Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1832/33 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

Opłata pocztowa uiS'Zczona ryczałtem.

Warszawa, Soboła

N 82.

------~

PRENUMERAT A

9 kwietnia 1932 roku.

Rok XV.

OGŁOSZENIA

k w ił r t a I n a

.~ kralu

.za tranicą

• •

• •

15 złotych

• • • 20 zło!yclv

Numer po;edyó.czy

20 grony.

Konlo pocztowe czekowe

Nr. 730.

MONITOR POLSKI

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEj ' POLSKIEJ.

•

.WYCHODZI CODZIENNIE Z WYJĄTKIEM NIEDZIEL I SWIĄT*

Cena la wiersz 1 mim. szpalty

r~dakcyjne; po tekście 65 groszy.

Cen .. za wiersz 1 m im. szpalty

ogłoszeniowe; 60 gr .

Tabelaryczne i cyfrowe 95 Ilr •

Ogłoszenia o zaltubionych dokumentjlch 18 groszy za wyraz.

Kaide ol!łoszenie najmnie;

1 zloŁy.

Za terminowy druk o,<Iłoszcń

Wy d I"... ni cŁwo nie odpowiada.

Osobom i firmom prywatnym

kredytu na ogłoszenia i prenumeratę Wydawnictwo ni~

udziela.

Dyr~k~ja -i A-d~inistracja Wydawnictwa: Ul. Królewska Nr. 5. Telefon: C-~ntrala- P. A. T. -

552-80~ Redakcja i ekspedyc ja: lłl 'Miodowa Nr. 22.,

Telef. redakcji 11-44-05. Telcf. eks.pedycji 11-75-28. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 popoł., w sobo·t y do godz . ' 12 w ' poło

TREśĆ DZIAŁU URZĘDOWEGO

Z a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e l n y c h

Poz. ii6. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji

. Rozjemczej, ustalające warunki p.racy i płacy ro"botników rolnych na rok służbowy 1932/33 na

obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego . .

rzc i gumienni, otrzymują wynagrodzenie nie

mniejsze, aniżeli fornale.

U wa g a II. Stangretów (forysiów) i l. p. nie

uważa się za fornali, o ile pelnią stale obowiązki

przy koniach cugowych.

U wag a III. Inwalidzi, oraz pobierający rentę, podlegają osobnej, indywidua lnej umowie. Inwalidzi wojenni, którzy wykonują wszelkie prace

narówni z innymi pracownikami , nie mogąot'rzy­

mywać niższego wynagrodzenia, niż wynosi różni­

ca między pełnem wynagrodzeniem . a pobieraną

przez nich rentą.

Par. 2.

DZIAŁ URZĘDOWY.

Zarząd:zenia \Vładz Naczelnych.

-:0:-----

- 116.

ORZECZENIE

Nadzwycza;n:e; Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

~łu:ibowy 1932133 na obszarze wOjewództw: poznańskiego i pomorskiego.

I

}

Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 roprzedmiocie uprawnień Ministra Pr.a cy j

Opieki Społecznej do powoływania Nadzwycz.aj.nych KO'misyi Rozj,e mczych do załatwiania zatalr ~ów pomiędzy pracodawcami ·a pr.a cownikami ,r olnymi (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686), O'raz .rO'zpol'Ządzenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z

dnia 20 lutego 1932 r. ("Monitor Polski" z 27 lutegO' 1932 r. Nr. 47, poz. 51), Nadzwyczajn.a Komisja

RO'zjemcza w składzie: PrzewodniczącegO' Jana

Gnoińskiego" Okręgowego, Inspektora Pracy, jako

przeds.tawiciela Ministerstwa Pracy i Opieki Społeczne;,

Ra·d'cy Mich.ała Banasz,k iewicza, jako

przedstawiciela Ministerstwa Rolnictwa i Sędzie­

go Sądu OkręgO'wego Michała Lorkiewicza, jako

przedstawiciela Ministerstw,a Sprawiedliwości na ,po,s iedzeniach, ,o dbytych w dniach 8 - 12 marca 1932 r. w Poznaniu, w sprawie warunków pracy

i płacy roboŁnikówrolnych w województwach

poznańskiem i . rpomorskiem po wysłuchaniu

opinji przedstawicieli pracodawców i pracowników

rolnych, oraz zważywszy

1. że sytuacja gospodarcza winictwa uległa

dalszemu pogorszeniu,

2. że ponadto powtaty kaszubskie z-ostały

w bieżącym roku gospodarczym dotknięte klęską

nieurodzaju,

3. że w związku z powyższem zachodzi konieczność zmniejszenia kosztów produkcji, celem

utrzymania warsztatów pracy oraz wnożliwienia

zachowania stanu zatrudnienia, a c·o zatem idzie,

nie zwiększania bezrobocia,

ku w

orze 1kła

warunki pracy i płacy robotników rolnych na 1'0;(

służbowy 1932/33 w województwach Poznańskie.ll

i Pomors.kiem ustalić, jak następuje

DZIAŁ 1.0RDYNARJUSZE.

Par. 1.

Zasady ogólne.

. Dział niniejszy dotyczy 'L jednej str,ony wszystkich pracodawców .r olny-ch,z drugiej zaś strony

pracowników z normalną zdolnością do pracy

fornali, ręczni.aJkó~ stróżów i pastuchów.

. U wag a l. Dozo'r cy rolni z normalną zdoinościądo pracy, jako to: polowi, karb()wi, włóda-

Dział niniejszy obowiązuje na rok. Rok służ­

bowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1932 roku,

a kończy się dnia 31 marca 19~3roku. Obie strony obowiązuje wypowiedzenie iildywidualnej umowy pracy przed upływem terminu wygaśnięcia niniejszego orzeczenia, a najpóźniej do 31 grudnia,a

o ile dzień 31 grudnia będzie niedzielą - do 30

grudnia 1932 r. włącznie. Niewypowiedzenie umowy '0 pracę do dnia 31 grudnia 1932 roku włącz·

nie, oznacza zawarcie umowy na rok następny.

Uchylenie się przez którąlkolwiek ze stron od przyjęcia wypowiedzenia umowy o pracę, tejże nie

przedłuża.

Rozwiązanie stosunku służbowego w

ciągu roku nastąpić może na zasadzie orzeczenia

Komisyj Rozjemczych lub też wyroków Sądów

Państwowych, działających wedlug .obowiązujące­

go pr.awodawsŁwa i według kom,petencyj.

U wag a: Prac,o d:a wcy nie wolno przy końcu

r·o ku służbowego wręczyćterminatki (konotatki)

pracownikowi, który przepracował na dobro pracodawcy lub danego gospoda-r stwa 25 lat i który

utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy z tytułu starości, jeżeli pracownik ten nie nabył

uprawnienia do renty niezdoln·ości do pracy, lub

starczej. Udowodnienie, że pracownik nie nabył

up.rawnienia do renty, ciąży na pracowniku. Pracownikowi,któremu w myśl powyższych przepisów nie może być wydana termin.atka, który ma

zmniejszoną zdolność do pracy, wynagl'oclzenie

może być odpowiednio zmniejszone, stosownie do

zmnie.j szenia zdolności do pracy, nie więcej jednak,

niż do połowy. Stopień zmniejszenia zdolności do

pracy orzeka lekarz urzędowy, lub lekarz instytucyj ubezpieczeniowych na wniosek i koszt praco;·

dawcy.

Par. 3.

Zatargi.

Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę pomiędzy pracodawcami a rohotnikami, regulują Komisje Rozjemcze, bądź Sądy Państwowe wedłul!

'k ompetencji, zależnie od ustaw obowiązując.ych

w danych województwach. Do czasu uzyskania

właściweg·oorzeczenia lub wyroku nie wolno

1. pracodawcom wstrzymywać świadczeń;

2. pracownikom 'przerywać pracy.

U wag a: W wypadkach wyjątkowo ciężkie­

gO' przewinienia, przewidzianego Kodeksem Karnym, pracodawca może wstrzymać przed orzeczeniem lub wyrokiem świadczenia w zbożu lub w gotówce; w razie jednak usprawiedliwienia robotnika przez Sąd, pracodawca winien wydać zaległe

świadczenia wraz ż dodatkiem miesięcznym w zbożu 1 procent w gotówce 2 pr·ocent.

Par. 4.

Indywidualne umowy.

Dział niniejszy stanowi w myśl ustawy z dnia

18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych.

. Indywidualne umowy pracy, zawierające warunki

dla pracowników mniej korzystne, niż warunki niniejszego ·o rzeczenia, są nieważne z wyjątkiem

specjalnych wypadków, przewidzianych w temże

orzeczeniu.

Par. 5.

Pracodawcy nie są uprawnieni do samowolnej

zamiany świadczeń w naturze na inne. Jeżeli

. jednak warunki gospodarcze wymagają tej zamiany, może ona być dokonana przez bezpośrednie

porozumienie strofI , przy pośrednictwie Inspektora,

Pracy, wreszcie "i drodze roz jemczej.

Par. ~.

Książka obrachunkowa

i kontraktowa.

Pracownik otrzymu ie o.d pracod awcy bezpłat­

nie książeczkę obrachunkową, zawierającą kontrolę wydanej ordynarii, pensri. potrąceń składek do

Kasy Chorych, ubezpiecl.enia na starość i niemoc,

podatków, oraz ws zelkich potrące'ń, jako też zawierającą spis powierzonych mu inwentarzy. Ksią·

żeczka winna być podlp isana p'r zez pracodawcę lub

jego zaslępcę . Poza t ern wy daje pracodawca bezpłatuie robotnikom swe.go folwarku, na ręce wybranego przez nich przedstawi ciela. jeden egzemplarz niniejszego orzeczenia .

U wag a: Książ eczki obrachunkowe, złożo- '

ne u pracodawcy, nie powinny być dłużej przetrzymywane, niż 10 dni.

Par. 7.

Warunki godzenia ordynariusza z zaciężnikami.

Ordynariusz godzący się z zaciężnikarni, zojest przetrzymywać ich cały rok kontrakto\',ry, nie chcąc zrywać kontraktu. Wyjątek

stanowią: choroba, stwierd'zona przez lekarza,

wstąpienie w związe·k małżeński, wojskowość i

dojście do pełnoletności. Praca innych domowników u innego pracodawcy jest niedozwolona z wyjątkięm terminatorów i takich, których . mająŁe·k

zatrudniać nie chce lub nie może. O ile pracodaw·

ca będzie zatrudniał tegO' ;rc-clzaju domowników,

podlegają oni niniejszemu orzeczeniu.

Pracownika nie wolnO' zmuszać, ani żądać, aby

brał zaciężni'ków nie należących do jego rodziny.

bowiązany

Par. 8.

Praca i płaca akordowa.

Stosowanie premj()wego i akordowego systemu ,płac jest dozwo.Jone

a) od wybierania ziemniaków.

Zapłata za 55 kg. hrutto od wykopanych

ziemniaków wynosi 7,5 procent od przeciętnej ceny 50 kg. ziemniaków, którą ustali Komisja Polubowna poznańskO'-porno-rska, składająca się z delegatów rolniczych

organizacyj zawodowych

pracO'dawców i pracowników.

Komisja ta winna się zehrać najpóźniet 1 września roku bieżącego.

