniaków.

Ziemniaki nieharf.owane, wydane wprost z pO'la od ręki podczas wykopek, liczy się szefel 55

kg za 50 kg.

Ziemniaki harfowane lub z kopca liczy się

na wa·gę.

Roli uprawionej pod ziemniaki otrzymuie deputatnik 25 arów, w tern przynajmniej 12X arów

ogrodu nawożO'nego pełną mierzwą co drugi rok,

w polu zaś co rok. Pozatern O'trzymuie 4 ary rO'li

pod kapuśnik.

Poł·owa roH powinna być wydana przy początku sezonu sadzenia, druga zaś na.r,później

w połowie czasu sadzenia ziemniaków na polach

pracodawcy.

25 arów przy dobrowolnej lub jakąkolwieR

przyczyną sPO'wodowanej zamianie r·oli na ziemniaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i odwrotnie.

RO'la PO'd len 3 ary nie jest obowiązkowa

i podlega obO'pólnej umowie. CO' dO' O'gr .J.dów

i rozsadników przy domach zostawia się dawniejsze lokalne zwyczaje.

b)

Województwo pomorskie

W województwie pomorskiem deputatnicy

37 Y:! arów roli uprawionej, namierzwionej i obrobionej końmi. Obróbka ręcz.na kartofli na'leży dO' deputatników. PO'łowę roli pod

kartO'fle wydaje się na PO'cząt1ku, zaś drugą czę:ść w

połO'wie sadzenia kartofli na polach pracodawcy.

;W szelkie ziemie powinny być O'brobione najpóź­

meJ do 30 maia. Oprócz powyższej roli otrzymuje

deputatnik 15 kwintali karf.ofli suchych i -z drowych, które za obopólnem pO'rozumieniem mogą

być zmienione na 12% arów ziemi PO'd kartO'fle.

Tam, gd.zie ogrody są stale O'dgr,a niczone od siebie, pozostają w dotychczasowym sta:nie, z tern

jednakże, ż.e o ile ogród jest większy od 12X

arów, różnicę O'dlicza się od roli. Dalej otrzymuje

depuŁatnik kapuśnik wielkości 3 ary.

Ogródków bezpośrednich przy domach t. zw.

r-o zsadników nie wlicza się w rolę. Rola pod len

3 ary nie .j est O'bowiązkową i podlega olb opólnej

umowie.

otrz.ymują

c) dla obu województw~

W ·ogródkach i rozsadnikach nie wolno upraziemnia-k ów. Zakaz Uiprawy ziemniaków dotyczy równie-ż miejsc, na których ziemniaki były

w ostatnich trzech latach kopcowane lub przechowywane -o raz pól w odleg.łości 15 m od domów zamieszkanych i chlewów. Ziemia pod ziemniaki powinna zasadniczo przychodzić w normalnym płodozmianie. W każdym razie ziemniaki

nie mogą być sadz-one corocznie na tern samem

miejscu, przyczem dotyczy to zarówno ziemi wydanej w polu, jak i w stale odgraniczonych ogrodach.

W majątkach pr.owadzących hodowlę ziemniaka oraz w majątkach . położonych w pasa-:h

ochronnych, określ-onych przez Urząd Wojewódz-ki, pracodawca ma prawO' zamiast ziemi pod

ziemniaki wydać ziemniaki -g otowe, z tern .j ednak,

że pracownik powinien .otrzymać przynaimniej

12 X ara ziemi pod wczesne ziemniaki i warzywa.

Pracodawca ma prawo wydawania ziemniaków do sadzenia, wyznaczenia roli pod. ziemniaki i -zarządzenia sadzenia gatunków rakoodpornych. W ostatnim wy,padku powinien pracodawca wymienić pracownikowi sadzonki i to w sto.sunku 50 kg za 50 kg. Przy zmianie miejsc pracy

ziemniaków przewozić nie wolnO'. Pracodawca,

od którego prac:ownik odchodzi, zobowiązany _jest

odebrać od pracownika posiadane przez niego

ziemniaki po cenie (przy zmianie miejsca pracy

na 1 kwietnia 1933 r.) 4 zł za 100 kg ziemniaków

zdrowych z zawartością ziemi nie wy,żej, jak 5%,

wydając -j emu jednocześnie odpowiednie poświad­

czenie. Pracodawca, który tegoż pracownika ugodzi, obDwiązany jest n-a jego żądanie wydać mu

tę samą ilość ziemniaków i po tej samej cenie.

Jeżeli nowougodzony pracownik

ma zamiar

sprzedać otrzymane . o~ praco da wcy ziemniaki, to

pracodawcy przysługule prawO' ich O'dkupie.nia po

cenie, pO' iakie: pracodawca te ziemniaki prac'o wnikowi ods,tC\IPił.

wiać

§ 21.

Utrzymanie inwentarza.

a)

WojewództwO' poznańskie;

Ka-żdy deputatnik ma prawo trzymania jednej krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch

krów.

Pracodawca daie latem wolne utrzymanie dla

każdej kr·owy, objętej kontraktem, na wystarcza-

3.

Dnia 7 kwietnia 1933 r.

;ącem pastwisku pod dozorem DdpowiedniegO' pasterza. W razie braku wyst.arczającego pastwiska, należy wydać ocLpO'wiednią ilość zielonej paszy. Na zimę wydaje się na każdą kontraktem

przewidzianą krowę 15 kwintali Iburaków pastewnych lub ,b rukwi, lub za O'bopólną zgodą 4 ary

r-oli uprawionej, nadającej się pod okopowe,oraz

słomę jarą i sieczkę na paszę.

Gdzie niema pastwiska, ani zielonej paszy,

wydaje się inną.

W powiatach, gdzie było w zwyczaju wydawanie siana, zwyczaj ten IpozO'staje nadal.

Deputatnik, który umówił się, że nie będzie

trzymać krowy, lub o ile krowa mu padła, a odszkodowania mu nie przyznano, pobiera 2 litry

mleka tłustego i 3 litry mleka odtłuszcz'onego

dziennie. Gdzie mleka dać nie można, ;płaci pracodawca za 2 litry mleka pełnego i 3 litry mleka

odtłuszczonego taką cenę,

jaką płaci

nallbliższa

mleczarnia producentowi, lub wynagrodzenie

przewidziane w budżecie w każdym kwarta'le.

W majątkach, gdzie istnieje dotychczas zwy·

czaj trzymania więcej, niiŻ jednej krowy, zwycza,j

ten poZ'ostaje nadal Kto nie ma krowy, może

trzymać dwie kozy doijki i 2 koźlęta na tych samvch warunkach. W razie jeżeli deputatnik umówił się, że będzie trzymać jedną kozę i jedno

koźlę, otrzymywać on bę.dzie jako ekwiwallent

1 litr mleka pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczo­

nego OflllZ połowę pastewnych buraków względ­

nie rDli.

Ściółkę dostarcza pracodawca w tej ilości

i gatunku, j-a k dla inwentarza dominialnego. Nawóz należy do pracodawcy.

b) Województwo Pomorskie.

Każdy deputatnik ma prawo trzymać krO'wę,

a przy trzech zaciężnikach - dwie krowy. Gdyby na trzeciego zaciężnika w myśl umowy deputatnik nie trzymał krowy, otrzymuie 1 litr mleka

pełnego i 1 litr mleka odtłuszczonego dziennie.

Pracodawca zobDwiązany jest dla każdej krowy wyd'zieJić wystarczającą paszę, a gd)"by pastwisko nie było odpowiednie, stos'owną ilość paszy na każdą kwwę, a mianowicie: w z~mie 15

kwintali buraków pastewnych lub brukwi, słomy

(paszy), sieczki. Siano, o ile mO'żności, wydawać

się będzie podług lokalnych stosunków, jak dotychczas.

