Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1930/31 na obszarze województw: poznańskiego i pomorskiego.

§ 7.

Wanmki godzenia ordynarjusza z zaciężnikand.

§ 2.

Orzeczenie niniejsze obowiązuie na rok. Rok

służbowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1930 r.,

a kończy się dnia 31 marca 1931 roku. Obie strony obowiązuje wypowiedzenie indywidualnej

umowy pracy przed upływem terminu wygaśnię­

cia niniejszego orzeczenia, a najpóźniej do 31 grudnia, a o ile dzień 31 grudnia będzie niedzielą do 30 g,r udnia 1930 r. włącznie. Niewypowiedzenie wnowy o pracę do dnia 31 grudnia 1930 roku

włącznie

oznacza zawarcie wnowy na rok następny. Uchylenie się przez którąkolwiek ze

stron od przyjęcia wypowiedzenia umowy o pracę tejże nie przedłuża. Rozwiązanie stosunku

służbowego w ciągu roku nastąpić może na zasadzie orzeczenia Komisyj Rozjemczych lub też wyroków Sądów Państwowych, działają'cych według

obowiązującego prawodawstwa i według kompetencji.

U wag a: Pracodawcom nie wolno przy koń­

cu roku służbowego wręczyć terminaŁek [konotatek) pracownikom li tylko z tytułu ich starości

i niepełnej zdolności do pracy. Przepis ten jednak

do-tyczy tylko tych pracowników, którzy przepracowali na dobro pracodawcy lub danego gospodarstwa 25 lat.

' .,... .

,

§ 3.

Zatar2L

Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę popracodawcami a robotnikami, regulują

Komisje Rozjemcze, bądź Sądy Państwowe wedłu~ kompetencji, zależnie od ustaw obowiązują­

cych w danych województwach. Do czasu uzyskania właściwego orzeczenia lub wyroku nie

wolno

1) pracodawcom wstrzymywać świadczeń;-~

2) pracownikom przerywać pracy,

między

U wag a: W wypadkach wyjątkowo cięż­

kie~o

przewinienia, przewidzianego Kodeksem

Karnym, pracodawca może wstrzymać przed

orzeczeniem lub wyrokiem świadczenia w zbożu

i gotówce; w razie ;ednak usprawiedliwienia robotnika przez Sąd, pracodawca winien wydać zaległe świadczenia wraz z dodatkiem miesięcznym

w zbożu 1 procent - w gotówce 2 procent.

§ 4.

Indywidualne umowy.

Orzeczenie niniejsze stanowi w myśl rozporządzenia z dnia 23 grudnia 1918 r. fR. G. Bl. str.

1456) podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych. Indywidualne umowy pracy, zawierające

warunki dla pracoW1Dików mniej korzystne, niż

warunki niniejszego orzeczenia, są nieważne

z wyjątkiem specjalnych wypadków, przewidzianych w temże orzeczeniu.

§ 5.

Pracodawcy nie są uprawnieni do samowolnej zamiany świadczeń w naturze na inne. Jeżeli

jednak warunki gospodarcze wymagają tej zamiany, może ona być dokonaną przez bezpośrednie

porozumienie stron, przy pośrednictwie inspektora Pracy, wreszcie w drodze rozjemczej.

§ 6.

Książka

obrachunkowa i kontraktowa.

Pracownik otrzymuje od pracodawcy bezpłat­

nie książeczkę obrachunkową, zawierającą kontrolę wydanej ordynarji, pensji, potrąceń, składek

do Kasy Chorych, ubezpieczenia na starość i niemoc, podatków oraz wszelkich potrące~, jako też

zawie-rającą sp:s powierzonych

mu inwentarzy.

Ksio) eczka winna być podpisana przez pracodawcę lub jego zastępcę. Poza tern wydaje pracodawca bezpłatnie robotnikom swego folwarku, na rę­

ce wybranego przez nich przedstawiciela, jeden

egzemplarz niniejszego orzeczenia.

Ordynarjusz, godzący się z zacięŻI1ikami, zo-

bowiązany jest przetrzymywać ich cały rok kon.

traktowy, nie chcąc zrywie kontraktu. WYiątek

stanowią: choroba, stwierdzona przez lekarza,

wstąpienie w związek małżeński, woiskowość i

dojście do pełnoletności. Praca innych domowników u innego pracodawcy jest niedozwolona, z wyjątkiem terminatorów i takich, których majątelk

zatrudniać nie chce lub nie może. O ile pracodawca będzie zatrudniał tego rodzai u domowników, podlegają oni niniejszemu orzeczeniu.

Pracownika nie wolno zmuszać, ani ż~dać,

aby brał zacięmików, nienależących do jego rodziny.

§ 8.

Praca i płaca akordowa.

Stosowanie premiowego i akordowej!o systemu płac jest dozwolone

a) Od wybierania ziemniaków

Zapłata za 55 kg. brutto od wy,kopanych

ziemniaków wynosi 7,5 procent od ceny 50 kl!.

ziemniaków którą ustali Komisja Polubowna ~ poznańsko-pomorska, składająca się z delegatów

rolniczych organizacyj zawoclowycll, pracodawców

i pracowników.

Komisja ta winna .się zebrać

września roku bieżącego.

najpóźnie;

15

Ludziom kontraktem związanym deputatu się

nie odciąga, dla ludzi obcych, żadnym kontraktem

niezwiązanych, przysłuduje ta sama płaca i 1,5 kg.

ziemniaków od wybranych 55 kg. brutto. Przy

'sprzęcie niżej 30 kwinlali-z 0,25 hektara. uwzględ­

niając cały szlak 9 procent od ceny ziemniaków. Przy sprzęcie niżej 25 kwintali z 0,25 hektara - 10 procent.

Zbieranie za kartoflarką opłaca się o 50 procent niżej ręcznego kopania ziemniaków.

bl Od marchwi

Kopanie marchwi odbywa się na dniówkę lub

podług umowy na akord.

c) Od cukrowych buraków

Zapłatę ,dla robotników kontraktowych bez

potrącania deputatów oraz dla robotników niezwiązanych kontraktem (obcych) ustali ta sama

Komisja i w terminie, jak wyżej.

Robotników obowiązuje kupkowanie liści i

przykrycie buraków na 14 cm. ziemią w kopce z

0,125 ha.

Wybieranie buraków za wyorywaczem opła­

ca się niżej, niż przy ręcznem kopaniuj procent

tej zniżki ustali Komisja, jak wyżej.

d) Od koszenia łąk, koniczyn i zbóż

Płace ustala wyżej wspomniana Komisj.a naj·

później do dnia 1 cze1'wca roku kontraktowego.

Płace za prace akordowe ustali Komisja Po'

lubowna, zgodnie z szematem z lat ubiegłych.

Robotnikom przy wszystkich akordach za koszenie potrąca się deputat przewi1dziany budże­

tem, a przy kopaniu okopowych deputatu się nie

potrąca.

Jeżeli zarobek kosiarza łącznie z ubieraczką

nie wynosi przy sieczeniu zarobku dnióWlkowego,

pracodawca płaci całkowity dzienny zarobek.

Przy ustaleniu cen za akordy powyższa Komisja

bierze pod uwagę deputat, wydawany na Pornorzu.

§ 9.

Czas pracy.

Czas pracy \lIStala się podług poniższej tabeli,

przyczem fornale pracujący końmi, mają być zwalniani przed południem o pół godziny wcześniej,

aniżeli inne kategorje robotników, o ile praca ich

nie jest ściśle związana z pracą innych robotni.

ków rolnych.

MONITOR POLSKI. -

Miesiąc

"a>

U

'aOl

..!o

a>

~

Obiad

."

N

Ol

(.)

'a

o

Cl..

Podwieczorek

,- godzin

a>

Ilość

r:l

o

~

o(/)

1 S,- 12-1,30

4,6,30

·

4,15

16 7,15 12-1.30

7,4,30

7,30

Luty. · · l 7,30 12-1.30

5,8,3:>

. ·· ·· 16l 7,- 12-1.30 6,30 Marzec

12-1.33

9,30

- 5.30

·

·

6.16 6,30 12-1.30

10,:·

K~'iedied

16,- 8-8,30; 12-1.30 4-4,30 6,45 10.15

·

16 6.- 8-s.30i 12-1,30 4-4.30 7.15 10.45

· 1 6.- S-8.3) 12-1.3J 4-4.3017.30 11.Maj "

Czerwiec · 1 6. - 8-8.30 12-2.- 4-4.30 8,- 11.·· ll 6.Lipiec

6.- 8-8.30 12-2,- 4-4.30 8,- 11.8-S,30 12-2.- 4-4.30 S.- 11... . ·· 11'6.- 8-8.30 12-1,30 4-4,30 .7.30 11.7,Styczeń,

..

j

.1

I

I

i

Sierpień.

· 16 6,- 8-8.3 ) 12-1,3 ' 4-4.30 f.30

.

Październik

1 6.15 12-1 ,3 1

5.30

- 5,16 6.3 )

12-1.30

-

Wrzesień

Listo~'ad

.

Grudzień

"

1 6.- 8-8.3 ! 12-1.30 4-4.30

-

7,·· 16l 7.15

-·

-

·

r'o

168,-

12- 1.30

12- 1.30

12-1.30

12-1.30

-

--

4,30

4,4.4.-

10.30

10.9.45

9.8.7.15

7.6.30

Za początek pra<:yrano i po południu uważa

się apel, za koniec zejście z pola. O ile pole

leży dalej, niż 2 km . .od podwórza, robo bnika należy zwolnić z pracy o 10 minut wcześnie.j w stosunku do każdego 1 km powyżej 2.

W razie pilnej potrzeby powyższy podzi ał

rozpoczęcia i końca pTacy oraz p rzerw iedzeniowych może być zmieniony, jednakże tylko w ten

sposób, by ogólna ilość godzin pracy pozostała ta

sama.

Na tądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są obowi ązani do pracy poza wyżej określonym czasem, lecz za osoooem wynagrodzeniem, po cenach 'z a godzinę o 50 proc. wyż­

szych według bud :"etu. Do robotników pobierają­

cych wynagrodzenie za roboty, wykonane p :na

unormowanym wyżej czasem pracy, nie zalicza się

pastuchów, stróżów nocnych i dozorców. o ile wykonywane pr zez nich roboty nie 'Przekraczają zakresu ich zwykłych obowiązków.

Samowolne opuszczenie roboty podczas godzin pracy, jak i samowolne spóżnienie się do pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia w

stosun!m procentowym, jak przy nadgodzinach.

§ 10.

Oprzęt inwentarza.

Oprzęt inwentarza odbywa się poza !!odzinami pracy bez specjalnej dopłaty. Wstawanie do

oprzętu inwentarza oraz naszykowanie wozów i

narzędz i powinno mieć miejsce nie wcześniej, niż

na 2 godziny przed rozpoczę ciem pTacy.

Obrok, siano i t. p. pokarm dla inwentarza

ma być przygot owany uprzednio w godzinach pracy w miejscach na to przeznaczonych. Kolein",

sypianie przy inwentarzu wn o'c y i d yżury w dni

świąteczne obowiązują wszystkich fornali i ręcz­

niaków bez specjalnei dop łaty.

Pastuch jest wolny od pracy <:0 trzeci dzień

świ ą teczny (,niedziele i święta) i na ten czas, jak

ró,vnież w razie jego choroby, zostaje zastąpiony

przez innych, wyznaczonych w tym celu pracowników.

