Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie wprowadzenia programu zwalczania wścieklizny na lata 2025-2027

§ 1. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się program zwalczania wścieklizny na lata 2025–2027, który

jest określony w załączniku do rozporządzenia.

§ 2. Program, o którym mowa w § 1, stosuje się od dnia 1 stycznia 2025 r.

Załącznik do programu zwalczania wścieklizny (Rabies)

kot

2

8

1

1

2

1

2017

– 61 –

9

10

1

1

1

lis

1

kuna

borsuk

wilk

szop

jenot

świnia

koza

owca

koń

I – IV

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

Zwierzęta

wolno

żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

inne

bezdomny pies

bydło

pies

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

Kraj

nietoperz

Przypadki

wścieklizny

daniel

jeleń

kot

9

lis

4

1

1

2

kuna

borsuk

wilk

szop

jenot

świnia

koza

owca

koń

I – IV

5

1

2

1

1

2018

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

Zwierzęta wolno żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

bezdomny

pies

inne

bydło

pies

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

Kraj

nietoperz

Przypadki wścieklizny

– 62 –

daniel

jeleń

kot

0

lis

1

1

kuna

borsuk

wilk

szop

jenot

świnia

koza

owca

koń

I – IV

10

2

4

1

2

1

2019

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

Zwierzęta

wolno

żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

bezdomny

pies

bydło

pies

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

Kraj

nietoperz

Przypadki

wścieklizny

– 63 –

Poz. 430

daniel

jeleń

inne

1

pies

1

kot

1

bydło

1

lis

5

1

4

kuna

borsuk

wilk

szop

jenot

świnia

koza

owca

koń

I – IV

3

2

5

2020

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

Zwierzęta

wolno

żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

bezdomny

pies

inne

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

Kraj

nietoperz

Przypadki

wścieklizny

– 64 –

daniel

jeleń

118

10

7

3

lis

96

2

1

93

jenot

2

2

2

2

kuna

borsuk

wilk

szop

świnia

koza

owca

koń

1

1

2

2

I – IV

5

2

1

2

2021

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

Zwierzęta

wolno

żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

pies

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

bezdomny

pies

bydło

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

kot

Kraj

nietoperz

Przypadki

wścieklizny

– 65 –

Poz. 430

daniel

jeleń

inne

Zwierzęta wolno żyjące

RAZEM

1

2

3

1

2

lis

32

3

27

2

borsuk

1

1

kuna

wilk

szop

jenot

świnia

koza

owca

koń

I – IV

3

1

2

2022

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

pies

województwo

inne

łasicowate

zwierzęta wolno żyjące

inne

mięsożerne

Przypadki wścieklizny

dzik

zwierzęta domowe

bezdomny

pies

bydło

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

inne

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Obszar

kot

Kraj

nietoperz

Ogniska wścieklizny

– 66 –

Poz. 430

daniel

jeleń

inne

koza

owca

bydło

kot

pies

1

10

11

Zwierzęta wolno żyjące

RAZEM

6

świnia

1

bezdomny

pies

inne

6

lis

1

szop

jenot

zwierzęta wolno żyjące

I–IV

nietoperz

4

3

1

2023

Dziennik Ustaw

Zwierzęta domowe

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

Województwo

zwierzęta domowe

wilk

Przypadki wścieklizny

borsuk

Obszar

koń

Okres sprawozdawczy (kwartał/rok)

dzik

inne

mięsożerne

inne

łasicowate

kuna

Rzeczpospolita Polska (POL)

sarna

Kraj

inne

Ogniska wścieklizny

– 67 –

daniel

jeleń

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: C. Siekierski

1)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej – rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia

Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

(Dz. U. poz. 2706).

Warszawa, dnia 3 kwietnia 2025 r.

Poz. 430

ROZPORZĄDZENIE

MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1)

z dnia 18 marca 2025 r.

w sprawie wprowadzenia programu zwalczania wścieklizny na lata 2025–2027

Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075) zarządza się, co następuje

Załącznik do rozporządzenia Ministra

Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18Poz. 430

marca 2025 r. (Dz. U. poz. ….)

Załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju

Wsi z dnia 18 marca 2025 r. (Dz. U. poz. 430)

PROGRAM

ZWALCZANIA

NALATA

LATA

2025–2027

PROGRAM

ZWALCZANIAWŚCIEKLIZNY

WŚCIEKLIZNY NA

2025–2027

1.

Identyfikacja programu zwalczania wścieklizny (Rabies)

Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska

Choroba: wścieklizna (Rabies)

Wniosek o współfinansowanie na lata 2025–2027

2.

Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej w zakresie wścieklizny

W okresie międzywojennym oraz w pierwszych latach po II wojnie światowej głównym

nosicielem wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej były psy. Wprowadzenie

w 1949 r. obowiązkowego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie pozwoliło na znaczne

ograniczenie występowania tej choroby. Liczba zachorowań na wściekliznę wśród zwierząt

obniżyła się z ponad 3600 przypadków w 1946 r. do 73 w 1956 r. Problem wścieklizny pojawił

się ponownie, kiedy zaczęto rejestrować coraz więcej przypadków tej choroby w środowisku

zwierząt wolno żyjących. W latach 1946–1956 wśród zwierząt dzikich zgłaszano rocznie od

1 do 6 przypadków wścieklizny. W 1957 r. nie zanotowano żadnego takiego przypadku,

natomiast w latach następnych był zauważalny wzrost zachorowań wśród zwierząt dzikich –

w szczególności u lisów. Pod koniec lat siedemdziesiątych liczba zachorowań u zwierząt

dzikich przekraczała liczbę zachorowań u zwierząt domowych.

W 1990 r. w Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono 2045 przypadków wścieklizny,

w tym 1668 przypadków u zwierząt dzikich, z czego 1374 przypadki u lisów. Najwięcej

przypadków tej choroby zanotowano w ówczesnych województwach: poznańskim (157),

opolskim (139), koszalińskim (133), szczecińskim (130), bydgoskim (123) oraz słupskim

(103). Pojedyncze przypadki odnotowano w ówczesnych województwach: lubelskim,

łomżyńskim, łódzkim oraz przemyskim, natomiast nie odnotowano ich w ówczesnym

województwie bialskopodlaskim.

W 1991 r. stwierdzono 2287 przypadków wścieklizny, w tym 1864 przypadki u zwierząt

dzikich, z czego 1513 przypadków u lisów. Wścieklizny nie odnotowano w ówczesnym

województwie lubelskim, a pojedyncze przypadki wystąpiły w ówczesnych województwach

przemyskim, łódzkim, łomżyńskim oraz krośnieńskim.

W 1992 r. stwierdzono 3084 przypadki wścieklizny, w tym 2549 przypadków u zwierząt

dzikich, z czego 2079 przypadków u lisów.

Z uwagi na rozprzestrzenianie się wścieklizny rozpoczęto w 1993 r. akcję doustnych

szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.

W 1993 r. stwierdzono 2648 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2166

przypadków u zwierząt dzikich, z czego 1803 przypadki u lisów.

W 1994 r. stwierdzono 2238 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1788

przypadków u zwierząt dzikich, z czego 1506 przypadków u lisów.

W 1995 r. stwierdzono 1973 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1528 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 1280 przypadków u lisów.

W 1996 r. stwierdzono 2527 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2064 przypadki

u zwierząt dzikich, z czego 1779 przypadków u lisów.

W 1997 r. stwierdzono 1494 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1239 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 1091 przypadków u lisów.

Efektem nieustającego przeprowadzania szczepień w zachodniej części terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej był spadek liczby przypadków wścieklizny, a także brak jej

występowania od dłuższego czasu na terenach województw: zachodniopomorskiego,

lubuskiego i dolnośląskiego.

W 1998 r. stwierdzono 1329 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1120

przypadków u zwierząt dzikich, z czego 927 przypadków u lisów.

W 1999 r. stwierdzono 1148 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 721

przypadków u lisów.

W 2000 r. stwierdzono 2224 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 1583 przypadki

u lisów, a w 2001 r. stwierdzono 2964 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 2224 przypadki

u lisów.

W trakcie przeprowadzanych akcji szczepień zaobserwowano, że zasięg występowania

wścieklizny przesuwa się w kierunku wschodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

czyli na obszary, które do tej pory nie były objęte szczepieniami. Zaobserwowano także, że

występują pojedyncze przypadki wścieklizny na terenach przygranicznych sąsiadujących

z Republiką Czeską.

W 2002 r. liczba przypadków wścieklizny u zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej wyniosła 1119, z czego 1038 przypadków zanotowano u zwierząt dzikich, w tym 884

przypadki u lisów. W 2002 r. największą liczbę przypadków wścieklizny zanotowano

w województwie wielkopolskim – 339.

W 2003 r. stwierdzono 388 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 314 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 233 przypadki u lisów.

W 2004 r. stwierdzono 136 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 114 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 86 przypadków u lisów.

W 2005 r. stwierdzono 138 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 102 przypadki

u zwierząt dzikich, z czego 84 przypadki u lisów.

W 2006 r. stwierdzono 82 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 63 przypadki

u zwierząt dzikich, z czego 43 przypadki u lisów.

W 2007 r. stwierdzono 70 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 55 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 42 przypadki u lisów.

W 2008 r. stwierdzono 29 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 24 przypadki

u zwierząt dzikich, z czego 19 przypadków u lisów.

W 2009 r. stwierdzono 8 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 8 przypadków

u zwierząt dzikich, z czego 6 przypadków u lisów.

W 2010 r. liczba przypadków wścieklizny ponownie wzrosła. W tym roku zanotowano

151 przypadków wścieklizny u zwierząt, z czego 145 przypadków stwierdzono u zwierząt

innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano w województwie małopolskim oraz w województwach, w których choroba

występowała w roku poprzednim. W województwie małopolskim stwierdzono najwięcej

przypadków wścieklizny (118 przypadków). W 2010 r. poziom uodpornienia i pobrania

szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 84,90 % i 89,15 %.

W 2011 r. stwierdzono 160 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 156 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano

w województwach małopolskim (60 przypadków) i podkarpackim (63 przypadki). Występowanie

wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano w województwach śląskim

i warmińsko-mazurskim oraz w województwach, w których choroba występowała w roku

poprzednim. W województwie śląskim stwierdzono 1 przypadek wścieklizny, natomiast

w województwie warmińsko-mazurskim stwierdzono 6 przypadków wścieklizny u zwierząt

innych niż nietoperze. W 2011 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno

żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 79,50 % i 86,49 %.

W 2012 r. stwierdzono 257 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 254 przypadki

u zwierząt innych niż nietoperze. Najwięcej przypadków zanotowano w województwach

małopolskim (24 przypadki) i podkarpackim (213 przypadków). Wściekliznę u zwierząt innych

niż nietoperze stwierdzono jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku

poprzednim. W 2012 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących

w Polsce wyniósł odpowiednio 79,29 % i 87,10 %.