Ludziom kontraktem związanym deputatu się

nie odciąga, dla ludzi obcych, tadnym 'kontraktem

niezwiązanych, przysługuje ta sama pła-ca i 1,5 kg.

ziemnia·k ów od: wybranych 55 kg. brutto. Przy

sprzęcie

niżej

30 kwintali - z 0.25 hektara

uwzględniając cały szlag 9 procent od ceny

ziemniaków. Przy sprzęcie niżej 25 kwintali

z 0,25 he·k tara - 10 procent.

Zbieranie za kartoflarką opłaca się o 50 procent niżej ręcznego kopania ziemniaków.

h) Od marchwi i buraków pastewnych

Kopanie odbywa się na dniówkę lub podług

umowy na akord.

c) Od cukrowych buraków

Zapłatę dla robotników kontraktowych bez

poŁrąceniadepuŁatu oraz d1arohotniJków niezwią­

zanychkontraktem (obcych) ustali ta sama Korni"

s;a i w terminie, jak wyżej.

Robotników o·bowiązuj,e kupkowanie liści i

przykrycie buraków na 14 cm. ziemią w kopce

z 0,125 ha.

Wybie.ranie buraków z.a wyorYWJiczem opła­

ca się niźej, niż przy ręcznem kopaniu; procent ti!;

zniżki ustala Komisja, jak wytej.

d) Od koszenia łąk, koniczyn izooż

Płacę usta1a wyże·j wspomniana Komisja naj-.

później do dnia 1 czerwca roku kontraktowegO'.

,Płace za prace akordowe ustala KO'misja Polubowna, zgodnie z szematem lal ubiegłych.

2.

MONITOR POLSKI. -

Robotnikom przy wszystkich akO'rdach za ko·

szenie potrąca się deputat, pnewid:z.iany budże·

tem, a przy kopaniu okopowych deputatu się nie

potrąca.

Jeżeli zarobek kosiarza łącznie z ubieraczką

nie wynosi przy sieczmiu zarobku dniówkowegO',

prac,odawca płaci całkowity dzienny zar.obek.

Przy ustaleniu cen za akordy powyższa Komisja bierze pod uwagę deputat wydawany na Pomorzu.

Miesiąc

.

Styczeń.

• • 1

..

• • • 16

1

Luty.

• • •

..

• • • 16

Marzec

• •

c

l

•

16

•

Początek

8.7.45

7.30

7.6.30

6.30

6.-

·• • 1

6.• 16

6.Maj" . · ·

l

•

•

6.Czerwiec· • • l

Lipiec

· •• · 11 6.6.·

6.. · • • 16l 6.· •· 16 6.6.15

1

P

·

16

6.30

7.L istopad· · · l

"

Kwiecień

Sierpień

Wrzesień

fi

•

,

aździernik

fi

· ·· ·· 16l 7.15

7.30

G "

·

·

8.16

···

rudzień

fi

Śniadanie

--

-

--

8-830

8-8.30

8-8.30

8-8.30

8-8,30

8-8.30

8-8.30

8-830

8-8.30

-

--

Dnia 9 kwietnia 1932 r.

Par. 9.

Czas pl'aey.

Czas pr,a cy ustala się podług poniższ,ej tabeli,

przyczem fornale pracujący końmi maią być zwolnieni ,p rzed południem o pół godziny wcześniej,

aniteli inna kategorja roootników, o ile praca ich

nie je;s t ści§le związana z pracą innych robotników

rolnych.

Obiad

12-1 .30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1 ,30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-2

12-2

12 -2

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

12-1.30

Podwieczorek

-_.

-4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4..30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

4-4.30

-

-

-

--

-

I

l

Ilość

Koniec

,

4415

430

5.5.30

6.6.45

7.15

7.30

8.8.8.7.30

7. 6.30

5.30

5.4.30

4.' 4.-

4.-

godzin

6.30

7.7.30

8.30

9.30

1010.15,

10.45

11.11.11.11.11 .10.30

10.9.45

9.8.7.15

7.6.30

Nr. 82.

Par: 16.

Ordynarię wydaje się miesięcznie i toJ w

pierwszych .dwóch tygDdniach każde'go miesiąca.

..W razie niemożnO'ści wydania należnej ordyn~.rJl w tym terminie, ustalenie terminu ma. nastą·

pIC w drod'ze bezpDśredniego porO'zumienia stron

przy pośrednictwie Inspektora Pra'cy .lub tei w

drodze rozjemczej. Zboże wydawane na ,ordynarię

!1'u~i by~ zdrow~ i dDbrze oczyszczDne w gatunku,

Jalu posJa.d'a majątek.

Par. 17.

Skład ordynarji

9,5 kwintala żyŁa,

3 kwintale jęczmienia,

1,5 kwintala pszenicy,

l kwinta,} grochu.

.

Tam. gdzie groch się sprząta, musi by": wydawany w naturze. Gdzie się grochu i pszenicy w

d'ostatecznej ilDści nie sprząta, otrzymuje ucp:\tant

pół kwintala grcchu, . a resL;tę . w gotówce podłul!

cen giełdowych, pół kwintala pszenicy, a resztę

w życie z dopłatą różnicy cen pszenicy w dzień

wypłaty; pracoOdawca mDże zamiast dopłat w gotówce wydać odpOwiednią ilDŚĆ żyŁa.

Robotnicy, któr.zy wciągu roku kontraktDwegO' ożenili się, mogą być gO'dzeni na Drdynarję \II

zbożu w ilości 14 kwintali.

Pohącenia mogą n.asŁąpić z ilości żyta lub

jęczmienia, w naturze i przewidzianych w tabeli.

W wypa.d kach wspólnego mieszkania rO'botnika z rodziną pO'bierającą już cały opał, otrzymuje

O'n d·o końca r.oku służbowegD POłDWę opału, ,resztą deputatu bez zmiany.

Par. 18.

a) Województwo Poznańskie.

Par. 11.

Za początek 'pracy rano i po pDłudniu uważa

Pensję i Drdynarję na rok 1932/33 ustala się,

się apel, za koniec zejście z pDla. O ile pole leży

Stróże nocni.

jak następuje: a) pensji rO'czne; zł 138 dla ręcznia:"

dalej, niż 2 km. o.d podwórża, robotnika należy '

zWDlnić z pracy o 10 minut wcześniej w stosunku

Wynagrodzenie stróżów reguluje par. 18 . . ków'; zł 16~ d'ia stróżów, s'k otarzy, oprzętacty

do każde:go 1 km. powyżejl 2.

'

Praca stróżów mzpoczyn,a się wieczorem z ode.j- i pDlowych; zł 180 - dla fornali, pracujących shi'W razie pilnej potrzeby powyższy podział ściem fornali z 'podwórza, a koOńczy się unoO le końmi oraz

b) ordynarji 15 kwintaH obowiązuje w WDje't'ozpoczęcia i końca pracy orat przerw jedzenioz przyjściem fornali na podwórze. Poza tem winwództwie

poznańskiem wszystkie pDwiaty z wywych może być zmieniony przez pracodawcę, ni stróże pełnić służbę

podwórzu w czasie

jątkiem ostrzeszDwskiego, odDlanDwskiego i mię­

jedhakże tylko w ten sPO'sob, by .ogólna ilość go- , przerwy obiadoOwei. Gdzie niema zwyczaju stróżo­

dzin pracy pozostała ta sama.

wania w czasie przerwy obiad'owej, tam mDżna ' dzy<:hódzkiegD, w których obowiązuje 14,5 kwinNa żąd!lnie pracodawcy w razie pilne.j potrz.e - zatrudniać stróża (poza stróżDwaniem) dziennie · tala ordynarji oraz pensja, jak wyżej.

U wag a: W majątkach ,pDwiatu inDwroby pracownicy są zobowiązani do (pracy poza wy- trzy gDdziny i toO w czasie od 1 kwietnia dD 30 '

clawskiegD i s trzelińskiegD, które w roku 1923żej Dkreślonym czasem, lecz za osobnem wynagrowrześnia włącznie.

.

dzeniem, po cenach za godzinę () 50% wyższych , .

Na czas warty zimowej majątek ,obowiązany 24 wydawały 16.5 kwintala ordynarji, w rDku

1932-33 ordynarja wynDsić będzie 15',5 kwintala.

według budżetu. Do robotników pobierających , lest dDstarczyć stróż.owi kożuch, który pozostaje

wynagrodzenie za <1'.oboty, wykon.a ne poza unor- własnD'ścią pracDdawcy.

'

bl Województwo PDmorskie.

mowanym wyżej czasem pracy, nie za:licza się pa- '

J ,

Pensję

i Drdynarję na rok 1932/33" usŁala się,

Par. 12.

stuchów, stróżów nocnych i do:zorców, Q ile wyk~

jak

następuje

a) pensji !l"DCznej zł 138 dla ręcznia­

nywane przez nich roboty nie przekraczają zakrePraca w dni świąteczne.

~ÓWi zł 1?2, dla stróżów, skDtarzy, O'przętaczy

su ich zwykłych obowiązków.

Samowolne opu:szc~nie 'r óboty podczas goPraca w dni świąteczne mDże być wykDnywa- . 1 wartowmkow; zł 180 dla fornali pracujących sta•

dzin pracy, j,a k i samowolne spóźnienie się do nna li tylko za Dbopólną zgodą i za wynagrodze'- le końmi, oraz

b) ordynarji 15 kwintali O'bowiązuje w wojepracy jest niedopusz,c zalne i powDduje pDtrącenia niem, które wynDsi 100% więcej Dd budżetu odwództwie pomorskiem wszystkie pDwiaŁy, oprócz

'W stosunku procentOowym, ja:k przy nadgodzinośnej kategorji; w gDrzelniach i Ikrochmalniach

nach.

na żądanie pracodawcy praca oOdbywa się z.godnie powiatu działdowskiegD, kartuskiego, byłego wejPar .10.

z ustawą sejmOową z dnia 18 grudnia 1919 T. (Dz. herowskiego, 'kDścierzyńskiego" chojnickiego, tuU. R. P. Nr. 2 z r. 192(), PO'z. 7) i również po ce- chols~iego i. części pDwiatu .brodnickiego po lewe;

Oprzęt inwentarza.

strDme rzeki Drwęcy, w ktorych ardynarja W}'flOnach Q 100% wyższych od dziennegoO zarDbku.

Oprzęt inwentarza odbywa się PoOz.a godzisi 14,5 kwintala, a pensja, jak wyżej.

Jako

dni

świąteczne

uważa

się

następujące

nami pracy bez s'pecj,alnej dopłaty. Wstawanie

Oprzęta.cze żDn,ad .otrzymują ponadto od

1)

wszystkie

niedziele,

2)

l

stycznia

NDWy

Rok,

dO' 'Dprzętu inwentarza oraz naszykowanie wozów

każdegD

odsadzonego prosięcia 10gro3zy, a Dd

3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 lutego Matki Boj na'rzę,dzi powinno mieć miejsce nie wcz-eśniel,

sprzedaży dorosłej sztuki 50 groszy.

skiej

qrD!nnicznej,

5)

2

święto

WielkiejnO'cy,

niż na 2 ~odziny przed rDzpoczęciem pracy.