Ręczniacy obowiązani są w razie zapotrzebowania stawić się w zastępstwie fornali i pasterzy

za odszkodowaniem w wysokości różnicy pełnych

zarobków ręczniaka w stosunku do fornala.

W razie zastępowania pasterza tylko w niedziele i święta otrzymuje ręczniak wynagrodzenie w wysokości pełnego budżetu dzienne!!o, o ile

to nie iest dzień jego normalnego dyżuru.

Do pielęgnowania chorego inwentarza poza

godzinami puacy, winien 'Pracownik stawić się za

osobnem wynagrodzeniem. Wynagrodzenie nie

należy się, o ile zostanie stwierdzone, że chorob.a

zwierzęcia została spowodowana przez pracowmka.

Sianie nawozów sztucznych.

Do siania nawozów sztucznych pracodawca

daje pracownikowi worek i dopłaca od 1 ha 25 groszy, prócz tego przy sianiu nawozów sztucznych

gryzących, a zwłaszcza azotniaku wapna, nie mogą być zatrudniane kobiety; pracownicy, używani

do siania azotniaku i wapna mają otrzymywać

ochraniacze na oczy i odpowiednie ubrania.

Przemysł rolny.

Robotnicy zatrudnieni przejściowo w przemyśle rolnym otrzymują za ten czas wynagrodzenie

fornala.

§ 11.

Stróże nocni.

Wynagrodzenie stróży re gulu;e § 18. Praca

stróży roz poczyna się wieczo;em z odei ś cieI? ~or­

nali z podwórza, a kończy SIę rano z przy)SClem

fornali na podwórze. Poza tern winni stróże peł­

nić służbę w podwórzu w czasie przerwy obiadowej. Gdzie niema zwyczaju stróżowaniu w czasie

przerwy obiadowej, tam można zatrudn i ać stró ża

(poza stróżowaniem) dziennie 3 godziny i to w czasie od 1 kwietnia do 30 września włącwie.

Dnia 9 stycznia 1930 r,

W majątkach, gdzie stróże otrzymywali na

czas warty zimowej kożuch dworski, zwyczwj ten

pozostaje nadal. Tam, gdzie kożucha dworskiego

niema, zaleca się go wprowadzić, a !!dzie się trzyma owce, dostarczenie kożucha jest obowiąZlkowe.

§ 12.

Praca w dni świąteczne.

PlI"aca w dni świąteczne może być wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wynagrodzeniem, które wynosi 100 pil"OC. więcej od budżetu

odnośnej kategorrji; w gorzelniach i krochmalniach

na żądanie pracodawcy pra<:a odbywa się zgodnie

z ustawą sejmową z dnia 18 grudnia 1919 r. (Dz.

Ust. R. P . 1920 r. Nr. 2, poz. 7) i również po cenach o 100 proc. wyższych od dzienne!!o zarobku.

Jako dni świąteczne uważa się na s tępujące

1) wszystkie niedziele, 2) 1 stycznia Nowy Rok,

3) 6 stycznia Trzech Króli, 4) 2 luteRo Matki Boskiej Gromnicznej, 5) 2 święto Wielkiejnocy,

6) 3 maj Święto Narodowe, 7) Wniebowstąpienie,

8) Zielone Świątki, 9) Boże Ciało. 10) 29 czerwca

św . Piotra i Pawła, 11) 15 sierpnia Wniebowzięcie,

12) 1 listopada W szystkich Świętych, 13) 8 grudnia

Niepokalane Poczęcie, 14) święta Bożego Narodzenia.

§ 13.

Wyjątkowa przerwa pracy.

W dni ulewne i wyiątkowej niepogody roboty w polu wykonywane być nie powinny.

§ 14.

Stosunek wzajemny.

Pracodawców oraz ich zastępców obowiązuje

grzeczne traktowanie pracownika i ścisłe przestrzeganie warunków umowy, a zwłaszcza regularne wypłacanie ' świadczeń i płac przewidzianych umową.

Pracowników obowiązuje ~rzeczność wobec

pracodawcy i ich zastępców, ścisłe przestrzeganie

zawartych umów, pilne i sumienne spełnianie obowiązków, dą żność do naiwiększej wydajności pracy i stosowanie się do wszystkich zarz ądzeń pracodawcy lub iegozastę p cy, odno s zących się do

wykonania obowiązków słu żbowych, oraz przestrzeganie wszystkich przepisów porz ą dkowych

w obrębie folwarku, jako też dbałe i staranne

obchodzenie się z powierzonym sobie inwentarzem żywym i maa-twym.

§ 15.

~arubki ~agrodzenia.

Zgodnie z § 18 niniejszego orzecze,nia, ordynarjusze pobierają place gotówkowe miesięcznie

z dołu.

Wypłata pensji winna nastąpić nie póżnie·j,

jak 7 -go następnego miesiąca.

§ 16.

Ordynarję wydaje się miesięcznie i to w pierwszych dwóch tygodniach każd e g o miesiąca.

\'1/ razie niemożności wyda nia nale żnej ordynarji w tym terminie, ustalenie terminu ma nast ą ­

pić w drodze bezopośrednie g o porozumienia stron

przy pOŚJrednictwie Inspektora Pracy lub też w

drodze rovjemczej.

Zbote wydawane na ordynarję musi być zdrowe i dobrze oczyszczone, w gatunku, i arki posiada majątek.

§ 17.

Skład ordynarii

10,5 kwintala tyta,

3 kwintale jęczmienia,

1,5 kwintala pszenicy,

1 kwintal grochu.

Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Tam, gdzie się grochu i pszenicy w dostatecznej ilo ś ci nie sprząta, otrz ymu~e

deputant % kwintala grochu, a resztę w gotówce

podług cen giełdowych, % kwintala pszenicy, a

resztę w życie z dopłatą lTóżnicy cen pszenicy w

dzień wypłaty.

Robotnicy, którzy w ciągu roku kontraktowego ożenili się, mogą być godzeni na ordynarię

w zbożu w ilości 15 kwintali.

Potrącenia mogą nastąpić w ilości żyta lub

jęczmienia, 'przewidzianych w t~beli..

.

W wypadkach wspólne!!o mtesz·k ar.la robotn.lka z rodziną, pobierającą już cały opał, otrzymuJe

on do końca roku służbowego połowę opału, resztę

deputatu bez zmiany.

§ 18.

al Województwo Poznańskie.

Pen sję i ordynarię na rok 1930-31 ustala się,

jak następuje:.

. .

a) pensji roczneJ zł 138 dla ,ręczma.kow, zł 162

dla stróżów, skoŁarzy, oprz ę Łaczy l polowych,

zł 180 dla forn ali, pracu1ą cych stale końmi, oraz

b) ordynarii 16 kwintali o?owiąz~ie w woi.ew~dz­

twie pozna ńs kiem wszystkIe P?wla~y, ~ Wyją tkIem

osŁrzeszowskie g o, odolanowskle~o I mlędz y chodz­

kiego, w których obowiązuje 15,5 kwintala ordynarji oraz pensja, jak wyZe).

U wag a: W ma;ątkach powiatów inowrocławskiego i strzelińskiego, które w roku 1923 24

wydawały 16,5 kwintala ordynarji, pensja w roku

1930/31 wynosić będzie dla fornali zł 198: dla st,r óskotarza i wartownika zł 180, dla

ręcznia'ków zł 162. Ordynarja wynosić będzie 16

kwintali.

bl Województwo Pomorskie.

Pensię i ordynarję na rok 1930/31 ustala się,

jak następuje

.

'. .

a) pensji rocznej zł 138 dla rę'czniaków. zł 162

dla stróżów, Jjkotarzy, oprzętaczy i wartowników,

zł 180 dla fornali, pracujących stale końmi, oraz

b) ordynarji 16 kwintali obowiązuje w województwie pomorskiem wszystkie powiaŁy, oprócz powiatu działdowskiego i części powiatu brodniokiego po lewej stronie rzeki Drwęcy, w których ordynarja wynosi 15,5 kwintala, a pensja, jak wyżej.

Oprzętacze żonaci otrzymują ponadto od

każdego odsadzonego prosięcia 10 groszy, a od

dorosłej sztuki 50 gIT.

U wag a I: W powiatach wejherowskim,

kartuskim, puckim, kościerzyńskim, chojnickim i

tucholskim za obopólną pisemną umową wzamian

zbo ż a mogą być wydawane świadczenia, nieprzewidziane niniejszem orzeczeniem, iak trzymanie

gęsi, owiec, dzierżawienie roli, wydawanie siana

i t. p., zastrzega się jednak, że najmniej 14 kwintali winny być wydawane w zbożu. O ile robotnicy

z wyż ej wymienionych świadczeń nie korzystają,

ża, orprzętacza,

otrzymają ordynarję, przewidzianą powyżej .

U wag a II: W powiatach gniewskim i tczewskim obowiązuje dla wszystkich kategoryj ordynarjuszy, ręczniaków, fornali, stróżów i t. p. pensja o zł 60, a w powiecie starogardzkim o zł 36

rocznie więcej.

W Województwach Poznańskiem ł Pomorskiem

Za obopólnem porozumieniem, do 2 kwintali

żyta lub jęczmienia może być wypłacone . w gotówce łącznie z pensją.

§ 19.

Praca i płaca kobiet.

Żony pracowników nie mogą być zmuszane

do pracy. Dojenie .krów i inne roboty odbywaią

się na zasadzie osobnej umowy. Jednakże żonom

pracowników zaleca się, aby z dobrej woli w czasie pilnych prac, o ile stosunki rodzinne na to pozwalają, uczęszcz a ły do pracy.

Czas pracy trwa zależnie od każdorazowej

obopólnej umowy.

.Tako wynagrodzenie pobierać będzie żona

pracownika: 35 groszy za przepracowaną godzinę.

§ 20.

Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki.

al Województwo Poznańskie.

Deputatnicy dostają 30 kwintali zdrowych i

suchych ziemiaków.

Ziemniaki nieharfowane, wydawane wprost

z pola od ręki podczas wykapek, liczy się szefel

(55 kg.) za 50 kg.

.

Ziemniaki harfowane lub z kopca liczy się na

wagę ·

.

Roli uprawionej pod ziemniaki o t rzymui e deputaŁnik 25 arów, w tern przyna1mniej 12 % arów

ogrodu, nawożonego pełną mierzwą co drugi rok,

w polu zaś co rok. Poza tem otrzymuje 4 ary roli

pod kapuśnik.

Połowa roli powinna być wydana przy początku sezonu sadzenia, druga ząś na;póżniej w po"

łowi e czasu sadzenia ziemniaJków na polach pracodawcy.

.

25 arów przy dobrowolnei lub jakąkolwiek

przyczyną spowodowanej zamianie roli na ziemniaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i odwrotnie.

.

Rola pod len 3 ary nie iest obo.wiązkowa i podleóa obopólnej umowie. Co do ogrodów i rozsadników przy domach zostawia się dawnieisze lokalne zwyczaje.

h)

Wo;ewództwo Pomorskie.

W Województwie Pomorskiem

deputatnk..,

otrzymują 37 % arów roli uprawione;, namierzwio

nej i obrobionej koilmi. Obróbka ręczna kartofli

nale ży do deputatników. Połowę roli pod kartofle

wydaje się na początku, zaś drugą część w poło­

wie sadzenia kartofli na polach pracodawcy.