Tam, gdzie brak pastwiska i zielonej paszy,

wydaje się 7;5 kg kiszonych liści lUib 7,5 kg kiszonych wy tłoków, albo 1/2 kg suchych wytło­

ków, albo wreszcie 15 litrów wywaru na sztukę

dziennie z wystarcza'jącą ilością sieczki.

Gdzie zimową porą wydaje się paszę w postaci liści, wywaru lub wytłoków, tam 'Odpada

stDsowna ilość ćwikły lub brukwi.

Okopowizny, które wydaje się w zimie na

każdą krowę, można za obopólną zg-odą znńenić

na 4 ary roli, zdatne.j pod oko,powiznę. Słomę na

p.ościółkę .pod krowy i do użytku domoweg·o da.je

S1ę podług ,potrzeby. Nawóz należy do pracodawcy.

Prawo trzymania przychówku służy tym,

którym dotychczas było dozwolone. Jeżeli deputatnik umówił się, że nie będzie trzymać krowy,

lub jeżeli mu krowa padła, a odszkodowania za

nią mu nie przyznano, -o trzymuje dziennie 2 litry

~leka tłustego i 2 litry mleka O'dciąganego, albo

w miejsce teg-oż - gdyby udzielone być nie mog.ło - cenę mleka, jaką prDducent dostaje.

Dla województwa poznańskiegO' i pomorskiego.

Ordynarjusze, którzy utrzymują kDntraktowo

tylko jedną krDwę, otrzymują w okresie suchego

siania krowy 90 litrów pełnego mleka rocznie.

W majątkach, które mleka na sprzedaż nie

posiadają, wzamian mleka mOże być wypłacony

równoważnik w gotówce pDdług cen miejscowych.

U wag a I. Jako okres zimowy uważa się

czas od spędzenia krów z pastwiska do wypędze­

nia tychże na pastwisko.

U wag a II. Do paszy, wydawanej w postaci okopowych dla krów, nie może mieć pretensji

nDwosprowadzony prac-o wnik w początku roku

służbDwego, natomiast odchDdzącemu w końcu

roku słUiŻbowego pracownikowi nie może być ta

pasza potrącona.

§ 22.

Pracownik ma prawo trzymać dowolną ilość

trzody chlewnej w granicach istniejącego pomies'zczenia w chlewach czeladnich. Trzymanie kur

jest dozw010ne. Trzymanie zaś gęsi, kaczek, gołębi, królików i t. p. zależy O'd obopólnej umowy.

U wag a: Ponadto w woiewództwie pomorskiem w majątkach, w których dotychczas był

zwyczaj trzymania owiec, pozostaje nadal, o ile

on nie był uważany jako ekwiwalent za zniżkę

deputatu.

§ 23.

O p a ł.

J.ako normę opału ustanawia się: 32% kwintala węgla, z wyjątkiem miału, pospółki i grysiku,

pod warunkiem, że dozwolona jest następująca

wymiana

1 metr szczapów twardegO' drzewa = 3 kwintalom węgla.

1 metr s-z czapów miękkiego drzewa = 2,5

kwintalom węgla.

1 metr wałków 7 - 12 cm grubych miekkiego drzewa = 2 kwintalom węgla.

1 metr wałków 7 - 12 cm grubych twardego

drzewa = 2,5 kwintalom węgla.

Wałki ponad 12 cm uważa się za szczapy.

1 metr pieńków łupanych = 1,5 kwintalom

węgla.

1 metr pieńków z głową = 2 kwintalOm wę-

gla.

1 kupka gałęzi II kI. 2 X 2 X 2,5 = 2 kwintalom węgla.

1000 cegiełek ItOrfU prasowanego = 3,5 kwintalom węgla.

1000 cegiełek torfu nieprasowanego = 2,5

kwintalom węgla.

1 kwintal normdnie suchego torfu prasowanego = 1/2 kwintala węgla.

1,5 kwintala nienormalnegO' suchego t<>rfu

niepr-a sowanego = 1/2 kwintala węgla.

. Co do drzewa, to pracownik powinien 'Otrzymać 6 metrów szczapów lub wałków; w mająt­

kach, gdzie drzewa szczapowego w dostateczne;

ilości dostać nie można, wydaje się cona;mniej

4 metry szczapowego drzewa lub wałków i conajmniej 10 kwintali węgla i resztę .opału, wedle powyższej tabeli.

Gałęzie wydawać można 00 31 lipca włącz­

nie. Chrustu nie zalicza się do gałęzi.

U wa g a I: O ile pomiędzy pracodawcą a

IPracownikiem wynikną na podstawie jakości torfu

niep'o rozumienia, mogą delegować terytorialne

organizacje po ,jednym przedstawicielu, celem

rozstrzygnięcia sporu. Opał wydaje się co pół roku, a conajmniei na kwartał zgóry.

U wa ga II: Do drzew twardych zalic'z a się

dąJb, buk, grab, akacje, klon, wiąz, modrzew, brzozę i olszę.

§ 24.

M i e s z k a n i e.

Mieszkanie pracownika musi składać się coQ,aimniej z jedne.j izby z podł'ogą drewnianą oraz

komory.

• Izby winny być wytynkowane, a conajmniej

dokładnie wylepione,

z szczelnemi drzwiami i

oknami na zawiasach.

W oknach mają być całe szyby; w razie stłu­

czenia szyby pracownik jest zobowiązany wstawić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapno do biele·

nia dostarcza pracodawca dwa razy do roku w

ogólnej ilości 15 kg na mieszkanie. Podłogi mają

być położone.

Piece mają być doprowadzone do porządku

przed 1 listo,pada 1933 r. Mieszkania mają być ze

szczelnym dachem; tam, gdzie dachy są popsute,

muszą być naprawione w ciągu miesięcy Jetnich.

W majątkach, gdzie wDda zacieka do piwnic

i mieszkań pracowników, winny być one zabezpieczone w ciągu lata od wody napływowej .

Pracodawca i pracownicy winni dbać, aby

otoczenie mieszkań pracowników było higjeniczne. Obowiązuje wybrukowanie dostępu do studzien, oraz zastąpienie zgniłych cem:b rzyn nowemi, lub też zapewnienie pracownikom w inny sposób zdrowej i czystej wody do picia.

ZbiO'rniki na nawóz nie mogą znajdować się

w bliższej odległ,ości, aniżeli 20 metrów od mieszkań służbowych. Pracownicy mają składać nawóz

z swoich chlewów w przeznaczonem na to miejscu.

W pobliżu mieszkań mają znajdować się zasłonię­

te ustępy w dostatecznej ilości, które pracownicy obowiązani są trzymać w porządku i czyst'ości. Gdzie jest odpowiednie pomieszczenie w dotychczasowych budynkach, jak również przy

D:lieszkaniach nowobudowanych, powinna być

urządzona łaźnia.

W innych majątkach, o ile tylko istnieje moż­

liwość, pracodawcy są zdbO'wiązani do urządzenia

kąpieli.

Pożadane jest, aby rprac-o dawcy, mający w folwarku elektryczność, wprowadzili ją do mieszkania pracowników. Koszta prądu płaci pracownik.

Pracownicy są zobowiązani utrzymywać

mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza w

mieszkaniu jest stanowczo wzbronione.

Sublokatorów nie wolno przyjmować bez

zgody pracodawcy, któremu przy godzeniu ma być

zameldowany skład rodziny pracDwnika.

fi 25.

Pomieszczenie dla inwentarza, okopowych i opału.

Pracownik

otrzymuje pomieszczenie na

ziemniaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej

czeladniej oborze lub w specjalnie Ip rzeznaczonym

na to budynku .oraz pomieszczenie dla dwóch

sztuk trzody chlewnej i pomieszczenie na opał.

Słomę do sienników, przykrywania ziemniaków i pod ściółkę wydaje się w miarę możno­

ści i potrzeby.

MONI TOR POLSKI. -

4.

§ 26.

Wdowy i emeryci.