W 2013 r. stwierdzono 204 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 196 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano w województwie świętokrzyskim oraz w województwach, w których choroba

występowała w roku poprzednim, z wyjątkiem województw: podlaskiego, śląskiego

i warmińsko-mazurskiego. W województwie świętokrzyskim stwierdzono 2 przypadki

wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwach małopolskim

(58 przypadków) i podkarpackim (121 przypadków). W 2013 r. poziom uodpornienia

i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 75,11 %

i 86,05 %.

W 2014 r. stwierdzono 105 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 98 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano w województwie podlaskim oraz w województwach, w których choroba

występowała w roku poprzednim. W województwie podlaskim stwierdzono 4 przypadki

wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwie małopolskim

(81 przypadków). W 2014 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno

żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 59,77 % i 88,27 %.

W 2015 r. stwierdzono 97 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 93 przypadki

u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim.

Najwięcej

przypadków

wścieklizny

zanotowano

w

województwie

małopolskim

(79 przypadków). W 2015 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno

żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 54,10 % i 89,10 %.

W 2016 r. stwierdzono 22 przypadki wścieklizny u zwierząt, w tym 16 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano w województwie podlaskim oraz województwach, w których choroba

występowała w roku poprzednim. W województwie podlaskim stwierdzono 1 przypadek

wścieklizny. Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w województwie małopolskim

(8 przypadków). W 2016 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno

żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 54,59 % i 90,31 %.

W 2017 r. stwierdzono 10 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2 przypadki

u zwierząt innych niż nietoperze. Występowanie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

odnotowano jedynie w województwach, w których choroba występowała w roku poprzednim.

W 2017 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce

wyniósł odpowiednio 50,63 % i 87,73 %.

W 2018 r. stwierdzono 9 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 4 przypadki

u zwierząt innych niż nietoperze. Wszystkie 4 przypadki u zwierząt innych niż nietoperze

wystąpiły u lisów, 2 przypadki wystąpiły w województwie lubelskim, 1 przypadek wystąpił

w województwie małopolskim i 1 przypadek – w województwie podkarpackim. W 2018 r.

poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł

odpowiednio 47,97 % i 89,90 %.

W 2019 r. stwierdzono 11 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 1 przypadek

u zwierząt innych niż nietoperze. Jedyny przypadek wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

wystąpił u lisa w województwie lubelskim. W 2019 r. poziom uodpornienia i pobrania

szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce wyniósł odpowiednio 50,05 % i 89,83 %.

W 2020 r. stwierdzono 12 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 7 przypadków u zwierząt

innych niż nietoperze. Wystąpienie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze odnotowano

w województwach lubelskim i podkarpackim.

W 2020 r. poziom uodpornienia i pobrania szczepionki u lisów wolno żyjących w Polsce

wyniósł odpowiednio 40,49 % i 87,29 %.

W 2021 r. stwierdzono 118 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 113 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Wystąpienie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

stwierdzono w województwach: mazowieckim, podkarpackim i świętokrzyskim. Wirusy

wyizolowane od 8 zwierząt zakażonych wścieklizną z 4 powiatów: garwolińskiego, mińskiego,

otwockiego i radomskiego w województwie mazowieckim zostały poddane analizie

filogenetycznej i porównane z próbkami archiwalnymi z lat 2000–2004 (z tego samego

województwa) oraz z próbką od zakażonego lisa z 2020 r. z powiatu stalowowolskiego

w województwie podkarpackim. Wszystkie sekwencje wirusów wyizolowanych w 2021 r. na

terenie województwa mazowieckiego należą do wariantu CE (Central European –

środkowoeuropejskiego), natomiast sekwencje izolatów archiwalnych z lat 2000–2004

(z województwa mazowieckiego) oraz sekwencja wirusa z ogniska w powiecie stalowowolskim

(w województwie podkarpackim) z 2020 r. należą do wariantu NEE (North East European –

północno-wschodnio-europejskiego).

W 2022 r. stwierdzono 39 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 36 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze. Wystąpienie wścieklizny u zwierząt innych niż nietoperze

stwierdzono w województwach: lubelskim, mazowieckim i świętokrzyskim.

W 2023 r. stwierdzono 11 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 7 przypadków

u zwierząt innych niż nietoperze (6 lisów i 1 pies). Wystąpienie wścieklizny u zwierząt innych

niż nietoperze stwierdzono w województwie podkarpackim.

Od 2002 r., w którym doustnymi szczepieniami lisów wolno żyjących przeciwko

wściekliźnie objęto całe terytorium kraju, liczba przypadków wścieklizny u zwierząt innych

niż nietoperze zmniejszała się systematycznie aż do 2009 r. W 2010 r. wściekliznę stwierdzono

w województwie małopolskim po kilku latach jej nieobecności. Podejrzewa się, że powódź,

która wystąpiła bezpośrednio po wiosennej akcji szczepień, mogła wpłynąć negatywnie na

uodpornienie lisów przeciwko wściekliźnie w tym województwie. Pojawienie się wścieklizny

po 2010 r. w województwach śląskim i świętokrzyskim było prawdopodobnie spowodowane

migracją zakażonych dzikich zwierząt z obszaru województwa małopolskiego. Ponadto

podejrzewa się, że wzrost liczby przypadków w województwie podkarpackim po 2010 r. był

również konsekwencją sytuacji epizootycznej w województwie małopolskim. Natomiast

ponowne pojawienie się wścieklizny w tym okresie w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim było prawdopodobnie wynikiem migracji zakażonych dzikich zwierząt z terytorium

Republiki Białorusi i Federacji Rosyjskiej (z obwodu królewieckiego).

Główną przeszkodą i ograniczeniem w zwalczaniu wścieklizny w południowo-wschodniej części Polski wydają się być trudności w uodparnianiu lisów bytujących

w bezpośrednim sąsiedztwie siedzib ludzkich, w szczególności na obszarach zabudowanych.

Znaczna bowiem część przypadków wścieklizny w województwach małopolskim

i podkarpackim została stwierdzona w ostatnich latach w okolicy zabudowań.

Szczegółowe dane dotyczące występowania wścieklizny u zwierząt w Polsce w latach

2015–2023 zawiera załącznik do programu.

Uodpornienie i pobranie szczepionki u lisów wolno żyjących utrzymuje się w ostatnich

latach na wysokim poziomie. Spadek poziomu uodpornienia w 2014 r. i 2015 r. wynikał z tego,

że zastąpiono test RFFIT testem ELISA, który ma odmienną charakterystykę. W 2014 r. część

próbek w ramach badania serologicznego została bowiem przebadana testem ELISA, natomiast

w 2015 r. wszystkie próbki zostały przebadane testem ELISA.

3.

Opis programu

Zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia

zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075) wścieklizna

należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1882

z dnia 3 grudnia 2018 r. w sprawie stosowania niektórych przepisów dotyczących zapobiegania

chorobom oraz ich zwalczania do kategorii chorób umieszczonych w wykazie oraz

ustanawiającego wykaz gatunków i grup gatunków, z którymi wiąże się znaczne ryzyko

rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w tym wykazie (Dz. Urz. UE L 308 z 04.12.2018,

str. 21, z późn. zm.) zakażenie wirusem wścieklizny u zwierząt drapieżnych, krętorogich,

świniowatych, koniowatych, jeleniowatych i wielbłądowatych zostało zaliczone do kategorii

B+D+E, natomiast u nietoperzy do kategorii E, gdzie

1) „choroba kategorii B” – oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, która musi podlegać

zwalczaniu we wszystkich państwach członkowskich w celu jej likwidacji w całej Unii

Europejskiej, jak określono w art. 9 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych

chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego niektóre akty w dziedzinie zdrowia

zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016, str. 1, z późn.

zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (UE) 2016/429”;

2) „choroba kategorii D” – oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, w odniesieniu do

której są potrzebne środki, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się z uwagi na jej

występowanie w Unii Europejskiej lub przemieszczanie między państwami

członkowskimi, jak określono w art. 9 ust. 1 lit. d rozporządzenia (UE) 2016/429;

3) „choroba kategorii E” – oznacza chorobę umieszczoną w wykazie, w odniesieniu do

której zachodzi konieczność nadzoru w Unii Europejskiej, jak określono w art. 9 ust. 1

lit. e rozporządzenia (UE) 2016/429.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/429 państwa członkowskie, które na

swoim terytorium lub w jego poszczególnych strefach lub kompartmentach nie są wolne od

choroby kategorii B, ustanawiają program, którego celem jest likwidacja danej choroby

umieszczonej w wykazie lub wykazanie, że są od niej wolne, realizowany w populacjach

zwierząt zapadających na tę chorobę i obejmujący odpowiednie części terytorium tego państwa

lub jego odpowiednie strefy lub kompartmenty, zwany dalej „obowiązkowym programem

likwidacji choroby”, który obowiązuje do czasu spełnienia warunków przyznania statusu

obszaru wolnego od choroby dla terytorium państwa członkowskiego lub danej strefy. Państwa

członkowskie przedkładają Komisji Europejskiej do zatwierdzenia projekt obowiązkowego

programu likwidacji choroby.

Strefy Rzeczypospolitej Polskiej mające status obszaru wolnego od zakażenia wirusem

wścieklizny są wymienione w części I załącznika III do rozporządzenia wykonawczego

Komisji (UE) 2021/620 z dnia 15 kwietnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące

stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do

zatwierdzania statusu obszaru wolnego od choroby i statusu obszaru nieobjętego szczepieniami

niektórych państw członkowskich lub ich stref lub kompartmentów w przypadku niektórych

chorób umieszczonych w wykazie oraz zatwierdzania programów likwidacji tych chorób

umieszczonych w wykazie (Dz. Urz. UE L 131 z 16.04.2021, str. 78, z późn. zm.).

Zgodnie z art. 32 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia

17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz

statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych

w wykazie i niektórych nowo występujących chorób (Dz. Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 211,

z późn. zm.) właściwy organ, ustanawiając obowiązkowy program likwidacji zakażenia

wirusem wścieklizny (RABV), opiera go na strategii zwalczania choroby, która obejmuje

1)

szczepienie zwierząt uznanych przez właściwy organ za docelową populację

zwierząt;

2)

wprowadzenie środków ograniczania ryzyka kontaktu z zakażonymi zwierzętami;

3)

kontrolę ryzyka rozprzestrzeniania się i wprowadzenia choroby na terytorium

jego państwa członkowskiego.

Właściwy organ wdraża obowiązkowy program likwidacji choroby, biorąc pod uwagę,

że ten program ma być

1)

oparty na ocenie ryzyka aktualizowanej w razie potrzeby zgodnie z rozwojem

sytuacji epidemiologicznej;

2)

wspierany przez publiczne kampanie informacyjne obejmujące wszystkie

odpowiednie zainteresowane strony;

3)

koordynowany w razie potrzeby przez odpowiednie organy do spraw zdrowia

publicznego, populacji zwierząt dzikich lub łowiectwa;

4)

skalowany zgodnie z podejściem terytorialnym opartym na ryzyku.