U W' a g a I: W powiatach b. wejherDwskim

ObroOk, siano i t. p. pokarm dla inwentarza 6) 3 mara S~iętD NarodDwe, 7) Wniebowstąpienie, kartuskim, puckim, kościerzyńskim, Ch()jllick~

ma być przygotowany uprzednio w godzinach pra- 8) Zielone SwiąŁki, 9) Boże Ciało, 10) 29 czerwca i tuchDIskim za obDpólną pisemną umową wzacy w miejscach na to przeznaczonych. Kolefne św. Piotra i Pawła, 11) 15 sierpnia Wni,ebDwzięcie, mian zbDża mDgą być wydawane świadc7.cnia,

sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury w dni 12) 1 listopada Wszystkich Świętych, 13) 8 grudnia nieprzewidziane niniejszem orzeczeniem, jak trzyNiepokalane PDczęcie, 14) święta Bożego. Naroświąteczne obowiązują wszystkich fornali i ręcz­

manie gęsi, owiec, dzierżawienie roli, wydawanie

dzenia.

niaków bez specjalnej dopłaty.

siana i t. p.; zastrzega się j.ednak, że najmniej 13

Pastuch jest woOlny od pracy c·o trzeci dzień

Par. 13.

kwintali winny być wydawane w zbożu. O Heroświątec,zny (niedziela i święta) i na ten czas, jak

botnicy z wyżej wymieniOonych świadczeń nie koWyjątkowa przerwa w pracy.

również w razi'e jegoO choroOby, zostaje wyręczooy

W dni ulewne i w·":~tkowej niepogody robo- rzy~t~ią, otrzymają ordynarję przewidzianą pcprzez innych wyznaczonych w tym celu pracowwyze) .

ty w pDlu wykonywane być nie pDwinny.

ników.

U w a ~ a II: W powiatach gniewskim i tczewRęczniacy dbowiązani są w razie zapotrzeboski~ ObDWiąz~l'je dla wszystkich kategorji ordyPar.

14.

wania stawić się w zastępstwie fornali i pasterzy

narjUszy, ręczmaków, fDrnali, stróżów i t. p. DrdyStosunek wzajemny.

za oOdszkodowaniem w wysokośc.iróżnicy pełnych

narji w życie o l),'; kwmtala więcej, a w powiecie

zarobków ręczniaka w stosunku do fornala. '

PracoOdawców oraz ich zastępców obowiązu' starogardzkim Q l kwintal ro<cznie więcej.

W razie zastępowania pasterza tylko. w nie- je grzeczne tra:ktowanie pracownika i ścisłe prze,

dziele i święta, o.trzymuj.e ręczniak wynagmdze- str~eganie warunków umowy, a zwłaszcza regu· W Województwach Poznańskiem i Pomorskiemi

nie w wysokości pełnego. budżetu dziennego, Q ile larne wYipłaca:nie świadczeń i płac przewidzianych

Za obopólnem pDrDzumieniem do 1 kwintala

to nie jest dzień jego, normalne,g o dyżuru.

żyta lub jęczmienia

może być wypłacDne w g.oumową·

Do. pie1lęgnDwania chDTego. inwentarza poza

Pracowników ()Ibowiązuje grzeczność wobec tówce łącznie z pensją. Zamiast 50 kg grochu i 50

gDdzinami pracy winien pracownik stawić się za pracodawców i ich zastępców, ścisłe przestrzega- kg pszenicy, może pracodawca wydać równo'

osobnem wynagrodzeniem.

nie zawartych umów, pilne i sumienne spełni.anie ważnik w cukrze, 'licząc cenę grDchu i pszenicy

Wynag'rodzenie nie należy się, o ile z'Dstanie obowiązków, dążnDtŚć doO największej wydajności według notDwań giełdy w Poznaniu, a cu'kier wesŁwie'rdz<one, że choroba zwierzęcia została spo.pracy i sŁDsDwanie się do wszystkich zarządzeń dług ceny detaliczne~.

wodowana pTz·e'z pracownika.

praoodawcy lub jego zastępcy, 'DdnO'szących się

•

Par. 19.

do wykonania obDwiązków służbowych, oraz

Sianie nawozów sztucznych.

przestrzeganie

wszystkich

przepisów

porządko­

Praca i płaca kobiet.

.

Do siania nawozów sztucznych prac,odawca

daje pracownikowi worek i dopłacaO'd 1 ha 25 wych w ohrębie fDlwarku, jak też dbałe i staranZ,o ny pracDwników nie mogą być i.muszane

g'rDszy, prócz tego pny sianiu nawozów sztucz- ne obchodzenie się z pDwierzonym s'o bie inwen- dO' pracy. Dojenie krów i inne roboty odbywają

tarz,

e

m

żywym

i

martwym.

nych, gryzących, a zwłaszcza azotniaku, wapna,

się na zasadzie osobnej umowy. Jedn:J.kże żonom

nie mogą być zatrudnione kobiety; praoownicy

pracDwników zaleca się, by z dobrej WDli w ezaPar.

15.

używani do siania awŁniaku i wapna mają otrzysiepilnych prac, o ile stosunki rDdzinne na to. pO'Warunki wynagrodzenia.

mywać

Dchraniacze na oczy i DdpDwiednie

zwalają, uczęszczały do pracy.

ubranie.

Czas pracy trwa zależnie ort każdorazowej

Zg,o dnie z par. 18 ninie'jsze'gO' orzeczenia, o.rPrzemysł rolny.

dynarjusze pobierają pł.ace gotówkO'we miesięcz"

obopólnej umowy.

•

Jako wyn.agrrodzenie PO'bierać będzie żcna

Robotnicy za t'r udnieni przejściowo w prze- nie z dołu.

Wyplata pensj1 winna nastąpić nie później, pracoOwnika: 25 groszy za p1 zepru ': Dwaną go()'

myśle rolnym otrzymują za ten czas wynagroOdzedzinę .

j.ak 7-go następnego. miesiąca.

nie fO'rnala.

w

N~. 82'.

. MONITOR POLSKI. -

Dnia ej kwietnia" 1932"

r. ·

.. '3.

·s

czaju wydawanie siana, zwyczaj ten pozostaje

' . t metr ; ~zęśćiepriy , przestrzenny pieńków

Par. 20 . .

nadal.

głową

= 2 ,' kwintalom ' węgla,

Ziemruaki i ziemi~ pod ziemniaki.

Deputatnik, który umówił się, że nie będzie

1 kupka gałęzi II kI. 2 X 2 X 2,5 = 2 'kwinta·

al Województwo' Poznańskie.

trzymać krewy, lub o ile krowa mu padła, a od10m węgla,

. lOOO cegiełek torfu prasowanego = 3,5 kwin·

Deputatnicy dostJ.Ją 30 kwintilli zdrowych szkodowania mu nie przyznano, 'pobiera 2 Htry

mleka tłustegO' i 3 litry mleka edtłuszczonego talom węgla,

.

i ,',uchych ziemniaków.

1000 cegiełek . to,r fu nieprasowanego = 2,5

.

Ziemniaki nie!larfowane. wydane wprost z dziennie. Gdzie mleka dać nie można, płaci prapola od ręki podczas wykopek, iJ tz y siE: 55 kg za ccdawca za 2 litry mleka pełnegO' i 3 litry mleka kwintalom węgla,

odtłuszczonego taką cenę, iaką płaci najbliższa

1 kwintal normalnie su~hego torfu prasowa50 kg.

lub wynagrodzenie nego = ~'2 kwintala węgqa,

Ziemniaki harfowańe lub z kopca liczy się na mleczarnia producentowi,

przewidziane w budżecie w ka'żdym kwartale.

1,5 kwintala nienormalnegO' suchego torfu

wa~ę.

.

W majątkach, gdzie istniejed'o tychczas zwy- nieprasowanego = !~ kwintala węgla.

Roli uprawiO'nej pod ziemniaki otrzymuje deCo do drzewa, to ip racownik powinien olrzy·

putatnik 25 arów, w tem przynajmniej 12.'·! arów czaj trzymania więcej niż jednej krowy, zwyczaj

ogwdu nawożonego pełną mierzwą co drugi rok, ten pozostaje nadal. Kto nie ma krowy, może trzy- mać 6 metrów sześciennych przesŁrze'nnych ~szcza·

w po,l u zaś co rok. Poza tern otrzymuje 4 ary roli mać dwie kozy dójki i 2 koźlęta, na tych samych pów lub wałków; w majątkach, gdzie drzewa

warunkach. W razie jeżeli deputatnik umówił się, szczapowego w dostatecznej ilości dostać nie

pod kapuśnik.

że będzie trzymać jedną kozę i jedno koźle, otrzymożna, wydaje się cO'.najmniej 4 metry .sześcienne

Połowa. roli powinna być wydana przy pomywać on będzie jakO' ekwiwalent: 1 litr mleka

przestrzenne szczapowego drzewa lub wałków

czątku sezcnu sadzenia, druga zaś najpóźniej w

pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczonegO' oraz poi conajmniej 10 kwintali węgla i reszta opału wepołowie czasu ' sadzenia ziemniaków na polach

łowę pastewnych bura'k ów, wzglęQ:nię roli. .

'.'

dle powyżsiej !'albeH.

.

.

pracodawcy.

.

'.

.

,

. . 25 arów przy dobrowolnej lub iakil,kolwiek

Ściółkę dQ.s ta.rcza pracodawCa ' w tej 'ilosci

Gałęzie wydawać można do 31 lipca włączprzyczyną spowodowanej zamianie roli , na ziemi gattmku, jak dla inwentarza dominjalnego. Na- nie. Chróstu nie zalicza się d'o gałęzi.

niaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i O'd- wóz należy dO' !pracodawcy.

U w a .g a I: O ile pomiędzy pracodawcą

wrotnie.

b) WojewództwO' Pomorskie.

a pracownikiem wynilkną na podstawie jakości

Rola pod' łen 3 ary nie jest obowiązkowa

torfu niepoIazwnienia, mogą delegować terytO'riaIKaroy deputatni;k ma prawe trzymać ,krowę, ne Qrg.a nizacje po jednym przedstawicielu, celem

j podlega obopólnej umowie. Co do O'grO'dów i rQZsadników przy domach zostawia się dawnieisze 10'- a ,p rzy trzech zaciężnikach - dwie krewy. Gdyby rozstrzygnięcia sporu. Opał wydaje .sięco pół rona trzeciegO' zaciężnika w myśl umowy deputatnik ku, a conajmni,ej na kwartał zgóry.

ka~ne zwyczaje.

nie trzymał krowy, otrzymuje 1 litr mleka pełnego

U wa g a II: De drzew twardych zalicza się

b} Województwo Pomorskie.

i l litr mleka odtłuszczonegO' dziennie.

dą,

b b u,

kgra

b, k

'

.

a aCIe,

:kI00, . WląZ,

mo d rzew,

W · WOijewództwie Pomorskiem de;p utatnicy

ci k ro- brzozę iólszę. · \ i

Pracodawca zobowiązany j()st dl a k aże}

otrzymują 37! ;; arów roli uprawionej, namierz,wiowy wydzielić wystarczającą paszę, a gd'y hy paP

24

'l

ar.

.

nej, obrobionej końmi. Obróbka rE:czna 'k artofli stwisko nie by ł e o-d powie d'n ie, s,toSQwną 10'ŚĆ

pa~

należy do deputatników. PO'łowę roli pod karlofle

szy na każdą krowę, a mianowicie: w zimie 15

Mieszkanie.

wydaje się na początku, zaś drugą część w poło­ 'k wintali buraków pastewnych lub brukwi, słomy

Mieszkanie pracownika musi składać się cowie sadzenia kartofli na polach pracodawcy. (paszy) sieczki. Siane e ile możności wyd'awać się najmniej z jednej izby z po'dłogą drewnianą oraz

Wszelkie ziemie powinny być obrobione najpóź­ będzie podług lokalnych stosunków, jak dotych- komory.

niej do 30 maja. Oprócz powyższej ~oli Qtrzymuje czas.

