Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 (DU_2025_435) | PL

Dz.U. 2025 poz. 435 inForce

§ 1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 Open official source

§ 1. W latach 2025–2027 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się „Krajowy program mający na celu

nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków”, który jest określony w załączniku do rozporządzenia.

Dz.U. 2025 poz. 435 inForce

§ 2 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 Open official source

§ 2. Program, o którym mowa w § 1, stosuje się od dnia 1 stycznia 2025 r.

Dz.U. 2025 poz. 435 inForce

§ 3 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 Open official source

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: C. Siekierski

1)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej – rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia

Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

(Dz. U. poz. 2706).

Dz.U. 2025 poz. 435 inForce

Wstęp Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 Open official source

Warszawa, dnia 3 kwietnia 2025 r.

Poz. 435

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1)

z dnia 19 marca 2025 r.

w sprawie wprowadzenia „Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami

pod kątem grypy ptaków” na lata 2025–2027

Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075) zarządza się, co następuje

Dz.U. 2025 poz. 435 inForce

Załącznik do rozporządzenia Poz. 435 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu mającego na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków" na lata 2025-2027 Open official source

Załącznik do rozporządzenia Poz. 435

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Załącznik

rozporządzenia

Ministra

Rolnictwa

z dniado19

marca 2025

r. (Dz.

U.i Rozwoju

Wsi z dnia 19 marca 2025 r. (Dz. U. poz. 435)

poz. …)

„KRAJOWY

PROGRAM MAJĄCY

NA CELU

NADZÓR

ZWIERZĘTAMI

POD KĄTEM

GRYPY PTAKÓW”

„KRAJOWY

PROGRAM

MAJĄCY

NANAD

CELU

NADZÓR NAD

ZWIERZĘTAMI

NA LATA 2025–2027

POD KĄTEM GRYPY PTAKÓW” NA LATA 2025–2027

1. Identyfikacja programu

1.1. Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska

1.2. Choroba: grypa ptaków (Avian influenza) u zwierząt

1.3. „Krajowy program mający na celu nadzór nad zwierzętami pod kątem grypy ptaków”

na lata 2025–2027, zwany dalej „programem”, jest realizowany na podstawie systemu

wczesnego wykrywania zakażenia wirusami grypy ptaków u populacji drobiu

utrzymywanego w warunkach fermowych, u ptaków utrzymywanych w niewoli,

u populacji

dzikich

ptaków

stale

lub

okresowo

bytujących

na

terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej oraz u kotów przebywających w schroniskach, a także nadzoru

opartego na ryzyku występowania grypy ptaków u tych zwierząt.

2. Cele nadzoru

Wysoce zjadliwa grypa ptaków (highly pathogenic avian influenza – HPAI) jest chorobą

zakaźną zwierząt należącą do kategorii A+D+E zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia

wykonawczego Komisji (UE) 2018/1882 z dnia 3 grudnia 2018 r. w sprawie stosowania

niektórych przepisów dotyczących zapobiegania chorobom oraz ich zwalczania do kategorii

chorób umieszczonych w wykazie oraz ustanawiającego wykaz gatunków i grup gatunków,

z którymi wiąże się znaczne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w tym

wykazie (Dz. Urz. UE L 308 z 04.12.2018, str. 21, z późn. zm.), zwanego dalej

„rozporządzeniem 2018/1882”.

Szczegółowy sposób i tryb zwalczania grypy ptaków, w tym HPAI, są określone

w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r.

uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429

w odniesieniu do przepisów dotyczących zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym

w wykazie oraz ich zwalczania (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z późn. zm.).

Zakażenie wirusami nisko zjadliwej grypy ptaków (low pathogenic avian influenza –

LPAI) wywołuje chorobę kategorii D+E wymienioną w załączniku do rozporządzenia

2018/1882.

–2

3–

Poz. 435

Obowiązek prowadzenia badań w kierunku grypy ptaków typu A podtypów H5 i H7, jak

również szczegółowy sposób i tryb zwalczania tej choroby zakaźnej wynikają z przepisów

rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia 2019 r.

uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429

w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu

obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie

i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 211, z późn.

zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 2020/689”.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/1798 z dnia

10 lipca 2023 r. zmieniającego rozporządzenie delegowane (UE) 2020/689 uzupełniające

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad

dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby

w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie i niektórych nowo występujących

chorób (Dz. Urz. UE L 233 z 21.09.2023, str. 24) nadzór nad wysoce zjadliwą grypą ptaków

musi obejmować działania w odniesieniu do zwierząt utrzymywanych i dzikich należących do

gatunków niewymienionych w wykazie, jeżeli sytuacja epidemiologiczna wskazuje, że gatunki

te mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia zwierząt i ludzi.

Z uwagi na stwierdzone w 2023 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przypadki zakażeń

kotów wirusem wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1 zasadne jest objęcie tego

gatunku zwierząt nadzorem epidemiologicznym.

Cele nadzoru nad drobiem, ptakami utrzymywanymi w niewoli i dzikimi ptakami oraz

zwierzętami należącymi do gatunków nieumieszczonych w wykazie są następujące

1) wczesne wykrywanie HPAI u drobiu;

2) wczesne wykrywanie HPAI u dzikich ptaków, w ramach którego przewiduje się

a) wczesne ostrzeganie o możliwym przeniesieniu HPAI na drób, w szczególności jeżeli

wirusy są przenoszone do Unii Europejskiej w wyniku przemieszczeń migracyjnych

dzikich ptaków,

b) ocenę ryzyka rozprzestrzeniania się wirusów po stwierdzeniu HPAI u dzikich ptaków;

3) wykrywanie HPAI u gatunków drobiu, które zasadniczo nie wykazują typowych objawów

klinicznych;

4) wykrywanie krążących wirusów LPAI, które mogą rozprzestrzeniać się między stadami

drobiu, w szczególności na obszarach o wysokim zagęszczeniu zakładów drobiarskich,

z uwagi na ich potencjał mutacji w HPAI, aby

a) zidentyfikować klastry zakażenia wirusami LPAI oraz

–3

4–

Poz. 435

b) monitorować ryzyko rozprzestrzeniania się LPAI przez przemieszczający się drób

i przez przedmioty skażone w niektórych zagrożonych systemach produkcji;

5) wnoszenie wkładu w poszerzanie wiedzy na temat HPAI i LPAI stwarzających potencjalne

ryzyko zoonotyczne;

6) nadzór w odniesieniu do zwierząt utrzymywanych i dzikich należących do gatunków

niewymienionych w wykazie, jeżeli sytuacja epidemiologiczna wskazuje, że gatunki te

mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia zwierząt i ludzi.