Lisy wolno żyjące na obszarach określonych przez ministra właściwego do spraw

rolnictwa podlegają zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia

zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt obowiązkowemu szczepieniu

ochronnemu przeciwko wściekliźnie przeprowadzanemu przez wojewódzkiego lekarza

weterynarii.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących

przeciwko wściekliźnie (Dz. U. poz. 1737) szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub ze

śmigłowca lub wykładana ręcznie dwa razy do roku na obszarach lasów oraz we wszystkich

miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli

na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat.

Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa

nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat.

W przypadku stwierdzenia wścieklizny na terenie województwa, w którym nie

stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat, wojewódzki lekarz

weterynarii wyznacza obszar o promieniu co najmniej 50 km od ogniska wścieklizny, zwany

dalej „strefą ochronną”. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej przeprowadza się dwa razy

w roku przez okres trzech kolejnych lat od dnia stwierdzenia wścieklizny w tej strefie.

Szczepienia ochronne w strefie ochronnej można przeprowadzić raz w roku, jeżeli w strefie

ochronnej nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat.

Natomiast w przypadku istnienia ryzyka przeniesienia wścieklizny z innej części

województwa lub z innego województwa, lub z obszaru położonego poza granicami

Rzeczypospolitej Polskiej wojewódzki lekarz weterynarii może wyznaczyć na terenie

województwa obszar o szerokości co najmniej 50 km, na którym przeprowadza się szczepienia

ochronne.

Jeżeli na obszarach, na których przeprowadzono szczepienia ochronne, wystąpiła

katastrofa naturalna w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie

klęski żywiołowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 112) mogąca negatywnie wpłynąć na podjęcie

szczepionki przez lisy lub stwierdzono pogorszenie sytuacji epizootycznej w odniesieniu do

wścieklizny, dopuszcza się przeprowadzenie dodatkowych szczepień ochronnych.

Liczba dawek szczepionki nie może być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni,

na której przeprowadza się szczepienia ochronne.

Na konieczność przeprowadzania lub częstotliwość szczepień ochronnych lisów wolno

żyjących nie ma wpływu występowanie wścieklizny u nietoperzy.

Badania monitoringowe wykonywane w celu określenia efektywności doustnych

szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie przeprowadza się na podstawie

przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r.

w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań

kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. z 2019 r. poz. 2161, z późn. zm.). Zgodnie z przepisami

tego rozporządzenia w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową,

surowicę i żuchwę od 4 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy wolno

żyjące zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu

izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów

wolno żyjących, u których w badaniu laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę.

Realizacja programu w odniesieniu do gatunków zwierząt wrażliwych na wściekliznę

innych niż lisy wolno żyjące polega na zwalczaniu wścieklizny zgodnie z zasadami

określonymi w przepisach ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz

zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny (Dz. U. poz. 103)

oraz art. 35 i art. 36 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia 17 grudnia

2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429

w odniesieniu do zasad dotyczących nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu

obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie

i niektórych nowo występujących chorób.

Na obszarach, na których jest to niezbędne, są przeprowadzane, z wykorzystaniem

w szczególności plakatów i ulotek, kampanie informacyjne dotyczące szczepień i wścieklizny.

W przypadku dodatniego wyniku badania laboratoryjnego stosuje się następujące

metody informowania opinii publicznej

1)

komunikaty Głównego Lekarza Weterynarii o wystąpieniu przypadków

wścieklizny publikowane na stronie internetowej Głównego Inspektoratu

Weterynarii;

2)

wydawanie aktów prawa miejscowego przez właściwego powiatowego lekarza

weterynarii albo wojewodę (gdy przypadek znajduje się przy granicy dwóch lub

więcej powiatów) o zwalczaniu wścieklizny na określonych obszarach;

3)

oznaczenie obszaru zagrożonego wystąpieniem choroby znakami: „UWAGA !

OBSZAR ZAGROŻONY WŚCIEKLIZNĄ ZWIERZĄT”.

4. Środki przewidziane w programie

4.1. Skrócony opis środków przewidzianych w programie

Rok: 2025

 kontrola

 badania

 szczepienia

 zwalczanie, kontrola lub monitorowanie

4.2. Organizacja, nadzór i rola wszystkich zainteresowanych stron biorących udział

w programie

Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt

oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację

programu

zwalczania

chorób

zakaźnych

zwierząt,

a

w

przypadku

programu

współfinansowanego ze środków pochodzących z Unii Europejskiej informuje Komisję

Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii

Europejskiej.

Organem odpowiedzialnym za nadzór i koordynację działań zapewniających realizację

programu jest na poziomie krajowym Główny Lekarz Weterynarii. Odpowiedzialność

terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej za realizację programu została określona

w przepisach ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r.

poz. 12) i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób

zakaźnych zwierząt.

Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

20 sierpnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie krajowych laboratoriów

referencyjnych (Dz. U. poz. 1274) wyznaczono Laboratorium w Zakładzie Wirusologii

Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach

jako krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny.

Zgodnie z art. 56 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt

oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt szczepienia ochronne lisów wolno żyjących

przeprowadzają wojewódzcy lekarze weterynarii.

Diagnostyka wścieklizny przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej jest

przeprowadzana przez laboratoria, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2

ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, z wykorzystaniem następujących

badań

1)

wykrywanie antygenu wirusa wścieklizny testem immunofluorescencji

bezpośredniej;

2)

izolacja wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy;

3)

wykrywanie materiału genetycznego wirusa wścieklizny metodami biologii

molekularnej (hnRT-PCR, real time RT-PCR);

4)

genotypizacji lub sekwencjonowania izolatów wirusa wścieklizny.

Badania testem immunofluorescencji bezpośredniej odcisków mózgowych przy

wystąpieniu podejrzenia wścieklizny wykonuje się w zakładach higieny weterynaryjnej.

Izolację wirusa wścieklizny przeprowadza się w zakładach higieny weterynaryjnej lub

krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny. Badania genotypizacji oraz

sekwencjonowania są wykonywane w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny.

W przypadku niejednoznacznych wyników badania testem immunofluorescencji zakład

higieny weterynaryjnej przeprowadza izolację wirusa lub przesyła próbkę do krajowego

laboratorium referencyjnego w celu potwierdzenia wyniku.

Badania monitoringowe w celu sprawdzenia skuteczności szczepienia lisów wolno

żyjących są przeprowadzane przez laboratoria, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia

29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Monitoring wykonuje się przy zastosowaniu

1) immunofluorescencji odcisków mózgowych – badanie w kierunku wścieklizny;

2) szlifów kostnych żuchwy – badanie na obecność markera (tetracyklin – TC);

3) testu ELISA – określenie miana przeciwciał dla wirusa wścieklizny w surowicy;

4) różnicowania szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów

wirusa od szczepów szczepionkowych;

5) zbierania i analizowania danych epidemiologicznych na temat zdiagnozowanych

przypadków wścieklizny na obszarze objętym szczepieniem.

Badania immunofluorescencji odcisków mózgowych, szlifów kostnych żuchwy oraz

ELISA wykonywane w ramach monitoringu są przeprowadzane w zakładach higieny

weterynaryjnej, natomiast

badania różnicowania szczepów wirusa

wścieklizny są

przeprowadzane w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny.

Badania potwierdzające wyniki powyższych badań laboratoryjnych wykonuje się, jeżeli

zachodzi taka konieczność, w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny przy

użyciu metod zgodnych z podręcznikiem Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (WOAH).

Zwalczanie wścieklizny jest wspierane przez grupę doradczą powołaną przez głównego

lekarza weterynarii.

Informacje na temat populacji lisa rudego i innych gatunków zwierząt łownych są

uzyskiwane od Polskiego Związku Łowieckiego oraz od Państwowego Gospodarstwa Leśnego

Lasy Państwowe. W przypadku trudności związanych z biernym nadzorem nad wścieklizną są

organizowane spotkania ze specjalistami ww. instytucji.

4.3.

Poz. 430

Opis regionów administracyjnych Rzeczypospolitej Polskiej, na których program ma

być wdrożony

W lutym 2021 r. w związku z potwierdzeniem przypadków wścieklizny na terenie

województwa mazowieckiego w powiatach, które od 2019 r. nie były objęte szczepieniami

doustnymi przeciwko wściekliźnie, Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii wyznaczył

strefę ochronną o promieniu co najmniej 50 km wokół pierwszych trzech ognisk w 2021 r.

Strefa ochronna objęła 16 powiatów: powiat białobrzeski, powiat garwoliński, powiat

grodziski, powiat grójecki, powiat kozienicki, powiat legionowski, powiat miński, powiat

nowodworski, powiat otwocki, powiat piaseczyński, powiat pruszkowski, powiat pułtuski,

m.st. Warszawę, powiat warszawski zachodni, powiat wołomiński i powiat wyszkowski. Po

potwierdzeniu przypadku wścieklizny zlokalizowanego na terenie miasta Radomia

w województwie mazowieckim Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii rozszerzył strefę

ochronną o 6 powiatów: powiat lipski, powiat przysuski, powiat radomski i miasto Radom,

powiat szydłowiecki oraz powiat zwoleński.

W związku z potwierdzeniem kolejnych przypadków wścieklizny Główny Lekarz

Weterynarii podjął w 2022 r. decyzję o objęciu szczepieniem lisów z terenu całego

województwa świętokrzyskiego oraz 3 powiatów województwa łódzkiego, które znajdują się

mniej niż 50 km od niektórych miejsc wystąpienia przypadków wścieklizny w województwie

mazowieckim. Szczepienie lisów na terenie całego województwa świętokrzyskiego, powiatu

lipskiego, powiatu przysuskiego, powiatu radomskiego i miasta Radomia, powiatu

szydłowieckiego oraz powiatu zwoleńskiego w województwie mazowieckim było zgodne

z zaleceniem z raportu misji EUVET, która odbyła się w dniach 19–20 maja 2021 r.

W związku z potwierdzeniem w 2022 r. w województwie mazowieckim w powiecie

gostynińskim dwóch ognisk wścieklizny u lisów wolno żyjących została wyznaczona strefa

ochronna o promieniu co najmniej 50 km w części województwa kujawsko-pomorskiego

i łódzkiego, w której przeprowadzono szczepienia doustne lisów wolno żyjących przeciwko

wściekliźnie.