Izby winny być wytynkowane, a cona ji11llJeJ

4<fp'utatnik 15 kwintali karto,f Ii suchych i zdl'oTam, gdzie brak pastwiska i zielonej paszy, dokładnie wylepione, ze szczelnemi drzwiami

y.r.ych,k,t 9re .za obopólnem poroz11Jl1ien~em mógą wydaje się 7,5 kg kiszonych liści, lub 7,5 kg kisw-- i oknami na zawiasach.

być zmienicne na 12 .'~a rÓw ziemi pod 'k artofle.

nych wy tłoków, albO' 1 ~' 2 kg suchych wytłoków,

W oknach mają być .całe szyby; w Dzie s tłu­

Tam, gdzie ogrody są sta-le odgraniczone od siebie, albo wreszcie 15 litrów wywaru na sztukę dzien- . czenia szyby, pracownik jest zobowiązany wstapozostają w dotychczasowym sŁanie, z . tem tednie z wyslarcza.jącą ilością sieczki.

wić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapno do bielenia

nakże, że Q ile ogród jest większy od 12 ~~ arów,

Gdzie zimową porą wydaje się paszę w posta- dostarcza pracodawca dwa razy do roku w ogólróżnicę odlicza się od roli. Dalej otrzymuje. depuci liści, wywaru lub wytłoków, tam ,o dpada stcso- nej ilości 15 kg na mieszkanie. Pcdłogi mają być

tutnik kapuśnik wiCllkości 3 ary.

wana ilość ćwikły lub brukwi.

połO'żone.

Ogródków bezpośrednich przy domach, t. zw.

Okopowizny, 'które wydaje się w zimie na

Piece mają być doprowadzone do porządku

-rO'zsadników, nie wliczą się w rolę. Rola pod len każdą ,krowę, można za obopólną zgodą zmienić plzed 1 listopada 1932 roku. Mieszkania mają być

3 ary nie jest obowiązkową i podlega, obopólnej na 4 ary' roli, zdatnej pod okopowiznę. Słomę na ze szczelnym dachem; tam, gdzie da~hy są !10psuumowie.

podściółkę pod kro,w y i de użytku dO'mowego' dat~, muszą być naprawione VI ciągu mi~sięcy !et·

c} dla obu województw.

je się po.d lug potrzeby. Nawóz należy do praco- nich. W majątkach, gdzie woda zacieka do piwnic i mieszkań pracowników, winny być one za·

W ogródkach i rozsadnikach nie wolne upra- dawcy.

Prawo

trzymania

przychówlm

służy

tym,

któbezpieczone w ciągu lata 'Qd w..:>Jy napływ0v/ej.

wiać ziemniaków. Zakaz uprawy ziemniaków dcPracodawcy i pracownicy wtnni dbać . aby

tyczy również miejsc, na których ziemniaki były rym dotychczas byłe dozwolone. Jeżeli deputatnik

w ostatnich trzech latach 'k opcowane lub przecho- umówił się, że nie będzie trzymać krowy, lub je- otcczenie mieszkal} pracowlllków było higienicz·

wywane, oraz pól w od'iegłości 15 m. od domów żeli mu krO'wa padła,a od'szkedowania za nią mu . ne. Obowiązuje wybrukowanie do~,lęptt do stu ..

zamieszkanych i chlewów. Ziemia pod ziemnia'k i nie przyznano, otrzymuje dziennie 2 litry mlel<a ' <łzien, O'raz zasŁąpi.ente zgniłych cemb.zyn nO'we ..

pcwinna zasadnicze przychodzić w normaln)IDl tłustegO' i 2 litry mleka odciągane,go, albO' w miej- . mi, lub też zapi!wnieni~ pracownikom w inny spo.

sce tegoż - gdyby udzielone być nie mogło - ce- · sób zdrowej i czystej wody de Plda.

płodozmianie. W 'każdym razie ziemniaki nie mo;gą

Zbiorniki na nawóz nie mogą znaJdować się

być

sadzone corocznie na tem sam~m miejscu, ilę mleka, jaką producent dostaje.

w

bliższej

odległości, aniżeli 20 metrów od miesz·

przyczem dotyczy te zarównO' ziemi wydanej w

Dla województwa poznańskiego i pomorskiego.

kań służbowych. Pracownicy mają skłaoac. nawóz

polu, jak i w stale odgraniczonych ogrodach.

Ordynarjusze, którzy utrzymują 'kontraktowo z sweich chlewów w przeznaczonem na to miejW majątkach prowadzących hodowlę ziemniaka oraz w maj ątka ch położonych w pasach tylko jedną krowę, otrzymui ą w okresie suchego scu. W pobliżu mieszkań mają znajdow<:il.' si\( za,slonięte ustępy 'W dostatecznej ilO',ś ci, które praochronnych, określonych przez Urząd Wojewódz- słania kro wy 90 litrów pełnego mleka rocznie.

1<i, pracodawca ma prawe zamiast ziemi pod

W majątkac~1, które mleka na sprzed aż nie cewnicy ohoWiązani są trzymać w porządku

ziem niaki wy da ć ziemni.aki gotowe, z tem jednal<, posiadają, wzamian 'm lek a może być wypłacany i czystości. Gdzie jest odpowiednie pomies l cunie

r ówn owa żnik w gotówce podług cen mie jscowy ch. w dO'tychczasowych budynkach, jak równiez przy

że pt'acownik powinien otrzymać przynajmniej

. U w ag a I: Ja ko okres zimowy uważa się mieszkaniach nowo.b udowanych powinna być

12 .'''" ar ziemi po d w czesne ziemniaki i ,varzywa . .

Pracodawca ma prawo wydawania ziemniaków do .czas od spędzenia krów z pastwiska do wypędze- . urządzona łaźnia.

W innych majątkach, Q ile tylko istnieje możsadzenia, wyznaczenia rali pod ziemniaki i zarzą­ nia tych że na pastwisko.

U wag a II: Do paszy wydawanej w postaci liwość, pracodawcy są obowiązani do urząd ze nia

,henia

sadze nia

gatunków- rakoodpornych.

W ostatnim wypadku powinien pracodawca wy- akopo'wych dla krów nie może mieć pretensji no- kąpieli.

WGsprO'wadzony prac ownik w początku roku służPożą dane jest, aby 'p racodawcy, mający w folmienić pracownikowi sadzonki i to w stosun'k u

50 kg za 50 kg. Prz y zmian ie mIeJsc pracy bowego, natomiast ,o dchodz'lcemu w końcu r'o ku warku elektryczność, wprowadzili ją do mieszziemniaków przewozić nie wolno. Pracodawca, służbowe~o pracownikowi nie może być ta pasza kania prac'o wników. Koszta prądu płaci pracownik

od Id órego pracownik od chodzi, zobowiązany jest potrącona.

Pracownicy są obowiązani utrzymywać mieszodebrać od pracownika posiadane przez niego

P ar.~.

2?

'"

'.

kanie w porządku ; trzymanie inwentarza w mieszziemniaki po ce nie (przy zmianie miejsc a pracy na

Pracown ik ma prawo trzymać dowolną ilość k aniu j,e st stanowczo wz b ronione .

1 kwietnia 1932 r.) ,1 zł za 100 kg ziemniaków

trzody

chlewnej w granicach istn iejące go pomieszSublokatorów nie wolno przyjmować bez zgozdrowych z za wartością ziemi nie wy żei, jak 5?6,

czenia

w

chlewach

czeladnich.

Trzymanie

kur

jest

dy

pracodawcy,

któremu przy gcdzeniu ma być

wyd ając mu jedno c ześ nie

odpo wiednie poświad­

dozwolone.

Trzymanie

zaś

gęsi,

kaczek,

gołębi,

zameldowany

skład

rodziny pracownika.

czenie. Pracodawca, który t.egoż pracownika ugo- królików i t. p. zal eży od obopólnej umowy.

cl.zi, ob owiqzany jesłoa jego żądan ie wydać mu tę

U wag a: Ponadto w wo·jewództwie pomorP a" 25.

samą il oś ć z i ~mniaków i po tej same; cenie. Je żeli

skiem,

w

majątkach,

w k~ó r ych dotychcz.a s był

Pomieszczenia

dla

inwentarza,

okepowych i opału.

J1 0Wougco zo ny pracownik ma zamiar sprzedać

zwyczaj trzyma nia owiec, pozo s ta je nadal, o ile on

Pracownik otrzymuje pomieszczenie na ziemotrzym ane od pracodawcy ziemniaki, to ' pracodawcy przysługuje prawo ich odkupienia po ce- nie był uważany, jako ekwiwalent za zniżk ę de- niaki, pomieszczenie dla bydła we w'spólnej cze:.

ladniej oborze lub w sp.ecjalnie przeznaczonym na

nie , po jakiej pracodawca te ziemniaki prac owni- putatu.

Par. 23.

to bud ynku oraz pomieszczenie dlad'wóch sztuk

kowi odstąpił.

O

p

a

ł.

trzody chlewnej i pomieszczenie na opał.

Par. 21.

Słomę dO' sie nników ,przykrywania ziemniaUtrzymanie inwentarza.

Jako normG opal u ustanawia się: 32 .' ~ kwin - ków i pod ściółkę wydaje się w miarę m cż ności

tala w~gla , z wyiat}\iem mi a łu, 'pospółki i grysi - i potrzeby.

al Województwo Poznańskie .

ku. pod warunkiem, że dozwolona jes t nast ępuj ąPar. 26.

Każd y deputatnik ma prawO' trz yma ni a jedne j

ca wymiana

W

dowy

i emeryci.

krowy, a przy trzecim zacięiniku -dwóch Krów.

1 metr szesclenny przestrzenny szczapów

.

Pracodawca daie latem wolne utrzymanie dla tw ardego drzewa =-= 3 kwintalom węgla,

Wdowy i emeryci oraz wdowy z małoletniemi

ka ż dej krowy objętej kontraktem , na ~starcza ­

1 metr sześcienny przestrzenny szczapów dziećm i otrzymują zapO'mogę w naturaljach wejącem pastwisku pod dozorem odpowiedniego pamięl,kiego drzewa ,,, 2,5 kwintalom węgla,

dle umowy, ustanowionej przez O'bszar dworski

sterza . .W razie braku wystarczającego pastwis.k a,

1 metr sześcienny przestrzenny wałków 7 lub Wydział Powiatowy.

należy wydać odpowiednią ilość zielone j paszy.

12 cm grubych miękkiego drzewa = 2 'k wintalom

Wdowy z jednym zaciężnikiem ,otrzymują coNa zimę wyda je się na każdą -kontraktem przewi- węgla,

najmniej j ed ną- czw.artą część deputatu ręczniaka.

dzianą ,krowę 15 kwintali buraków pastewnych

1 metr sześcienny przestrzenny wałków 7 Wdowy z dwoma zaciężnikami otrzymują je{f.

lub brukwi, lub za obop ól ną zgodą 4 ary ' roli 12 cm grubych twardego drzewa =-.; 2,5 kwintalom ną - trzecią część deputatu.

uprawionej nadającej się pod okopowe' maz słomę węgla.