3. Czas trwania programu

Okres realizacji programu: lata 2025–2027

4. Opis i wyznaczenie obszarów, na których program ma być realizowany

Program będzie realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie

z obowiązującym podziałem administracyjnym terytorium kraju jest podzielone na

16 województw, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu, 2479 gmin (w tym 302 gminy

miejskie, 718 gmin miejsko-wiejskich i 1459 gmin wiejskich).

Terytorialny zakres działania oraz siedziby powiatowych lekarzy weterynarii są określone

w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia

2004 r. w sprawie terytorialnego zakresu działania oraz siedzib powiatowych i granicznych

lekarzy weterynarii (Dz. U. z 2023 r. poz. 766, z późn. zm.).

5. Identyfikacja obszarów podwyższonego ryzyka wprowadzenia i rozprzestrzeniania

HPAI

Obszary wysokiego ryzyka wystąpienia HPAI

1) województwo lubelskie – powiat lubartowski;

2) województwo lubuskie – powiat gorzowski;

3) województwo łódzkie – powiaty sieradzki i poddębicki;

4) województwo mazowieckie – powiaty: żuromiński, mławski i siedlecki;

5) województwo warmińsko-mazurskie – powiaty iławski i nowomiejski;

6) województwo wielkopolskie – powiaty: kaliski, ostrowski, ostrzeszowski, wolsztyński

i turecki.

Obszary średniego ryzyka wystąpienia HPAI

1) województwo dolnośląskie – powiaty trzebnicki i milicki;

2) województwo kujawsko-pomorskie – powiaty: inowrocławski, chełmiński i lipnowski;

3) województwo lubuskie – powiaty: zielonogórski, międzyrzecki i nowosolski;

–4

5–

Poz. 435

4) województwo mazowieckie – powiaty: gostyniński, płocki i sierpecki;

5) województwo opolskie – powiat kędzierzyńsko-kozielski;

6) województwo pomorskie – powiat kartuski;

7) województwo śląskie – powiaty cieszyński i tarnogórski;

8) województwo warmińsko-mazurskie – powiaty: działdowski, olsztyński i ostródzki;

9) województwo wielkopolskie – powiaty: grodziski, kępiński, szamotulski i kolski.

5.1. Dzikie ptaki

Nadzorem są objęte obszary w pasie nadmorskim oraz obszary wokół naturalnych

i sztucznych zbiorników wodnych i wzdłuż dróg wodnych, a także obszary wskazane jako

miejsca odpoczynku i żerowiska ptaków migrujących, w tym użytki rolne, w szczególności

jeżeli obszary te znajdują się w sąsiedztwie gospodarstw utrzymujących drób.

Jeżeli obecność wirusów wywołujących HPAI została stwierdzona u drobiu lub dzikich

ptaków w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub w państwach trzecich sąsiadujących

z Rzecząpospolitą Polską, przez których terytoria przebiegają szlaki migracyjne dzikich

ptaków, to w takim przypadku uwzględnia się trasy migracji oraz gatunki migrujących dzikich

ptaków. Jeżeli wymaga tego sytuacja epidemiologiczna, nadzór jest uzupełniany przez

działania uświadamiające oraz aktywne poszukiwanie i monitorowanie martwych lub

konających dzikich ptaków, w szczególności ptaków należących do gatunków docelowych

określonych w ust. 13.1.

Ponadto w odniesieniu do powyższych lokalizacji, w szczególności tych, z których ptaki

przemieszczają się podczas sezonowych przelotów migracyjnych, nadzór może obejmować

pobieranie i badanie laboratoryjne próbek pobranych od

1) ptaków schwytanych przez ornitologów np. podczas akcji obrączkowania ptaków;

2) ptaków odstrzelonych, które nie wykazują objawów klinicznych grypy ptaków (tzw.

zdrowych ptaków);

3) ptaków wskaźnikowych.

5.2. Drób

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagęszczenie gospodarstw utrzymujących drób

różnych gatunków jest zróżnicowane. Dominującym utrzymywanym gatunkiem drobiu jest

kura, jednak udział indyków, kaczek i gęsi w populacji drobiu jest znaczny. Gospodarstwa

utrzymujące przepiórki oraz dzikie ptaki utrzymywane w warunkach fermowych stanowią

marginalny udział w produkcji drobiarskiej.

Poz. 435

Liczba gospodarstw komercyjnych utrzymujących drób w warunkach fermowych z podziałem

na województwa*

2500

2000

1500

1000

500

0

* Źródło: Inspekcja Weterynaryjna (2024 r.)

6. Opis sytuacji epidemiologicznej w odniesieniu do choroby przed datą rozpoczęcia

realizacji programu

Pierwsze przypadki wystąpienia w Rzeczypospolitej Polskiej grypy ptaków u dzikich

ptaków odnotowano w 2006 r. Zidentyfikowano wówczas szczep wirusa H5N1. Pierwsze

ogniska grypy ptaków u drobiu stwierdzono w 2007 r.

Dotychczas największą liczbę ognisk HPAI stwierdzono w 2021 r., tj. 403 ogniska HPAI

u drobiu i 98 ognisk HPAI u dzikich ptaków. W sumie w 2021 r. w ogniskach HPAI u drobiu

znajdowało się ponad 14,2 mln sztuk drobiu. W II połowie 2021 r. po raz pierwszy na obszarze

Europy stwierdzono u dzikich ptaków wirusa HPAI, który przetrwał sezon letni, oraz nowe

warianty wirusa, które wraz z migracjami ptaków zostały przeniesione z Azji.

W 2022 r. stwierdzono 68 ognisk HPAI u drobiu, w których znajdowało się ponad 2 mln

ptaków, oraz 41 ognisk HPAI u dzikich ptaków, w tym jedno ognisko HPAI u ptaków

utrzymywanych w niewoli. Zakażenia wirusami HPAI najczęściej występują w okresie od

jesieni do wiosny, co w głównej mierze pokrywa się z sezonem migracji dzikich ptaków.