W latach 2023–2024 doustnym szczepieniem lisów przeciwko wściekliźnie objęte

zostało województwo lubelskie, województwo małopolskie, województwo mazowieckie,

województwo podkarpackie, województwo podlaskie, województwo świętokrzyskie, część

województwa kujawsko-pomorskiego (powiaty aleksandrowski, brodnicki, golubsko-dobrzyński, lipnowski, radziejowski, rypiński, gminy Obrowo, Lubicz i Czernikowo

w powiecie toruńskim, gminy Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiat

włocławski, powiat miejski Włocławek), część województwa łódzkiego (powiaty opoczyński,

kutnowski, łęczycki (bez gminy Świnice Warckie), łowicki, rawski, skierniewicki,

tomaszowski, gmina Głowno w powiecie zgierskim) oraz część województwa warmińsko-mazurskiego (powiat ełcki, gminy Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie

giżyckim, powiat gołdapski, powiat olecki, gminy Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim

oraz powiat węgorzewski).

W 2025 r. i 2026 r. szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie obejmą

•

województwo lubelskie,

•

województwo małopolskie,

•

województwo mazowieckie,

•

województwo podkarpackie,

•

województwo podlaskie,

•

województwo świętokrzyskie,

•

część województwa kujawsko-pomorskiego: powiat aleksandrowski, powiat

brodnicki, powiat golubsko-dobrzyński, powiat lipnowski, powiat radziejowski,

powiat rypiński, gminy Obrowo, Lubicz i Czernikowo w powiecie toruńskim,

gminy Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiat

włocławski i powiat miejski Włocławek,

•

część województwa łódzkiego: powiat opoczyński, powiat kutnowski, powiat

łęczycki (bez gminy Świnice Warckie), powiat łowicki, powiat rawski, powiat

skierniewicki, powiat tomaszowski i gminę Głowno w powiecie zgierskim,

•

część województwa warmińsko-mazurskiego: powiat ełcki, gminy Giżycko,

Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiat gołdapski, powiat

olecki, gminy Białą Piską, Orzysz i Pisz w powiecie piskim i powiat

węgorzewski.

Doustne szczepienie lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w 2025 r. zostanie

przeprowadzone w ww. części województwa kujawsko-pomorskiego i łódzkiego ze względu

na sytuację epizootyczną w roku 2022 w odniesieniu do wścieklizny. W kwietniu 2022 r.

zostały stwierdzone dwa ogniska wścieklizny u lisów wolno żyjących w województwie

mazowieckim w powiecie gostynińskim. Ogniska stwierdzono u lisów znalezionych

w odległości mniejszej niż 50 km od województw kujawsko-pomorskiego i łódzkiego.

W związku z tym Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Lekarz Weterynarii i Łódzki Wojewódzki

Lekarz Weterynarii, działając na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień

lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, wyznaczyli strefy ochronne objęte doustnym

szczepieniem lisów wolno żyjących. W 2024 r. obszary te zostały objęte programem.

W 2027 r. szczepienia lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie obejmą

•

województwo lubelskie,

•

województwo mazowieckie,

•

województwo podkarpackie,

•

województwo podlaskie,

•

część województwa warmińsko-mazurskiego: powiat ełcki, gminy Giżycko,

Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiat gołdapski, powiat

olecki, gminy Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim, powiat węgorzewski.

Ze względu na poprawę sytuacji epizootycznej w województwie mazowieckim, tj. brak

ognisk wścieklizny w 2024 r., w 2027 r. na obszarze części województwa kujawsko-pomorskiego i części województwa łódzkiego nie będą prowadzone doustne szczepienia lisów

wolno żyjących przeciw wściekliźnie.

Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Rok: 2025 i 2026

Województwo

Powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów

Całkowita

powierzchnia wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w 2025 r.

województwa – km2

i 2026 r. – km2

dolnośląskie

19 947

0

kujawsko-pomorskie

17 972

6621,14a)

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

25 122

13 988

18 219

15 183

35 558

9412

17 845

20 187

18 310

12 334

24 330

0

6013b)

15 178

32 069

0

16 336

19 175

0

0

świętokrzyskie

11 710

11 110

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

a)

24 173

29 827

22 892

312 679

Poz. 430

5 136c)

0

0

135 968,14

Dotyczy powiatu aleksandrowskiego, powiatu brodnickiego, powiatu golubsko-dobrzyńskiego, powiatu

lipnowskiego, powiatu radziejowskiego, powiatu rypińskiego, gmin Obrowo, Lubicz i Czernikowo w powiecie

toruńskim, gmin Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiatu włocławskiego i powiatu

miejskiego Włocławek.

b)

Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego, powiatu tomaszowskiego, powiatu kutnowskiego, powiatu

łęczyckiego (bez gminy Świnice Warckie), powiatu łowickiego, powiatu skierniewickiego i gminy Głowno

w powiecie zgierskim.

c)

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu

gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim i powiatu węgorzewskiego.

Rok: 2027

Województwo

Całkowita powierzchnia Powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno

województwa – km2

żyjących przeciwko wściekliźnie w 2027 r. – km2

dolnośląskie

19 947

0

kujawsko-pomorskie

17 972

0

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

25 122

13 988

18 219

15 183

35 558

9412

17 845

20 187

18 310

12 334

24 330

0

0

0

32 069

0

16 336

19 175

0

0

świętokrzyskie

11 710

0

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

24 173

29 827

22 892

312 679

5136a)

0

0

97 046

a)

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu

gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz w powiecie piskim oraz powiatu węgorzewskiego.

Rys. 1 Mapa obszarów objętych szczepieniem w 2025 r. i 2026 r.

Rys. 2 Mapa obszarów objętych szczepieniem w 2027 r.

Opis środków przewidzianych w programie

wymagane w celu zapewnienia wdrożenia we właściwym czasie niezbędnych środków zarządzania ryzykiem, uwzględniających profil choroby.

państwa członkowskie o wystąpieniu jakiegokolwiek ogniska choroby kategorii E, w przypadku której natychmiastowe powiadomienie jest

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/429 państwa członkowskie natychmiast powiadamiają Komisję Europejską i pozostałe

występowanie u zwierząt choroby kategorii E, lub jeżeli występowanie takiej choroby zostało wykryte u zwierząt.

fizyczne lub prawne powiadamiały, tak szybko, jak jest to możliwe, właściwy organ, jeżeli istnieją jakiekolwiek powody, żeby podejrzewać

Zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) 2016/429 państwa członkowskie zapewniają, by podmioty oraz inne odpowiednie osoby

obowiązkowi zwalczania.

Weterynaryjnej o otrzymaniu zawiadomienia, jeżeli na jego podstawie podejrzewa wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt podlegającej

Dziennik Ustaw

o otrzymaniu zawiadomienia. Podmiot świadczący usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej niezwłocznie informuje organ Inspekcji

obowiązków służbowych lub zawodowych. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej

prezydenta miasta) dotyczy posiadaczy zwierząt oraz wszystkich osób mających kontakt ze zwierzętami, w szczególności przy wykonywaniu

organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza,

Zgodnie z art. 42 wyżej wymienionej ustawy w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby obowiązek niezwłocznego zawiadomienia

wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z załącznikiem nr 2 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

4.4.1. Powiadomienie o chorobie

4.4.

rozporządzenia, powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie w roku 2025 może ulec zmianie.

w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, lub sytuacji, o której mowa w § 4 ust. 1 tego

W przypadku wystąpienia sytuacji, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r.

dokonują lekarze weterynarii świadczący usługi weterynaryjne w ramach zakładu leczniczego dla zwierząt.

a później są obowiązani szczepić psy nie rzadziej niż co 12 miesięcy od dnia ostatniego szczepienia. Szczepień psów przeciwko wściekliźnie

Posiadacze psów są obowiązani zaszczepić psy przeciwko wściekliźnie w terminie 30 dni od dnia ukończenia przez psa trzeciego miesiąca życia,

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowemu szczepieniu przeciwko wściekliźnie podlegają psy po ukończeniu trzeciego miesiąca życia.

Zgodnie z art. 56 ust. 1−3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt na

Powiatowy lekarz weterynarii weryfikuje poprawność przekazywanych zgłoszeń.

Dziennik Ustaw

3) czy lis został znaleziony padły czy zabity w wypadku komunikacyjnym.

2) lokalizację, w której znaleziono zwłoki lisa, o którym mowa w pkt 1;

1) datę znalezienia zwłok lisa padłego lub zabitego w wypadku komunikacyjnym;

Zgłoszenie, o którym mowa powyżej, powinno zawierać co najmniej następujące informacje

pobranie próbek do badań laboratoryjnych w celu realizacji nadzoru biernego.

i zabitych w wypadkach komunikacyjnych zgłoszone organom Inspekcji Weterynaryjnej zgodnie z właściwością miejscową, jeżeli jest możliwe

zarządcy obwodu łowieckiego, lub dyrektorowi parku narodowego, lub zarządcy lasów miejskich kwotę 200 zł brutto za zwłoki lisów padłych

prowadzić poszukiwanie lisów padłych i zabitych w wypadkach komunikacyjnych. Powiatowy lekarz weterynarii wypłaca dzierżawcy lub

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej myśliwi, pracownicy parków narodowych oraz pracownicy Służby Leśnej mogą samodzielnie

w Polsce wg danych GUS z 2023 r. wynosiła 209,8 tys. sztuk.

szczepieniem przeciwko wściekliźnie jest objęta populacja lisów wolno żyjących na obszarze określonym w pkt 4.3 programu. Populacja lisa

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej programem są objęte wszystkie gatunki zwierząt wrażliwych na wściekliznę, przy czym doustnym

4.4.2. Zwierzęta i populacja zwierząt objęte programem

w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt. Zgodnie

przeciwko wściekliźnie przeprowadza się zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r.

Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC) wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących

4) różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych.

3) badanie na obecność markera (TC) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące;

2) test ELISA w celu określenia poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących, a tym samym efektywności szczepień doustnych;

u odstrzelonych zwierząt;

1) test immunofluorescencji bezpośredniej odcisków mózgowych (FAT) w celu oceny występowania zakażeń wirusem wścieklizny

Monitoring szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje przeprowadzenie następujących badań

Dziennik Ustaw

4) inne badania – badanie na obecność markera (TC).

3) molekularne – hn RT-PCR, real time RT-PCR, genotypizacja, sekwencjonowanie;

WOAH (rozdział 3.1.18 B.1.3.2.i);

c) izolacja wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT – rapid tissue culture infection test), zgodnie z podręcznikiem

b) różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny,

test), zgodnie z podręcznikiem WOAH (rozdział 3.1.18 B.1.3.1.i) – test w kierunku wścieklizny,

a) immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym (FAT – fluorescent antibody

2) badania wirusologiczne, immunochemiczne i molekularne

1) badania serologiczne – test ELISA;

badania i analizy

Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem szczepień są wykorzystywane następujące

4.4.3. Zastosowane badania i plany pobierania próbek

Badania monitoringowe (FAT, ELISA, TC)

są analizowane z uwzględnieniem wieku zwierząt.