W dowy i emeryci oraz wdowy z małoletnie­

mi dziećmi otrzymują zapomogę w naturaljach

wedle umowy, ustanowionej przez obszar dwor

ski lub Wydział Powiatowy.

W dowy z jednym zaciężnikiem -otrzymują c.onajmnIej jedną-czwartą część deputatu ręc:zniaka.

Wdowy z dwoma zacię.żnikami otrzymują

jedna -t rzecią część deputatu.

W dowy, które ch.odzą do pracy w myśl § 19

oraz pósyłają stały zaciąg do pracy, mają prawo

trzymania krowy na warunkach § 21. W razie

nietrzymania krowy upadają wszelkie odszkodowania. Jeżeli wdowa ma trzech zaciężników,

z których jeden odpowiada warunkom IV kategorji zaciężników, pobiera tenże de'putat i zasłu­

gi ręczniaka. Osobne świadczenia dla wdowy

w takim razie upadają.

Dalsi zaciężnicy pcbierają dc!putat i dniówkę

odnośnej kateg.orji zaciężników.

Ochronki.

Zakładanie ochronek

jątkach zaleca się.

w poszczególnych ma-

§ 27.

U r I O P y.

Pracownik otrzymuje w przeciągu roku 10 dni

urlopu w dni nieświąteczne hez potrącenia świad­

czeń i pensji.

Wybór dni urlopu odbywa się w

porozumieniu z pracodawcą z wyjątkiem wyjazdów, spowodowanych piśmiennem wezwaniem

Zwiazków zawodowych. W tych howiem wypadkach winien zgodzić się na zaproponowany

dzień urlopu dla jednego rO'hotnika danej ma-jęt­

ności teg.o samego dnia.

W czasie pilnych r-obót, .jak zasiewy, żniwa,

sianokosy i kopanie, ur1lopy mogą być udzielone

w wypadkach tylko wyjątkowo pilnych. Wyjazdy

wskutek wezwania urzędów państwowych nie są

wliczone do urlopów. O ile prac·odawca zgadza

się na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejmują jednoświęt.o, dzień ten liczy się za dzień

urlopu. Pozatem odchodzącemu robotnikowi naJeży się 6 dni wolnych do wyszukania pracy.

§ 28.

Stra wne.

Pracownikowi wysłanemu w drogę należy

strawnego za całą dobę 2,25 zł, za

obiad 1.20, za kolacię 80 groszy.

Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie pociąga

za sobą wypłaty strawnego. W drodze godziny

rracy nie obowiązują.

się tytułem

§ 29.

Furmanki.

Pracownicy .otrzymują

1) zbi.orową furmankę do jedneg-o z najbliż­

szych młynów i z młyna j

2) do zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folwarku;

3) po księdza, z' chrztem, ślubem i pogrzebem.

Deputatnikowi, jadącemu wysłaną w interesie

pracowników furmanką w dni -p.owszednie, czy

też świąteczne, nie należy się źadne d.odatkowe

wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy w dni

świąteczne do kościoła.

Wyja-zdy, noszące wyraźny charakter wyjazdów prywatnych pracodawców poza godzinami pracy, winny 'być wyna.g rodz-o ne jak praca -p oza godzinami służbowemi,

a więc o 50 procent, a w dni świąteczne 'o 100 proOcent wyżej.

U wag a: p.racownikowi ja-dącemu po lekarza lub akuszerkę poza czasem <pracy, zwraca

pracodawca 20 procent sumy, uzyskanej od Kasy

Chorych za furmankę. Pracodawca daje raz na

miesiąc (w niedziele i święta) starym ułomnym

Judziom wóz zbior·owy do kości-oła i z powrotem

ponad odległość 3 km, lecz tylkO nagłówne nabożeństwa.

§ 30.

ObO'wiązek pracO'dawc6w względem Pa. ństwowych

Urzędów Pośrednictwa Pracy.

Wszyscy pracodawcy obowiązani są zawiadomić do dnia 15 marca 1934 roku odnośne Urzę­

dy Pośrednictwa Pracy zarówno o każdem wypowiedzeniu miejsca ro'botnikowi rolnemu, jako też

okażdem wolnem miejscu.

DZIAŁ

II. DOZORCY, RZEMIEŚLNICY I WYKW ALIFlItOWANI PRACOWNICY.

§ 1.

Dział niniejszy dotyczy z jednej strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony

Dnia 7 kwi d nia 1933 r .

kowali, stelmachów, stolarzy, ślusarzy, mechaników, szoferów folwarcznych, ogrodników. chmielarzy, ryb aków i t. p. stałych prac·owników wykwalifikowanych, zatrudnionych w gospodarstwach

rolnych.

§ 2.

Obowiązują następujące §§ działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy

dla ordynarjuszy: 2, 3, 5, 6, 7, 9, 12, 14,21, 22, 23,

24, 25, 26, 27, 29 i 30 oraz 2-gi ustęp § 15.

§§ 9 i 12 działu I niniejszego orzeczenia,

ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy, nie tyczą się O'grodników, chmielarzy, rybaków i t. d. pracowników, charakter zajęcia których powoduje konieczność wykonywania pewnych czynności p.oza ustalonym czasem pracy

dziennej.

§ 3.

§ 2 działu I niniejszego orzeczenia, ustalają­

cego warunki pracy i płacy dla ordynariuszy, oObowiązuje z wyjątkiem terminu rozpoczęcia roku

słuŻJbowego, który to termin uzależnia się od istniejących zwyczajów, stosownie do danego fachu,

nie dotyczy jednak kowali, stelmachów i włóda­

rzy.

U w a .g a: Dla kowali, stelmachów i włódarzy

kończy się rok służlbowy w roku 1933 z termin em

zastrzeżonym w indywidualnej umowie. Nowa za"

warta umowa nie może przekraczać terminu dnia

31 marca 1934 r.

~

4.

a) Województwo PO'znańskie.

Włódarze i stangreci, oraz kwalifikowani

owczarze otrzymują ordynarię według obopólnej

umowy, pensję zaś roczną, równającą się nie

'.

mniej, jak 198 złotym.

Pozatem kwaHfi;kowani owczarze otrzymuJą

2 braki za zwrotem skóry. Tantjemę daje się następującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchowanegoO (odsadz'onego) jagnięcia 0,50 zł, od barana sprzedanego do chowu 2 zł i o_d dorosłych

owiec 'z a każde 50 sztuk 1/2 kg wełny.

Kowale i kołodzieje z egzaminem mistrza,

albo też czeladnika conajmniej z lO-letnią praktyką, wliczając 3 lata nauki,otrzymuią minimum,

t. j. miesięcznie zł 20 pensji.

Za używanie własnych narzędzi- kwartalnie 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bezpłat­

nie, również świderki dla kO'wali, kt-óre stanowią

własność pracodawcy.

Deputat pozostaje jak, dotychczas, jednakże

nie mniej. jak 20 kwintali zboża. W miej's cowościach, gdzie w roku 1919 rzemieślnicy trzymali

2 krowy, zwyczaj ten ,p ozostaje nadal.

W razie nietrzymania drugiej krowy, polbiefa rzemieślnik takie odszkodowanie, jakie w tym

wypadku przysługuje ordynarjusz-o wi,· mającemu

trzech zaciężników, lecz tylko wtenczas, gdy

pzez cały rok drugiej krowy nie trzyma.

Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają zasługi i ordynarię podług obopólnej umowy,jednak

nie mniej, jak dotychczas. Płace uczniów normuie się na podstawie płacy i deputatu dla zaciężni­

ków.

Pobory dla czeladników pozostawia się do

<>bopólnej umowy, lub unormowania na zasadzie

płacyp-owia towo -miej skiej.

Wynagrodzenie za O'bsługiwanie maszyn przy

młóceniu i -o rce pozostawia się ·dbopólnemu porozumieniu.

b)

WojewództwO' Pomorskie.