W 2023 r. stwierdzono 68 ognisk HPAI u drobiu, w których znajdowało się ponad 1,3 mln

ptaków, oraz 141 ognisk HPAI u dzikich ptaków, w tym jedno ognisko HPAI u dzikich ptaków

utrzymywanych w niewoli. Najwięcej ognisk u dzikich ptaków stwierdzano u mew śmieszek

w okresie wiosennym.

–6

7–

Poz. 435

W czerwcu 2023 r. do Inspekcji Weterynaryjnej napływały informacje o stwierdzaniu

grypy u kotów na niepowiązanych epidemiologicznie obszarach na terenie Polski. Badania

zostały przeprowadzone w ośrodkach uniwersyteckich. Próbki pobrane od padłych i chorych

kotów zostały przekazane do Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego

Instytutu Badawczego w Puławach. W 31 próbkach stwierdzono obecność materiału

genetycznego wirusa HPAI podtypu H5N1. Z uwagi na ten fakt oraz zgodnie

z rozporządzeniem 2020/689 koty przebywające w schroniskach dla zwierząt na terenie Polski

zostaną objęte badaniami monitoringowymi w ramach programu.

Liczbę ognisk HPAI stwierdzonych w Polsce w poszczególnych latach u drobiu oraz

u dzikich ptaków przedstawia poniższa tabela.

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie HPAI w Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2006–2023

Rok

Liczba ognisk HPAI

u drobiu

Liczba ognisk HPAI

u dzikich ptaków

2006

0

29

Liczba ognisk HPAI

u ptaków

utrzymywanych

w niewoli

0

2007

9

1

0

2008–2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

0

22

43

0

3

51

403

68

0

5

63

0

5

96

40

141

0

2

1

7. Definicja czynnika chorobotwórczego

Na potrzeby realizacji programu przyjmuje się, że czynnikiem chorobotwórczym

odpowiedzialnym za

1) HPAI jest

a) wirus grypy typu A podtypów H5 i H7 lub dowolny wirus grypy typu A o indeksie

dożylnej zjadliwości (IVPI) wyższym niż 1,2 albo

b) wirus grypy typu A podtypów H5 i H7 z sekwencją licznych aminokwasów

zasadowych obecną w miejscu cięcia cząsteczki hemaglutyniny (HA0) podobny do

wirusa obserwowanego w przypadku innych izolatów HPAI;

2) LPAI jest dowolny wirus grypy typu A podtypów H5 i H7, który nie jest wirusem HPAI.

0

271

364

336

684

174

995

110

129

346

313

246

120

710

1571

405

7098

0

324

0

1

0

Całkowita

liczba

ferm

211

2

49

10

17

3

24

10

4

12

4

0

43

7

Gęś

hodowlana

955

11

230

61

81

16

168

12

134

15

16

65

17

13

37

64

15

Gęś

rzeźna

77

0

35

4

8

0

15

0

3

2

0

3

1

4

2

Kaczka

hodowlana

1014

12

417

75

78

14

179

1

84

12

2

13

35

24

10

39

19

Kaczka

rzeźna

46

2

16

0

1

2

9

1

3

5

0

1

4

0

2

Przepiórka

45

1

0

39

0

1

0

1

3

0

Indyk

hodowlany

1331

49

177

425

92

223

27

12

149

1

28

39

17

6

39

41

Indyk

rzeźny

751

54

113

12

21

7

29

16

250

24

32

41

22

31

19

43

37

Kura

hodowlana

2668

274

534

84

66

70

233

122

361

44

47

176

209

161

47

39

201

Kura

nioska

Dziennik Ustaw

* Źródło: Inspekcja Weterynaryjna (2024 r.)

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Suma

Województwo

Galliformes

przeznaczone

do uwolnienia

do środowiska

naturalnego

Anseriformes

przeznaczone

do uwolnienia

do środowiska

naturalnego

Liczba gospodarstw objętych nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej utrzymujących poszczególne gatunki drobiu i grupy produkcyjne drobiu*

8. Dane na temat docelowej populacji zwierząt, jednostek epidemiologicznych i stref objętych programem

Poz. 435

Liczba schronisk utrzymujących koty na terenie Rzeczypospolitej Polskiej*

Województwo

Liczba schronisk

utrzymujących koty

Liczba utrzymywanych

kotów w schroniskach

9

5

3

13

9

12

5

9

8

11

20

2

10

22

9

156

2508

2511

821

951

2195

3673

2522

757

1009

115

3177

5677

438

1559

4011

2113

34 037

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Suma

* Źródło: Inspekcja Weterynaryjna (2022 r.)

9. Dane dotyczące organizacji właściwego organu, nadzoru nad realizacją programu,

kontroli urzędowych, które mają być przeprowadzone podczas realizacji programu,

oraz ról odpowiednich podmiotów, w tym organów Inspekcji Weterynaryjnej, lekarzy

weterynarii wolnej praktyki, laboratoriów i innych osób fizycznych lub prawnych

uczestniczących w realizacji programu, a także sposób gromadzenia danych

9.1. Organizacja właściwego organu

Właściwą władzą wykonawczą w zakresie realizacji programu są organy Inspekcji

Weterynaryjnej, tj. Główny Lekarz Weterynarii, wojewódzcy lekarze weterynarii i powiatowi

lekarze weterynarii.

Wojewódzki lekarz weterynarii wykonuje swoje zadania przy pomocy wojewódzkiego

inspektoratu weterynarii. Powiatowy lekarz weterynarii wykonuje swoje zadania przy pomocy

powiatowego inspektoratu weterynarii. W skład struktury Inspekcji Weterynaryjnej wchodzi

16 wojewódzkich inspektoratów weterynarii oraz 305 powiatowych inspektoratów weterynarii.

Struktura oraz kompetencje organów Inspekcji Weterynaryjnej zostały określone

w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 12).

9 –

– 10

Poz. 435

9.2. Nadzór nad realizacją programu

Inspekcją Weterynaryjną kieruje Główny Lekarz Weterynarii, który jest centralnym

organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa.

Główny Lekarz Weterynarii wykonuje swoje zadania przy pomocy Głównego Inspektoratu

Weterynarii. Organem wykonującym zadania Inspekcji Weterynaryjnej na terenie

województwa jest wojewódzki lekarz weterynarii, który podlega Głównemu Lekarzowi

Weterynarii. Organem wykonującym zadania Inspekcji Weterynaryjnej na terenie powiatu jest

powiatowy lekarz weterynarii, który podlega wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii.

Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz

zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075), zwanej dalej „ustawą”,

Główny Lekarz Weterynarii jest odpowiedzialny za opracowanie programu. Główny Lekarz

Weterynarii nadzoruje realizację programu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na poziomie województwa nadzór nad realizacją programu sprawuje wojewódzki lekarz

weterynarii. Bezpośredni nadzór nad realizacją programu na poziomie powiatu sprawuje

powiatowy lekarz weterynarii, który jest również odpowiedzialny za wykonywanie czynności

urzędowych w ramach programu.

9.3. Kontrole urzędowe, które mają być przeprowadzone podczas realizacji programu

Zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy powiatowy lekarz weterynarii właściwy ze względu na

miejsce prowadzenia przez podmiot działalności nadzorowanej, wpisując podmiot do rejestru

albo wydając decyzję administracyjną o spełnieniu wymagań weterynaryjnych, nadaje

weterynaryjny numer identyfikacyjny podmiotowi lub poszczególnym obiektom budowlanym

lub miejscom, w których ta działalność ma być prowadzona, lub osobom wykonującym

określone czynności w ramach tej działalności.

Zgodnie z art. 7 ustawy podmioty prowadzące działalność nadzorowaną są obowiązane do

poinformowania powiatowego lekarza weterynarii o zaprzestaniu prowadzenia określonego

rodzaju działalności nadzorowanej, a także o każdej zmianie stanu prawnego lub faktycznego

związanego

z prowadzeniem

tej

działalności

w

zakresie

dotyczącym

wymagań

weterynaryjnych. Informację taką przekazuje się na piśmie, w tym za pośrednictwem platformy

ePUAP, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia takiego zdarzenia.

Podmioty

prowadzące

działalność

podlegającą

nadzorowi

organów

Inspekcji

Weterynaryjnej są obowiązane zapewnić spełnienie następujących wymagań weterynaryjnych

lokalizacyjnych, zdrowotnych, higienicznych, sanitarnych, organizacyjnych, technicznych lub

technologicznych zabezpieczających przed zagrożeniem epizootycznym lub epidemicznym lub

zapewniających właściwą jakość produktów.

– 10

11 –

Poz. 435

Zgodnie z art. 11 ustawy powiatowy lekarz weterynarii prowadzi rejestr podmiotów

prowadzących działalność nadzorowaną. Wzór rejestru jest określony w przepisach wydanych

na podstawie art. 11 ustawy. Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje za pośrednictwem

wojewódzkiego lekarza weterynarii Głównemu Lekarzowi Weterynarii dane zawarte

w rejestrze, a także informacje o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego ujawnionego

w tym rejestrze.

9.4. Role odpowiednich podmiotów, w tym organów Inspekcji Weterynaryjnej, lekarzy

weterynarii wolnej praktyki, laboratoriów i innych osób fizycznych lub prawnych

uczestniczących w realizacji programu

Pobieranie próbek do badań jest organizowane i nadzorowane przez Inspekcję

Weterynaryjną.

W ramach realizacji programu przy określaniu gatunków ptaków, od których pobiera się

próbki do badań laboratoryjnych, i przy optymalizacji pobierania tych próbek organy Inspekcji

Weterynaryjnej współpracują z epidemiologami, ornitologami i organami właściwymi do

spraw ochrony przyrody.

W ramach realizacji programu w części dotyczącej nadzoru nad zakażeniami wirusem

wysoce zjadliwej grypy ptaków u zwierząt należących do gatunków niewymienionych

w wykazie, jeżeli powiatowy lekarz weterynarii z przyczyn finansowych lub organizacyjnych

nie jest w stanie wykonać ustawowych zadań Inspekcji, może wyznaczyć na czas trwania

programu lekarzy weterynarii niebędących pracownikami Inspekcji Weterynaryjnej, w tym

lekarzy weterynarii świadczących usługi weterynaryjne w ramach zakładu leczniczego dla

zwierząt, do pobierania próbek w ramach programu. Zasady wyznaczania lekarzy zostały

określone w art. 16 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.

Organy Inspekcji Weterynaryjnej przy wykonywaniu swoich zadań współdziałają

z organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji

Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz

Inspekcji Ochrony Środowiska, a także z organami administracji samorządowej.

Zgodnie z art. 18 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia

9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego

niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz. Urz. UE L 84

z 31.03.2016, str. 1, z późn. zm.) podmioty oraz osoby fizyczne lub prawne

1) niezwłocznie powiadamiają właściwy organ, jeżeli istnieją jakiekolwiek powody, aby

podejrzewać występowanie u zwierząt HPAI, lub jeżeli występowanie takiej choroby

zostało u zwierząt wykryte;

Poz. 435

2) powiadamiają lekarza weterynarii o nietypowych przypadkach padnięć zwierząt

i o objawach poważnej choroby lub o spadku wskaźników produkcji o nieustalonej

przyczynie – w celu prowadzenia dalszego dochodzenia, łącznie z pobraniem próbek do

badań laboratoryjnych, jeżeli sytuacja tego wymaga.

Art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy określa, że w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby

zakaźnej zwierząt posiadacz zwierzęcia jest obowiązany do niezwłocznego zawiadomienia

o tym organu Inspekcji Weterynaryjnej lub najbliższego podmiotu świadczącego usługi

z zakresu medycyny weterynaryjnej, lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który

niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu tego zawiadomienia.

Zgodnie z art. 51 ust. 2 pkt 1 ustawy podmioty świadczące usługi z zakresu medycyny

weterynaryjnej oraz laboratoria przekazują powiatowemu lekarzowi weterynarii informacje

o podejrzeniu wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt podlegającej notyfikacji w Unii

Europejskiej niezwłocznie po powzięciu takiego podejrzenia.

Obowiązki powiatowego lekarza weterynarii i wojewódzkiego lekarza weterynarii

dotyczące przekazywania informacji o podejrzeniu lub wystąpieniu choroby zakaźnej zwierząt

są określone odpowiednio w art. 42 ust. 8 i 9 ustawy.

Zgodnie z art. 51 ust. 6 pkt 2 i pkt 3 lit. a ustawy Główny Lekarz Weterynarii

1) informuje, wykonując postanowienia umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita

Polska jest stroną, właściwe organizacje międzynarodowe, że na terenie Rzeczypospolitej

Polskiej występują choroby zakaźne zwierząt podlegające obowiązkowi zwalczania;

2) powiadamia Komisję Europejską oraz inne państwa członkowskie Unii Europejskiej

o chorobach

zakaźnych

zwierząt

podlegających

powiadamianiu

unijnemu

oraz

o wygaszaniu ognisk tych chorób.