Wiek lisów odstrzelonych w ramach monitoringu jest określany w podziale na młode i dorosłe zwierzęta. Wyniki badań monitoringowych

RT-PCR przeprowadza się na próbkach pobranych od zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły lub zostały zabite.

immunofluorescencji odcisków z mózgu (FAT), wykonuje się izolację wirusa w hodowli komórek mysiej neuroblastomy (RTCIT) lub badanie

W przypadku potencjalnej ekspozycji człowieka na wirus wścieklizny, jeżeli jest konieczne potwierdzenie wyniku badania

zwierząt.

89 lisów i 332 inne zwierzęta podatne na wściekliznę, natomiast w 2021 r. przebadano w kierunku wścieklizny 1089 lisów i 1680 innych podatnych

rodzaj nadzoru (nadzór bierny) w województwie mazowieckim uległ znacznemu wzmocnieniu w porównaniu do 2020 r. W 2020 r. przebadano

lub zostały zabite. Dotyczy to wszystkich gatunków zwierząt wrażliwych na wściekliznę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W 2021 r. ten

Ponadto do badań diagnostycznych w kierunku wścieklizny pobiera się tkankę mózgową zwierząt podejrzanych o wściekliznę, które padły

wściekliznę.

szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których badaniem laboratoryjnym potwierdzono

na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia

z przepisami tego rozporządzenia w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 4 lisów odstrzelonych

Całkowita powierzchnia

województwa – km2

19 947

17 972

25 122

13 988

18 219

15 183

35 558

9412

17 845

20 187

18 310

12 334

11 710

24 173

29 827

22 892

312 679

Województwo

1

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

RAZEM

Rok: 2025 i 2026

19 175

0

0

11 110

5136c)

0

0

135 968,14

16 754

0

0

11 110

5 136c)

0

0

133 238,14

24 330

0

6013b)

15 178

32 069

0

16 027

670

0

0

444

205c)

0

0

5328

973

0

240b)

607

1283

0

641

Dziennik Ustaw

24 330

0

6013b)

15 178

32 069

0

16 336

Powierzchnia

Całkowita powierzchnia

Liczba lisów, które

objęta

bytowania lisów wolno żyjących

powinny zostać

szczepieniami na terenie województwa, z której odstrzelone w ramach

lisy powinny zostać odstrzelone monitoringu, w ciągu

– km2

i dostarczone do badań

2025 r. – 4 lisy/100 km2

monitoringowych – km2

3

4

5 = (4x4/100)

0

0

0

a)

a)

6621,14

6 621,14

265 a)

Całkowita powierzchnia

województwa – km2

19 947

17 972

25 122

13 988

18 219

15 183

35 558

9412

17 845

20 187

Województwo

1

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

19 175

24 330

0

0

0

32 069

0

16 336

16 754

24 330

0

0

0

32 069

0

16 027

4

0

0

670

973

0

0

0

1283

0

641

5 = (4x4/100)

0

0

Dziennik Ustaw

3

0

0

Powierzchnia

Całkowita powierzchnia

Liczba lisów, które

objęta

bytowania lisów wolno żyjących

powinny zostać

szczepieniami na terenie województwa, z której odstrzelone w ramach

– km2

lisy powinny zostać odstrzelone monitoringu, w ciągu

i dostarczone do badań

2027 r. – 4 lisy/100

2

monitoringowych – km

km2

Dotyczy powiatu aleksandrowskiego, powiatu brodnickiego, powiatu golubsko-dobrzyńskiego, powiatu lipnowskiego, powiatu radziejowskiego, powiatu rypińskiego,

gmin Obrowo, Lubicz i Czernikowo w powiecie toruńskim, gmin Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiatu włocławskiego, powiatu miejskiego

Włocławek.

Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego, powiatu tomaszowskiego, powiatu kutnowskiego, powiatu łęczyckiego (bez gminy Świnice Warckie), powiatu

łowickiego, powiatu skierniewickiego, gminy Głowno (powiat zgierski).

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz

i Pisz w powiecie piskim, powiatu węgorzewskiego.

Rok: 2027

c)

b)

a)

18 310

12 334

11 710

24 173

29 827

22 892

312 679

0

0

0

5136a)

0

0

97 046

0

0

0

5136a)

0

0

94 316

0

0

0

205a)

0

0

3772

Dziennik Ustaw

które powinny zostać odstrzelone w ramach monitoringu, oraz liczba badań diagnostycznych określona w pkt 6.1.1 programu.

rozporządzenia, powierzchnia objęta szczepieniami w latach 2025–2027 może ulec zmianie, a w związku z tym zmianie może ulec liczba lisów,

w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, lub sytuacji, o której mowa w § 4 ust. 1 tego

W przypadku wystąpienia sytuacji, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r.

a) Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz

w powiecie piskim, powiatu węgorzewskiego.

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

RAZEM

o szerokości co najmniej 50 km, na którym przeprowadza się szczepienia ochronne.

położonego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wojewódzki lekarz weterynarii może wyznaczyć na terenie województwa obszar

Natomiast w przypadku istnienia ryzyka przeniesienia wścieklizny z innej części województwa lub z innego województwa, lub z obszaru

przeprowadzić raz w roku, jeżeli w strefie ochronnej nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat.

w roku przez okres trzech kolejnych lat od dnia stwierdzenia wścieklizny w tej strefie. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej można

kolejnych lat, wojewódzki lekarz weterynarii wyznacza strefę ochronną. Szczepienia ochronne w strefie ochronnej przeprowadza się dwa razy

W przypadku stwierdzenia wścieklizny na terenie województwa, w którym nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech

na terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie co najmniej trzech kolejnych lat.

terenie województwa nie stwierdzono wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli

do roku na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na

Dziennik Ustaw

szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca lub wykładana ręcznie dwa razy

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych

jest planowane poddanie tym badaniom 12 serii szczepionki.

badaniu w kierunku określenia miana wirusa wścieklizny oraz jej wyglądu w krajowym laboratorium referencyjnym dla wścieklizny. W roku 2025

z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320). W celu kontroli jakości szczepionka jest poddawana

dla lisów i jenotów zarejestrowane w procedurze centralnej. Szczepionki używane w akcji szczepień są wybierane w trybie przepisów ustawy

zawiesina doustna z rejestracją zdecentralizowaną oraz Rabigen SAG2 zawiesina doustna dla rudych lisów i jenotów i Rabitec zawiesina doustna

są: Fuchsoral zawiesina doustna dla lisów rudych i Lysvulpen zawiesina doustna dla lisów rudych. Dostępne są także szczepionki: Rabadrop

w Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z odrębnymi przepisami krajowymi. Szczepionkami obecnie zarejestrowanymi w Rzeczypospolitej Polskiej

(opinia naukowa Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności opublikowana w dniu 14 lipca 2015 r.) zostały dopuszczone do stosowania

Stosowane szczepionki zgodne z wytycznymi WOAH, Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz ze standardami Unii Europejskiej

4.4.4. Zastosowane szczepionki i programy szczepień

nadzorem przedstawiciela Inspekcji Weterynaryjnej i jest udokumentowane.

zabudowanych. Wykładanie ręczne szczepionki ma na celu uzyskanie uodpornienia u lisów bytujących na tych obszarach, odbywa się pod

z samolotu lub ze śmigłowca nie jest możliwy lub nie jest możliwe jego optymalne wykonanie. Dotyczy to w szczególności obszarów

Wyłożenie ręczne szczepionki odbywa się w miejscach bytowania lisów wolno żyjących na obszarach, na których zrzut szczepionki

2) trasy lotów pochodzące z urządzenia nawigacyjnego pokrywają się z danymi uzyskanymi z systemu rejestrującego zrzut szczepionki.

1) szczepionka została rozrzucona równomiernie, zgodnie z planowaną liczbą dawek na kilometr kwadratowy;

Wojewódzki lekarz weterynarii sprawdza, czy

2) dane z urządzenia rejestrującego zrzut szczepionki.

Dziennik Ustaw

1) dane z urządzenia nawigacyjnego;

Są to następujące dane

czy zrzut szczepionki odbył się prawidłowo.

dawek szczepionki. W okresie dystrybucji szczepionki wojewódzki lekarz weterynarii codziennie otrzymuje dane dotyczące jej zrzutu i sprawdza,

śmigłowce poruszają się zgodnie z wcześniej ustalonymi liniami, oraz udokumentowanie, że na danej linii została wyłożona przewidziana liczba

Samoloty lub śmigłowce są wyposażone w system GPS i system rejestrujący zrzut szczepionki, aby umożliwić stwierdzenie, czy samoloty lub

Odległości między liniami przelotowymi, na których jest wykonywany zrzut szczepionki z samolotu lub ze śmigłowca, wynoszą 500 m.

u nietoperzy.

Na konieczność przeprowadzania lub częstotliwość szczepień ochronnych lisów wolno żyjących nie ma wpływu występowanie wścieklizny

pogorszenie sytuacji epizootycznej w odniesieniu do wścieklizny, dopuszcza się przeprowadzenie dodatkowych szczepień ochronnych.

ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej mogąca negatywnie wpłynąć na podjęcie szczepionki przez lisy lub stwierdzono

Jeżeli na obszarach, na których przeprowadzono szczepienia ochronne, wystąpiła katastrofa naturalna w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2

W 2025 r. i 2026 r. na obszarze województw: lubelskiego, małopolskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego oraz w części

do jesieni. W województwie podlaskim jest planowane przeprowadzenie 2 akcji szczepień, które mają się odbyć wiosną i jesienią.

W 2026 r. w województwach lubelskim i podkarpackim jest planowane przeprowadzenie 3 akcji szczepień, które mają się odbyć od wiosny

i w części województwa łódzkiego jest planowane wykonanie jesiennej akcji szczepień.

mają się odbyć wiosną i jesienią. W województwach warmińsko-mazurskim, małopolskim, w części województwa kujawsko-pomorskiego

wiosny do jesieni. W województwach mazowieckim, podlaskim i świętokrzyskim jest planowane przeprowadzenie dwóch akcji szczepień, które

W 2025 r. w województwach lubelskim i podkarpackim jest planowane przeprowadzenie trzech akcji szczepień, które mają się odbyć od

województwa podkarpackiego i 12,5 km2 dla województwa świętokrzyskiego.

78 km2 dla województwa lubelskiego, 355 km2 dla województwa małopolskiego, 39 km2 dla województwa mazowieckiego, 357 km2 dla

dawek szczepionki podlegających dystrybucji w ramach akcji szczepień. Szacunkowa wielkość obszarów objętych wykładaniem ręcznym wyniesie

Dziennik Ustaw

całkowitego obszaru, na którym wykonuje się szczepienia, a liczba dawek szczepionki wykładanych ręcznie nie przekracza 5 % całkowitej liczby

dystrybucji szczepionki. We wszystkich województwach objętych szczepieniami obszar objęty wyłożeniem ręcznym nie przekracza 5 %

Liczba dawek szczepionki wykładana ręcznie w 2025 r. i 2026 r. wynosi 30–40 dawek na 1 km2 powierzchni, na której stosuje się ten rodzaj

lub ze śmigłowca wynosi 20 dawek na 1 km2.