Wdowy, które chodzą do pracy w myśl par.

jarą i sieczkę na paszę.

Wałki ponad 12 cm uważa się za szczapy.

19, ora z posyłają stały zaciąg de pracy, mają pra·

Gdzie niema pastwiska, ani zie,lonej paszy.,

1 metr sześcienny prz~strzennypień·ków łu­ wo trzymania krowy na wantnkach par. 21. W ra·

wydaje się inną . W powiatach, gdzie było w zwy- panych = 1,5 kwintalom węgla,

zie nietrzymania krowy, upadają wszelkie ,o dszka.

4.

MONITOR POLSKI.. -:- Dnia 9 .kwietnia .1932 r.

dowania. Jeżeli <4v:dowa ma trzech zaciężników, . istniejących .zwyczajów, stosownie QO danego faz któr ych jeden {)dpo~i ada warunkom IVkate- chu, nie doŁyczy jednak kowali, stelmachów i

garji zaciężników, pohiera te n że deputat i zasługi włódarzy.

ręczniaka. Osobne świadczenia dla wd owy w taU wag a . Dla kowali, stelmachów i -.vłóda­

kim razie upadają.

.

rzy kończy się rok służbowy w roku 1932 z terDalsi zaciężnicy p o b i erają deputat i dniówkę minem zastrzeżonym w indywidualnej umowie.

odnośnej kategorji zacięż ników.

Nowa zawarta umowa nie może przekraczać terminu dnia 31 marca 1933 r .

Ochronki.

Zakładanie ochl'onek w poszcz ególnych maPar. 4.

jątkich zaleca się.

a) Województwo Poznańskie.

Pa r. 27.

Włódarze

i stangreci, oraz kwalifikowani

U rIo p y.

owczarze otrzymują ordynarję według obopólnej

. Pracownik otrzymuje w przeciągu roku 10 umowy, pensję zaś roczną. równającą się nie mniej

dni urlcpu w dni nieświąteczne be z potrącenia jak 198 zł.

świadczeń i pensji. Wybór dni urlopu odbywa się

Poza tern kwalifikowan-i owczarze otrzymują

w (porozumieniu z pracodawcą, z wyjątkiem wy- 2 braki za zwrotem skóry. Tantjemę daje się najazdów, spowodowa nych piśmi ennem wezwaniem . stępującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchQ· Związków Zawodowych. W tych bowiem wypad- wanego (odsadzonego) jagnięcia 0,50 zł. od bara· kach winien zgodzić się na zaproponowany - dżień na spr.zedanego do chowu ' 2 zł . i od dorosłych

,tftlopu dla jednego robotnika daner m ajętności te- owiec ża każde 50 sztuk 1/2 kg wełny.

go samego dnia.

Kowale i kołodziej~ z egzaminem mistrza . alW czasie pilnych robót, jak zasiewy, żniwa, bo też czeladnika z conajmniej lO - letnią praktysianokosy i kopanie, urlocpy mogą być udzielone ką, wliczając 3 lata nauki, otrzymują minimum, tj.

w wypadkach tylko wyj ą.tkowo pilnych. Wyjazdy miesięcznie zł 20 pens.ji.

'

wskutek wezwania urzędów pa ństwowych nie są

Za używanie własnych narzędzi - kwartalwliczone do urlo,p ów. O ile pracodawca zgadza się nie . 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bezpłat­

na łączne dwa lub trzy dni urlopu, któr~ obermują nie, rówriież świderki dla kowali, które stanowią

jedno święto, dzień ten liczy się za dzień urlopu, własność pracodawcy. .

.

· Foza tern odchodZąc~mur obotń lkowi . należy się .

Deputat pozostaje jak dotychczas, jednakże

. ,6 dni wolnych na wyszukanii ' pracy . .

' nie mniej jak 20 kwinta-li zboża. . W miejscowoś­

' ciach, gdzie w roku 1919 rzemieślnicy trzymali

P ar. ~8.

2 krowy, zwyczaj ten pozostaje nadal.

Strawne.

W razie nietrzymania drugiej krowy, pobiera

Pracownikowi, wysłanemu w drogę, należy rzemieślnik takie odszkodowanie, jakie w tym

.się tytułem strawnego za całą dobę 2,25 zł, za

wypadku przysługuje ordynarjuszowi, mającemu

obiad 1,20 zł, za kolację 80 groszy.

trzech zaciężników. lecz tylko wtenczas, gdy

Opóźnienie posiłku o 2 godziny . nie pociąga

przez cały rok drugiej krowy nie trzyma .

za sobą wypłaty strawnego. ' W ' drodze godziny

Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają za ~

pracy nie obowiązują . .

sługi i ordynarję podług obopólnej umowy, jednak

Par. 29.

Furmanki.

Pracownicy ' otrzymu j ą

1) zbiorową furmankę do jednego z najbliż­

szych młynów i z młyna ;

2) do zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych, wyprodukowąnych w tymże folwarku;

3) po księdza, z chrztem, ślubem i pogrzebem .

Deputafnikowi, iadącemu wysłaną w interesie

pracowników furmanką w dni powszednie "czy też

świąteczne, nie należy się żadne dodatkowe wy· nagrodzenie, jak też za k olejne wyjazdy w dni

świąteczne do kościoła ,

Wyjazdy, noszące wy~

raźny charakter wyjazdów prywaŁnychpracódaw­

ców :poza godzinami pracy, winny być wynagrodzone, iak praca poza god'z inami ' słt.tżbowemi,

a więc o 50 procent, a w dni świąteczne o' 100

procent wyżej.

U wag a . Pra.cownikowi, jadącemu po lekarza lub akuszerkę poza czasem pracy, zwraca

pracodawca 20 procent sumy, uzyskanej od Kasy

Chorych za furmankę . Pracodawca daje raz na

miesiąc (w niedziele i święta) starym i ułomnym

ludziom wóz zbiorowy do kościoła i zpowrotem

ponad odległość 3 km, lecz, tylko na główne nabó~

żeństwa .

.

Par. 30.

nie mniej jak dotychczas. Płace uczniów normuje

się na podstawie płacy i deputatu dla zaciężilików.

Pobory dla czeladników pozostawia się do

obopólnej umowy lub unormowania na zasadzie

płacy powiatowo-miejskiej.

Wynagrodzenie za obsługiwanie maszyn przy

młóceniu i orce pozostawia się obopólnemu porozumieniu . .

b) . Województwo Pomorskie.

Nr. 82.

•

ści 10 km., ilwzględnia się furmanki ·od ,r ana do

wieczora z wyjątkiem czasu zasiewów i żniw. Zaleca się pracodawcom, . którzy sprzedają torf lub

drzewo, by przy sprzedaży uwzględniali w pierwszej mierze chałupników.

Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimowych zł 1,60. w miesiącach letnich 2,70 zł.

Dziewczęta i chłopcy chałupników otrzymują dcputat jak zaciężnicy odnośnej kategorji, a zapłatę

w gotówce o 5 groszy więcej. Za obopólną umową deputat można policzyć na gotówkę.

' b)

Wo;'ewództwo' Pomorskie.

Wolnym robotnikiem jest ten. który się wyraźnie jako taki kontraktem rocznym conajmniej

na 270 dni roboczych zgodził i który nie zajmuje

mieszkania u pracodawcy.

.

Żonaci i nieżonaci parobcyponad lat 21, zdó1ni do wszelkiej pracy, t j. do kosy - otrzymują

za każdy dzień pracy prócz golówki

2 kg~ żyta,

.. " l ..... . ' !'1

1/2 kg: jęczmieriia·, .

1/4 kg. pszenicy,

1/4 kg. grochu - oraz rOCZIlle

18 kwintali węgla,

6 kwintali słomy,

15 kwintali kartofli i

3;8 hektara roli na tych samych warunkach

jak ordynarjusz danego majątku z tern zastrzeże­

niem, że za 114 hektara roli można dać 30 kwintali kartofli. Wszelka obróbka · rolna 1 zwiezienie

świadczeń należy do pracodawcy, "

Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimowych zł 1,10, a w miesiącach letnich zł 1,85.

Dziewczęta i chłopcy wolnego robotnika otrzymują deputat, jak zaciężnicy odnośnej kategorji,

a zapła tę w gotówce o 5 groszy więcej; za obopólną umową można deputat przelicżyć na gotówkę·

. . '

Par. 2,

W województwach poznańskiem i pomorskiem chałupnik lub wolny robotnik zgodzony na

cały rok, mieszkający w służbowem mieszkaniu

i mający krowę na dworskiej oborze na tych samych warunkach co ordynar:jnsz,oŁrzymuje mniej

roli pod ziemniaki o l J4 hektara, w czem warŁość

mieszkania ustala się na 10 arów.

U wag a I: Pracodawcy winni zatrudniać

chałupników (robotników wolnych), ' ci zaś mają

obowiązek przychodzenia do pracy !przez cały

rok. Wyjątki od tej reguły są dózwolone za poprzedniem porozumieniem .się z pracodawcą.

U wag a II: Prócz powyższeg(j obowiązują

następujące paragrafy działu I ninle~szego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla

ordynarjuszy: 2, 3. 4, S, 6, 8, 9, 12, .13, ·14, 27, ten

ostatni paragr,af, o ile 'p1"ac:ownik Umówił się na co

nąjmniej 300 dni roboczych, oraz par. 28.

W województwie pomorskiem kowale, koło­

dzieje, cieśle, murarze i siodlarze, którzy złożyli

egzamin i mają S-letnią praktykę za sobą, otrzymują zapłatę w gotówce łącznie z odszkodowaniem . za użycie własnych narzędzi zł 30 miesięcz­

nie, .a w powiatach: gniewskim i tczewskim otrzymują ponadto rocznie 1· kwintal żyta w ordynarji

więcej;

deputat dla rzemieślników wynosi 16,5

kwintala zboża.

DZIAŁ IV. ZACIĘżNICY.

Pilniki dostarcza 'pracodawca, jakoteż i SWl(par. 7 działu I niniejszegoo'rzeczenia, ustaderki dla kowali, które stanowią własność pralającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy)';'

codawcy.

Dozorcy rolni, jako to: włódarze i karbowi

Par. 1.

otrzymują ordynarję jak rzemieślnicy, a pensję coZasady ogólne.

najmniej o 25 % wyższą od pensji ordynarjusza.

Dział IllDlejszy dotyczy z

jednej strony

Uczniowie otrzymują deputat i .gotówkę powszystkich pracodawców rolnych, .:z.; drugi~j zaś

dług lat, jak zaciężnicy. Pobory czeladników po.' .

zostawia się do unormowania na zasadzie płacy strony wszystkich zaciężników.

powiatowo -mie"jskiej, . lub według obopólnej

Par. 2.

u.mowy.

Obowiązują następujące paragrafy działu I

Obowiązek pracodawców względem Państwowych

Kwalifikowani owczarze i żonaci pomocnicy niniejszego orzeczenia. ustalającego warunki praUrzędów Pośrednictwa Pracy.

otrzymują ordynarję nie mniejszą, iak ręczniacy.

cy i płacy dla ordynarjuszy: 3; 4, S, 6, 8, 9, 10 (je.

Wszyscy pracodawcy obowiązani są zawiado- Wynagrodzenie w gotówce wynosi 216 zł rocznie.

dynie o nawozach sztucznych) 12, 13 i 14.

mić do dnia 15 marca 1933 r. odnośne Urzędy PoTantjema od sprzedaży podlega obopólnej umoPar. 3.