W województwiepomorskiem kowale, koło­

dzieje, cieśle, murarze i siodlarze, którzy złożyli

egzamin i mają S-letnią praktykę za sobą, otrzymują zapłatę

gotówce łącznie 'z odszk·odowaniem za użycie własnych narzędzi zł 30 miesięcznie, a w powiatach: gniewskim i tczewskim

otrzymują ponadto rocznie 1 kwintal żyta w ordynarji więcej; deputat dla rzemieślników wynosi

16,5 kwintala zboża.

Pilniki dostarcza praoodawca, jako też i świ­

dl,rki dla kowali, które stanowią własność pracodawcy.

Dozorcy rolni, iako t-o: wł.ódarze i karbowi,

otrzymują -ordynarię, jak rzemieślnicy, a pensię

conajmniej o 25 pr·o cent wyższą od pensji ordynarjusza.

Uczniowie otrzymują deputat i g.otówkę podług lat, jak zaciężnicy. Pcbory czeladników pozostawia się do unormowania na zasadzie płacy

powiatowo-miejskiej, lub według obopólnej umowy.

Kwalifikowani owczarze i żonaci pomocnicy

otrzymują ordynarię nie mnie;szą, jak ręczniacy.

Wynagrodzenie w gotówce wynosi 216 zł rocznie.

Tantjema od sprzedaży podlega -o bopólne; umowie, wynosi jednak nie mniej, niż 1 pmcent ceny

sprzedaży.

Określenie

tantiemy od odhcdowanego jagnięcia i innych pozostawia się indywidu~

alnej umowie.

w

Nr. 81.

Wynagrodzenie roczne ogrodników nie może być

inne, jak przeciętne roczne wynagrodzenie rzemieśl­

ników z dodatkiem tantjemy według obopólnej

umowy.

Uczniowie ogrodnicy otrzymują wynagrodzenie tak w naturze, jak i wgoŁówce . -o dpowiedniej

kategorji szarwarków (!Zaciężników).

Pasterze otrzymują pensję zł 162 i deputat,

jak fornale i od każdego cielęcia, odchowanego do

10 tygodni, 25 groszy,od sprzedaży dom" łej sztuki 1 zł.

DZIAŁ III.

CHAŁUPNICY.

§ 1.

a)

WO'jewództwo Poznańskie.

Chałupnicy, którzy obowiązują się kontraktem

rocznym conajmniej na 270 dni roboczych, otrzymują rocznie deputa't u

4 kwin:ła'le żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala grochu,

1/2 kwintala pszenicy,

1/2 hektara roli pod ziemniaki,

na tych samych warunkach, co ordynariusz danego maiątku , z tem 'zastrzeżeniem, że wzamian

za 1/4 hektara roli . można dać 30 kwintali ziemniaków. Dalej -o lrzymu;e chałUipni,k 2 wolne furmanki do zwiezienia opału w odległości 10 km. Jeżeli niema możliwości nabycia drzewa w odległo­

ści 10 km, uwzględnia się furmanki od rana. do

wieczora z wyjątkiem czasu 4asiewów i żniw. Zaleca się pracodawc-om, którzy sprzedają torf lub

drzewo, by przy sprzedaży uwzględniali w pierwszej mierze chałupników.

Dzienna zapła-ta wynosi w miesiącach zimowych zł 1.30, w miesiącach ;l etnich zł 2,20. Dziewczęta i chłopcy chałupników oiłrzymują deputat,

jak zacię-żnicy odnośnej kategorii, a -zapłatę w gotówce o 5 gr·oszy więcej. Za obopólną umową deputat można policzyć na gotówkę.

b) Wojewód.ztwo Pomorskie.

Wolnym robotnikiem jest ten, .k tóry się wyjako taki kontraktem rocznym oonajmnie;

na 270 dni roboczych zgodził i który nie zajmuje

mieszkania u pracodawcy.

Żonaci i nieżonaci parobcy p·onad lat 21, zdolni do wszelkiej pracy, t. j. do kosy -otrzymuią

za każdy dzień pracy prócz gotówki

2 kg żyta.

1/2 kg jęczmienia,

1/4 kg pszenicy,

1/4 kg grochu - oraz rocznie

18 kwintali węgla,

6 kwintali słomy,

15 kwintali karlofli i

3/8 hektara roli na tych samych warunkach, jak

ordynariusz danego majątku z tern zastrzeżeniem.

że za 1/4 hektara roli można dać 30 kwintali kart.ofli. Wszelka obróbka rolna i .zwiezienie świad­

czeń należy do pracodawcy.

Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimowych zł 0,90, a w miesiącach ' letnich zł 1,50.

Dziewczęta i chłopcy wolnego robotnika otrzymują deputat, jak zaciężnicy odnośne-; kategO'rji,

a zapłatę w gotówce o 5 gr-Qlszy więcej; -z a obopólną umową można deputat przeliczyć na goraźnie

tówkę.

§ 2.

W województwach poznańskiem i pomorskiem chałupnik lub wolny r-olbolnik zgodzony na

cały rok, mieszkający w słuiboweru mieszkaniu

i mający krowę na dworskiej oborze na tych samych warunkach co ordynarjusz, otrzymuje mniej

roli pod ziemniaki o 1/4 hektara. w c:zem wartość

mieszkania ustala się na 10 arów.

U wag a I: Pracodawcy winni zatrudniać

chałupników (robotników wolnych), ci -zaś mają

-obowiązek

przychodzenia . do pracy p.rzez cały

rok. Wyjątki od tej reguły są dozwolone za poprzooniem porozumieniem się z pracodawcą.

U wag a II: Prócz ,powyższego -obowiązu j ą

następujące paragrafy działu I niniejszego -o rzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynariuszy: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 13, 1.4, 27, ten

ostatni paragraf, o ile pracownik umówił się conajmniej 300 dni rQlboczych, oraz paragraf 28.

DZIAŁ IV.

ZACIĘżNICY.

(§ 7 działu I niniejszego' orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy).

§ 1.

Zasady ogólne.

Dział nlll1ejszy

dotyczy z ~ednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

strony wszystkich zaciężni:ków .

§ 2.

Obowiązują następu;ące 'paragrafy działu 1

niniejszego orzeczenia, ustalająceg{) warunki pra-

MONITOR POLSKI. -

Nr. 80.

ey i płacy dla ordynarjuszy: 3, 4, 5, 6,.8, 9, 10

(jedynie o nawozach sztucznych). 12, 13 l 14.

wiek b ą dź powodów nie zezwala, lub 'z wycza j

trzymania nie istnieje, płaci pracodawca odszkodowanie budżetem przewidziane i to w ratach

5.

Czas pracy.

§ 3.

miesięcznych .

§ 3.

Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są zobowiąz~ni do p~acy poz.a

czasem okreś}.onym w paragrafIe 9 dZlał~ I mniejszego orzeczenia, ustalającego warunkI pracy

i płacy dlaordynarjuszy, lecz z~ osobnem wynagrodzeniem po cenach za godzmę o 5~ pro.:en{

wyższych od normalnego wynagrodzema tak w

naturaljach, jak w gotówce; Samow?lne. opuszczenie ro'boty podczas godzm ~racy,. Jak l samowolne spóżnienie się do pracy Jesł nIedopuszczalne i powoduje potrącenie w stosunku procentowym, jak przy ~adg?dzinach .

.

.

Praca w dm śWIąteczne moze byc wykonywana li tylko zaobopÓ'lną zgodą i za wynagrodzeniem po cenach o 100 pr·ocent wyższych od

normalneg-o wynagrodzenia tak w naturaljach, Jak

w gotówce .

§ 4.

Indywidualne umowy

Dnia 6 kwietnia 1933 r.