Wszelkie ziemie powinny być obrobione najpó~­

niej do 30 maja. Oprócz powyższej roli otrzymuJe

deputatnik 15 kwintali kart~fli SUC~yC~ i zdrowych, które za obop~lnem. por.ozu~l1emem mogą

by ć zamienione na 12% arow zle~m pod kar.tof!e.

Tam, gdzie ogrody są stale odgran~czone od. SIebIe,

pozostają w dotyc?czas~wym stame" z ter.n led?~~­

że że o ile 06ród Jest WIększy od 12 % arow, rozmcę' odlicza si; od roli. Dalej otrzymuje deputatnik

k a,puś nik wi eLkości 3 arów,

O ~ ródków bezpośredn i ch przy domach, t. zw.

rozsadcników, nie wlicza się w rolę. Rola pod len

3 ary nie jest obowiązkowa i podlega obopólnej

umowie.

§ 21.

Utrzymanie inwentarza.

al Województwo Poznańskie.

Każdy deputatnik ma prawo trzymania jednej

krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch krów.

•

Nr. 6 .

MONITOR POLSKI. -

3

Dnia 9 stycznia 1930 r.

=

1 metr szczapów twardego drzewa

3 kwinPracodawca daje latem wolne utrzymanie dla

krowy, objętej kontraktem, na wystarc.za- talom węgla,

1 metr szczapów miękkiego drzewa

2,5

jącem pastwisku pod dozorem odpowiedniego

pasterza. W razie braku wystarczającego pastwi- kwintalom węgla,

1 metr wałków 7-12 cm. grubych miękkiego

ska, należy wydać odpowiednią ilość zielonej paszy. Na zimę wydaje się na każdą kontraktem drzewa = 2 kwintalom węgla,

1 metr wałków 7 - 12 cm. gru'>. twardego

przewidzianą krowę 15 kwintali buraków pastewnych lub brukwi, lub za obopólną zgodą 4 ary roli drzewa = 2,5 kwintalom węgla.

Wałki ponad 12 cm. uważa się za szczapy.

uprawionej i nadającej się pod okopowe oraz sło­

1 metr pieńków łupanych

1,5 kwintalom

mę jarą i sieczkę na paszę.

Gdzie niema pastwiska, ani zielonei paszy, wę,gla,

wydaje się inną. W powiatach, gdzie było w zwy1 metr pieńków z głową = 2 kwintalom wę­

czaju wydawanie siana, zwyczaj ten pozostaje na- gla,

1 kupka gałęzi 2 kI. 2 X 2 X 2.5 = 2 kwintadal.

Deputatnik, który umówił się, że nie będzie lom węgla,

1000 cegiełek torfu prasowanego

3,5 kwintrzymać krowy, lub o ile mu krowa padła, a odszkodowania mu nie przyznano, pobiera 2 litry tala węgla.

1000 cegiełek torfunieprasowanego = 2,5

mleka tłustego i 3 litry mleka odtłuszczonego.

Gdzie mleka dać nie można, płaci pracodawca za kwintala węgla,

1 kwintal normalnego suchego torfu prasowa2 litry mleka pełnego i 3 litry mleka odtłuszczo­

nego taką cenę, jaką płaci naj,bliższa mleczarnia nego = Yt kwintala węgla,

1,5 kwintala nienormalnie suchego torfu nieproducentowi, lub wynagrodzenie, przewidziane

prasowanego = Yt kwintala węgla.

w budżecie w każdym . kwartale.

Co do drzewa, to pracownik powinien otrzyW majątkach, gdzie istnieje dotychczas zwyczaj trzymania więcej, niż jednej lm-owy. zwyczaj -mać 6 mtr. szczapów lub waŁków. W majątkach.

ten pozostaje nadal. Kto nie ma krowy, może trzy- gdzie drzewa szczapowego w dostatecznej ilości

mać dwie kozy dójki i 2 koźlęta na tych samych

dostać nie można, wydaje się cona;mniei 4 mtr.

warunkach. W razie, jeżeli depdtatnilk umówił szczapowego drzewa lub wałków i cona~mniej 10

się, że będzie trzymać tylko jedną kozę i jedno

kwintali węgla i reszta opału wedle powyższej takoźlę, otrzymywać on będzie jako ekwiwalent

beli.

l litr mleka pełnego i 1,5 litra mleka odtłuszczo­

Gałęzie wydawać można do 31 lipca włącż­

nego oraz połowę pastewnych buraków, względnie nie. Chróstu nie zalicza się do gałęzi.

U wag a I: O ile pomiędzy pracodawcą a

roli.

Ściółkę dostarcza pracodawca w tei ilości i

pracownikiem wynikną na podstawie jCllkości torfu

gatunku, jak dla inwentarza dominialnego. Nawóz . nieporozumienia, mogą delegować terytorialne

"irganizacje po jednym przedstawicielu. celem roznależy do pracodawcy.

strzygnięcia sporu. Opał wydaje się co ;pół roku,

b) Województwo Pomorskie.

a conajmniej na kwartał zgóry.

Każdy deputatnik ma prawo trzymać krowę,

U wag a II: Do drzew twa'l'dych zalicza

a przy trzech zaciężnikach - dwie krowy. Gdy- się: dąb, buk, grab, akację, klon, wiąz, modrzew,

by na trzeciego zaciężnika w myśl umowy depu- brzozę i olszę.

łatnik nie trzymał krowy, otrzymuje l litr mleka

§ 24.

pełne~o i l litr mleka odtłuszczoneJ!o dziennie.

Mieszkanie.

Pracodawca zobowiązany iest dla każdej krowy wy·dzielić W)'IStarczającą paszę, a gdyby pastwiMieszkanie pracowni'ka musi składać się cosko nie było odpowiednie, stosowną ilość paszy najmniej z jednej izby z podłogą drewnianą, oraz

na każdą krowę, a mianowicie: w zimie 15 kwin- komory.

tali buraków pastewnych lub brukwi. słomy (paIzby winny być wytynkowane, a conajmniej

szy) i sieczki. Siano, o ile możności, wydawać się dokładnie wylepione, ze szczelnemi drzwiami i

będzie podług lokalnych stosunków, jak dotychoknami na zawia-sach.

czas.

W oknach ma,ją być całe szyby; w razie stłu­

Tam, gdzie brak pastwiska i zielonei paszy, czenia szyby pracownitk jest obowiązany wstawić

wydaje się 7,5 kg. kiszonych liści lub 7,5 kJ!. ,kiszo- ją w ciągu dwóch tygodni. Wap.na do bielenia

nych wytłoków, albo % kg. suchych wytłoków, dostarcza pracodawca dwa razy do roku w ogólnej

albo wreszcie 15 Hhrów wywaru na sztU!kę dzien- ilości 15 kg. na mieszkanie. Podłogi mają być ponie z wystarczającą ilością sieczki.

łożone.

Gdzie zimową porą W)"daje się paszę w poPiece mają być doprowadzone do porządku

staci liści, wywaru lub wytłoków, tam odpada sto- przed 1 listopada 1930 r. Mieszkania mają być

sowna ilość ćwikły lub brukwi.

ze szczelnym dachem; tam, g,d zie dachy są popsuOkopowizny, które wydaje się w zimie na te, muszą być naprawione w cią~u miesięcy letkaż.dą krowę, można za obopólną z~odą zamienić

nich. W majątkach, gdzie woda zacieka do piwnic

na 4 ary roli, zdatnej pod okopowiznę . Słomę na i mieszkań pracowników, winny być one zabezpiepodściółkę pod krowy i do użytku domowego daczone w ciągu lata od wody napływowe;.

je się podług potrzeby. Nawóz należy do pracoPracodawcy winni dbać, aby otoczenie mieszdawcy.

kań pracowników było hygieniczne. Obowiązuje

Prawo trzymania przychówku służy tym, 'któ- wybrukowanie dostępu do studzien, oraz zastąpie­

.rym było dotychczas dozwolone. Jeżeli deputatnie zgniłych cembrzyn nowemi, lub też zapewnienik umówił się, że nie będzie hrzymać krowy, lub nie pracownikom w inny sposób zdrowei i czystej

jeżeli mu krowa padła, a odszkodowania za nią

wody do picia.

mu nie przyznano, otrzymuje dziennie 2 litry mleZbiomiki na nawóz nie mo~ą znajdować się

ka tłustego i 2 litry mleka odciąganeJ!o, albo w w bliższej odległości, aniżeli 20 metrów od mieszmiejsce tegoż - g,d yby udzielone być nie mogło­ kań służbowych. Pracownicy mają składać nawóz

cenę mleka, 1aką producent dostaje.

ze swoich chlewów w przeznaczonem na to miejscu. W pobliżu mieszkań ma1ą znaidować się zaDla województwa poznańsWego i pomorskiego.

Ordynariusze, którzy utrzymują kontraktowo słonięte ustępy w dostatec:zmej ilości, które pratylko jedną krowę, otrzymują podczas suchego cownicy obowiązani są utrzymywać w porządku

i czystości. Gdzie jest odpowiednie pomieszczestania kTowy 90 litrów pełnego mleka rocznie.

W majątkach, które mleka na sprzedaż nie nie w dotychczasowych budynkach, jak również

przy mieszkaniach nowobudowanych powinna być

posiadają, wzamian mleka może być wypłacany

urządzona łaźni.a.

równoważnik w gotówce podług cen mieiscowych.

W innych majątkach, o ile tylko istnieje moU wag a I: Jako okres zimowy uważa się

żliwość,

pracodawcy są obowiązani do urządzenia

czas od spędzenia krów z pastwiska do wypędze­

kąpieli.

nia tychże na pastwisko.

Pożądane jest, aby pracodawcy, marjący w folU wag a II: Do p!lJSzy, wydawanej w postawMku

elektryczność, wprowadzili ją do mieszkań

ci okopowych dla krów, nie może mieć pretensji

nowo sprowadzony pracownik w początku roku pracowników. Koszta prądu płaci pracownik.

Pracownicy są obowiązani utrzymywać mieszsłużbowego, natomiast odchodzącemu w końcu rokanie

w porządku; trzymanie inwentarza w mieszku służbowego pracownikowi nie może być ta pakaniu jest stanowczo wzhronione.

sza potrącona.

Sublokatorów nie wolno przyjmować bez zgo§ 22.

dy

pracodawcy,

któremu pny J!odzeniu ma być

Pracownik ma prawo trzymać dowolną ilość

zameLdowany

skład rodziny pracownika.

trzody chlewnej w granicach istniejącego pomieszczenia w chlewach czeladnich. Trzymanie

§ 25.

kur .j est dozwolone. Trzymanie zaś gęsi, kaczek,

Pomieszczenie dla mwentarUlt okopowych i opału.

gołębi, królików i t. p. zależy od obopólnej umoPracownik otrzymuje pomieszczenie na ziemwy.

U wag a: Ponadto w województwie pomor- niaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej czeskiem w majątkach, w których dotychczas był ladnej oborze lub w specialnie przeznaczonym na

zwyczaj trzymania owiec, pozostaje nadal, o ile to budynku oraz pomieszczenie dla dwóch sztuk

nie był on uważany jako ekwiwalent za zniżkę de- trzody chlewnej i pomieszczenie na opał.

Słomę dla sienników, przykrywanie ziemniaputatu.