średnictwa Pracy zarówno o kaidem wypowiewie, wynosi jednak nie mniej, n iż 1 96 ceny sprzedzeniu miejsca robotnikowi rolnemu, jako też o daży. Określenie tantjemy od odchowanego jagNa żąd~nie pracodawcy.w razie pilnej potrze. każdem wolnem miejscu.

.

nięcia

innych pozostawia się indywidualnej ,by pracownicy są zobowiązani do pracy poza czaumowie.

sem, określonym w paragrafie 9 dzialti r niniejszeDZIAŁ II. DOZORCY, RZEMIEśLNICY I WY·

Wynagrodzenie roczne ogrodników nie może go orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy

KWALIFIKOWANI PRACOWNICY.

być inne, jak przeciętne roczne wynagrodzenie

dla ordynarjuszy, lecz za osobnem wynagrodzerzemieślników z dodatkiem tantjemy według oboniem po cenach za godzinę o 50 procent wyż­

Par. 1.

pólnej umowy.

szych od normalnego wynagrodzenia tak w natuDział ninieJszy dotyczy z jednej strony

Uczniowie ogrodnicy otrzymują wynagrodze- raljach, jak w gotówce. Samowolne opuszczenie

wszystkich pracodawców.rblnych, z drugiej zaś nie tak w naturze. jak i w gotówce odpowiedniej roboŁy podczas godzin pTa'cy, jak i samowolne

strony: kowali, stelmachów, stolarzy, ślusarzy, kategorji szarwarków (zaciężników) .

spóźnienie się do pracy jest niedopuszczalne

nlechaników, .szoferów folwarcznych,ogrodl1ików,

Pasterze otrzymują pensję ' zł 162 i deputat . i powopuje , potrącenie w stosunkuprą<;entowym,

c.hmielar.zy, rybaków i t. p. stałych pracowników jak fornale i od każdego cielęcia, odchowanego ·do jak przy nadgodzinach . . Praca w dni ~wiątecz.ne

: kwa lifikowanych, .z atrudnionych . wgospodar- . 10 tygodni 25 groszy, ocl sprzedaży dorosłej sztu- może być wykonywana li tylko za . obopólną zgostwach rolnych.

dą i za wynagrodzeniem po cenach o 100 procent

ki zł 1.

wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w

Par. 2.

DZIAŁ III. CHAŁUPNICY.

naturaljach. jak w gotówce.

Obowiązują następujące par. par. działu I niPar.

1.

niejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy

Par 4.

i płacy dla ordynarjuszy: 2, 3, 5, 6, 7, 9, 12, 14,

a) Województwo Poznańskie.

Indywidualne umowy zawiera pracodawca

21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29 i 30 oraz 2-gi ustęp

Chałupnicy,

którzy obowiązują się kon- bezpośrednio z zaciężnikarni, lub też, o ile idzie

par. 15.

traktem rocznym conajmniej na 270 dni robo- o małoletnich, poniżej lat 21, z ich prawnym opiePar. par. 9 i 12, działu I, niniejszego orzecze- czych, otrzymują rocznie deputat

kunem. Z chwilą zawarcia takiej umowy, praconia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordydawca jest obowiązany .dać stałe codzienne za4 kwintale żyta,

narjuszy, nie tyczą się ogrodników, chmielarzy,

trudnienie. a pracownik uczęszczać do pracy.

1 kwinŁal jęczmieni,!..

rybaków i L p. pracowników, charakter zajęcia

Jeżeli pracodawca nie dosŁa,rczy zaciężnikowi

112 kwintala grochu,

których

powoduje konieczność wykonywania

pracy, winien mu zapłacić zarówno w gotówce, jal<

1/2 kwintala pszenicy,

pewnych czynności poza usŁalonym czasem pracy

i w naturaljach, ja,k za dzień prz,epracowany. Pnt1/2 hektara roli pod . ziemniaki,

dziennej.

na tych samych warunkach. co ordynarjus.z dane- codawca nie jest zobowiązany dostarczyć pracy

Par. 3.

go maiątkti, z lem zastrzeżeniem, że wzamian za w dni ulewne i , wyjątkowej niepogody. PracowPar. 2, działu I niniejszego orze~zenia, usta- 1/4 hektara roli można dać 30 kwintali ziemnia- nikowi zaś ·za te dni nie potrąca się deputatu i

wIrcżil. ~ię je dóob6Wiązkowych 300 dni pracy.

lającego warunki pracy i placy dla qrdY,narjuszy,. '. ków~ Dalej otrzyrilUj-e chałupnik 2 wdlnefurmanJ.eżeli . p.rac9wnik9P~~d, pęwnąilość dni z powy·

ki do zwiezienia opałti

odległości 10 km,Jeobowiązuje z wyjątkiem termin4 rozpoczęcia ' ro~

6dległo~ :lejoznacżolnego minimum nie będąc chorym, pra·

'ku '.służbowego, który to termin . uzal~żnia się od żeli niema możliwości nabycia drzewa

:w

w

MONITOR POLSKI. -

Nr. 82.

codawca za każdy dzień niestawienia się nie wyda mu żadnych świadczeń i ponadto potrąci mu

dzienną płacę.

Jeżeli pracownik nie może stawić się do pracy, winien w przeddzień uprzedzić o tern pracodawcę.

O ile otrzyma zgodę pracodawcy, to

w tym wypadku deputatu się nie potrąca. Ci zaciężnicy, którzy zawarli indywidualną umowę

z pracodawcami, pracować mogą poza folwarkiem jedynie za zgodą pracodawcy. Zaciężnik

zgodzony według pewrlej kategorji płac z począt­

kiem roku służbowego pozostaje w tej kategorji

do końca roku s lużbowego bez względu na przekroczenie odnośnego wieku.

Par. 5.

Klasyfikacja i wynagrodzenie gotówkowe

zaciężników.

a) Województwo Poznańskie.

Kategorja I, dziewczęta i chłopcy od 15 - 16

Jat - w miesiącach letnich zl 0,90, w miesiącach

zimowych gr 50 dziennie.

Kategorja II a, dziewczęta i chłopcy od 16 18 lat - w miesiącach letnich zł 1,25, w miesią­

, cach zimowych zł 0,75 dziennie .

Kategorja II b, dziewczęta ponad 18 lat -.

w miesiącach letnich zł 1,45, w miesiącach zimowych zł 0,90 dziennie.

Kategorja III, chłopcy od 18-21 lat - w miesiącach letnich zł 1,80, w mie s iącach zimowych

zł l,tO dziennie.

Kategorja IV, chłopcy ponad 21 lat, zdolni do

wszelkiej pracy i kosy w mie s ią cach letnich

2,25 zł, a w miesiącach zimowych 1,35 zł dziennie.

U wag a I. Za miesiące letnie uważa się

kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, si.erpień, wrzesień, pozostałe miesiące jako zimowe.

U wag a II. Powyższa klasyfikacja i wynagrodzenie stosuje się do wszystkich robotników

fizycznie normalnie rozwiniętych.

U wag a III. Chłopcy, zatrudnieni jako fornale, dostają dodatek 1 kwintal żyta w stosunku

rocznym i zapłatę gotówkową conajmniej kategorji IV zaciągu. W niedziele i święta za odpasanie koni otrzymują połowę płacy gotówkowej

dziennej, za dyżur całodzienny całkowitą dniówkę.

Wynagrodzenie w naturaljach.

Deputat dla chłc..pców i dziewcząt wszystkich

kategoryj wynosi 3 kwintale żyta, 10 l{wintali

ziemniaków i l metr sześcienny przestrzenny

szczapów.

Zmianę uskutecznia się według norm par.· 23

działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

U wag a I. Ordynarjusz. trzymający trzech

zaciężników, ma prawo do drugiej krowy. O ile

umówił się bez drugiej krowy, dostaje 15 kwintali

buraków, lub 4 ary roli pod warzywa. W razie,

gdy zaciężnik porzuci pracę, ordynarjusz w ciągu

6 tygodni winien skasować dntgą krowę; w wypadkach śmierci, kalectwa, ożenku i wojskowości

przedłuża się powyższy termin do trzech miesięcy.

U wag a II. O ile pracodawca na trzymanie

krowy przy trzecim zaciężniku z jakichkolwiek

b ądź powodów nie zezwala, lub zwyczaj trzymania nie istnieje, płaci pracodawca odszkodowanie

budżetem przewidziane i to w raŁach miesięcz­

nych.

U wag a III. Trzeci i każdy następny zaciężnik otrzyma 1/2 kwintala pszenicy rocznie poza deputatem; tam, gdzie niema w dostatecznej

ilości pszenicy, 112 'kwintala żyta.

b) Województwo Pomorskie.

Kat. I, dziewczęta i chłopcy od 15 - 16

lat - w miesiącach letnich 60 gr, w miesiącach

zimowych 40 gr dziennie.

Kat. n a, dziewczęta i chłopcy od 16 - 18

lat - w miesiącach letnich 85 gr, w miesiącach

zimowych 50 gr dziennie.

Kat. n b, dziewczęta ponad 18 lat - w miesiącach letnich zł 1,05, w miesiącach zimowych

0,65 zł dziennie.

Kat. III, chłopcy od 18-21 lat - w miesią­

cach letnich 1,35 zł, w miesiącach zimowych 0,90

zł dziennie.

Kat. IV, chłopcy ponad 21 lat, zdolni do

wszelkiej pracy i do kosy, w miesiącach letnich

1,80 zł, w miesiącach złmowych 1,10 zł dziennie.

U wag a I, n i III tak samo, jak dla Województwa Poznat'lskiego odnośnego ustępu.

Wynagrodzenie w naturaljach.

Zaciężnicy otrzymują następujący deputat

w stosunku rocznym za 300 dni roboczych

od 15 - 16 Jat

3 kwin tale żyta,

1 kwin ta l jęczmienia,

1,2 kwintala grochu,

15 kwintali karto.fli lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintali węgla;

ponad 16 lat

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

1/2 kwintala pszenicy,

1/2 kwintala grochu,

15 kwintali ziemniaków lub 0,125 ha roli,

Dnia 9 kwietnia 1932 r.

2,5 kwintala węgla.

U wag a I. W majątkach, które nie Stelą

grochu i pszenicy, całą ilość zboża wydaje się

w życie.

U wag a

Ordynarjusz, trzymający trzech

zaciężników, ma prawo do drugiej krowy. O ile

umówił się bez drugiej krowy, dostaje jeden litr

mleka pełnego i jeden litr mleka odciąganego

dziennie za wszystkie dni robocze zaciężnika.

W razie, gdy trzeci zaciężnik porzuca pracę, ordynarjusz w przeciągu 6 tygodni winien skasować

drugą krowę. W wypadkach śmierci, kalectwa,

ożenku i wojskowości przedłuża się powyższy termin do 3-ch miesięcy.

U wag a III. Jak uwaga II dla Województwa Poznallskiego odnośnego ustępu.

n.

Par. 6.

Wynagrodzenie dla dojarek.

Jako zapłatę za udój pobierać będą

a) dziewczęta d:d ennie jeden procent od ceny sprzedaży w najbliższej mleczarni ilości mleka

wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie, lub

jego ekwiwalent po tej samej cenie;

b) kobiety dziennie 2 procent od ceny sprzedaży najbliższej mleczarni ilości mleka wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub je.go ekwiwalent po tej samej cenie.