~awiera . pra~od~w:a

bezpośrednio z zacię'żnikaml, lub tez, o tle ld~le

o małoletnich, p·oniżej 21 lat, z ich prawnym opIekunem. Z chwilą zawarcia ta1kiej umowy pracodawca jest obowiązany dać stałe codzienne zatrudnienie, a pracownik uczęszczać do pracy. Je·

żeli pracodawca nie dostarc-z y zaciężnikowi p:~~

cy, winien mu zapłacić zarówno w gotówce Jak

i w naturaljach jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie jest zobowiązany dostarczyć pracy

w dni ulewne i wYiątkowej niepogody. Pracowmkowi zaś za te dni nie potrąca się deputatu i wlicza się je do obowiązkowych 300 dni pracy. Jeżeli pracownik opuści pewną ilość dni z powyże:J~

oznac-?:·onego minimum nie będąc chorym, praco·'

dawca za każdy dzień niestawienia się nie wyda

mu żadnych świadczeń i ponadto potrąci mu

U wag a III: Trzeci i każdy następny za-o trzyma 1/2 kwintala pszenicy rocznie

poza deputatem; tam, gdzie niema w dostatecznej

ilości pszenicy 1/2 kwintala żyta .

ciężnik

b)

Województwo pomorskie

Kat. I, dziewczęta ,j chłopacy -o d 15 - 16 lat,

w miesiącach letnich 50 gr-oszy, w miesiącach zimowvch 35 gr dziennie.

Kat. Ha, dziewczęta i chłopacy od 16-18 lat,

w miesiącach letnich 70 gr, w miesiącach zimowych 40 gr dziennie.

Kat. IIb, dziewc:zęta ponad 18 lat, w miesią­

cach letnich 90 gr, w miesiącach zimowych 50 gr

dziennie.

Kat. m, chłopacy od 18 - 21 ,l at, w miesią­

cach letnich 'zł 1.10, w miesiącach zimowych zł

0.75 -d ziennie.

Kat. IV, chłopacy ponad 21 lat, zdolni do

wszelkiej pracy i do kosy, w miesiącach letnich

zł 1.50, w miesiącach zimowych zł 0.90 dziennie.

U wag a I, U i III tak samo, jak d la wo.jewództwa po:znańs'kiego odnośnego ustępu.

Wynagrodzenie w naturaljach.

Zaciężnicy otrzymują

następujący deputat

sŁ:osunku roC'znym na 300 dni roboczych

Czas pracy obowi ą zuje ten sam, jaki jest

przewidziany w § 9 działu I ninie jszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

Wynagrodzenie i książki zarobkowe.

§ 4.

Zarobki wypłaca się robotnikom sez-o nowym

c·o miesiąc przez pracodawcę lub przez upoważ­

nionego do tego urzędnika . Zastaw (kaucja) o<f:;

ciąga się w pierwszych trzech miesiącach od -każ­

dej wypłaty w wysokości 1/3 przypadającego zarobkugotówkowego.

Pracodawca jest obowiązany dostarczyć każ­

demu robotnikowi książeczkę zarobkową, w której zapisuje ws.z ystkie wypłacone lub zatrzyma~

nc pieniądze. Książeczka zarobkowa winna być

conajmniej na 1 dzień przed każdą wypłatą odnośnemu wbotnikowi doręczona .

Klasyfikacja i zarobek gotówkowy robotników,

miejscowych i zamiejscowych.

§ 5.

Zarobek dzienny (o.prócz deputatu) wynosić

od 15 - 16 lat

będzie

Ka-tegorja I - dziewczęta i chłopacy od lat

3 kwintale żyta,

16 - 18 w czasie od 15.4. d-o 1.10 - zł 1.05,

1 kwintal jęczmienia,

112 kwintala grochu,

w październi'ku zł 0,75 dziennie.

Kategorja II - dziewczęta ponad lat 18

15 kwintali kartofli lub 0,125 ha roli,

w czasie od 15.4 do 1.10 - zł 1.30, w październi­

2,5 kwintali węgla;

ponad 16 lat

ku zł 1.00 dziennie.

Kategorj-a HI - chłopacy od lat 18 - 21, wy4 kwintale żyta,

konujący wszelką pracę męską w czasie od 15.4

1 kwintal jęczmienia,

do 1.lO~zł 1.55. w październiku zł 1.20 dziennie.

1/2 kwintala pszenicy,

dzienną płacę.

Kategoria IV - robotnicy (mę'żczyźni ponad

1/2 kwintala grochu,

Jeżeli pracownik nie może stawić się do pra21 lat) zdolni do wszelkiej pracy męskiej i dp ko15 kwintali ziemniaków ;l ub 0,125 ha roli,

cy, winien w przeddzień uprzedzić o .tem pracosy w czasie od 15.4 d-o 1.10 - zł 1.95, w paździer­

2,5 kwintala węgb.

dawcę. O ile otrzyma zgodę pracodawcy, t-o

U wa g a I: W majątkach, które nie sieją _ niku zł 1.40 dziennie.

w tym wypadku deputatu się nie potrąca. Ci za- grochu i pszenicy, całą ilość 2l'boża wyda-je się

Za każdy nieprzepracowany dzień odciąga

ciężnicy, którzy zawarili indywidualną umowę

się wysokość świadczeń w deputacie.

w życie.

z pracodawcami, pracować mogą poza f.olwar U wag a H: Ordynarjusz, trzymający trzech

kiem jedynie za zgodą pracodawcy. Zaciężnik zaciężników, ma prawo do drugie1 krowy. O ile

Deputat robotników pozamiejscowych.

zgodzony według pewnej kategorji płac z począt­ umówił się hez drugiej krowy, dostaje jeden litr

kiem roku służbowego pozostaje w tej kategorji mleka pełnego i jeden litr mleka odciąganeg-o

§ 6.

do końca roku służ:boweQO bez względu na prze- dziennie za wszystkie dni robo c-z e zaciężni-ka.

kroczenie -odnośnego wieku.

Ordynarję otrzymuje każdy robotnik i robotW razie, gdy trzeci 'zaciężnik p-orzuci pracę, ornica

tygodniowo

dynarjusz w przeciągu 6 tygodni winien ska'Sow.ać

§ 5.

15 kg 'z iemnia'k ów,

drugą krowę.

W wypadkach śmierci, kalectwa,

7 litrów mleka zbieranego, łub 3,5 Htra nie· ożenku i w01skowości przedłuża się powyższy

Klasyfikacje i wynagrodzenie gotówkowe

zbieranego,

termin do 3-ch miesięcy.

zaciężników.

3,5 kg chleba,

U wag a III, jak uwaga II dla województwa

1 kg grochu,

poznańskiego do odnośnego ustępu.

a) Województwo poznańskie

1/2 kg kaszy,

1 kg mąki,

§ 6.

Kategorj a I, dziewczęta i chłopacy od 15-16

1/4 kg soli .

.tat w miesi ą cach letnich zł 0,75, w miesiącach ziWynagrodz.e me dla dojarek.

mowych zł 0.45 dziennie.

§ 7.

Kategorja Ha, dziewczęta i chłopacy od 16Jako zapłatę za udój pobierać będą

18 lat w miesiącach letnich z 1.00, w miesiącach

Wymiana na inny gatunek żywności jest doa} dziewczęta dziennie jeden procent od cezimowych zł 0.60 dziennie.

ny sprzedaży .." najbliższej mleczarni ilości mle- zwolona za obOlpólnem porozumieniem.

Kategoria Hb, dziewczęta ponad 18 lat Prac-o dawca dostarcza wspólne mieszkanie,

ka wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie,

w miesiącach letnich zł 1.25, w miesiącach zimo- lub jego ekwiwa'l ent po tej samej cenie.

oddzielnie według płci, wspólne ognisko do gotowych zł 0.75 dziennie.

.

b) kobiety dziennie 2 -pr-o cent od ceny sprze- wania i prania, wolny opał i świaHo, dalej inwenKategorja III, chłopacy od 18 - 21 lat w mIe- daży najbliższej mleczarni ilości mleka wydojo- tarz kuchenny, jak: garnki do gotowania, miski

siącach letnich zł 1.50, w miesiącach zimowych

ne-go, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego do jedzenia, kubki do picia, wiadra do wody, wazł 0.90 dziennie.

nienkę do prania i siekierę do rąbania drzewa.

ekwiwalent po tej samej cenie.