§ 23.

ków i podściółkę wydaje się w miarę możności i

potrzeby.

Opal.

§ 26.

Jako normę opału ustanawia się: 35 kwintali

Wdowy i emeryci.

węgla, z wyjątkiem miału, pospółki i grysiku, pod

warunkiem, że dozwolona jest następująca wyW dowy i emeryci oraz wdowy z małoletnie­

miana

mi dziećmi otrzymują zapomogę w naturaljach

każdej

=

=

=

wedle umowy, ustanowionej przez obszar dworski

lub Wydział Powiatowy.

Wdowy z jednym zaciężnikiem otrzymują conajmniej jedną czwartą część deputatu ręczniaka.

W dowy z dwoma zaciężnikami otrzymuj~

jedną trzecią część deputatu.

Wdowy; które chodzą do pracy w myśl § 19

oraz posyłają stały zaciąg do pracy, mają prawo

trzymania krowy na warunkach § 21. W razie

nie trzymania krowy upadają wszelkie odszkodowania. Jeżeli wdowa ma trzech zaciężników, z

których jeden odpowiada warunkom IV kategorji

zaciężników, pobiera tenże deputat i zasłu~i ręcz­

niaka. Osobne świadczenia dla wdowy w takim

razie upadają.

Dalsi zaciężnicy pobieraią deputat i dniówkę

odnośnej kategorii zaciężników.

Ochronki.

w poszczegó1nych ma-

Zakładanie oCMonek

jątkach zaleca się.

§ 27.

U r I O P y.

Pracownik otrzymuje w przeciąJ!u roiku 10 dni

urlopu w dni nieświąteczne bez potrącenia świad­

czeń i pensji. WybÓ'l' dni urlopu odbywa się w porozumieniu z pracodawcą z wyjątkiem wyjazdów,

spowodowanych piśmiennem wezwaniem związ­

ków zawodowych. W tych bowiem wypadkach

winien zgodzić się na zaproponowany dzień urlopu dla jednego robotnika danej majętności tego

sameJ!o dnia.

W czasie pilnych robót, jak zasiewy, żniwa,

sianokosy i kopanie - urlopy mogą być udzielone

w wypadkach tylko wyjątkowo pilnych. Wyjazdy

wskutek wezwania urzędów państwowych nie są

wliczane do urlopów. O ile pracodawca zgadza

się na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejmują jedno święto, dzień ten liczy się za dzień

urlopu. Poza tem odchodzącemu robotni.kowi należy się 6 dni wolnych na wy.szukanie pracy.

§ 28.

Strawne.

Pracownikowi, wysłanemu w droJ!ę, należy

się, tytułem strawnego za całą dobę 2,50 zł, za

obiad 1,20 zł, za kolaqę 80 groszy.

Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie pociąga

za sobą wypłaty .strawnego. W drodze ~odziny

pracy nie obowiązują.

§ 29.

F1IJ'D18Ilki.

Pracownicy otrzymują

1) zbiorową furmankę do jednego z nClltblitszych młynów i z młyna j

2) do zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folwarku;

3) po -księdza, z chrztem, ślubem i pogrzebem.

Deputatnikowi, jadącemu wysyłaną w interesie pracowników furmanką w dni powszednie, czy

też świąteczne, nie należy się żadne dodatkowe

wynagrodzenie, jak też za kolejne wyjazdy w dni

świąteczne do kościoła.

Wyjazdy, noszące wyraźny charakter wyjazdów prywatnych pracodawcy poza godzinami pracy, winny być wynagradzane, jako praca poza godzinami słuŻibowemi. a więc

o 50 procent, a w dni świąteczne o 100 proc. wyżej.

U wag a: Pracownikowi, jadącemu po lekarza lub akuszerkę poza czasem pracy zwraca

pracodawca 20 procent sumy, uzyskanej od Kasy

Chorych za furmankę. Pracodawca daje raz na

miesiąc (w niedzielę i święta) starym i ułomnym

ludziom wóz zbiorowy do kościoła i z powrotem

ponad odległość 3 klm., lecz tylko na główne nabożeństwo.

§ 30.

Obowiązek pracodawców wzl!lędem Państwo­

wych Urzędów Pośrednictwa Pracy.

Wszyscy pracodawcy obowiązani są zawiadomić do dnia 15 marca 1931 r. odnośne Urzędy

Pośrednictwa Pracy zarówno o każdem wypowiedzeniu miejsca robotnikowi rolnemu, ~ako teź

okażdem woLnem miejscu.

CZĘść

n.

Dozorcy, rzemieślnicy i wykwalifikowani

pracownicy.

§ 1.

Część nlDlersza dotyczy z jednei strony

wszystkich pracodawców rolnych, z dru~iej zaś

strony: kowali, stelmachów, stolarzy, ślusarzy.

mechaników, szoferów folwarcznych, ogrodników,

chmielarzy, rybaków i t. p. stałych kwalifikowanych robotników, zatrudnionych w gospodar.

stwach rolnych.

§ 2.

Obowiązują następuiące §§ części t -szej ni..

niejszego orzeczenia, ustalaiącel!o warunki pracy

i pł.acy dla ordynariuszy: 2, 3, S, 6, 7, 9, 12, 14,

21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29 i 30 oraz 2-gi ust~

§ 15.

MONITOR POLSKI. -

§§ 9 i 12 części I niniejsze20 orzeczenia, ustalającego war unki pracy i płacy dla ordynarjuszy,

nie tyczą się ogrodników, chmielarzy, rybaków

i t. p. pracowników, charakter zai ęcia których

powoduje konieczność wykonywania pewnych

czynności 'poza ustalonym czasem pracy dziennej.

.

§ 3.

§ 2 czę ści I niniejszego orzeczenia, ustalaią­

cego warunki pracy i pła cy dla ordynariuszy, obowiązuje

z wyj ą tkiem terminu rozpoczęcia roku

służbowego, który to termin uzależnia się od istniejących zwyczajów, stosownie do danel!o fachu,

nie dotyczy jednak kowali, .ste1ma-chów i wło­

darzy.

U w ag a: Dla kowali, stelmachów i włoda­

rzy kończy się rok słu:<.bowy w roku 1930, z terminem zastrzeżonym w indywidualne; umowie.

Nowa zawarta umowa nie może przekraczać terminu dnia 31 marca 1931 r.

§ 4.

a) Województwo Poznańskie.

Włodarze i stangreci, oraz kwalifikowani

owczarze otrzymują ord y narję we dłul! obopólnej

umowy, pensję zaś roczną, równającą się nie

mniej, jak 198 zł.

.

Poza tem kwalifikowani owczarze otrzymują

2 braki za zwrotem skóry. Tant i emę daje się następującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchowanego (odsa dzonego jagnięcia) 0,50 zł, od barana sprzedanego do chowu 2 zł i od dorosłych

owiec za każde 50 sztuk % kI wełny.

Kowale i kołodzieje z egzaminem mistrza

albo też czeladnika z co najmniej lO-letnią praktyką, wliczając 3 lata nauki, otrzymują minimum,

t. j. miesięcznie zł 20 pensji.

Za używanie własnych narzędzi - rkwartalnie 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bezpłat­

nie, również świderki dla kowali, które stanowią

własność pracodawcy.

De,: mtat pozostaje, jak dotychczas, ,jednakże

nie mnie;, jak 20 kwintali zboża. W miejscowościach, gdzie w roku 1919 rzemieślnicy trzymali

2 krowy, zwyczaj ten pozostaje nadal.

\'1/ razie nietrzymania drugiej krowy, pobiera

rzemie ślnik takie odszkodowanie,jalkie w tym

wY'Padku przys ługuje oll"d ynarjuszowi, mającemu

3-ch zacię żn ików, lecz tylko wtenczas, gdy przez

cały rok drugiei krowy nie trzyma.

Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobierają zasługi i ordynarię podług obopólnej umowy, jednak

nie mniej, jak dotychczas .. Płace uczni normuje się

na podstawie płacy i deputatu dla zaciężnilków.

Pobory dla czeladników pozosbwia się do

obopólnej umowy, lub unormowania na zasadzie

płacy powiatowo - mieiskiej.

Wynagrodzenie za obsługiwanie maszyn przy

młóceniu i orce pozostawia się obopólnemu porozumieniu.

bl Województwo Pomorskie.

W Województwie Pomorskiem kowale, koło­

dzieje, cieśle, murarze i siodlarze, którzy złożyli

egzamin i mają 5 - le t nią pr aktykę za sobą, otrzymaj ą zapłatę w gotówce łączn ie z odszkodowaniem za użycie własnych narzędzi zł 30 miesięcz­

nie, a w powiatach gniewskim i tczewskim otrzymają ponadto rocznie zł 36, zaś w powiecie starogal'1dzkim zł 18 ; deputat dla rzemieślników wynosi 16,5 kwinta li zboża.

Pilniki dostarcza pracodawca, jako też i świ­

derki dla kowali, które stanowią własność pracodawcy.

Dozorcy rolni, jako to: włodarze i karbowi

otrzymuią ordynarję

jak rzemieślnicy, a pensję

co najnmiej o 25 procent wyższą od pens;i ordynarjusza.

Uczniowie otrzymują deputat i J!otówkę podług lat, jak zaciężrucy. Pobory czeladników pozostawia się do unormowania na zasadzie płacy

powiatowo - miejskiej, lub według obopólnej

umowy.

Kwalifikowani ow-czarze l zonaci pomocnicy

otrzymują ordynarję nie mniejszą, jak ręczniacy.

Wynagrodzenie w gotówce wynosi 216 zł rocznie.

Tantjema od sprzedaży podlega obopólnej umowie, wynosi jednak nie mniej, niż l procent ceny

Bprzedaży. Określenie tantjemy od odchowanego

jagnięcia i innych pozostawia się indywidualnej

umowie.

Wyna,g rodzenie roczne ogrodników nie może

być inne, jak przeciętne roczne wynaJ!rodzenie

rzemieślników z dodatkiem tantiemy według obopólnej umowy. Uczniowie ogrodnicy otrzymają

wynagrodzenie tak w naturze, jak i w I!otówce

odpowiedniej kategorji szarwarków (zacię~ni­

ków).

Pasterze otrzymują pensję zł 162 i deputat

jak fornale i od każdego cielęcia, odchowanego

do 10 tygodni 25 groszy, od sprzedaży dorosłej

sztuki zł 1,00.

CZĘść III.

Chałupnicy.

§ 1.

al Województwo Poznańskie.

Chałupnicy, którzy obowiązują się kontraktem

Da cały rok, licząc rok 300 dni roboczych, otrzymują rocznie deputatu

:'-.::.--

..iiiiiiiiiiiiiiiiil~IIiiiiiirri

Dnia 9 stycznia 1930 r.

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

}" l~w ;n!1l la grochu,

: ~ kwintala pszenicy,

y" h <!k ~ara roh p ud ziemniaki,.

na tych samych warunkach, co ordynar ju '>~ danego

majątku, z tem zastrzeżeniem, że wzamian za X

hektara roli można dać 30 kwintali ziemniaków.

Dale j otrzymuje chałupnik 2 wolne furmanki do

zwiezienia opału w odległoś ci 10 klm. Je~eli niema

możliwości nabycia drzewa w odległOŚCI 10 klm.,

uwzględnia się furmanki

od rana do wieczor~,

z wyjątkiem czasu zasiewów i żniw. Zaleca Się

pracodawcom, którzy sprzedają torf lub drzewo,

by przy sprzedaży uwzględniali w pierwszej mierze chałupników.