Czas udojów wyznacza pracodawca.

Dojarka jest obowiązana doić bez przerwy

cały miesiąc.

Dziewczyny ponad 16 laŁ mogą być zatrudnione przy doju, o ile są odpowiednio silne.

DZIAŁ V.

ROBOTNICY SEZONOWI.

Par. t.

DlllleJSZY dotyczy z jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, . z drugiej zaś

strony robotników sezonowych.

Par. 2.

Jako robotników sezonowych uważa się tych

pracowników, którzy mieszkają u pracodawców

we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla

miejscowych robotników sezonowych patrz par.

11), i którzy zobowiązują się .kontraktowo do robót rolnych w sezonie od dnia ich zakontraktowania aż do ukończenia wszystkich robót polnych

względnie wszystkich wykopków, albo też do wykonania prac okresowych, jak obróbki z.bÓż,

obróbki okopowych, sianobrania, żniw, wykopków, nie krócej jednak niż na miesiąc. Umowa

z pracownikami godzonymi krócej, niż na cały sezon powinna być sporządzona na piśmie lub zawarta . ustnie w obecności conajmniej dwóch

świadków. Za obopólną indywidualną urnową

można robotników i robotnice sezonowe zatrudniać przez całą zimę. Zwolnienie robotnika może

nastąpić tylko za pop~dniem 14- dniowem wypowie dz enim.

Czas pracy.

Par. 3.

Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest

przewidziany w par. 9, działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla

ordynarjuszy.

Dział

Wynagrodzenie i książki zarobkowe.

Par. 4.

Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym

co miesiąc przez pracodawcę lub przez upoważ­

nionego do tego urzędnika. Zastaw (kaucja) odciąga się w pierwszych trzech miesiącach od każ­

dej wypłaty w wysokości 1,'3 przypadającego zaroblm gotówkowego.

Pracodawca jest obowiązany dostarczyć każ­

demu robotnikowi książeczkę zarobkową, w której zapisuje wszystkie wypłacone lub zatrzymane

pieniądze .

Książeczka zarobkowa winna być

przynajmniej na 1 dzień przed każdą wypłatą odnośnemu robotnikowi doręczona.

Klasyfikacja i zarobek gotówkowy robotników I

miejscowych i zamiejscowych.

Par. 5.

Zarobek dzienny (oprócz deputatu) wynosić

będzie)

Kategorja I - dziewczęta i chłopcy od lat

16 - 18, w czasie 15.IV. do 1.X. - 1,35 zł, w paź­

dzierniku 1,10 zł dziennie.

Kategorja II - dziewczęta ponad lat 18,

w czasie od 15.1V. do 1.X. - 1,55 zł, w paździer­

niku 1,25 zł dziennie.

Kategorja III - chłopcy od lat 18 - 21, wykonujący wszelką pracę męską w czasie od 15.1V.

do 1.X. - 1,90 zł, w pażdzierniku 1,55 zł dziennie.

Kategorja IV - robotnicy (mężczyźni ponad

21 lat) zdolni do wszelkiej pracy męskiej i kosy

w czasie od 15.1V. do 1.X. - 2,35 zł, w paździer­

niku 1,80 zł dziennie.

Za każdy nieprzepracowanydzień odciąga się

wysokość świadczeń w deputacie.

Deputat robotników pozamiejscowych.

Par. 6.

Ordynarję <>trzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo

5.

15 kg ziemniaków.

7 litrów mleka zbieranef!o lub 3,5 litra niezbieranego,

3,5 kg chleba,

1 kg grochu,

1/2 kg kaszy,

1 kg mąki,

1/4 kg soli.

Par. 7.

Wymiana na inny gatunek żywności jest do~

zwolona za obopólnem porozumi.eniem. . .

Pracodawca dostarcza wspólne mieszkanie.

oddzielnie według płci, wspólne ognisko do gotowania i prania, wolny opał i światło, dalej inwentarz kuchenny: jak garnki do gotowania, miski do

jedzenia, kubki do picia, wiadra do wody, wanienkę do prania i siekierę do rąbania drzewa. Każ­

dy pracownik winien się zaopatrzyć w kołdrę

(derę) i siennik.

Gotowanie strawy powierza pracodawca lub

jego zastępca kobiecie przez niego wyznaczone;,

do której również należy uporządkowanie mieszkania i sypialni oraz obieranie potrzebnej ilości

ziemniaków, pranie bielizny dla robotników i odbieranie deputatu dla wszysfkich.

Odnośna kobieta winna być zwolniona

od

pracy rolnej.

Kucharka pobiera płacę i deputat dziewcząt

sezonowych przez wszystkie dni tygodnia, także

i za niedziele i święta. Obowiązkiem kucharki

jest wystawić na czas jedzenie, by robotnicy

punktualnie do pracy mogli stanąć. Do rąbania

drzewa na opał dostarcza pracodawca kucharce

w miarę potrzeby odpowiednią pomoc. Na 10 do

20 pracowników przypada 1 kucharka.

U wag a. Dla Województwa Pomorskiego

w majątkach, gdzie jest zwyczaj trzymania akordnika, całkowity deputat pobiera akordnik dla

wszystkich sezonowców.

Kucharka, a gdzie jest zwyczaj trzymania

akordnika, akordnik obowiązany jest kwitować

w książeczce deputatowej otrzymany deputat.

Sprowadzenie robotników.

Par. 8.

Koszty podróży do miejsc pracy reguluje

Państwowy Urząd Pośrednictwa Pracy odnośnego

powiatu z praoodawcą, któremu dostarcza .robotników. Robotnicy, którzy przepracowali . u

jednego pracodawcy cały sezon, otrzymują koszty podróży do miejsc koncentracyjnych od pracodawcy. Robotników miejscowych sezonowych,

zamieszkałych w powiecie, odwozi pracodawca

furmanką do miejsc zamieszkania.

Odszkodowanie za narzędzia.

Par. 9.

Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracodawca bez odszkodowania ze strony robotników.

W majątkach, gdzie pracodawca nie daje narzę­

dzi, płaci na osobę i sezon dla chłopców 12 zł, dla

reszty robotników 7 zł.

Płaca akordowa.

Par. 10.

Płace akordowe będą opłacane według zasad

działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy ordynarjuszy.

Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków, buraków etc.) na a,kord wartości deputatu się nie odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlicza

się deputat za każdy dzień pracy akordowej.

Miejscowi robotnicy sezonowi.

Par. 11.

Miejscowi robotnicy sezonoiwi, pochodzący

z tegoż województwa i będący na własnym wikcie, pobierają płace w gotówce w myśl par. 5 niniejszego działu oraz deputatu kwartalnie jak następuje

1 kwintal żyŁa,

1/8 kwintala pszenicy,

1/4 kwintala jęczmienia,

1/8 kwintala grochu,

3,25 kwintala ziemniaków,

1}2 metra sześciennego przestrzennego drzewa (szczapów).

Par. 12.

W razie stwierdzone; przez lekarza choroby

robotnik pobiera tylko deputat. Pracownik, który otrzymał zasiłek z Kasy Chorych, obowiązany

jest zwrócić pracodawcy wartość deputatu, wydanego za dni choroby, za które o Łrzymał zasiłek.

Jeżeli zasiłek ten podejmowany jest przez pracodawcę, potrąca tenże wartość deputatu jak wyżej, nadwyżkę zaś zwraca robotnikowi. O ile zasiłek nie pokrywa wartości deputatu, oblicza się

tylko wysokość odebranego zasiłku. Deputat

otrzymuje chory tak długo, jak znajduje się w koszarach danego majątku.

DZIAŁ VI.

SZWAJCARZY.

Par. 1.

Zasady ogólne.

. Za dojarza zawodowego (szwajcara) uważa

się tego rodzaju mężczyznę, który pracował jeden

'6.

MOl."iITOR POLSKI. '-

.. ok jako uczeń i trzy laŁa'. jakO: ~~~iłi,k\t z,a wodowego dOjarza i posiacta. ,odPQIwidnie zaświad­

czenie o odbyciu przepisanego czasu nauki i

~łużby w charakterze pomocnika. dojarza, podpisane przez zawodowego dojarza, lub aejarzy. U

których pracował, oraz poświad~0tte mu przez

pracodawców, u których w czasie nauki i p.raktyki na dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz

Plusi się wykazać dokładną znajomością zasad dojenia, żywienia b..ydła i pi~lęgnowania go w choro·

bach oraz wycho,w u cieląt.

Par~ 2.

Qbo.wiąllki dojarza.

Dojarz i jego ludzie obejmują pilnowanie i

opiekę nad powiel'zotle'm im bydłem i gospodilrką

mleczną . Do- jego ehowiąz'ków należy , między innemi odpasanie. dojenie., utrzymanie w czys.tości

bydła oraz czyste i prawidłowe dojen ie ~ró~. Dojenie odbyw,a się: dwa do trzech razy dZle.nme, po

ocieleniu obowiązkow,Q trzy razy dziennie. Za:opatrzenie stajni w wooę, utrzymanie na:rzę.dzi stajennych i koryt w czystości, do,wóz względnie dostarczanie paszy pozostaje, jak dotychczas (otwo,rzenie zmarzniętych kopców zarządz'3; sam p-raco'dawca). Na żądanie pracodawcy musi być nawóz

codziennie z obory usunięty i na gnojow~sku zrównany. Tam, gdzi-e do wywożenia mierzwy d0star'c zono siły pociągowej, pozostaje ten zwyczaj na'd al. Zaleca się d.oj'a rzom używaćd.o tego sta-dnika. Za uszkodzenie obory, niszczenie narzędzi ·

stajennych o'r az za stratę, powstałą pr~ez oczywistą winę dojarza, wz,ględnie jego ludzi, do~rz odpo,w iada osobiście .

Mleko należy ochłodzić i

w dobrze ochłodzonym sŁanie odstawić do miej's ca na ten cel przeznaczonego. Szwajcar (doiarz)

jest odpowiedzialny za to, aby mleko odesłane

zostało w dobrze ochłodzonym i czystym sŁanie.

Za stratę, powstałą przez kwaśnienie mleka z wi~

ny szwajcara, odpowiada tenże.

Gdzie istnieje

zwyczaj centryfugowania mleka, musi to dojarz

bezwarunkowo wykonać. Dojarz. pr0wadzi książ­

.kę dziennego udoju oraz tablicę co do pogonienia i ocielenia krów oraz wydajności mleka pojedyńcze; krowy. Dojarz utrzymuje w czystości

w dobrym stanie naczynie do dojenia, konwie,

ewentualnie centryfugi. Jeden dojarz ohowiąza­

ny jest doić i pielęgnować 20 krów i 15 jałowizny.

Dojarz obowiązany jest prawidłowo cielęta poić

do 10 tygodni.

Par. 3.

3J

1/2 kwintala grochu,

1/2 kwintala pszenicy,

54 2 % kwintala węgla"

6) 15 kwintali ziemniaków, oraz

7} 2: litry mleka tł.ustege dziennie.

41

Uwagi-.

Wszys.tkie narzędzia" z wyjątkiem wideł i 10pat" dosŁarcz'3p.racodawca. Wszelkie inne umoWY. zawarte indywidualnie ustnie lub pisemnie,

upadają, z, chwilą wejścia w życie niniejszego orzeczenia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczać do

keśeieia i otrzymuje w roku urlop, taki jak ręcz­

niacy,

Zwolnionemu . dojarzowi przy przeprowadzce

daje pracodawca furmanki do najbliższej stacji

kolejowej.