Kategorja IV, chłopacy ponad 21 lat zdolni do

KaŻidy pracownik winien się zaopatrzyć w koł­

Gzas udojów wyznacza prac-odawca.

wszelkiej pracy i kosy w miesiącach letnich zł

Dojarka jest zobowiązana doić -b ez przerwy drę (derę) i 's iennik.

1.90, a w miesiącach zimowych zł 1.10 dziennie. cały miesiąc.

Gotowanie strawy powierza pracodawca lUD

U wag a I: Za miesiące letnie uważa się

Dziewc:zyny ponad 16 lat mogą być zatru- iego zastępca kobiecie przez niego wyz~acz?nej,

kwiecień, maj, C'zerwiec, lipiec,

sierpień, wrzednione przy doju, o ile są odpowiednio silne.

do której również należy uporządkowame mlesz.,

sień, pozostałe miesiące jako zimowe.

kania i sypialni oraz obieranie potrzebnej ilości

U wag a II: Powyższa kJasyfikacj,a i wyruaDZIAŁ V. ROBOTNICY SEZONOWI.

ziemniaków, pranie bielizny dla robotników i odgrodzenie stosuje się do wszyst.kich robotników

bieranie deputatu dla ws-z ystkich.

fizycznie normalnie rozwiniętych.

§1.

Odnośna kobieta winna być zwolniona od

U wag a 1II: Chł-opacy zatrudnieni jako forpracy

rolnej . Kucharka pobiera płacę i deputat

Dział nmleJS'z y dotyczy z iednej strony

nale, dostają d-o datek 1 kwintal żyta w stosunku

dziewcząt

sezonowych przez wszystkie dni tygorocznym i :zapłatę gotówkową conajmniej IV -ka- wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

dnia, także i za niedziele i święta . Obowiązkiem

tegorji zaciągu. W niedziele i święta za -o dpasanie strony robotników sezonowych.

kucharki jest wystawić na czas jedzenie, by rokoni otrzymują połowę płacy gotówkowej dzienbotnicy punktualnie do pracy mogli stanąć. Do

§ 2.

nej, za dyżur całodzienny całkowitą dniówkę.

rąbania drzewa na opał dostarcza p racodawca

Jako

robotni1

ków

sezo

nowych

uważa

się

tych

kucharce

w miarę potrzeby odpowiednią pomoc.

Wynagrodzenie w naturaljach.

pracowników, którzy mieszkają u pracodawców Na 10 do 20 pracowników przypada 1 kucharka •.

Deputat dla chłopców i dziewcząt wszyst- we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla

U wag a: Dla województwa pomorskiego!

kich kategorii wynosi 3 kwintale żyta, 10 kwin- miejsc-o wych robotników sezonowych) (patrz § 11) W majątkach, gdzie jest zwyczaJ trzymania

tali ziemniaków i 1 metr szcza:pów.

i którzy zobowiązują się kontraktowo do robót akordnika, cał-kowity deputat pobiera akordnik

Zmianę uskutecznLa się według norm § 23

rolnych w se:wnie od dnia ich zakontraktowania dla wszystkich sezonowców.

działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego waaż do ukończenia wszystkich ro'hót polnych

Kucharka - a gdzie jest zwyczaj trzymania

runki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

względnie wszystkich wykopków,

albo też do akordnika, akordnik obowiązany jest kwit-ować

U wag a I: Ordynarjusz trzymający trzech wykonania prac okresowych, jak obróbki zbóż, w książeczce deputatowej otrzymany deputat.

zaciężników, ma prawo do drugiej krowy.

O ile obróbki okopowych, sianobrania, żniw, wykopumówił się bez drugiej krowy, dostaje 15 kwintali

ków, nie krócej jednak niż na miesiąc. Umowa

Sprowadzenie robotników.

buraków, lub 4 ary roli pod warzywa. W razie

z pracownikami g·odzonymi krócej, niż na cały segdy zaciężnik porzuci pracę, ordynarjusz w cią­ zon, powinna być sporządzona na piśmie lub za§ 8.

gu 6 tygodni winien skasować -drugą krowę; warta ustnie w obecności conajmniej dwóch

w wypadkach śmierci , kalectwa, ożenku i woj-- [Świadków. Za obopólną indywidualną umową

Koszty podróży do miejsc pracy reguluje

skowości przedłuża

się powyższy termin

do można robotni'k ów i robotnice sezonowezatru- państwowy Urząd Pośrednictwa Pracy -odnośnego

trzech miesięcy.

dniać przez całą zimę. Zwolnienie robotnika mopowiatu z pracodawcą, któremu dostarcza robotU wag a II: O ile -pracodawca na trzyma- że nastąpić tylko za poprzedniem 14- dniowem ników. Robotnicy, którzy przepracowali u jednenie krowy przy trzecim zaciężniku z jakich kol .. wypowiedzeniem.

go pracodawcy cały sezon, otrzymują koszty po·

- _.

_ ._ . _.,,- - ~ -

- -.. - ----

r- '- - ~ ·,. -

._ --- - --

w

- , ' - r ... - -· - - - - - - -

--- - - -- - - . .

-~--·.ł

....-.

MONITOR POLSKI. -

dróży dO' miejsc koncentracyjnych O'd pracodaw-

cy.

Robotników mie;scowych, sezonowych, zamieszkałych w powiecie, odwozi pracodawca fur·

manką do miejs c zamieszkania.

Odszkodowanie Z8 narzędzia.

§ 9.

Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracodawca bez odszkodowania ze strony robotników. W majątkach, g'dzie pracodawca nie daje

narzędzi ,

płaci na OSO'bę i sez·on dla chłopców

12 zł, dla reszty robotników 7 zł.

Płaca

alrordowa.

§ 10.

Płace akordowe będą O'płacane według zadziału I ninie jszego orzeczenia , us-talającego

sad

warunki pracy i pła cy ordynarjuszy.

Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków, buraków etc.) na akord wartość deputatu się nie

odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlicza się deputat za każ·dy dzień pracy akO'rdowej.

Miejscowi rc-botnicy sezonowi.

§ 11.

Miejscowi robotnicy sezonowi, pochodzący

z tegoż wo;ewództwa i będący na własnym wikcie, pOobierają płace w gotówce w myśl § 5 niniejszego działu oraz deputat kwartalnie, jak na -

Dnia 7 kwietnia 1933 r.

Nr. 81.

Doiarz prowadzi książkę dziennego udoju oraz tablicę co do ;pogonienia i ocielenia krów oraz wydajności mleka pojedyńczej krowy. Dojarz utrzymu~

je w czystości w dobrym stanie naczynie do dojenia, konwie , ewentualnie centryfugi. Jeden dojarz obowiązany jest doić i pielęgnować 20 krów

i 15 jałO'wizny . Dojarz ohowiązany .jes,t prawidło~

wo cielęta poić do 10 tygodni.

DZIAŁ NIEURZĘDOWY.

§ 3.

Zapłata.

zapłatę.

§ 4.

1 kwintal żyta,

1/8 kwintala pszenicy,

114 kwintala jęczmienia,

1/8 kwintala grochu,

3,25 kwintala ziemniaków,

112 metra drzewa (szcza:pów).

Do;arz otrzymuje deputat taki sam, 1a·k rzemieślnik z tą różnicą, że ~lość ziemniaków obIieza się na 50 kwintali i 12 Y:! arów roli. Zmianę

pozostawia się ohopólnemu porozumieniu.

Tam, gdzie więcej wydawano,

powstaje nadal.

§ 12.