Dzienna zapłaŁa wynosi w miesiącach zimowych 2,25 zł, w miesiącach letnich 3,50. zł. Dziewczęta i chłopcy chałupników otrzymu1ą deputat,

jak zacięż nicy odnośnej kategorji, a zapłatę w gotówce I) 10 groszy więcej. Za obopólną umową

deputat można przeliczyć na gotówkę.

b) Województwo Pomorskie.

Wolnym robotnikiem jest ten, który ~ię. wyraźnie jako taki na cały rok do pracy zgodzlł l ktory nie zajmuje mieszkania u pracodawcy.

.

Żonaci i nieżonaci parobcy ponad lat 21, zdolm

do wszelkiej pracy, tj. do kosy - otrzymują za

każdy dzień pracy prócz gotówki

2 kg. żyta,

% kg. jęczmienia,

X kg. pszenicy,

y. kg. grochu - oraz rocznie

18 kwintali węgla,

6 kwintali słomy,

15 kwitali kartofli i

3 / 8 hektara roli na tych samych warunkach, jak

ordynarjusz danego maj ątku, z tem. zast;zeż enie~,

że za Y. ha roli można dać 30 kwmtah kartofli.

Wszelka obróbka rolna i zwiezienie świadczeń należy do pracodawcy.

Dzienna zapłata wynosi w mie siącach zimowych zł 1,50, a w miesiącach letni~~ - zł 2 , 5~.

Dziewczęta i chłopcy w olnego robotmka otrzymują

deputat, jak zaciężnicy odnoś nej ka tegorji, a zapłatę w gotówce o 10 groszy więcej; za obop ólną

umową można deputat przeliczyć na gotówkę.

§ 2.

W Województwach Poznańskiem i Pomorskiem robotnikom zgodzonym na cały rok, mieszkającym w służbowych mieszkaniach i mającym

krowę na dworskiej oborze na tych samych warunkach, co ordynarjusz, potrąca się od zarobku chałupnika, wzg'lędnie wolnego robotnika 3 kwintale

żyta rocznie za utrzymanie krowy i mieszkanie, w

tem wartość mieszkania ustanawia się na y. kwintala żyta.

U wag a

L Pracodawcy winni zatrudniać

chałupników (robotników wolnych), ci zaś mają

obowiązek przychodzenia do pracy przez cały rok.

Wyjątki od tej reguły są dozwolone za poprzedniem porozumieniem się z pracodawcą.

U wag a II. Prócz powyższeg o obowi ą zują

następujące paragrafy części I niniej szego orzeczenia, ustalającej warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 13, 14, 27 i 28.

CZĘŚĆ

IV.

Zaciężnicy.

(§ 7 części I niniejszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy).

§ 1.

Zasady 02ólne.

Część DlDlejsza dotyczy z

jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

strony wszystkich zaciężników.

§ 2.

Obowiązują następujące paragrafy części I

niniejszego orzeczenia, ustalaj ącego warunki pracy

i płacy dla ordynarjuszy: 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10 (jedynien o nawozach sztucznych), 12, 13 i 14.

§ 3.

Na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są obowiązani do pracy poza czasem, okre ś lonym w § 9 części I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy, lecz za osobnem wynagrodzeniem po

cenach za godzinę o 50 proc. wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w naturaljach, jak w gotówce. Samowolne opuszczenie roboty podczas

godzin pracy, jak i samowolne spóźnianie się do

pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia

w stosunku procentowym., jaik przy nadgodzinach.

Praca w dni świąteczne może być wykonana li

tylko za obo p ólną z g odą i za wynagrodzeni em po

cenach za godzinę o 100 proc. wy ż sz y ch od normalnego wynagrodzenia tak w naturaljach, jak w

gotówce.

§ 4.

Indywidualne umowy zawiera

pracodawca

bezpot rednio z zaciężnikarni, lub też, o ile idzie

o małoletnich, poniżej lat 21, z ich prawnym opiekunem. Z chwilą zawarcia takiej umowy pracodawca jest obowiązany dać stałe codzienne zatrudnienie, a pracownik uczęszczać do pracy. Jeżeli pracodawca nie dostarczy zaciężnikowi pracy,

_____...._ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ __ _ - - -- - -

Nr. 6.

winien mu zapłacić zarówno w gotówce, jak i w naturaljach, jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie jest zobowiązany dostarczyć pracy w

dni ulewne i wyjątkowej niepogody. Pracownikowi zaś za te dni nie potrąca się deputatu i wlicza

się je do obowiązkowych 300 dni pracy. Jeżeli

pracownik opuści pewną ilość dni z powyżej oznaczonego minimum, nie będąc chorym, pracodawca

za każdy dzień niestawienia 'się nie wyda mu

żadnych świadczeń i ponadto potrąci mu dzienną

płacę.

Jeżeli pracownik nie może stawić się do pracy, winien w przeddzień uprzedzić o tem pracodawcę.

O ile otrzyma zgodę pracodawcy, to l"I'

tym wypadku deputatu się nie potrąca. Ci zaciężnicy, którzy zawarli indywidualną umowę z

pracodawcą, pracować mogą poza folwarkiem jedynie za zgodą pracodawcy.

§ 5.

Klasyfikacja i wynagrodzenie J!ołówkowe

zaciężników.

a) Województwo Poznańskie.

Kategorja la, dziewczęta 'i chłopcy od 14-15

lat - według obopólnej umowy.

Kategorja Ib, dziewczęta i chłopcy ~d 15-1.6

lat - w miesiącach letnich zł l, w mieSiącach ZImowych groszy 60 dziennie.

Kategorja IIa, dziewczęta i chłopcy

1.6-18

lat - w miesiącach letnich zł 1,70 - w nueslącach

zimowych zł 1 dziennie.

Kategorja lIb, dziewczęta ponad 18 lat - w

miesiącach letnich zł 2 - w miesiącach zimowych

zł 1.20 dziennie.

Kategorja III, chłopcy od 18 :- .21 lat -:- w

miesiącach letnich zł 2,30 w mieSiącach ZImowych zł 1.50 dziennie.

.

Kategoria IV, chłopcy ponad 21 lat, zdolm do

wszelkiej' pracy i kosy, w miesiącach letnich zł 3,

a w miesiącach zimowych zł 2 dziennie.

U wag a I: Za miesiące letnie uważa się

kwiecień, mai. czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień,

pozostałe miesiące jako zimowe.

.

. .

U wag a II: Powyższa klasyflkacF\_ I. wynagrodzenie stosuj e się do .wszystkich robotmkow

fizycznie normalnie rozwiniętych.

U wag a III: Chłopcy, zatrudnieni jako

fornale, dostają dodatek 1 kwintal żyta.w ~t?sun­

ku rocznym i zapłatę gotówkową co na JmmeJ kategorji III zacięgu. : W niedziele i święta ~a odpa

sanie koni otrzymują połowę płacy gotowkowe)

dziennej, za dyżur

całodzienny całkowitą,

O?

dniówkę.

Wynagrodzenie w naturaliach.

Deputat dla chłopców .i dzie~cząt wszys.tkic~

kategoryj, wynoszący 3 kwmtale zyta, 10 kW1JIltali

ziemniaków i 1 metr szczapów.

Zamiana uskutecznia się według norm § 23

częś ci 1 niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

U wag a: Or dynarjusz trzymający trzech

zaci ężników ma prawo trzymania drugiej k~owy.

O ile umówił się bez drugiej krowy, dosta1e 15

kwintali buraków, lub 4 ary roli pod warzywa.

W razie gdy zaciężnik porzuci pracę, o,r dynarjusz

w ciągu 6-ciu tygodni winien skasować dru~ą

krowę; w wypadkach śmierci, kalectwa, ożenku

i wojskowości przedłuża się powyższy termin do

3-ch miesięcy.

U wag a II: O ile pracodawca na trzymanie

krowy przy trzecim zaciężniku z. jakichk<?lwi~k

powodów nie zezwala, lub zwycza1 trzymama me

istnieje, płaci pracodawca odszkodowanie budże­

tem przewidziane i to w ratach miesięcznych.

U wag a III: Trzeci i każdy następny zacięż nik otrzyma % kwintala pszenicy rocznie poza

deputatem ; tam, gdzie niema w 'd ostatecznej ilości

pszenicy, ~ kwintala żyta.

b)

Kat. la,

Województwo Pomorskie.

dziewczęta i chłopcy od 14 do 15

lat - według obopólnej umowy.

Kat. Ib, dziewczęta i chłopcy od 15 do 16

lat - w miesiącach letnich 70 gr, w miesiącach zimowych 45 groszy.

Kat. IIa, dziewczęta i chłopcy od 16 do 18

lat - w miesiącach letnich 1,10 zł, w miesiącach

zimowych 80 groszy.

Kat. IIb, dziewczęta ponad 18 lat - w miesiącach letnich 1,40 zł, w miesiącach

zimowych

90 groszy dziennie.

Kat. III, chłopcy od 18 do 21 lat - w miesią­

cach letnich 1.70 zł, w miesiącach zimowych 1,10 zł

dziennie.

Kat. IV, chłopcy ponad 21 lat, zdolni do

wszelkie j pracy i do kosy, w miesi ącąch letnich

250 zł a w mies iącach zimowych 1,50 zł dziennie.

, U ~ a ~ a l. II i III tak samo, jak dla Województwa Poznańskie go odnośnego ustępu.

'W ynagrodzenie w naturaliach.

deputat VI

stosunku rocznym za 300 dni roboczych

od 14 - 16 lat

3 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

% kwintala grochu,

Zacięż nicy otrzymają następujący

MONITOR POLSKI. -

Nr. 6.

15 kwintali kartofli lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintala węgla,

ponad 16 lat

4 kwintale żyta,

1 kwintal jęczmienia,

y. kwintala grochu,

15 kwintali ziemniaków lub 0,125 ha roli,

2,5 kwintala węgla.

Uwaga I: W majątkach, które nie sieją

grochu i pszenicy, całą ilość zboża wydaie się w

życie.

U wag a II: Ordynarjusz, trzyma jący trzech

zaciężników, ma prawo trzymania drugiej krowy.

O ile się umówił bez drugiej krowy, dosta;e 1 litr

mleka pełnego i 1 litr mleka odciąganego dziennie

za wszystkie dni robocze zaciężnika. W razie, gdy

trzeci zacięb.ik porzuci pracę, ordynar:j usz w fI zeciągu 6 tygodni winien skasować drw!ą kI owę.

W wypadkach śmierci, kalectwa, ożenku i wojskowości przedłuża się powyższy termin do 3 miesięcy.

U wag a III: Jak uwaga II dla Województwa Poznańskiego odnośnego ustępu.

§ 6.

Wynagrodzenie dla dojarek.

Jako zapłatę za udój pobierać bl(dą

a) dziewczęta dziennie 1 proc. od I ~eny ~l-rze­

daży w najbliższej mleczarni, il'Jści mleka wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie, lub jego

ekwiwalent po tej samej cenie;

b) kobiety dziennie 2 proc. od ceny sprzedaży

w najbliższej mleczarni ilości mleka wydC'jonego,

prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego ekwiwalent po tej samej cenie.

Czas udojów wyznacza pracodawca.

Dojarka obowiązana jest doić bez przerwy

cały miesiąc.