Nadzorowi podlegają koty padłe oraz koty poddane eutanazji w schroniskach dla zwierząt

na terenie całego kraju.

Powiatowy lekarz weterynarii zgłasza każdy przypadek uzyskania dodatniego wyniku

badania metodą RT-PCR u kota do właściwego miejscowo dla lokalizacji schroniska dla

zwierząt wojewódzkiego lekarza weterynarii oraz właściwego miejscowo państwowego

powiatowego inspektora sanitarnego. Priorytetowo traktowane są koty chore lub padłe, które

wykazywały objawy wskazujące na zakażenie wirusem HPAI podtypu H5N1.

Powiatowy lekarz weterynarii zgłasza każdy przypadek uzyskania dodatniego wyniku

badania metodą RT-PCR u ptaków badanych w ramach programu do właściwego miejscowo

państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

– 12

13 –

Poz. 435

9.5. Sposób gromadzenia danych

Sprawozdawczość

z

realizacji

programu

jest

prowadzona

w

trybie

ciągłym

z wykorzystaniem elektronicznej bazy danych administrowanej przez Główny Inspektorat

Weterynarii. Powiatowi lekarze weterynarii na bieżąco wprowadzają wymagane dane

dotyczące próbek pobranych w ramach programu do systemu informatycznego udostępnionego

przez Głównego Lekarza Weterynarii.

Organy Inspekcji Weterynaryjnej mogą w każdym czasie oraz na każde żądanie organu

nadrzędnego generować z systemu informatycznego raport z realizacji programu. Raporty

z powiatowych inspektoratów weterynarii są podstawą do opracowania sprawozdania

z realizacji programu na szczeblu powiatowym oraz wojewódzkim. Raporty z wojewódzkich

inspektoratów weterynarii są podstawą do opracowania sprawozdania z realizacji programu na

szczeblu centralnym. Główny Lekarz Weterynarii realizuje obowiązek wynikający z art. 6

rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2002 z dnia 7 grudnia 2020 r.

ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2016/429 w odniesieniu do powiadamiania unijnego i sprawozdawczości unijnej w zakresie

chorób umieszczonych w wykazie, formatów i procedur dotyczących przedkładania unijnych

programów nadzoru i programów likwidacji choroby i sprawozdawczości w ich zakresie oraz

wnioskowania o uznanie statusu obszaru wolnego od choroby, a także komputerowego systemu

informacyjnego (Dz. Urz. UE L 412 z 08.12.2020, str. 1, z późn. zm.), bazując na raporcie

z realizacji programu wygenerowanym z systemu informatycznego.

Sprawozdawczość z realizacji programu w obszarze dotyczącym zwierząt należących do

gatunków niewymienionych w wykazie jest realizowana co kwartał na podstawie formularzy

sprawozdań udostępnionych przez Główny Inspektorat Weterynarii. Sprawozdania z realizacji

programu przekazuje wojewódzki lekarz weterynarii do Głównego Inspektoratu Weterynarii

w ciągu 30 dni następujących po zakończeniu kwartału.

Główny Lekarz Weterynarii przekazuje informacje o realizacji i wynikach programu po

pół roku, po roku i po trzech latach do Głównego Inspektora Sanitarnego.

10. Nadzór bierny w kierunku HPAI u drobiu i ptaków utrzymywanych w niewoli

10.1. Nadzór bierny u drobiu i ptaków utrzymywanych w niewoli jako system wczesnego

ostrzegania

Posiadacz ptaków, postępując zgodnie z ust. 9.4, niezwłocznie zawiadamia organ Inspekcji

Weterynaryjnej albo najbliższy podmiot świadczący usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej

o wystąpieniu u ptaków następujących objawów klinicznych

1) zwiększonej śmiertelności;

– 13

14 –

Poz. 435

2) spadku pobierania paszy i wody;

3) objawów nerwowych, takich jak: drgawki, skręty szyi, paraliż nóg i skrzydeł lub

niezborność ruchów;

4) duszności;

5) sinicy i wybroczyn;

6) biegunki;

7) nagłego spadku nieśności.

10.2. Metody diagnostyczne

W ramach nadzoru biernego badanie laboratoryjne próbek w kierunku grypy ptaków

przeprowadza się w laboratorium urzędowym w Zakładzie Chorób Drobiu w Państwowym

Instytucie Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach, które jest

wyznaczone na podstawie art. 37 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności

urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego

i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków

ochrony roślin, zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012,

(UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005

i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE

i 2008/120/WE, oraz uchylającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG,

91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie

w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. Urz. UE L 95 z 07.04.2017, str. 1, z późn. zm.), zwanego

dalej „rozporządzeniem 2017/625”, w związku z art. 25 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia

2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej.

Badania laboratoryjne pobranych próbek przeprowadza się odmianą metody RT-PCR,

ukierunkowaną na wykrycie i identyfikację podtypu wirusa grypy ptaków, zgodnie

z procedurami

rekomendowanymi

przez

unijne laboratorium

referencyjne (EURL).

W przypadku wykrycia wirusa grypy ptaków podtypów H5 lub H7 przeprowadza się

sekwencjonowanie miejsca cięcia genu HA, aby określić zjadliwość, oraz badanie sekwencji

genomowej, aby ustalić powiązania epidemiologiczne oraz określić markery zoonotyczne.

W

przypadku

uzyskania

wątpliwego

lub

niejednoznacznego

wyniku

badania

laboratoryjnego za pomocą metody RT-PCR przeprowadza się izolację wirusa na zarodkach

kurzych SPF w laboratorium urzędowym w Zakładzie Chorób Drobiu w Państwowym Instytucie

Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach wyznaczonym jako krajowe

laboratorium referencyjne, o którym mowa w art. 100 ust. 1 rozporządzenia 2017/625.