'VI razie stwierdzonej przez lekarza choroby

robotnik pobiera tylko deputat. Pracownik, który otrzymał zasiłek z Kasy Chorych, obowiązany

jest zwrócić pracodawcy wartOość deputatu, wydanegO' za dni choroby, za które otrzymał zasiłek. Jeżeli zasiłek ten podejmowany jest przez

pracodawcę , pctrąca ten ż e wartość deputatu jak

wyżej, nadwyżkę zaś zwraca robotnikowi. O ile

zasiłek nie PO'krywa wartości de:putatu, obHcza

się tylko wysokość odebranegO' zasiłku. Depubt

otrzymuje chory tak długo, jak znajduje się w koszarach danego majątku.

DZIAŁ

VI.

§1.

Zasady ogólne.

Za dO'jar za zawodowego (szwajcara) uważa

się tego r·odza ju mężczyznę, który pracował jeden rok jako uczeń i trzy lata jako pomocnik

u zawodowego dojarza i posiada odpowiednie

zaświadczenie Q O'dbyciu przepisanego czasu nauki

i służby w charakterze pomocnika dojarza, pOodpisane przez zawodO'wego dojarza lub dojarzy,

u których pracował, oraz poświadczone mu przez

pracodawców, u których w czasie nauki i prakty·'

ki na dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz

musi się wykazać dokła,dną znajomością zasad dojenia, żywienia bydła i pielęgnowania ,go w chorobach oraz wychowu cieląt.

§ 2.

.Mieszkanie.

Dojarz (szwajcar) winien otrzymać odpowiednie mieszkanie.

§ 6.

O p a ł.

Opał wydaje się według norm ·działu l- niniejszego orzeczenia, ustalającegO' warunki pracy

i płacy dla ordynarjuszy.

§ 7.

.M I e k o.

Do;arz .otrzymuje 4 litry mleka tł-ustego, 2 litry mleka odtłuszczonego dziennie.

§ 8.

Deputat dla pomocników.

Pomocnicy, bez różnicy płci, otrzymują deputat zaciężnika ponad 16 lat, niezależnie od wie\.

ku pomocnika, byle wykO'nał swoje ooowiąz.ki

przy udoju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy

20 krów i 15 sztuk jałO'wizny

1) 4 kwintale żyta,

2) 1 kwintal jęczmienia

3) 112 kwintala grochu,

4) 1/2 kwintala pszenicy,

5) 2 )1:; kwintala węgla,

6) 15 kwintali ziemniaków, oraz

7) 2 litry mleka tłustego dziennie

§ 9.

Uwagi.

Obowiązki dojarza.

, Dojarz i jego ludzie obejmują pilnowanie

i opiekę nad powierz·onem im bydłem i gospodarką mleczną . Do jego obowiązków należy między

innemi odpasanie, dojenie, utrzymanie w czystości bydła oraz czyste i prawidłowe dojenie krów.

Dojenie od'b ywa się dwa do trzech razy dziennie,

po ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennie . Zaopatrzenie stajni w wodę, utrzymanie narzędzi

stajennych i koryt w czystości, dowóz względnie

dostarczenie paszy pozostaje jak dotychczas

(-otworzenie zmarzniętych kopców zarządza sam

pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi być

nawóz codziennie z ·obory usunięty i na gnojowisku zrównany. Tam, gdzie do wywożenia mierzwy dostarczono siły poci ą gowej, poz·ostaje ten

zwyczaj nadal. Zaleca się dc ja rzom u ż ywać do tzgo sta dnika . Za uszkodzenie obor y, ni~zc:zenie

narzędzi sta jennych oraz za s tr a tę powstałą przez

()czywist ą win ę do; a rza, wz g lędnie jego ludzi, doiarz odpowi ada oscbiście . Mleko n a leży ·ochłO'dziĆ

i w dobrze O'chłodwnym stanie odst a wić do miejsca na ten cel przeznaczonego.

Szwajca r (do ja rz) jest od;:)Owiedzialny za to,

.by mleko ·odesłane zostało w dobrze ochłodz·o·

oym i czystym sta nie. Za stratę, powstałą przez

kwaśnienie mleka z winy szwa jcara, odpowiada

ten ż e .

Gdzie istnieje zwyczaj centryfugowania

mleka, musi to dojarz bezwarunkowo wykonać ,

zwyczajl ten

§ 5.

SZWAJCARZY.

Z Kancelal')i

P. Prezydenta Rzeczypospolitej.

Pan Prezydent Rzeczypospolitej przyjął w

6 kwietnia b. r. delegację 7-mioklasowej

szkoły powszechnej w Warszawie Nr. 1%, noszącej nazwę szkoły im. Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego.

Delegacja ta, pod przewodnictwem kierowniczki szkoły, p. Smulikowskiej, składająca się

z przedstawicieli O'pieki szkolnej i dzieci, wręczy­

ła Panu Prezydentowi

Rzeczypospolitej album

dniu

Doja rz pobiera miesięcznie w gotówce

1) od sztuki krowy d-ojnej, wołu roboczego,

stadnika rozpł·o,dowego 1.30 zł,

2) od sztuki jałow'l-zny powyżej 10 tygodni do

d oj. ścia do kr,o wy dojnej lub wołu roboczego 80

groszy,

3) za wychowanie z,d rowego cielaka do 10 tygodni 80 gr;

4) od każdego udoj.onego litra mleka 1 % ·od

ceny otrzymanej w mleczarni,

5) za sprz e da'ż bydła

a) ()d każdej .dużej, zdrowej sztuki 1 % conajmniej,

b) od małej s'z tuki 1 % conajmniej.

Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunkowi

20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawca za

ka,:hdą nadliczhową ,jałówkę dopłacić dojarzowi

0.65 zł.

.

Pod kategorię jał,owizny podciąga się w tym

wypadku także cielęta w wieku do 10 tygodni,

mimo, że za cielęta te dojarz pobiera już osobną

stępuje

--000--

Wszystkie narzędzia, z wyjątkiem wideł i ło ­

pat, dostarcza pracodawca. Wszelkie inne umowy, zawarte indywidualnie, ustnie IU!b pisemnie

upadają z chwilą wejścia w życie niniejszego orzeczenia. Każdy do.j arz ma prawo uczęszczać do

kościoła i otrzymuje w roku urlop taki, jak ręcz­

niacy.

Zwolnionemu dojarzowi przy przeprowa·d zce

daje praoodawca furmanki do najbliższej stacji

kolej·owej.

Książki kcntraktowe wydaje się podług zasad działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordynariuszy.

Orzeczenie ninie;sze obowi ą zuje od dnia

1 kwietnia 1933 r. do dnia 31 marca 1934 r. na

terenie województwa poznańskiego

pomorskiego .

Warszawa, ·d nia 29 marca 1933 r.

Przedstawiciel Ministerstwa Opieki Społecznej

(-) J. Gnoiński.

Przedstawiciel Min isterstwa Rolnictwa i Referm Rolnych

(-) M. Banaszkiewicz.

Przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

l-l Rvszard tóltowski.

pamiątkowe.

--000-

Z Ministerstwa Skarbu.