Dziewczyny ponad 16 lat mogą być utrudniane przy doju, o ile są ()dpowied:lio silne.

CZĘŚĆ V.

Robotnicy sezonowi.

§ 1.

Część mme)sza dotyczy z jednej strony

wszystkich pracowników rolnych, z drugiej zaś

strony robotników sezonowych.

§ 2.

Jako robotników sezonowych uważa się tych

pracowników, którzy się zobowiązują kontraktowo

do robót rolnych w sezonie od dnia ich zakontraktowania aż do ukończenia wszystkich robót rolnych, względnie wszystkich wykopków i którzy

mieszkają u pracodawców we wspólnych koszarach dla sezonowych (dla miejscowych robotników

sezonowych, patrz § 11). Za obopólną indywidualną umową można robotników i robotnice sezonowe zatrudniać przez całą zimę. Zwolnienie

robotnika może nastąpić tylko za poprzedniem

14-dniowem wypowiedzeniem.

Czas pracy.

§ 3.

Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest

przewidziany w § 9 części I-ej niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla

ord ynar juszy.

W ynagrodzenie i książki zarobkowe.

§ 4.

Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym

co miesiąc przez pracodawcę lub przez upoważnio­

nego do tego urzędnika. Zastaw (kaucja) odciąga

się w pierwszych trzech miesiącach od każdej wypłaty w wysokości 1/3 przypadającego zarobku

gotówkowe~o.

Pracodawca jest zobowiązany

dostarczy~

robotnikowi książeczkę zarobkową, w

której zapisuje wszystkie wypłacone lub zatrzymane pieniądze. Ksi ążeczka zarobkowa winna być

przynajmnie j na 1 dzień przed każdą wypłatą odnośnemu robotnikowi ' doręczona.

.

każdemu

Klasyfikacja i zarobek gotówkowy robotnik6w

miejscowych i zamiejscowych.

§ 5.

Zarobek dzienny (oprócz deputatu) wynosi

.

Kategorja I - dziewczęta i chłopcy od lat 16

do 18 - 1,75 zł dziennie.

Kategorja II - dziewczęta ponad lat 18 2.10 zł dziennie.

. Kategorja III - chłopcy od lat 18 do 21, wykonywujący wszeLką pracę męską 2,40 zł

dziennie.

T< .,+p-'n~;'t TV - rnh0tnicy (mężczyźni) ponad

21 lat, zdolni do wszelkiej pracy męskiej i kosy3,10 zł G.zlennle.

Za każdy nieprzepracowany dzień odciąga

się wysokość świadczeń w deputacie.

Deputat robotników pozamiejscowych.

§ 6.

Ordynarję otrzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo

15 kg ziemniaków,

Dnia 9 stycznła 1930 r.

7 litrów mleka zbieranego lub 3,5 litra niezbieranego,

3,5 kg chleba,

1 kg grochu,

y. kg kaszy,

1 kg mąki,

Y& kg soli.

§ 7.

Wymiana na inny gatunek żywności jest dozwolona za obopólnem porozumieniem.

.

Pracodawca dostarcza wspólne mieszkanie,

oddzielnie według płci, wspólne o~nisko do gotowania i prania, wolny opał i światło, dalei inwentarz kuchenny, ;ak garnki do gotowania, miski do

jedzenia, kubki do picia, wiadra do wody, wa,.

nienkę do prania i siekierę do rąbania drzewa ..

Każdy pracownik winien się zaopatrzyć w kołdrę

(derę) i siennik.

Gotowanie strawy powierza pracodawca lub

tegoż zastępca kobiecie przez niego wyznaczonej,

do której również należy uporządkowanie mieszkania i sypialni oraz obieranie potrzebnej ilości

ziemniaków, pranie bielizny dla robotników i odbieranie deputatu dla wszystkich.

Odnośna kohieta winna być zwolniona od

pracy rolnej. Kucharka pobiera płacę i deputat

dziewcząt sezonowych przez wszystkie dni tygodnia także i za niedzielę i święta. Obowiązkiem

kucharki jest wystawić na czas je·dzenie, by robotnicy punktualnie do pracy mogli stanąć. Do

rąbania drzewa na opa) dostarcza pracodawca

kucharce w miarę potrzeby odpowiednią pomoc.

Na 10 do 20 pracowników przypada 1 kucharka.

U wag a dla województwa pomorskiego

W maiątkach, gdzie jest zwyczaJj trzymania akordnika, całkowity deputat pobiera akordnik dla

wszystkich sezonowców.

Kucharka - a gdzie jest zwycza1 trzymania

akordn ~ka akordnik obowiązany jest kwitować

w książce deputatowej otrzymany deputat.

Sprowadzanie robotników.

§ 8.

Koszty podróży do miejsc 'Pracy reguluje

Państwowy Urząd Pośrednictwa P,r acy odnośne­

go powiatu z pracodawcą, któremu dostarcza robotników. Robotnicy, którzy prze·p racowali u jednego pracodawcy cały sezon, otrzymują koszty

podróży do miejsc koncentracyjnych od pracodawcy. Robotników miej'scO\vych sezonowych,

zamieszkałych w powiecie,

odwozi pracodawca

furmanką do miejsca zamieszkania.

Odszkodowanie za narzędzia.

§ 9.

Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracodawca bez odszkodowania ze strony robomików.

W majątkach, gdzie pracodawca nie daie narzę­

dzi, płaci na osobę i sezon dla chłopców - 10 zł,

dla reszty robotników - 5 zł.

Płaca akordowa.

§ 10.

Prace akordowe będą opłacane według zasad części I niniejszego orzeczenia, ustalającego

warunki pracy i płacy ordynaqus'lY.

Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków, buraków etc.) na akord wartości deputatu się nie

odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlicza się deputat za kaŻldy dzień pracy akordowej..

Miejscowi robotnicy sezonowi.

§11.

Miejscowi robotnicy sezonowi, pochodzący

z tegoż województwa i będący na własnym wikcie, pobierają płace w gotówce w myśl § 5 niniejszej części oraz deputat kwartalnie, ,jak następuje

1 kwin tal żyta,

1/S kwintala pszenicy,

Y& kwintala jęczmienia,

1/S kwintala grochu,

1/" kwintala ziemniaków.

y, metra drzewa (szczapów).

§ 12.

W razie stwierdzonej przez lekarza choroby

robotnik pobiera tylko deputat. Pracownik, który otrzymał zasiłelk z Kasy Chorych, obowiązany

jest zwrócić pracodawcy wartość deputatu, wydanego za dni choroby, za które otrzymał zasiłek.

Jeżeli zasiłek ten podejmowany jest przez pracodawcę, potrąca tenże wartość deputatu jak wyżej, nadwyżkę zaś zwraca robotnikowi. O ile zasiłek nie pokrywa wartości deputatu, oblicza się

tylko wysokość odebranego zasiłku. Deputat

otrzymuje chory tak długo, jak znajduje się w koszarach danego majątku.

CZĘść VI.

S z waj c a r z y.

§1.

Zasady ogólne.

Za dojarza zawodowego (szwa;caral uważa

się tego rodzaju mężczyznę, który pracował jeden

rok jako uczeń i trzy lata jako pomocnik u zawo-

5

dowego dojarza i posiada odpowiednie zaświad­

czenie o odbyciu przepisanego czasu nauki j służ­

by w charakterze pomocnika dojarza, podpisane

przez zawodowego dojarza, lub dojarzy, u których pracował , oraz poświadczone mu przez pracodawców, u których w czasie nauki i praktyki

na dojarza był zatrudniony. Zawodowy dojarz

musi się wykazać dOIkładną znajomością zasad

dojenia, żywienia bydła i pielęgnowania go w chorobach i porodach oraz wy<:howu cieląt.

§ 2.

Obowiązki

dojarza.

Doiarz i jego ludzie obejmują pilnowanie

i opiekę nad powierzonem im bydłem i gospodarką mleczną. Do jego obowiązków należy między

innemi odpasanie, dojenie, utrzymanie w czystości bydła oraz czyste i prawidłowe doienie krów.

Dojenie odbywa się dwa do trzech razy dziennie,

po ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennLe.

Zaopatrzenie stajni w wodę, utrzymanie narzędzi

stajennych i koryt w czystości, dowóz, względnie

dostarczanie paszy pozostaje jak dotychczas

(otworzenie zmarzniętych kopców zarządza sam

pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi nawóz codziennie z obory byĆ usunięty i na gnojowisku zrównany. Tam, gdzie do wywożenia mierzwy dostarczono siły pociągowej. , pozostaje ten

zwyczaj nadal. Zaleca się dojarzom używać do

tego sŁadnika. Za uszkodzenie obory, niszczenie

Iłarzędzi stajennych oraz za stratę, powstałą

przez oczywistą winę dojarza,. względnie iego ludzi, dojarz odpowiada osobiście. Mleko należy

ochłodz'ić i w dobrze ochłodzonym stanie odstawić do miejsca na ten cel przeznaczonego. Szwajcar (dojarz) jest odpowiedzialny za to, aby mleko

odesłane zostało w dobrze ochłodzonym i czystym stanie. Za stratę, powstałą przez kwaśnienie

mleka z winy szwajcara, odpowiada tenże. Gdzie

istnieje zwyczaj centryfugowania mleka, m1l1'Si to

dojarz bezwarunkowo wY1konać. Dojarz prowadzi

książkę dziennego udoju oraz tablicę co do pogonienia i ocielenia krów oraz wydajności mleka

pojedyńczej krowy. Dojarz utrzymuje w czystości

w dobrym stanie naczynie do dojenia, konwie,

ewentualnie centryfugi. Jeden do;arz obowiązany

jest doić i pielęgnować 20 krów i 15 ; C1 łowi znv.

Dojarz obowiązany jest praw1dłowo cielęta poić

do 10 tygodni. '

§ 3.

Zapłata.

Dojarz pobiera miesięcznie w gotówce

1) od sztuki krowy dojnej, wołu roboczego,

stadnika rozpłodowego 1,30 zł.

2) od sztuki jałowizny powyżej 10 tygodni do

dojścia do krowy dojnej lub wołu roboczego 80

groszy,

3) za wychowanie zdrowego cielaka do 10

tygodni 80 gr.,

4) od każdego udojonego litra mleka 1 %' od

ceny otrzymanej z mleczarni,

5) za sprzedaż bydła;

a) od każdej dużej, zdrowej sztuki 1 %, conajmniej,

b) od małej sztuki 1 %' conajmniej.

Jeżeli ilość bydła nie odpowiada stosunkowi

20 krów na 15 jałowizny, wiIIlien pracodawca

za każdą nadliczbową jałówkę ' dopłacić dojarzowi

0,65 zł.

Pod kategorję jałowizny podciąga się w tym

wypadku także cielęta w wieku do 10 tygodni mimo, że za cielęta te dojar.z pobiera już osobną zapłatę. .

§ 4.

Dojarz otrzymuje deputat taki sam, jak rzemieślnik z tą różnicą, że ilość ziemniak·ów oblicza

się na 50 kwintali i 12 X hektarów roli. Zmianę

pozostawia się obopólnemu porozumieniu. Tam,

gdzie więcej wydawano, zwyczaj ten pozostaje

nadal.

§ 5.

Mieszkanie.

Dojarz (szwajcar)

wiednie mieszkanie.

winien

otrzymać

odpo-

§ 6.

Opał.