– 14

15 –

Poz. 435

10.3. Częstotliwość przeprowadzania badań i schematy pobierania próbek

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się środki nadzoru ukierunkowane

na wczesne wykrycie zakażeń HPAI, które polegają na zintensyfikowaniu monitoringu

u drobiu i ptaków utrzymywanych w niewoli przez pobieranie standardowego zestawu próbek

do badań laboratoryjnych, tzn. narządów wewnętrznych (mózgu, płuc, tchawicy, wątroby,

śledziony, serca, nerek, jelit) co najmniej od 5 chorych lub padłych ptaków (jeżeli jest to

możliwe) lub co najmniej 20 wymazów z tchawicy lub jamy dziobowo-gardłowej

i 20 wymazów z kloaki – w przypadku wystąpienia objawów klinicznych lub zmian

anatomopatologicznych typowych dla HPAI, w szczególności gdy w stadzie stwierdzi się

1) spadek pobierania paszy i wody;

2) zwiększoną śmiertelność;

3) spadek nieśności – w przypadku stad w okresie nieśności;

4) objawy nerwowe;

5) nagły spadek nieśności;

6) duszności;

7) biegunkę;

8) zasinienie nieopierzonych części głowy i wybroczynowość w narządach wewnętrznych.

Na obszarach wysokiego ryzyka wystąpienia HPAI dodatkowo wprowadza się środki

nadzoru ukierunkowane na wczesne wykrycie zakażeń HPAI, które polegają na

zintensyfikowaniu monitoringu biernego u drobiu i ptaków utrzymywanych w niewoli przez

ustalenie przyczyn zmian w normalnych parametrach produkcyjnych i zdrowotnych.

10.4. Liczba gospodarstw utrzymujących zwierzęta, w których zidentyfikowano

przypadki podejrzenia zakażenia HPAI

Obszar

Liczba

gospodarstw

utrzymujących

zwierzęta,

w których

zidentyfikowano

przypadki

podejrzenia

zakażenia HPAI

Szacunkowa

liczba próbek

do pobrania

w gospodarstwie

Szacunkowa

liczba próbek

do pobrania

Metoda badania

laboratoryjnego

Liczba testów

wykonanych

daną metodą

terytorium

Rzeczypospolitej

Polskiej

130

45

PCR

– 15

16 –

Poz. 435

11. Nadzór czynny w kierunku HPAI u drobiu

11.1. Docelowe populacje drobiu

W ramach nadzoru czynnego próbki do badań laboratoryjnych są pobierane od

następujących gatunków i typów produkcyjnych drobiu

1) gęsi hodowlanych;

2) gęsi rzeźnych;

3) kaczek hodowlanych;

4) kaczek rzeźnych;

5) przepiórek.

11.2. Metody diagnostyczne

Badania laboratoryjne próbek pobranych w ramach nadzoru czynnego od drobiu

przeprowadza się w laboratoriach urzędowych wyznaczonych przez Głównego Lekarza

Weterynarii na podstawie art. 37 ust. 1 rozporządzenia 2017/625 w związku z art. 25 ust. 3

pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, zwanych dalej

„laboratoriami urzędowymi”, oraz w krajowym laboratorium referencyjnym, o którym mowa

w art. 100 ust. 1 rozporządzenia 2017/625.

Badania laboratoryjne pobranych próbek przeprowadza się odmianą metody RT-PCR,

ukierunkowaną na wykrycie i identyfikację podtypu wirusa grypy ptaków, zgodnie

z procedurami rekomendowanymi przez unijne laboratorium referencyjne (EURL). Jeżeli

uzyskano dodatni wynik w kierunku obecności materiału genetycznego wirusów grypy typu A

i podtypów H5 lub H7 w laboratorium urzędowym, badania potwierdzające są prowadzone

w krajowym laboratorium referencyjnym. Dodatkowo krajowe laboratorium referencyjne

przeprowadza sekwencjonowanie miejsca cięcia genu HA, aby określić zjadliwość, oraz

badanie sekwencji genomowej, aby ustalić powiązania epidemiologiczne oraz określić markery

zoonotyczne.

W

przypadku

uzyskania

wątpliwego

lub

niejednoznacznego

wyniku

badania

laboratoryjnego metodą RT-PCR w krajowym laboratorium referencyjnym przeprowadza się

izolację wirusa na zarodkach kurzych SPF.

Krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków przekazuje wszystkie izolaty wirusa

grypy ptaków lub pozyskane z nich pełne sekwencje genomowe do Europejskiego

Laboratorium Referencyjnego ds. grypy ptaków.

– 16

17 –

Poz. 435

11.3. Częstotliwość przeprowadzania badań i schematy pobierania próbek

Okres pobierania próbek do badań wirusologicznych w gospodarstwie jest zbieżny

z okresem wzmożonego przemieszczania się docelowych migrujących gatunków dzikich

ptaków oraz lęgów tych ptaków i ich zimowania.

Przy określaniu okresu pobierania próbek uwzględnia się historyczną i obecną sytuację

epidemiologiczną w odniesieniu do choroby oraz jej rozwój w danym okresie u drobiu i dzikich

ptaków.

Na potrzeby realizacji programu przyjmuje się, że okres pobierania próbek trwa od

1 stycznia do 31 grudnia, przy czym próbkobranie należy zaplanować w sposób pozwalający

na pozyskanie około 2/3 całości próbek w miesiącach styczeń–kwiecień oraz wrzesień–grudzień.

W odniesieniu do stad hodowlanych gęsi i kaczek, stad rzeźnych gęsi i kaczek oraz stad

przepiórek liczba gospodarstw, w których pobiera się próbki do badań laboratoryjnych

w województwie, w którym występują obszary wysokiego i średniego ryzyka, jest określana

w sposób pozwalający na wykrycie co najmniej jednego zakażonego gospodarstwa, jeżeli

odsetek zakażonych gospodarstw wynosi co najmniej 5 %, przy poziomie ufności 99 %, według

poniższej tabeli.

Liczba gospodarstw w województwie utrzymujących

gęsi hodowlane, kaczki hodowlane, gęsi rzeźne,

kaczki rzeźne oraz przepiórki

Liczba gospodarstw,

w których pobiera się próbki

do 46

wszystkie

47–60

47

61–100

59

>100

80

Liczbę ptaków, od których pobiera się próbki do badań laboratoryjnych w danym

gospodarstwie, określa się w sposób pozwalający na wykrycie z 95-procentowym

prawdopodobieństwem co najmniej jednego zakażonego ptaka, jeżeli odsetek czynnie

zakażonych ptaków w stadzie wynosi ≥5 %. Oznacza to, że w każdym gospodarstwie

pobiera się próbki od 60 losowo wybranych ptaków.