25 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem. Na pozostałym obszarze objętym szczepieniami liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu

wschód od linii wyznaczonej wzdłuż długości geograficznej 22°50’E liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca wynosi

ze śmigłowca wynosi 30 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem szczepionki. Natomiast w części województwa podlaskiego położonej na

województwa kujawsko-pomorskiego i części województwa łódzkiego objętej szczepieniem liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub

zrzutu.

nadzór nad warunkami temperaturowymi, w jakich szczepionka jest transportowana i przechowywana na lotnisku, z którego jest pobierana do

Szczepionka jest przechowywana i transportowana w warunkach określonych przez producenta. Wojewódzki lekarz weterynarii sprawuje

z terytorium tych państw.

państw trzecich graniczących z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o terminie i sposobie podania szczepionki w województwach graniczących

Główny Lekarz Weterynarii powiadamia pisemnie właściwe centralne władze weterynaryjne państw członkowskich Unii Europejskiej lub

szczepionki, zwiększoną liczbą dawek szczepionki wykładanych ręcznie oraz na ewentualnym wykonaniu dodatkowych akcji szczepień.

Strategia szczepień na obszarach najbardziej dotkniętych chorobą jest oparta przede wszystkim na wzmożonym nadzorze nad dystrybucją

Terminy akcji szczepień są uzgadniane między wojewódzkimi lekarzami weterynarii województw sąsiadujących ze sobą.

W województwie mazowieckim i warmińsko-mazurskim jest planowane wykonanie jesiennej akcji szczepień.

wiosny do jesieni. W województwie podlaskim jest planowane przeprowadzenie dwóch akcji szczepień, które mają odbyć się wiosną i jesienią.

W 2027 r. w województwach lubelskim i podkarpackim jest planowane przeprowadzenie trzech akcji szczepień, które mają się odbyć od

Dziennik Ustaw

województwa podkarpackiego.

78 km2 dla województwa lubelskiego, 355 km2 dla województwa małopolskiego, 39 km2 dla województwa mazowieckiego, 357 km2 dla

dawek szczepionki podlegających dystrybucji w ramach akcji szczepień. Szacunkowa wielkość obszarów objętych wykładaniem ręcznym wyniesie

całkowitego obszaru, na którym wykonuje się szczepienia, a liczba dawek szczepionki wykładanych ręcznie nie przekracza 5 % całkowitej liczby

dystrybucji szczepionki. We wszystkich województwach objętych szczepieniami obszar objęty wyłożeniem ręcznym nie przekracza 5 %

Liczba dawek szczepionki wykładana ręcznie w 2027 r. wynosi 30–40 dawek na 1 km2 powierzchni, na której stosuje się ten rodzaj

lub ze śmigłowca wynosi 20 dawek na 1 km2.

25 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem. Na pozostałym obszarze objętym szczepieniami liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu

na wschód od linii wyznaczonej wzdłuż długości geograficznej 22°50’E liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu lub ze śmigłowca wynosi

lub ze śmigłowca wynosi 30 dawek na 1 km2 powierzchni objętej zrzutem szczepionki. Natomiast w części województwa podlaskiego położonej

W 2027 r. na całym obszarze województw: lubelskiego, mazowieckiego i podkarpackiego liczba dawek szczepionki rozrzucana z samolotu

województwa łódzkiego jest planowane wykonanie jesiennej akcji szczepień.

W województwach mazowieckim, warmińsko-mazurskim, małopolskim, świętokrzyskim, w części województwa kujawsko-pomorskiego i w części

Komisji Europejskiej regularne sprawozdania z wyników realizacji tego programu.

Zgodnie z art. 28 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/429 państwa członkowskie Unii Europejskiej realizujące program nadzoru składają

środków Unii Europejskiej – informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.

Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze

Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny

4.4.6. Kontrola wdrażania programu i sprawozdawczość

i niektórych nowo występujących chorób.

nadzoru, programów likwidacji choroby oraz statusu obszaru wolnego od choroby w przypadku niektórych chorób umieszczonych w wykazie

Dziennik Ustaw

17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do zasad dotyczących

z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny oraz z art. 35 i 36 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/689 z dnia

Powiatowy lekarz weterynarii podejmuje również pozostałe czynności, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

sanitarnego o wyznaczeniu ogniska choroby oraz wyznacza obszar zagrożony wokół ogniska choroby.

lekarz weterynarii wyznacza ognisko choroby oraz obejmuje je nadzorem, niezwłocznie powiadamia państwowego powiatowego inspektora

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny w przypadku stwierdzenia choroby powiatowy

Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz z rozporządzeniem

4.4.5. Środki w przypadku wyniku dodatniego

danym terenie.

z tym obszarem wojewódzki lekarz weterynarii może ogłosić termin i sposób przeprowadzenia tych szczepień w sposób zwyczajowo przyjęty na

W miejscowościach położonych na obszarze, na którym będą przeprowadzane szczepienia ochronne, oraz w miejscowościach graniczących

zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt i produktach pochodzenia zwierzęcego.

budżetowych określonych w części 85 – budżety wojewodów, dział 010 – rolnictwo i łowiectwo, rozdział 01022 – zwalczanie chorób zakaźnych

przeznaczonych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz na realizację zadań ustawowych Inspekcji Weterynaryjnej oraz ze środków

Finansowanie programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 – w ramach limitów rezerw celowych

w odniesieniu do kosztów kwalifikowalnych w wysokości 44 617 877,61 zł.

Rzeczpospolita Polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej programu

Szacunkowe ogólne koszty realizacji programu w 2027 r. wyniosą 48 548 867,12 zł. Z ogólnej sumy szacowanych kosztów programu

w odniesieniu do kosztów kwalifikowalnych w wysokości 52 600 710,85 zł.

Dziennik Ustaw

Rzeczpospolita Polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej programu

Szacunkowe ogólne koszty realizacji programu w 2026 r. wyniosą 56 864 016,54 zł. Z ogólnej sumy szacowanych kosztów programu

w odniesieniu do kosztów kwalifikowalnych w wysokości 61 995 981,30 zł.

Rzeczpospolita Polska będzie występowała do Komisji Europejskiej z wnioskiem o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej programu

Szacunkowe ogólne koszty realizacji programu w 2025 r. wyniosą 66 259 286,99 zł. Z ogólnej sumy szacowanych kosztów programu

w ustawie budżetowej na rok 2025, 2026 i 2027.

Szacunkowe koszty programu zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt

dzikich zwierząt z państw sąsiadujących z Polską.

wrażliwych innych niż nietoperze, a także zabezpieczenie przed rozprzestrzenianiem się choroby związanym z migracją przez granicę zakażonych

Celem programu jest ograniczenie liczby przypadków wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej u wszystkich zwierząt

5. Korzyści programu

Założenia związane z badaniami

Założenia programu

Rok: 2025

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie

w kierunku wścieklizny

w ramach monitoringu

FAT – badanie przy

Terytorium

Rzeczypospolitej

Polskiej

Terytorium

Polskiej

wścieklizny

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

kuny

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

Populacja docelowa

mózg

mózg

mózg

Rodzaj

próbki

nadzór

monitoring

akcji

nadzór

Cel

86

5328

3139

Liczba planowanych

badań

0

0

20

Przewidywana liczba

próbek z dodatnim

wynikiem

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Rodzaj badania

Region

6.1.1. Założenia w zakresie badań diagnostycznych

6.1.

6.

o przyznanie wkładu finansowego w wysokości ustalonej przez Komisję Europejską na poszczególne lata.

kwalifikowalnych. Główny Lekarz Weterynarii przy składaniu wniosków o współfinansowanie w latach 2025–2027 będzie występował

Strona polska co roku występuje z wnioskiem o współfinansowanie ze środków Unii Europejskiej w odniesieniu do kosztów