'

.

.

Książki kontraktowe wydaje s i ę podług zasad działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordyn.arjuszy.

DZIAŁ VII.

Służba

płatę·

Par. 4.

Dojarz otrzymuje deputat taki sam, jak rzemieślnik, z tą różnicą, że ilość ziemn1<'1.kó.w .ohlicza

się na 50 kwintali i 12 Y, arów roli. Zmianę pozostawia się obopólnemu porozumieniu. Tam , gdzie

więcej wydawano, zwyczaj ten pozostaje nadal.

Par. 5.

Mieszkanie.

Dojarz (szwajcar) winien otrzymać odpowiednie mieszkanie.

Par. 6.

Opał.

Opał wydaje się według norm działu I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i

płacy dla ordynarjuszy.

Par. 1.

Mteko.

Dojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 litry mleka odtłuszczo.ńe~o dZiennie.

Par. S.

Deputat dla potn6Cników.

Pomocnicy, hez różn icy pki, otrzymują depu·

tat zaciężnika ponad 16 l a Ł niezależnie od wieku

pomocnika, byle wykonał swoje obowiązki przy

udoju i oprzątaniu przepisanych dl a dojarzy 20

krów i 15 sztuk jałowizny

1) 4 kwintale żyta,

2) 1 kwintal jęczmienia.

. MoUy, kons.ulowi Rieszy Niemie~kiej na obszar

m. Łodzi i wojewó.dztwa łódzkiego z, siedzihą w

Łodzi.

..-~:H::--

Z Ministerstwa W. R. i O. P.

Par. 9.

wiejska (gburska) w województwie

POlQOrskiem.

Parobcy i dziewczęta, którzy są obowiązani

do pracyw' polu i stajni, jak również w gospodarstwie domowem, otrzymują prócz wolnego utrzymania, tj. mieszkania i życia, wyna.grodzenie

1. Chłopcy i dziewczęta od lat 15 do 16

w 6 miesiącach zimowych miesięcznie 12 zł, a

w 6 miesiącach letnich miesięcznie 20 zł.

2 Chłopcy i dziewczęta od lat 16 de:> 18 Zlmą miesięcznie 16 zł, latem miesięcznie 28 zł.

3. Dziewczęta ponad lat 18 zimą miesięcz­

nie 2Q zł, latem miesięcznie 35 zł.

4. Parobcy od lat 18 do. 21 zimą miesięcz­

nie 25 zł, latem miesięcznie 40 zł.

5. Parobcy ponad laŁ 21 zimą miesięcznie

30 zł. laŁem miesięcznie 45 zł.

Dziewczęta, które krów nie doją, oraz chłop­

cy i dzie.wczęta, zgodzone tylko do paszenia inwentarzy i drobiu, otrzymują miesięcznie o 3 zło­

te mniej.

Orzeczenie niniejsze obowiązuje od dnia 1

kwietnia 1932 r. do dnia 31 marca 1933 roku na

terenie wo.jewództw poznańskiego i pomorskiego.

Poznań, dnia 12 marca 1932 r.

Z a p,ł a t a.

Dojarz pobiera miesięcznie w golówce

1. od sztuki krowy dojonej, wołu roboczego,

stadnika rozpłodowego 1,30 zł ;

2. od sztuki jałowizny powyżej 10 tygodni do

'clo,jścia do krowy dojnej lub wołu roboczego

80 groszy;

3. za wychowal'lie zdrowego cielaka do 10

tygodni 80 gr;

4. od każdego udojonego litra mleka 1 ~~ od

ceny otrzymanej z mleczarni ;

5. za sprzedaż bydła

a) od każdej dużej, zdrowej sztuki 1 J& conajmniej,

bl od małej sztuki. 1 96 conajmnicj.

Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunkowi

20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawca za

każdą nadliczbową jałówkę

dopłacić dojarzowi

0,65 zł.

Pod kategorję jałowizny podciąga się w tym

wypadku także cielęta w wieku do 10 tygodni mimo, że za cielęta te dojarz pobiera już osobną za-

Dnia 9 'liwietn.ia 1-932 r

Przedstawiciel Ministerstwa Pracy

i Opieki Społecznej

(-) J. Gnołński

Przedstawiciel Minisf,ers,Łwa Rolnictwa

(-) M. BaDaS2kiewicz

Przedstawiciel Ministerstwa SprawiedliWOŚCI

(-fMichał Lorkiewicz

•

DZIAŁ NIEURZĘDO\VY.

W dniu 7 b . m. odbyła się II sesja państwowe·

g.o. kolegjum dla badania świadectw kandydatów

na rabinów. Ko.legjum to obradowało w gmachu

Minislerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego.

Do kolegjum należą:. p. Tchurznicki, naczelni.k

wydziału spraw żydowskich, członkowie .rady ~ ~a­

rządu Związku Rabinów w Polsce, a mtanOWlCl'e

rabin poseł Aron Lewin z Rzeszowa, rahinMai~r

Szapiro z Lublina i rahin ' Zelman Soroczkm

z Łucka .

" I

--':J(:--

Z Ministerstwa Rolnictwa.

W dniach 4 S, 6 i 7 kwie-tnia r. h.odbyła się

w Mini,s terstwie' Rolnictwa konferencja kemisji,

wyłonionych pf'z,ez Ikonferencję, jaka się odbyła w

Ministerstwie Rolnictwa w dniu 17 luteg'o b. r. w

sprawie ustalenia zasady polityki . t!uszczo~j~.

Obradowały kolejno następuJące komIsIe: kOmiSja

do spraw tłuszczów zwierzęcych; komisja do spraw

rzepaku i innych surowców olejów jadalnych; ko·

misja do spraw siemienia lnianego i olej,ó w technicznych; ,k omisj,a do spraw margaryny i fahrycznych tłuszczów jadalnych. W~d~ośnyc~l konferencjach wzięli udział przedstawiciele zainteresowanych Ministerstw, Pallstwo<wy Bank Rolny, delega.ci organizacyji rolniczych, związek izb przemysłowo-ha.ndlowych, związek p,rzemysłu cheauc.lnego Rzeczypospolitej Polskiej, wreszcie zapTOsz'e ni przez Ministerstwo RoLnictwa rzec;:zoznawc'' ''

W toku obrad' doszł.o we wszystkIch pt'awle

kwestjach do uzgodnienia poglądów w stosunku d<>

omawianych spraw. W szczególności jeż~ti cho;dzł

o tłuszcze zwierzęce i jadalne, uznano lmport w

tym zakresie za zbędny . W dzie,d~inie o,l ejów j~­

dalnych ciekłych uznano za korueczne oparCie

przemysłu krajowego na zaopatrzeniu rynku wewnętrzne~o woleje jadalne ciekłe i uzg-od'ni~no

zasadę kontyn~entów przywo:wwyc:h dla naSion

oleistych,' nie produkowanych w kraJU, według ceł

obecnie obowiązujących. Uznano za konieczne popa,rcie rozwoju produkcji siemienia lnia~ego , d,l a

uniezależnienia się od przywo,z u z zagramcy tych

nasion. Wreszcie w dziedzinie margaryny i tłusz­

czów fabrykowanych , przyjęto zasadę skontyngentowania produkcji i d,ostosowaniejej d<> rzeczywistego zapotrzebowania kraju, Dla omówiel1ia

niektórych kwestji technic.z nych, ustalenia wysokości ceł i kontyngentu przywozowego, wyłoniono

specjalną komisję, złożoną z p.rzedstawicieli przemysłu i rolnicŁwa, która w najkróŁszym czasie ma

przedstawić Rządowi wynik swych prac. Cał-ość

kwestii tłuszczowej powróci jeszcze raz pod ohrady plenum konferencji, gdzie będzie ostatec:mie

załatwiona, co nastąpi prawdopodobnie w ciągu

najbliższego miesiąca.

--:)(:--

Z Kancelarji

p, Prezydenta Rzeczypospolitej.

W dniu wczorajszym P . Prezydent Rzeczypo~

sp oli tej w towarzystwie szefa Kancelarji Cywilne1,

dr. Hełczyńskieg,o, szefa Gabinetu Wojskowego,

płk Głogowskieg,o, mir. Jurgielewicza, radcy Mościckiego> i kpt. Górzewskiego przybył do Muzeum

Kolej,oweg1:>, celem jego zwiedzenia. Pana Prez~­

denta Rzeczypospolitej powitał w Muzeum P. MInister Komunikacji A. Kiihn w otoczeniu trzech

Podsekretarzy Stanu w Ministerstwie Komunikacji: inż . inż. Czapskieg.o, Górskiego i Gallota. Pa'na Prezydenta Rze'c zypospoHtej oprowadzał po

Muzeum, udzielając:; szc,z,egółowych wyjaśnień, naczelnik wydziału Mini~terstw:a Komunikacji, i.nż,

Wołk:anowski . , Pan Prezydent Rzeczypospolitej

interesował się niezmiernie ciekawemi eksponatami, przebywa;ą·c w Muzeum przeszło t ; ~ godziny.

- -:) ( : : - -

Z Ministerstwa

Spraw Zagranicznych

P. Minister Spraw Zagranicznych August Zaleski przyjął w dn. 8-ym b. m. nuncjusza apostols:kiego msgn. M:armaggi w towarzystwie msgn. dr.

Coli, ambasadora Wło.ch, hr. Vanutelli Reya, oraz

ambasadoł'a Francji, p. Laroche'a.

•

•

•

Pan Prezydent Rzeczypospolitej udzielił

29 marca 1932 r. exequatur p. dr. Walterowi

..

--------;~(

Z Ministerstwa

Pra ey i Opieki Społeczne~

Wczoraj wieczorem wyjechał do Genewy na

XVI-ą Międzynarodową Konferencję Pracy prezes

delegacji polskiej, h. Min. Pracy i Opieki Społecz­

nej, wiceprezes Nacz. Komitetu do Walki z B~zro­

bociem, dr. Stanisław Jurkiewicz.

Skł a d delegacji polskiej

jest następujący

z g'rupy rządowej pp. naczelnicy wydziałów Min.

P. i Op. Społ. Izydor Wys-łouch, Józef Zagrodzki,

radca Seweryn Horszowski i dr. Stanisław Fiszlowitz ; z grupy praoodawcc>w - pro!. Trepka, inż.

Szy,dło>wski, p. Jastrzębowski, inż. Olszewski i ini.

Sągaiłło; z grupy robotniczej pp. Szczucki, Jakubowski, Szurrg, posłanka: WaśniewS'kai Kościńs.ki.

•

•

•

W związku z powodzią w niektórych okręg,ach

Państwa, P . Minister Pr,acy i Opieki Społecznej

przekazl~e tymczas,o wo 24,000 złotych na pierws~ą

pomoc dla powodzian, podejmując jednocześme

starania o uzyskanie większych na ten cel kredytów, z których uzupełni swą pomc,c dla .ośrodków

najbardziej przez powódź poszkodowanych.

Jak się P . A. T. dowiaduje, wiadomość podana przez jedną z agencyj zagranicznych o wyjeżdzie P. Marszałka Piłsudskiego z Heluanu dO'

Londynu nie potwierdza się.