W przypadku gdy w gospodarstwie znajduje się więcej niż jeden obiekt, w którym

utrzymuje się drób, do pobierania próbek wybiera się obiekt najbardziej narażony na

wystąpienie HPAI (np. sąsiadujący ze zbiornikami wodnymi lub z innymi miejscami bytowania

dzikich ptaków).

W każdym gospodarstwie pobiera się do badań laboratoryjnych wymazy z jamy dziobowo-gardłowej lub tchawicy.

W ramach nadzoru, o którym mowa w ust. 1 w sekcji 5 załącznika II do rozporządzenia

2020/689, uwzględnia się czynniki ryzyka określone w sekcji 5 załącznika II do rozporządzenia

2020/689.

3

24

10

4

12

4

10

47

181

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

mazowieckie

opolskie

pomorskie

śląskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

Suma

Gęś

hodowlana

dolnośląskie

Województwo

493

80

59

13

17

76

35

4

3

0

2

3

15

0

8

4

2

Kaczka

hodowlana

480

80

59

24

35

12

59

80

14

59

39

19

Kaczka

rzeźna

43

16

0

4

1

5

3

9

2

1

0

2

Przepiórka

–

60

Liczba próbek

do pobrania

w gospodarstwie

72 840

15 480

7920

2880

3900

2280

9300

12 480

2100

8640

8700

2700

Liczba próbek

do pobrania

w województwie

–

PCR

Metoda badania

laboratoryjnego

15 276

3096

1584

576

780

456

1860

2496

420

1728

1740

540

Liczba testów

wykonanych

daną metodą

Dziennik Ustaw

15

80

16

59

15

Gęś

rzeźna

11.4. Liczba gospodarstw, w których pobiera się próbki

Poz. 435

12. Nadzór czynny w kierunku LPAI u drobiu

12.1. Docelowe populacje drobiu

W ramach realizacji programu zostaną pobrane próbki od następujących gatunków i typów

produkcyjnych drobiu

1) gęsi hodowlanych;

2) gęsi rzeźnych;

3) kaczek hodowlanych;

4) kaczek rzeźnych;

5) przepiórek;

6) kur niosek (hodowlanych i towarowych, w tym utrzymywanych na wolnym wybiegu);

7) indyków hodowlanych;

8) indyków rzeźnych;

9) drobiu z gatunków należących do Galliformes przeznaczonego do uwolnienia do

środowiska naturalnego w celu odnowy populacji ptaków łownych.

12.2. Metody diagnostyczne

Serologiczne i wirusologiczne badanie próbek przeprowadza się w krajowym laboratorium

referencyjnym.

12.3. Częstotliwość przeprowadzania badań i schematy pobierania próbek

Na potrzeby realizacji programu przyjmuje się, że okres pobierania próbek trwa od

1 stycznia do 31 grudnia, przy czym próbkobranie należy zaplanować w sposób pozwalający

na pozyskanie około 2/3 całości próbek w miesiącach styczeń–kwiecień oraz wrzesień–grudzień.

W celu wykrycia klastrów gospodarstw zakażonych wirusami LPAI, o których mowa

w sekcji 6 załącznika II do rozporządzenia 2020/689, w województwach, w których

znajdują się obszary wysokiego i średniego ryzyka wystąpienia HPAI, przeprowadza się

badania serologiczne docelowych populacji drobiu wymienionych w ust. 12.1. Liczbę

gospodarstw, w których pobiera się próbki do badań laboratoryjnych, określa się w sposób

pozwalający na wykrycie co najmniej jednego zakażonego gospodarstwa, jeżeli odsetek

zakażonych gospodarstw wynosi co najmniej 10 %, przy poziomie ufności 95 %, według

poniższej tabeli.

– 20

20 –

Poz. 435

Liczba gospodarstw utrzymujących gęsi hodowlane, gęsi rzeźne, kaczki hodowlane,

kaczki rzeźne, przepiórki, kury nioski, indyki hodowlane, indyki rzeźne oraz drób

z gatunków należących do Galliformes przeznaczony do uwolnienia do środowiska

naturalnego w celu odnowy populacji ptaków łownych w województwie

Liczba gospodarstw,

w których pobiera się

próbki

do 14

wszystkie

15–20

14

21–35

18

36–50

22

>50

25

Liczbę ptaków, od których pobiera się próbki do badań laboratoryjnych w gospodarstwie,

określa się w sposób pozwalający na wykrycie z 95-procentowym prawdopodobieństwem

co najmniej jednego zakażonego ptaka, jeżeli odsetek występowania seropozytywnych ptaków

wynosi ≥30 %. Oznacza to, że z każdego gospodarstwa pobiera się próbki od 10 losowo

wybranych ptaków.

Próbki pobrane do badań serologicznych są badane z użyciem testu hamowania

hemaglutynacji (HI), z wykorzystaniem antygenów H5 i H7 wirusa grypy ptaków, zgodnie

z procedurami rekomendowanymi przez unijne laboratorium referencyjne (EURL).

W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania serologicznego przeprowadza się

wywiad epidemiologiczny oraz pobiera wymazy z jamy dziobowo-gardłowej i kloaki do badań

metodą RT-PCR od 20 losowo wybranych ptaków ze stada, w którym uzyskano dodatni wynik

tego badania. Molekularne metody diagnostyczne stosowane do badań wymazów obejmują

wykrywanie wirusów grypy typu A, identyfikację podtypów H5 i H7, a w przypadku

dodatniego wyniku w kierunku podtypów H5 lub H7 – badania zjadliwości metodą

sekwencjonowania.

Sposób wyboru gospodarstw, które mają zostać objęte nadzorem, o którym mowa w ust. 1

w sekcji 6 załącznika II do rozporządzenia 2020/689, jest określony w sekcji 6 załącznika II

do rozporządzenia 2020/689.