FAT – badanie przy

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

Polskiej

wścieklizny

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

inne gatunki dzikie

podatne na wściekliznę

nietoperze

psy

koty

jenoty

sarny

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

212

250

368

953

66

40

1

5

1

0

0

0

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

FAT – badanie przy

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Polskiej

Terytorium

RT-PCR

RT-PCR

RTCIT

RTCIT

inne gatunki podatne na

wściekliznę

lisy wolno żyjące

inne gatunki podatne na

wściekliznę

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

inne gatunki domowe

podatne na wściekliznę

mózg

mózg

mózg

mózg

żuchwa

surowica

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

monitoring

akcji

monitoring

akcji

nadzór

40

60

1320

124

5328

5328

41

0

0

5

0

4528

2930

0

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

TC

ELISA

Terytorium

Rzeczypospolitej

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

Rok: 2026

wścieklizny

w szczepionce

Rzeczypospolitej

Polskiej

wścieklizny

FAT – badanie

w kierunku wścieklizny

w ramach monitoringu

Polskiej

Terytorium

Rzeczypospolitej

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

FAT – badanie przy

Badanie miana wirusa

Terytorium

Terytorium

wścieklizny

Polskiej

Rodzaj badania

szczepów wirusa

Rzeczypospolitej

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

Populacja docelowa

lisy wolno żyjące

zwierzęta, u których

stwierdzono

wściekliznę

mózg

mózg

Rodzaj

próbki

szczepionka

mózg

monitoring

akcji

nadzór

Cel

monitoring

akcji

monitoring

akcji

5328

3139

Liczba planowanych

badań

12

27

0

15

Przewidywana liczba

próbek z dodatnim

wynikiem

12

27

Dziennik Ustaw

Region

Różnicowanie

Terytorium

FAT – badanie przy

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

Polskiej

wścieklizny

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

nietoperze

psy

koty

jenoty

sarny

kuny

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

250

368

953

66

40

86

5

1

0

0

0

0

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

FAT – badanie przy

FAT – badanie przy

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Polskiej

Terytorium

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

RT-PCR

RTCIT

RTCIT

lisy wolno żyjące

inne gatunki podatne na

wściekliznę

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

inne gatunki domowe

podatne na wściekliznę

inne gatunki dzikie

podatne na wściekliznę

mózg

mózg

mózg

żuchwa

surowica

mózg

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

monitoring

akcji

monitoring

akcji

nadzór

nadzór

60

1320

124

5328

5328

41

212

0

5

0

4528

2930

0

1

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

TC

ELISA

Terytorium

Rzeczypospolitej

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

Rok: 2027

wścieklizny

w szczepionce

Rzeczypospolitej

Polskiej

wścieklizny

FAT – badanie

w kierunku wścieklizny

w ramach monitoringu

Polskiej

Terytorium

Rzeczypospolitej

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

FAT – badanie przy

Badanie miana wirusa

Terytorium

Terytorium

wścieklizny

Polskiej

Rodzaj badania

szczepów wirusa

Rzeczypospolitej

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

Populacja docelowa

lisy wolno żyjące

zwierzęta, u których

stwierdzono

wściekliznę

inne gatunki podatne na

wściekliznę

mózg

mózg

Rodzaj

próbki

szczepionka

mózg

mózg

monitoring

akcji

nadzór

Cel

monitoring

akcji

monitoring

akcji

nadzór

3772

3139

Liczba planowanych

badań

12

22

40

0

10

Przewidywana liczba

próbek z dodatnim

wynikiem

12

22

0

Dziennik Ustaw

Region

Różnicowanie

RT-PCR

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

FAT – badanie przy

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

FAT – badanie przy

Terytorium

Polskiej

wścieklizny

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

nietoperze

psy

koty

jenoty

sarny

kuny

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

nadzór

250

368

953

66

40

86

5

1

0

0

0

0

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

FAT – badanie przy

FAT – badanie przy

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Polskiej

Terytorium

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

RT-PCR

RTCIT

RTCIT

lisy wolno żyjące

inne gatunki podatne na

wściekliznę

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

lisy wolno żyjące

inne gatunki domowe

podatne na wściekliznę

inne gatunki dzikie

podatne na wściekliznę

mózg

mózg

mózg

żuchwa

surowica

mózg

mózg

nadzór

nadzór

nadzór

monitoring

akcji

monitoring

akcji

nadzór

nadzór

60

1320

124

3772

3772

41

212

0

5

0

3206

2074

0

1

Dziennik Ustaw

Rzeczypospolitej

Terytorium

Polskiej

TC

ELISA

Terytorium

Rzeczypospolitej

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

wścieklizny

Polskiej

Rzeczypospolitej wystąpieniu podejrzenia

Terytorium

szczepów wirusa

wścieklizny

Badanie miana wirusa

wścieklizny

w szczepionce

Rzeczypospolitej

Polskiej

Terytorium

Rzeczypospolitej

Polskiej

lisy wolno żyjące

zwierzęta, u których

stwierdzono

wściekliznę

inne gatunki podatne na

wściekliznę

szczepionka

mózg

mózg

monitoring

akcji

nadzór

nadzór

12

17

40

12

17

0

Dziennik Ustaw

6.2.1. Założenia w zakresie szczepień lub leczenia dzikich zwierząt

6.2. Założenia w zakresie szczepień lub leczenia

Różnicowanie

RT-PCR

Terytorium

Polskiej

Rzeczypospolitej

Terytorium

102 720

32 069

16 021

19 175

11 110

5136c)

mazowieckie

podkarpackie

podlaskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

3 886 685

439 500

484 830

962 070

1

2

2

3

2

1

8 051 015

102 720

666 600

879 000

1 454 490

1 924 140

455 340

180 390

2 189 700

198 635

a)

Dotyczy powiatu aleksandrowskiego, powiatu brodnickiego, powiatu golubsko-dobrzyńskiego, powiatu lipnowskiego, powiatu radziejowskiego, powiatu rypińskiego, gmin

Obrowo, Lubicz i Czernikowo w powiecie toruńskim, gmin Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiatu włocławskiego, powiatu miejskiego Włocławek.

b)

Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego, powiatu tomaszowskiego, powiatu kutnowskiego, łęczyckiego (bez gminy Świnice Warckie), powiatu łowickiego,

powiatu skierniewickiego, gminy Głowno (powiat zgierski).

c)

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz

w powiecie piskim, powiatu węgorzewskiego.

135 653,14

333 300

15 178

małopolskie

1

3

1

wyłożenia lub podania

Dziennik Ustaw

Razem

180 390

6013b)

łódzkie

455 340

729 900

198 635

lub podania w ramach akcji

leczniczego planowana do

planowana do wyłożenia

akcji

szczepionki lub produktu

lub produktu leczniczego planowana liczba

całkowita liczba dawek

Cele programu szczepienia lub leczenia

liczba dawek szczepionki

24 330

6621,14a)

szczepieniem (km2)

Powierzchnia objęta

lubelskie

kujawsko-pomorskie

Region (województwo)

Rok: 2025

Cele programu szczepienia lub leczenia

333 300

102 720

3 886 685

15 178

32 069

16 021

19 175

11 110

5136c)

135 653,14

małopolskie

mazowieckie

podkarpackie

podlaskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

1

1

2

3

1

6 755 645

102 720

333 300

879 000

1 454 490

962 070

455 340

180 390

2 189 700

198 635

a)

Dotyczy powiatu aleksandrowskiego, powiatu brodnickiego, powiatu golubsko-dobrzyńskiego, powiatu lipnowskiego, powiatu radziejowskiego, powiatu rypińskiego, gmin

Obrowo, Lubicz i Czernikowo w powiecie toruńskim, gmin Dębowa Łąka, Książki i Ryńsk w powiecie wąbrzeskim, powiatu włocławskiego, powiatu miejskiego Włocławek.

b)

Dotyczy powiatu opoczyńskiego, powiatu rawskiego, powiatu tomaszowskiego, powiatu kutnowskiego, powiatu łęczyckiego (bez gminy Świnice Warckie), powiatu

łowickiego, powiatu skierniewickiego, gminy Głowno (powiat zgierski).

c)

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz

w powiecie piskim, powiatu węgorzewskiego.

439 500

484 830

962 070

1

1

3

1

podania

Dziennik Ustaw

Razem

180 390

6013b)

łódzkie

455 340

729 900

198 635

24 330

6621,14a)

lubelskie

kujawsko-pomorskie

lub podania w ramach akcji

liczba dawek szczepionki

całkowita liczba dawek szczepionki

Region (województwo) Powierzchnia objęta

planowana liczba

lub produktu leczniczego

szczepieniem (km2) lub produktu leczniczego

akcji

planowana do wyłożenia

planowana do wyłożenia lub

Rok: 2026

102 720

2 719 020

19 175

5136a)

96 731

podlaskie

warmińsko-mazurskie

484 830

1

2

3

1

3

5 587 980

102 720

879 000

1454490

962 070

2 189 700

wyłożenia lub podania

produktu leczniczego planowana do

i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.

Liczba akcji szczepień w poszczególnych województwach może ulec zmianie zgodnie z § 3 ust. 2, § 5 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

Dotyczy powiatu ełckiego, gmin Giżycko, Kruklanki, Miłki i Wydminy w powiecie giżyckim, powiatu gołdapskiego, powiatu oleckiego, gmin Biała Piska, Orzysz i Pisz

w powiecie piskim, powiatu węgorzewskiego.

Razem

439 500

16 021

podkarpackie

962 070

32 069

mazowieckie

729 900

24 330

podania w ramach akcji

planowana

liczba akcji

całkowita liczba dawek szczepionki lub

Dziennik Ustaw

a)

produktu leczniczego

(km2)

planowana do wyłożenia lub

liczba dawek szczepionki lub

Cele programu szczepienia lub leczenia

szczepieniem

objęta

Powierzchnia

lubelskie

Region (województwo)

Rok: 2027

próbek

pobierania

wściekliznę)

zwierzęta wrażliwe na

próbek (wszystkie

Pozostały koszt pobierania

do badań laboratoryjnych

w ramach monitoringu,

żyjących, odstrzelonych

Dostarczenie lisów wolno

zwierzęcia

próbka / badanie 10 482

Indywidualna

zwierzęcia

próbka / badanie 5328

Indywidualna

Koszt

Kwota

45,42

103,95

w zł

476 092,44

553 845,60

w zł2)

jednostek jednostkowy całkowita

Ilość

10,59

24,23

w euro3)

111 004,38

129 097,44

nie

tak

(tak/nie)

z funduszy Unii

w euro3)

wy

Wniosek

o dofinansowanie

Kwota

jednostko całkowita

Koszt

Dziennik Ustaw

Koszt

próbek

pobierania

Koszt

1. Badania laboratoryjne w 2025 r.

kosztów

Przeznaczenie Wyszczególnienie

Jednostka

Szacunkowa analiza kosztów programu

Rok: 20251)

7.

168,18

168,18

61,68

96,26

578,70

490,00

Test: immunofluorescencja

odcisków mózgowych –

Indywidualna

Koszt analizy badanie przy wystąpieniu próbka / badanie 5155

podejrzenia wścieklizny

zwierzęcia

(wszystkie zwierzęta

wrażliwe na wściekliznę)

Test: immunofluorescencja

Indywidualna

odcisków mózgowych –

Koszt analizy badanie w ramach

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

monitoringu (lisy wolno

żyjące)

Indywidualna

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

Indywidualna

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

Koszt analizy Test: ELISA (lisy wolno

żyjące)

Koszt analizy Test: TC (lisy wolno

żyjące)

Test: izolacji wirusa

w hodowli komórek mysiej Indywidualna

Koszt analizy neuroblastomy (wszystkie próbka / badanie 1444

zwierzęcia

zwierzęta wrażliwe na

wściekliznę)

Indywidualna

Koszt analizy Test izolacji wirusa metodą próbka / badanie 100

RT-PCR

zwierzęcia

49 000,00

835 642,80

114,22

134,90

22,44

14,38

39,20

39,20

11 422,00

194 795,60

119 560,32

76 616,64

208 857,60

202 076,00

tak

tak

tak

tak

nie

tak

Dziennik Ustaw

512 873,28

328 631,04

896 063,04

866 967,90

Dawka

szczepionki

Doustne szczepienia

dzikich zwierząt

Czyszczenie i dezynfekcja

powierzchni

Czyszczenie

i dezynfekcja

powierzchni

kwadratowy

Metr

szczepionki

dzikich zwierząt

3. Czyszczenie i dezynfekcja w 2025 r.

Dawka

Doustne szczepienia

767,59

801

3,70

8 051 015 4,94

8 051 015 2,31

Indywidualna

próbka / badanie 27

zwierzęcia

178,93

2963,70

0,86

39 772 014,10 1,15

18 597 844,65 0,54

20 724,93

tak

688,86

nie

9 258 667,25 tak

4 347 548,10 tak

4831,11

Dziennik Ustaw

Koszty

dystrybucji

Zakup

szczepionki

2. Szczepienie w 2025 r.

Test: sekwencjonowanie

wirusa (różnicowanie

Koszt analizy szczepów wirusa

wścieklizny u zwierząt,

u których stwierdzono

wściekliznę)

Materiały weterynaryjne

Koszty

materiałów

Obserwacja zwierzęcia

Koszt

obserwacji

400 000,00

46,62

93 240,00

613 239,36

12 986,00

2634,10

57 444,87

Razem koszty

14 450 840,46

200,00

0,08

2 630 660,16 52,04

58 437,00

1,42

1,19

Razem koszty, których dotyczy wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii

61 995 981,30

Europejskiej

2000

223,24

0,36

11 334,05

246 192,30

15 444 709,63

Sztuka

11 784

162 325

6,11

5,10

66 259 286,99

Poszukiwanie padłych lisów wolno

lisów padłych

żyjących

Dostarczenie znalezionych

Obserwacja

Ulotka/plakat

1855

48 273

tak

nie

tak

nie

nie

Dziennik Ustaw

podejrzanego o wściekliznę

Materiały informacyjne

informacyjnych

Koszty akcji

odpadów

laboratoryjnych

Sztuka

Kilogram

Utylizacja odpadów

Koszty

utylizacji

4. Inne koszty w 2025 r.

Wyszczególnienie

próbek

pobierania

wściekliznę)

zwierzęta wrażliwe na

próbek (wszystkie

Pozostały koszt pobierania

do badań laboratoryjnych

w ramach monitoringu,

żyjących, odstrzelonych

Dostarczenie lisów wolno

jednostek

Ilość

zwierzęcia

próbka / badanie 10 482

Indywidualna

zwierzęcia

próbka / badanie 5328

Indywidualna

Jednostka

Kwota

45,42

103,95

w zł

476 092,44

553 845,60

w zł2)

jednostkowy całkowita

Koszt

Kwota

10,59

24,23

w euro3)

111 004,38

129 097,44

w euro3)

jednostkowy całkowita

Koszt

nie

tak

(tak/nie)

z funduszy Unii

o dofinansowanie

Wniosek

Dziennik Ustaw

Koszt

próbek

pobierania

Koszt

1. Badania laboratoryjne w 2026 r.

kosztów

Przeznaczenie

Rok: 20261)

168,18

168,18

61,68

96,26

578,70

Test: immunofluorescencja

odcisków mózgowych –

Indywidualna

Koszt analizy badanie przy wystąpieniu próbka / badanie 5155

podejrzenia wścieklizny

zwierzęcia

(wszystkie zwierzęta

wrażliwe na wściekliznę)

Test: immunofluorescencja

Indywidualna

odcisków mózgowych –

Koszt analizy badanie w ramach

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

monitoringu (lisy wolno

żyjące)

Indywidualna

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

Indywidualna

próbka / badanie 5328

zwierzęcia

Koszt analizy Test: ELISA (lisy wolno

żyjące)

Koszt analizy Test: TC (lisy wolno

żyjące)

Test: izolacji wirusa

w hodowli komórek mysiej Indywidualna

Koszt analizy neuroblastomy (wszystkie próbka / badanie 1444

zwierzęcia

zwierzęta wrażliwe na

wściekliznę)

835 642,80

134,90

22,44

14,38

39,20

39,20

194 795,60

119 560,32

76 616,64

208 857,60

202 076,00

tak

tak

tak

nie

tak

Dziennik Ustaw

512 873,28

328 631,04

896 063,04

866 967,90

Koszty

dystrybucji

Dawka

szczepionki

Dawka

szczepionki

Doustne szczepienia

dzikich zwierząt

Doustne szczepienia

dzikich zwierząt

6 755 645 4,94

6 755 645 2,31

178,93

114,22

33 372 886,30 1,15

15 605 539,95 0,54

16 886,98

49 000,00

7 768 991,75

3 648 048,30

3936,46

11 422,00

tak

tak

tak

tak

Dziennik Ustaw

Zakup

szczepionki

2. Szczepienie w 2026 r.

767,59

Test: sekwencjonowanie

wirusa (różnicowanie

Koszt analizy szczepów wirusa

wścieklizny u zwierząt,

u których stwierdzono

wściekliznę)

Indywidualna

próbka / badanie 22

zwierzęcia

490,00

Indywidualna

Koszt analizy Test izolacji wirusa metodą próbka / badanie 100

RT-PCR

zwierzęcia

powierzchni

i dezynfekcja

Materiały weterynaryjne

Koszty

materiałów

Obserwacja zwierzęcia

Koszt

obserwacji

Poszukiwanie padłych lisów wolno

lisów padłych

żyjących

Dostarczenie znalezionych

podejrzanego o wściekliznę

Materiały informacyjne

informacyjnych

Koszty akcji

odpadów

laboratoryjnych

Sztuka

Obserwacja

Ulotka/plakat

2000

11 784

162 325

1855

48 273

801

200,00

223,24

0,36

6,11

5,10

3,70

400 000,00

2 630 660,16

58 437,00

11 334,05

246 192,30

2963,70

46,62

52,04

0,08

1,42

1,19

0,86

93 240,00

613 239,36

12 986,00

2 634,10

57 444,87

688,86

tak

nie

tak

nie

nie

nie

Dziennik Ustaw

Sztuka

Kilogram

Utylizacja odpadów

powierzchni

kwadratowy

Metr

Koszty

utylizacji

4. Inne koszty w 2026 r.

Czyszczenie i dezynfekcja

Czyszczenie

3. Czyszczenie i dezynfekcja w 2026 r.

Wyszczególnienie

próbek

pobierania

Koszt

do badań laboratoryjnych

w ramach monitoringu,

żyjących, odstrzelonych

Dostarczenie lisów wolno

jednostek

zwierzęcia

próbka / badanie 3772

Indywidualna

Jednostka

103,95

w zł

392 099,40

w zł2)

jednostkowy całkowita

Kwota

24,23

euro3)

wy w

jednostko

Koszt

91 395,56

w euro3)

Kwota całkowita

tak

(tak/nie)

z funduszy Unii

o dofinansowanie

Wniosek

Dziennik Ustaw

1. Badania laboratoryjne w 2027 r.

kosztów

Przeznaczenie

Rok: 20271)

Koszt

12 260 770,51

Razem koszty, których dotyczy wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii

52 600 710,85

Europejskiej

Ilość

13 254 639,68

56 864 016,54

Razem koszty

61,68

Indywidualna

próbka / badanie 3772

zwierzęcia

232 656,96

634 374,96

866 967,90

405 464,34

14,38

39,20

39,20

10,59

54 241,36

147 862,40

202 076,00

94 536,93

tak

nie

tak

nie

Dziennik Ustaw

Koszt analizy Test: ELISA (lisy wolno

żyjące)

168,18

45,42

Test: immunofluorescencja

Indywidualna

odcisków mózgowych –

Koszt analizy badanie w ramach

próbka / badanie 3772

zwierzęcia

monitoringu (lisy wolno

żyjące)

zwierzęcia

próbka / badanie 8927

Indywidualna

168,18

wściekliznę)

zwierzęta wrażliwe na

próbek (wszystkie

Pozostały koszt pobierania

Test: immunofluorescencja

odcisków mózgowych –

Indywidualna

Koszt analizy badanie przy wystąpieniu próbka / badanie 5155

podejrzenia wścieklizny

zwierzęcia

(wszystkie zwierzęta

wrażliwe na wściekliznę)

próbek

pobierania

Koszt

490,00

767,59

Indywidualna

Koszt analizy Test izolacji wirusa metodą próbka / badanie 100

RT-PCR

zwierzęcia

Test: sekwencjonowanie

wirusa (różnicowanie

Koszt analizy szczepów wirusa

wścieklizny u zwierząt,

u których stwierdzono

wściekliznę)

Zakup

szczepionki

Dawka

szczepionki

Doustne szczepienia

dzikich zwierząt

2. Szczepienie w 2027 r.

5 587 980

2,31

578,70

Test: izolacji wirusa

w hodowli komórek mysiej Indywidualna

Koszt analizy neuroblastomy (wszystkie próbka / badanie 1444

zwierzęcia

zwierzęta wrażliwe na

wściekliznę)

178,93

114,22

134,90

22,44

12 908 233,80 0,54

13 049,03

49 000,00

835 642,80

363 092,72

3 017 509,20

3041,81

11 442,00

194 795,60

84 643,68

tak

tak

tak

tak

tak

Dziennik Ustaw

Indywidualna

próbka / badanie 17

zwierzęcia

96,26

Indywidualna

próbka / badanie 3772

zwierzęcia

Koszt analizy Test: TC (lisy wolno

żyjące)

szczepionki

dzikich zwierząt

powierzchni

i dezynfekcja

informacyjnych

Materiały informacyjne

Materiały weterynaryjne

Koszty

materiałów

Koszty akcji

odpadów

laboratoryjnych

Ulotka/plakat

Sztuka

Kilogram

Utylizacja odpadów

powierzchni

kwadratowy

162 325

1855

48 273

801

0,36

6,11

5,10

3,70

5 587 980 5,10

58 437,00

11 334,05

246 192,30

2963,70

0,08

1,42

1,19

0,86

28 498 698,00 1,19

12 986,00

2634,10

57 444,87

688,86

6 649 696,20

tak

nie

nie

nie

tak

Dziennik Ustaw

Koszty

utylizacji

4. Inne koszty w 2027 r.

Czyszczenie i dezynfekcja

Czyszczenie

Metr

Dawka

Doustne szczepienia

3. Czyszczenie i dezynfekcja w 2027 r.

Koszty

dystrybucji

Dostarczenie znalezionych

podejrzanego o wściekliznę

Obserwacja zwierzęcia

400 000,00

46,62

2 630 660,16 52,04

93 240,00

613 239,36

tak

nie

Dziennik Ustaw

2)

1)

Wszystkie wartości są podane bez VAT.

Szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej. Finansowanie

programu odbywa się ze środków budżetowych określonych w części 83 – w ramach limitów rezerw celowych przeznaczonych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt

oraz na realizację zadań ustawowych Inspekcji Weterynaryjnej oraz ze środków budżetowych określonych w części 85 – budżety wojewodów, dział 010 – rolnictwo

i łowiectwo, rozdział 01022 – zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt

i produktach pochodzenia zwierzęcego. Wyliczenie kosztów według kursu 1 euro = 4,29 zł (zgodnie z „Wytycznymi dotyczącymi stosowania jednolitych wskaźników

makroekonomicznych, będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw. Aktualizacja – październik 2024”).

3) Szacunkowe koszty jednostkowe wyliczone zgodnie z wytycznymi „(SMP-FOOD-2025-VETPROG-LS-IBA) – Ref. Ares(2024)2844712 – 18/04/2024”.

Razem koszty

10 415 067,41

200,00

223,24

Razem koszty, których dotyczy wniosek o dofinansowanie z funduszy Unii

44 617 877,61

Europejskiej

2000

11 784

11 331 473,93

Sztuka

Obserwacja

48 548 867,12

Poszukiwanie padłych lisów wolno

lisów padłych

żyjących

Koszt

obserwacji

kot

22

bydło

pies

9

1

koń

2

owca

1

koza

1

świnia

1

bezdomny

pies

6

inne

1

2

1

1

1

1

2

1

1

2

2

6

1

1

2016

Dziennik Ustaw

– 60 –

Zwierzęta domowe

Zwierzęta wolno żyjące

RAZEM

dolnośląskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

mazowieckie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

pomorskie

śląskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

wielkopolskie

zachodniopomorskie

Razem

Województwo

lis

Zwierzęta wolno żyjące

jenot

Przypadki wścieklizny

Zwierzęta domowe

szop

Obszar

wilk

I – IV

inne

sarna

inne

mięsożerne

dzik

inne

łasicowate

Okres sprawozdawczy(kwartał/rok)

nietoperz

Rzeczpospolita Polska (POL)

borsuk

Kraj

kuna

Przypadki wścieklizny

daniel

jeleń