Ministerstwo Skarbu przypomina płatnikom

podatków bezpośrednich, że w miesiącu kwietniu

1933 r. płatne są następujące podatki

1) dO' dnia 15 ·k wietnia b. r. - zaliczka miesięczna na podatek przemysłowy, w wysokości

podatku, przypadającego od obrotu, osiągniętego

w miesiącu marcu b. r. przez przedsiębiorstwa

handlowe I i II kategorii i przemysł·owe I - V kategorji, prowadzące prawidłowe księgi handlowe,

oraz przez przedsiębiorstwa sprawozdawcze;

2) do .dnia 15 kwietnia b. r. począwszy - pań­

stwowy podatek przemysłowy ()d obrotu za rok

1932, przez wszystkie przedsiębiO'rstwa handlowe

i przemysłowe oraz zajęcia przemysłowe i same dzielne wolne zajęcia zawodowe, w wysO'kOości

kwot. wymienionych w doręczonych nakazach

płatniczych;

3) do dnia 15 kwietnia b. r. - zryczaHowany

podatek przemysłowy od obr·otu dla drobnych

przedsiębiorstw, w wysokości ·k wot wymienionych

w doręcz-onych nakazach płatniczych;

4) do końca kwietnia Ib. r. - I rata państw o ­

wego p-odatkugruntowego za rok 1933;

5) do dnia 1 maja b. r. - państwowy poda·

tek dochodowy w wys,okości połowy tej kwo '. '{,

która przypada od wykazanego w zeznaniu docho·

du, osiągniętego w roku 1932, lub połowy pOdtd '

ku, wymierzonego za poprzedni rok podatkow )'.

o He zeznanie o dochodzie nie zostało zło.żone ;-J

terminie ;

6) podatek ,d ochodowy od uposażeń służb , ·

wych, emerytur i wynagrodzeń za najemną p Lecę w terminie do dni 7 po dokonaniu potrą c ć:'

nia podatku;

7) do dnia 15 ,k wietnia b. r. - zaliczka mi ~ .

sięczna na poczet nadzwyczajnegO' podatku

ud

dochodu, osiągniętego przez nolariuszów (reie p tów), pisarzów hipotecznych i komorników w m;;:: ·

siącu marcu r. b.;

8) do dnia 5 kwietnia b. r. - podatek o

energ ji elektrycznej, pobrany przez sprzedaw(,;

energji w czasie od 16 - 31 marca ,b. r. - ~L

dnia 20 kwietnia b. r. - tenże podatek, pOlbraD'i

przez sprzedawcę energji elektrycznej w Cią iĘ'-'

pierwszych 15 dni kwietnia b. r.

Ponadto pł.atne są w kwietniu b. r. zalegl )·

ści odroczone lub rozł·oż·one na raty z termim'n

płatności w kwietniu b. r., tudzież podatki, ; i (l

które płatnicy otrzymali nakazy płatnicze rów

nież z terminem płatności w tym miesiącu.

---000--

Z Ministerstwa Sprawiedliwości.

W dniu 3 kwietnia r. b. w sali Sądu NaiW1 L"

szego odbył się ilustrowan,: przezroczami odcz yi

p. Ludwika Dworzaka, sędziego Sądu Okręgow e·

go we Lwowie, docenta Uniwersytetu Lwowsk;""

go, p. t. "Więziennictwo i ·organizacja karnych k i! '

lonii rolnych we Włoszech". Na odczycie b) li

obecni: Pan Minister Sprawiedliwości Czesła w

Michałowski, pierwszy prezes Sądu Najwyższe g'~

Supiński, pierwszy prOokurator Sądu Najwyższe ~ v

Michelis, prezes Sądu Najwyższego Sieradz],

prezes Sądu Apelacyjnego Orłowski, prokurat ;)[

Sądu A,pelacyjnego Rudnicki, dyrektor deparL,_,

mentu karnego Lorentowicz, liczne grono wy}'

szych urzędników ministerialnych oraz inni przeJsŁawiciele sądownictwa', prO'kuratury i więz i l 'r nictwa. ·

_

Prelegent na wstępie scharakteryzował ? ,l

sady podstawowe obecnej O'rganizacji więzienn ie·

twa włoskiego, poczem przedstawił zasady v.'ykonywania kary pozbawienia wolności O'raz śr'c 2 ·

l< ów zabezpieczających według nowego usta w"

dawstwa karnego i regulaminu więziennego wio stiego. Szczególną uwagę prelegent zwrócił na k olenie rO'lne, oparte na zasadzie pracy więźniów n

wclno ś ci. Mówca podkreślił , że re gulamin więzien­

ny włoski rozgranicza wydatnie wykonanie kary

pozbawienia wolno ś ci od stosowania śr·odków zabezpieczających. Na spec:alną uwagę zasługują

więzienia odrębne dla gruźli.ków oraz dla psychicznie chorych więźniów,otaczanych wydatni\

troskliwościa władz wieziennvch włoskich

Oplała pocztowa uiszczona ryczałtem.

Warszawaf Piątek

Nr. 81.

7 kwietnia 1933 roku.

Rok XVI.

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.

•

WYCHODZI CODZIENNIE Z WYJĄTKIEM NIEDZIEL I SWIĄT.

Dyrekcja i Adminisłracia Wydawnictwa: Ul. Królewska Nr. 5. Telefon: Centrala P. A. T. - 552-80. Re:dakcja i ekspedycja Ul. Miodowa Nr. 22 .

.Telef. redakcji 11-44-05. Telef. ekspedycji 11-75-28. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 po płd., w soboty do gad!. 12 w płd. Konto czekowe w P.K.O.~730.

Oddziały "Monitora Polskiego"

BfAł.YSTOK, Sienkiewicza 27, tel.

GDA~SK, Neugarten 27, tel. 240.79;

15-86: BIELSKO śt, Trzeciego Maja 8, tel. 27-32; BRZEść n. B., Puławskiego l; BYDGOSZCZ, Grunwaldzka 7, tel. 15-74

GDYNIA, Swiętojańska. Dom P. A. M., tel. 17-20; GRUDZIĄDZ, Mickiewicza 2ó, tel. 304; KATOWICE, 3 Maja 23, teł. 565 i 1091;

K~AKÓW, Mikoła,ska 32, tel. 10499 i 10500; LUBLIN, Kościuszki 3, tel. 16-57; LWÓW, Akademicka 15, tel. 20 i 45; ŁÓDZ, Piotrkowska 125, tel. 101-11 i 115-24; ŁUCK,

PIłsudskiego 14, tel. 222; POZNAzil, Marciakowskiego 23, tel. 28-57 i 28-58; SOSNOWIEC, Dęb1ińska 11, tel. 11-99; STANISŁAWÓW, Szajnocby 4, tel. 287, TARNÓW,

Zabiel&ka 7; TARNOPOL, Pasaż Adlera 8, tel. 90; TORUN, Szeroka 41. tel. 263; WILNO, WiJleńska 14, tel. 674 i 1785.

TREść DZIAŁU URZĘDOWEGO

Z a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e l n y c h

o

Pozo 104. Oi-zeczenie Nadzwyczajnej Komisji

Rozjemczej, ustalakcej warunki pracy i płacy robotnik6w rolnych Da rok służbowy 1933/34 as

obszarze województw: pozaańskiego i pomorsklego.

-000-

104.

ORZECZENIE

Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

służbowy 1933/34 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

Na podstawie ustawy z dnia 181ilpca 1924 ro,ku w przedmiocie uprawnień Ministra Pracy

i Opieki Społecznej do powoływania Nadzwyczajn ych Komisyj Rozjemczych do załatwiania zatargów pomiędzy pracodawcami a pracownikami

rolnymi (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) oraz ro~o­

r ządzenia Ministra Opieki Społecznej z dn. 8 marca 1933 r. ("Monitor PO'lslki" z dn. 14 marca 1933 r.

Nr. 60, poz. 76), NadzwyczaJna Komisja Rozjemcza w składzie: Przewodniczącego Jana Gnoiń­

"<;kiego, Okręgowego Inspektora Pracy, jako przedstawiciela Ministerstwa Opieki Społecznej, radcy

Michała Banaszkiewicza, jako przedstawiciela Miisterstwa Rolnictwa i Reform Rolnych i sędzie­

g·o Sądu Apelacyjnego Ryszarda Żółtows'kiego, jako przedstawiciela Ministerstwa Sprawiedliwo.~ ci - na posiedzeniach. odbytych w dniach 22

i 23 marca 1933 r. w Warszawie w sprawie warunków pracy i płacy robotni,k ów rolnych w województwach: poznańskiem i pomorskiem - po wysłuchaniu

opinąi

przedstawicieli pracodawców

i pracowników rolnych

orzeikła

warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

służbowy 1933/34 w województwach poznańskiem

i pomorskiem ustalić,

jak następuje

DZIAŁ I.

ORDYNARJUSZE.