Opał wydaje się według norm części I niniejszego orzeczenia, ustalającego warunki pracy j

płacy dla ordynarjuszy.

§ 7.

Mleko.

Dojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 li·

try mleka odtłuszczonego dziennie.

§ 8.

Deputat dla pomocników.

Pomocnicy, bez różnicy płci, otrzymują za·

ciężnika ponad 16 lat niezależnie od wieku pomocnika, byle wykonał swoje obowiązki przy

udoju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy 20

krów i 15 sztuk jałowizny

1) 4 kwintale żyta,

2) 1 kwintal jęczmienia.,

MONITOR POLSKI. -

Nr. 6.

Dnia 9 stycznia 1930 r.

----------------------------------------------------------------~---------------------------------------------~

3) Y. kwintala grochu,

4) % kwintala pszenicy,

5) 2 Y. kwintala węgla,

6) 15 kwintali ziemniaków,

oraz 7) 2 litry mleka tłustego dziennie.

§ 9.

Uwagi.

Wszystkie narzędzia, z wyjątkiem wideł i ło­

pat, dostarcza pracodawca. Wszelkie inne umowy, zawarte indywidualnie ustnie lub pisemnie,

upadają z chwilą wej$cia w życie niniejszego orzeczenia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczać do

kościoła i otrzymuje w roku urlop, tak jak ręcz­

niacy.

Zwolnionemu dojarzowi przy przeprowadzce

daje pracodawca furmanki do najbliższej stacji

kolejowej.

Książki kontraktowe wydaje się podług zasad części l-ej niniejszego orzeczenia, ustalają·

cego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy.

Spraw Wewnęłrznych, Kierownikiem Ministerstwa Skarbu i Kierownikiem MinitSte1'1Stwa Rolnictwa w sprawach, związanych z położeniem rolnictwa w kraju.

-:0::---

Z Ministerstwa

Spraw Zagranicznych.

Kurs urzędowy 1 grama czystego złota => 5.9244 zł.

Papiery procentowe.

7% L. Z. Państwowego Banku Rolnego 83.25.

8% L. Z. Państw. Banku Rolnego 94,00.

7% L. Z. Banku Gospodarstwa Krajowego 83.25.

7% Obligacje Banku Gospodarstwa Krajowego 83.258% L. Z. Banku Gospodarstwa Krajowegol) 94.00.

8% Oblig. Banku Gosp. Krajowegol) 94,00.

--:)(:--

Papiery procentowe padstwowe.

wiejska (gburska) w województwie Po-

morskiem.

Parobcy i dziewczęta, którzy są obowiązani

do pracy w polu i stajni, jak również w gospodarstwie domowem, otrzymują prócz wolnego utrzymania, t. j. mieszkania i życia, wynagrodzenie

1) Chłopcy i dziewczęta od lat 14 do 16 w 6

miesiącach zimowych miesięcznie 20 złotych, a w

6 roiesiącach letnich miesięcznie 30 złotych.

2) Chłopcy i dziewczęta od lat 16 do 18 zimą

miesięcznie 30 złotych, latem miesięcznie 40 zło­

tych.

3) Dziewczęta ponad lat 18 zimą miesięcznie

35 złotych, latem miesięcznie 45 złotych.

4) Parobcy od lat 18 do 21 zimą miesięcznie

40 złotych, latem miesięcznie 50 zł.

5) Parobcy ponad lat 21 zimą miesięcznie 50

złotych, latem miesięcznie 60 złotych.

Dziewczęta, które krów nie doją, otrzymują

miesięcznie o 3 zł mniej.

Orzeczenie niniejsze obowiązuje na tererue

województw: Poznańskiego i Pomorskiego od

dnia 1 kwietnia 1930 roku do dnia 31 marca 1931

roku.

Działo się w Warszawie, dnia 27 grudnia 1929 r.

Przedstawiciel Ministerstwa Pracy i Opieki

Z Ministerstwa

Spraw Wojskowych.

W szelkie podania i prośby, odnoszące się do

kandydatów, względnie uczniów szkół pchor.

piech. zawodowych. szkół pchor. rez. piech., korpusów kadetów, oraz szkoły podoficerskiej dla

małoletnich w Koninie należy kierować wprost

do odnośnych szkół.

Podania i prośby w tych sprawach, skierowane bezpośrednio do Dep. Piechoty Min. Spraw

W ojsk., od dnia 1 stycznia 1930 r. pozostaną bez

odpowiedzi.

CEOUł.A URZĘDOWA

Giełdy Pieniężnej

Z Prezydjum Rady Ministrów.

W dniu 8 .b. m. w godzinach popołudniowych

P. Prezes Rady Ministrów proł. Bartel odbył dłuż­

szą konferencję z Ministrami Przemysłu i Handlu,

-49.0~.

4ł't Tow. Kred. IDo Warszawy

4850-48.75.

5% Tow. Kredyt. m. Warszawy 52.50-52.75.

E1 Tow. Kred. m. Warszawy 68.00-68.25.

10% Tow. Kred. m. Lublina 73.00.

SS Tow. Kred. m. Łodzi 62,50.

ObligacJe.

6% Po:!:. Konwers. IDo Warszawy 1926 r. 52,50.

Akcje notowane w złotych za 1 akcję.

Bank Dyskontowy Warszawski 124.00. Bank Polski

176.00-176.50-176.00, Bank Zw. Sp. Zarobk. w Poznaniu seria ce 78.50. Zjedn. Fabr. Port. Cem. "Firley·

I-III em. 38.00. Przem. Z. M. "Lilpop. Rau i Loewenstein- 37.50. Starachowickie ZaJd. Górnicze e 21.5021,25, L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper l-Ul em. 60.00.

zamienniki obliczeniowe dla papierów warw walutach obcych i dla złotych w złocie

z r. 1924: l dol. = 8.90 zł. 1 funŁ szłerL = 43.40 zł,

100 guld. gd. = 173.50 zł. 100 fr. szw. = 172,00 zł.

100 fr. fr =35.00 zł. 100 fr. zł w zł. z r. 1924=172.00 zł.

e oznacza, :!:e spółka akcyjna posiada akcje uprzywilejowane. nie dopuszczone do obrotów giełdowych.

1) Zgodnie z ustawą monetarną wIg rozporządze­

Dia Prezydenta R:r:pl.. załączonego do rozporządzenia

Min. Skarbu z dn. 23/IV-1924 r. (Dz. Ust. Nr. 57 p oZo

40 z 1924 r.). 2) Gwarantowane przez Skarb Państwa.

8) Umarzalne w ciągu 16 i pół lat. 4) Z wyłączeniem

transzy francuskiej. 5) Od akcji 25 złoŁ. I-II em. 6) Od

akcji 100 zlot. 7) Za czas od I.VII. 27 r. do 31.XII 28 r.

B) Od akcji 25 zlot. I-Ilem. 9) Od akcji 100 zł lem.

10) Od akcji I-II em. i 2 zł od III em. U) Od akcji 50 zł.

12) Od akcji dawnej 100 zł. 1lI) Od akcji I-Ul em. 14) Od

akcji lem. lIi) Od akcji dawnej 40 zł.

tościowych

Wal u ty.

Przedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości

Z.».stawne.

Kred. Ziemskiego w Warsz. 49.25-48.75-

Stałe

w \Varszawie

\Notowania w złotych.

(-) M. Banaszkiewicz.

Inwestycyjna 121.00-120.50.

Premjowa 1926 r. ser. n 67.75.

Listy

4ł% Tow.

Gabinet Ministra Spraw Wojskowych komunikuje

Przedstawiciel Ministerstwa Rolnictwa

o

8% L. Z. Tow. Kre po Ziemsko w Warsz. ser. 1924 r. 96.50.

5~ Pożyczka

Nr. 5

DZIAŁ ·NIEURZĘDOWY.

Listy Zastawne i Oblig. w walucie zagraniczneJ.

1e,; Pożyczka Kol.jowa 102.50.

Z dnia • stycznia .930 roku.

(-) Franciszek Paszkiewicz.

w procentach nominału

4'j, Prem. Poź.

Społecznej

(-) J. Gnoiński.

Papiery procentowe w złotych w złocie.

Wczoraj o godz. 11,20 wyjechał do Genewy

na sesję Rady Ligi Narodów P. Minister Spraw

Zagranicznych August Zaleski.

Panu Ministrowi towarzyszą Dyrektor Gabinetu SzumI akowski, Naczelnik Wydziału Ustrojów Międzynarodowych p. Tarnowski i Naczelnik

Wydziału Prasowego p. Chrzanowski. W zastęp­

stwie P. Min. Zaleskiego Kierownictwo M. S. Z.

objął z dniem wczorajszym P. Podswetaarz Stanu

dr. A. Wysocki.

CZĘść VII.

Służba

b) Czeki i wpłaty.

Belgja 124,22-124,53-123.91. Holandja 360.09359.99-358.19, Londyn 43.38-43.49-43,27. New-York

8.888-8.908-8.868. New-York telegr.8.908-8.928-8,888.

Pary t 35.01-35.10-34.92, Praga 26,35-26.33-26.39r

-26,26ł. Sztokholm 239,15-239.75-238.55. Szwajcaria

172.69-173.12-172.26, Wiedeń 125,36-125.67-125.05,

Włochy 46.60-46.72-46.48.

a) BUety bankowe.

Belgi belgijskie -.-, Dinary jugosłowiańskie -.-,

Dolary Stanów Zjednoczonych -.-, Dolary kanadyjskie -.-, Floreny

holenderskie -.-. Franki francuskie -.-, Franki szwajcarskie -.-, Funty angielskie -.-, Funty tureckie -.-, Jeny japodskie -.-. Korony czesko-słowackie -.-. Korony dudskie -.-. Korony nocweskie -.-, Korony szwedzkie

-.-, Lei rumudskie -.-, Liry włoskie -.-, Laty ło­

tewskie -.-. Marki estodskie -.-. Marki fińskie -.-.

Pengo węgierskie -.-, Pesety hiszpańskie -.-. Szylingi

austrjackie -.-.

--:)(:--

E

Zakup ropy brutŁowej,

przez Państwową Fabrykę Olejów

Mineralnych.

Na podstawie art. 3-go Ustawy z dnia

ł maja 1923 r. Dz. U. Rz. P. Nr. 55, poz. 387

oświadcza Państwowa Fabryka Olejów Mineralnych, iż odnośnie do ropy brutŁowej,

wyprodukowanej w miesiącu grudniu 1929,

wykona prawo zakupu następujących marek

tejże ropy

Borysław, Bitków mag ... Dąbrowa". Bitków mag...Fr. Pol. Tow. Górn .... Pasieczna.

Schodnica, Urycz - Pereprostyna, Opaka.

Strzelbice. Rypne. Wańkowa. Harklowa,

Kryg Zielona, Krosno wolna od parafiny.

Krosno parafinowa. Krościenko wolna od

parafiny, Krościenko parafinowa, Zmiennica

Turzepole. Wulka, Iwonicz, Węglówka. Równe Rogi wolna od parafiny, Równe Rogi parafinowa. Patok, Grabownica Humniska. Lipinki, Libusza, Klimkówka, Majdan Rosulna.

Innych gatunków ropy powyższej niewy.

mienionych Państwowa Fabryka Olejów Mineralnych nie zakupuje.