3

18

10

4

12

4

10

22

126

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

mazowieckie

opolskie

pomorskie

śląskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

Suma

Gęś

hodowlana

dolnośląskie

Województwo

219

25

13

14

58

18

4

3

0

2

3

14

0

8

4

2

Kaczka

hodowlana

223

25

18

12

25

14

25

22

14

Kaczka

rzeźna

41

14

0

4

1

5

3

9

2

1

0

2

Przepiórka

–

10

Liczba próbek

do pobrania

w gospodarstwie

6670

1040

640

420

450

370

660

910

330

730

390

Liczba próbek

do pobrania

w województwie

1320

740

900

840

test H5/H7 HI

–

13 340

2080

1820

test H5/H7 HI

660

test H5/H7 HI

1280

1460

test H5/H7 HI

1460

780

test H5/H7 HI

Liczba testów

wykonanych

daną metodą

Metoda badania

laboratoryjnego

Dziennik Ustaw

14

25

14

25

14

Gęś

rzeźna

Drób wodny (Anseriformes) i przepiórki

12.4. Liczba gospodarstw, w których pobiera się próbki

0

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

mazowieckie

opolskie

pomorskie

śląskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

Suma

Galliformes

dolnośląskie

Województwo

27

0

22

0

208

25

6

14

1

25

18

25

22

Indyk

rzeźny

203

25

12

18

25

18

7

18

22

Kura

hodowlana

269

25

22

25

22

25

Kura nioska

–

10

Liczba próbek

do pobrania

w gospodarstwie

7070

750

840

490

570

440

760

610

580

680

660

690

Liczba próbek

do pobrania

w województwie

–

test H5/H7 HI

Metoda badania

laboratoryjnego

14 140

1500

1680

980

1140

880

1520

1220

1160

1360

1320

1380

Liczba testów

wykonanych

daną metodą

Dziennik Ustaw

0

3

1

0

1

0

Indyk

hodowlany

Drób grzebiący (Galliformes)

Poz. 435

13. Nadzór bierny w kierunku HPAI u dzikich ptaków

13.1. Docelowe populacje dzikich ptaków

Nadzór ma zastosowanie do ptaków z docelowych gatunków dzikiego ptactwa, jak

przewidziano w tabeli poniżej. Wszystkie podejrzane przypadki upadkowości dzikiego ptactwa

muszą jednak zostać zbadane w celu wykluczenia HPAI.

Wykaz gatunków dzikich ptaków, od których pobiera się próbki do badań na obecność wirusa grypy

ptaków (gatunki docelowe)*

Rodzina

Kaczki, gęsi i łabędzie (Anatidae)

Gatunek

czernica (Aythya fuligula)

ogorzałka (Aythya marila)

głowienka (Aythya ferina)

hełmiatka (Netta rufina)

rożeniec (Anas acuta)

świstun (Mareca penelope)

cyranka (Anas querquedula)

płaskonos (Spatula clypeata)

krakwa (Mareca strepera)

krzyżówka (Anas platyrhynchos)

cyraneczka (Anas crecca)

nurogęś (Mergus merganser)

szlachar (Mergus serrator)

gągoł (Bucephala clangula)

bielaczek (Mergellus albellus)

edredon (Somateria mollissima)

uhla (Melanitta fusca)

markaczka (Melanitta nigra)

lodówka (Clangula hyemalis)

ohar (Tadorna tadorna)

gęsiówka egipska (Alopochen aegyptiacus)

gęś mała (Anser erythropus)

gęgawa (Anser anser)

gęś zbożowa (Anser fabalis)

gęś tundrowa (Anser rossicus)

bernikla kanadyjska (Branta canadensis)

gęś krótkodzioba (Anser brachyrhynchus)

bernikla białolica (Branta leucopsis)

bernikla obrożna (Branta bernicla)

gęś białoczelna (Anser albifrons)

łabędź czarnodzioby (Cygnus columbianus)

łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus)

łabędź niemy (Cygnus olor)

Perkozowe (Podicipedidae)

Bociany (Ciconiidae)

Czaplowate (Ardeidae)

Kormorany (Phalacrocoracidae)

Ptaki drapieżne (Accipitridae, Falconidae,

Strigidae)

Łyski, derkacze i chruściele (Rallidae)

Bekasowate (Scolopacidae)

Mewy, rybitwy i podobne (Laridae)

Krukowate (Corvidae)

– 24

24 –

zausznik (Podiceps nigricollis)

perkoz rdzawoszyi (Podiceps grisegena)

perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)

perkozek (Tachybaptus ruficollis)

bocian biały (Ciconia ciconia)

bąk (Botaurus stellaris)

czapla nadobna (Egretta garzetta)

czapla biała (Egretta alba)

czapla siwa (Ardea cinerea)

kormoran (Phalacrocorax carbo)

bielik (Haliaeetus albicilla)

rybołów (Pandion haliaetus)

błotniak stawowy (Circus aeruginosus)

myszołów włochaty (Buteo lagopus)

myszołów (Buteo buteo)

pustułka (Falco tinnunculus)

sokół wędrowny (Falco peregrinus)

jastrząb (Accipiter gentilis)

krogulec (Accipiter nisus)

uszatka (Asio otus)

puszczyk (Strix aluco)

puchacz (Bubo bubo)

wodnik (Rallus aquaticus)

kokoszka (Gallinula chloropus)

łyska (Fulica atra)

samotnik (Tringa ochropus)

ostrygojad (Haematopus ostralegus)

sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula)

sieweczka rzeczna (Charadrius dubius)

mewa siodłata (Larus marinus)

mewa srebrzysta (Larus argentatus)

mewa białogłowa (Larus cachinnans)

mewa czarnogłowa (Ichthyaetus melanocephalus)

mewa siwa (Larus canus)

śmieszka (Chroicocephalus ridibundus)

rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)

rybitwa białoczelna (Sternula albifrons)

rybitwa czubata (Thalasseus sandvicensis)

sroka (Pica pica)

kawka (Coloeus monedula)

gawron (Corvus frugilegus)

wrona siwa (Corvus cornix)

kruk (Corvus corax)

– 25

25 –

Drozdy (Turdidae)

Poz. 435

kwiczoł (Turdus pilaris)

kos (Turdus merula)

śpiewak (Turdus philomelos)

bażant (Phasianus colchicus)

żuraw (Grus grus)

grzywacz (Columba palumbus)

sierpówka (Streptopelia decaocto)

Kurowate (Phasianidae)

Żurawiowate (Gruidae)

Gołębiowate (Columbidae)

* Źródło: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (2023 r.) oraz Główny Inspektorat Weterynarii

Pobieranie próbek i ich badanie prowadzi się w odniesieniu do ptaków, które zostały

1) znalezione martwe;

2) znalezione ranne lub chore;

3) upolowane i wykazywały objawy kliniczne wskazujące na podejrzenie zakażenia wirusem

HPAI.

13.2. Metody diagnostyczne

W ramach nadzoru biernego badanie próbek odbywa się w laboratoriach urzędowych oraz

w krajowym laboratorium referencyjnym.