Ponadto podaje Państwowa Fabryka

'Olejów Mineralnych do wiadomości iż zgo.dnie z art. 2-gim powyżej wymienionej ustawy ustalone zostały przez superarbitra Wita

Sulimirskiego przeciętne ceny targowe z miesiąca grudnia 1929 za l wagon a 10.000 kg.

loco zbiorniki Towarzystw magazynowotłoczniowych wzgl. loco cysterna na stacji

nadawczej dla ropy marki

Borysław na zł 1.902, Orów - na zł

1..902. Popiele - na ;;ł 1.902. Schodnica - na

.zł 2.568. Wierzchnia Mraźnica - na zł 1.902,

Urycz - Pereprostyna - na zł 2 187. Rypne

loco Broszniów - na zł 1.997, Słoboda Rungórska - na zł 1.902. Kosmacz - na zł 1.902,

Opaka - na zł 1.902, Paszowa - Da. zł

,

L·

1.807, Bitków - (loco Dąbrowa) - na zł

2.758. Bitków (.,Fr. Pol. Tow. GÓrn.) - na

zł 2.482, Pasieczna na zł 2.758. Strzelbice - na zł 1.902, Rajskie - na zł 1.902.

Harklowa - na zł 2.225, Kryg Zielona - na

zł 1.997. Kryg Czarna - na zł 1.617, Szym·

bark - na zł 1.940, Krosno (wolna od para·

finy) - na zł 2.035, Krosno (parafinowa) na zł 1.807, Krościenko (wolna 00 parafiny) - na zł 2.035, Krościenko (parafinowa) - na zł 1.807, Lodyna - na zł 1.902,

Hołowiecko - na zł 1.902, Zmiennica Turzepole - na zł 1.902, Wulka - na zł 1.902.

Iwonicz - na zł 2.092. Węglówka - na zł

1.902. Równe Rogi (wolna 00 parafiny. - na

zł 1.940, Równe Rogi (parafinowa) Da zł

1.807, Rymanów - na zł 1.769, Wańkowa 1.902, Potok - na zł 2.568, Ropienka ad

Dukla - na zł 1.807, Grabownica Humniska - na zł 2.473. Lipinki - na zł 1.902, Libusza - na zł. 1.902. Klimkówka - na zł

2.092, Zagórz - na zł 1.940. Majdan - Ro·

sulna - na zł 2.244. Klęczany - na zł 3.233.

Stara Wieś - na zł 3.614, Mokre - na zł

2.282.

372-k

"POLMIN"

Państwowa Fabryka Ołejów MiDeralnych.

(-) In:!:. SI. Dażwański.

(-) Dr. Schramm.

•

między dłutniczą firmą .. S. SpiegeI j Syn".

handel sukna we Lwowie, oraz jej jawnych

spólników Sami Spiegla i Wilhelma Spiegla

we Lwowie a ich wierzycielami.

Lwów, dnia 26 listopada 1929 r.

Sąd Okręgowy. Wydział

223-k

vn.

o

Sa 26/29.

W sprawie ugodowe; dłużnika Eisiga

Duba. handlarza Łowa.rów bławaLnych w

Chooorowie. zawartą dnia 4 października

1929 w Sądzie groo.z kim w Chooorowie pomiędzy tym dłużnikiem a tego:!: wierzycielami ugodę zatwierdza się.

215·k

Brzeżany, d.n. 21 grudnia 1929 r.

o

Sa. 39'29

W lIprawie ugodowej dłu:!:nika Mozesa

Barucha Rohatinera, kupca w Kozowie

wskutek cofnięcia wniosku przez dłużnika

zastanawia się postępowanie (§ 56 ust. 1

ord. ugodl.

216-k

Brzdany, do. 21 Itrudnia 1929.

Sąd OkręJ1owy•

o

88

na au-

Sa 177/29

75

Zatwierdza się ugodę zawartą na au·

diencji ugodowej 16 października 1929 r ..

Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23.XII

1927 r. o zapobieganiu upadłości. iż wyrokiem z dnia 30 grudnia 1929 roku postanowił: udzielić firmie .. Towarzystwo Akcyjne

Fabryki Mebli Giętych .. Wojciechów" odro_

czenia wypłat na okres czasu do 30 marca

1930 roku. Sędzią Komisarzem firmy mianować

Sędziego

Hadlowego Stanisława

Breitkopfa. a nadzorcą sądowym adw. Czesława Poznańskiego; wyrokowi nadać rygor

naolychmiastowej wykonalności.

329-k

Q

Sąd Okręgowy.

Sa 43 !~9 i 53'29

Edykty u2otlowe.

Postupowania układowe.

Wydział Handlowo Upadłościowy Sądu

Okręgowego w Warszawie (ul. Miodowa 15)

ogłasza

zgoonie z art. 11 Rozporządzenia

Zatwierdza się ugodę zawartą

djencji 4 czerwca 1929 r. międiy dłużnika­

mi f-mą "Wohl i Ska", fabryka ~rzebieni

,.Keras" i Oskarem vel Ozjaszem Markusem

Wohlem we Lwowie a ich wierzycielami.

Lwów, dnia 30 listopada 1929 r.

Sąd Okręgowy.

219-k

Sąd Okręgowy w Warszawie. Wydział

Handlowo Upadłościowy (ul. Miodowa 15)

ogłasza w myśl art. 29 Rozporządzenia Pre~

zydenta Rzeczypospolitej z dnia 23.XII 1927

r. o zapobieganiu upadłości (Dz. Ustaw

Nr. 3 '1928. poz. 201, iż wyrokiem z dnia 30

grudnia 1929 roku postanowił: postępowa­

nie zapobiegawcze upadłości firmy .. Przemysł Elektrotechniczny Sla.nrey, Spółka Akcyjna". umorzyć.

328-k

·It'

o

.

Wydział Handlowo Upadłościowy Sądu

Okręgowego

w Warszawie (ul. Miodowa 15)

zgodnie z art. 38 Rozporządzenia

Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23Xn

1927 r. o zapobieganiu upadłości, iż decyzją

z dnia 30 grudnia 1929 roku postanowił: zarządzić otwarcie postępowania układowego

firmy .. Sp. Akc . Fab ryki Me'lalowej R. Plewkiewicz" z jej wierzycielami.

332-k

o g łasza

Q

=-

Opłata pocztowa uiszczona ryczałtem.

9 Stycznia 1930 roku.

Warszawa, Czwartek

. Nr. G•

PRENUMERATA

k wart a l n al

w kraju • • • • 15 złotych;

za granicl\ • • • 20 złotych;

MONITOR POLSKI

NUJIler pojedyńczy

20 gcoszy.

Konto pocztowe czekowe

Nr. 730.

DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. ,

W Y C H O D Z I C O D Z I E N N I E Z W Y J Ą T K I E M N l E D Z I E L I S W I Ą T.

Rok XIII.

OGLOSZENIA

Cena za wiern 1 mim. szpalty

redakcyjnej po tekście 60 ~roszy.

Cena za wiersz 1 mim. szpalty

ogłoszeniowej 55 gr.

.

Tabelaryczne i cyfrowe 90 gr.

Drobne ogłoszenia 17 groszy za

wyraz.

Każde ogłoszenie najmniej

1 złoty.

Za terminowy druk ogłoszeil

Wydawnictwo nie odpowiada.

Osobom i firmom prywatnym

kredytu na ogłoszenia i prenumeratę Wydawnictwo nie

udziela.

Dyrekcja Wydawnictwa: Miodowa Nr. 22. Dyrektor przyjmuje od 12 - 2 pp. Dyrekcja otwarta od 9 - 3 pp.

Tel. działu red. 44-05. Tel. działu

handlowego 44-50. Tel. prenumeraty i rachuby 44-42. Tel. eksp. 25-28. Kasa czynna od g. 8 i pół r. do 1 pp., w soboŁy do godz. 12.

TRESć DZIAŁU URZĘDOWEGO

Z a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e l n y c h

Poz. 8. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji

Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1930/31 na

obszarze województw poznańskiego i pomorskiego.

DZIAŁ URZĘDOWY.

o

Zarządzenia Władz Naczelnych.

a

!:o...

8.

ORZECZENIE

Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające

warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok

służbowy 1930/31 na obszarze województw poznańskiego i pomorskie2o.

Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 r.

VI przedmiocie uprawnień Ministra Pracy i Opieki

I

1

I,

I

il

Społecznej do powoływania Nadzwyczajnych Komisyj Rozjemczych do załatwiania zatargów pomiędzy pracodawcami a pracownikami rolnymi

(Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) oraz rozporządze­

nia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 30

listopada 1929 r. ("Monitor Polski" z dnia 4 grudnia 1929 r. Nr. 279, po-z. 647), Nadzwyczajna Komis,ja Rozjemcza w składzie: przewodniczącego

Jana Gnoińskiego, Okręgowe~o Inspektora Pracy, jako przedstawiciela Minrsterstwa Pracy

i Opieki Społecznej; radcy Michała Banaszkiewicza, jako przedstawiciela Ministe!'lStwa Rolnictwa

i sędziego Sądu Okręgowego Franciszka Paszki e. wicza, iako przedstawiciela Ministerstwa Sprawiedliwości, na posiedzeniach odbytych w dn.

18 i 19 grudnia 1929 r. w Toruniu oraz w dniu 27

grudnia 1929 r. w Warszawie, w sprawie ustalenia warunków pracy i płacy robotników rolnych

na rok służbowy 1930/31, w województwach poznańskiem i pomorskiem, po wysłuchaniu opinji

przedstawicieli pracodawców i pracowników rolnych, zważywszy

1) że opinja przedstawicieli pracodawców rolnych, domagająca się zniżenia na rok służbowy

1930(31 wysokości wynagrodzenia robotników 1'01nych, obowiązującego w roku 1929i30, opiera się

na obecnej niskiej koniunkturze rolniczej;

2) że w celu poprawy sytuacii Państwo i organizacje rolnicze przedsięwzięły szereg odpowiednich środkówj

3) że rolnictwo wymaga moż'liwej stałości

warunków swej pracy i że przeto uzale'h1ienie

cen robocizny od czasowych !konjunktur nie jest

wskazanej

4) że z drugiej strony opinia przedstawicieli

pracowników rolnych, domagająca się zwyżki wynagrodzeń robotniczych w stosunku do r. ub., nie

znajduje żadnego uzasadnienia w realnych warunkach gospodarczychj

5) że dotychczasowy tekst zbiorowych norm

pracy wymaga, jak wykazała praktyka, usunięcia

pewnych nie1asności, bądi skoordynowania poszczególnych normj

o r z e kła

CZĘŚĆ L ORDYNARJUSZE.

§ t.

Zasady 02ólne.

Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej strony

wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś

strony pracowników z normalną zdolnością do

pracy: fornali, ręczniaków, stróżów i pastuchów.

U wag a I: Dozorcy rolni z normalną zdolnością do pracy, jak to: polowi, karbowi. włoda­

rze i gumienni, otrzymują wynagrodzenie nie

mniejsze, aniżeli fornale.

U wag a II: Stangretów (forysiów) i t. p.

nie uważa się ?:a fornali, o ile peŁnią stale 000wią2'lki przy koniach cugowych.

U wag a: Książeczki obrachunkowe, złożo­

ne u pracodawcy, nie powinny być dłużej przetrzymywane, niż 10 dni.

U wag a III: Inwalidzi, oraz 'Pobierający

rentę, podlegają osobnej indywidualne1 wnowie.