Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 marca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni

1.

Ustawa określa zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych

z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta oraz w dniu 24 grudnia i w

sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy.

2.

Przepisy ustawy stosuje się do przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

(Dz. U. z 2024 r. poz. 236) wykonujących zarobkową działalność handlową.

Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

W zakresie nieuregulowanym w ustawie do wykonywania pracy przez pracowników w placówkach

handlowych w niedziele i święta stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1465).

Ilekroć w ustawie jest mowa o

1)

placówce handlowej - należy przez to rozumieć obiekt, w którym jest prowadzony handel

oraz są wykonywane czynności związane z handlem, w szczególności: sklep, stoisko,

stragan, hurtownię, skład węgla, skład materiałów budowlanych, dom towarowy, dom wysyłkowy,

biuro zbytu - jeżeli w takiej placówce praca jest wykonywana przez pracowników lub

zatrudnionych;

2)

handlu - należy przez to rozumieć proces sprzedaży polegający na wymianie towaru lub

wyrobu na środki pieniężne;

3)

wykonywaniu czynności związanych z handlem - należy przez to rozumieć wykonywanie

w placówce handlowej czynności bezpośrednio związanych z handlem przez pracownika

lub zatrudnionego, a także wykonywanie w takiej placówce przez pracownika lub zatrudnionego

czynności związanych z magazynowaniem towarów lub ich inwentaryzacją;

4)

pracowniku - należy przez to rozumieć osobę zatrudnioną w placówce handlowej, zgodnie

z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, a także osobę skierowaną do wykonywania w placówce handlowej pracy tymczasowej na

podstawie umowy o pracę, zgodnie z przepisami o zatrudnianiu pracowników tymczasowych;

5)

zatrudnionym - należy przez to rozumieć osobę fizyczną, wykonującą w placówce handlowej

pracę na podstawie umów prawa cywilnego, a także osobę skierowaną do wykonywania w placówce handlowej pracy tymczasowej na

podstawie umowy prawa cywilnego, zgodnie z przepisami o zatrudnianiu pracowników tymczasowych;

6)

święcie - należy przez to rozumieć dni wymienione w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy

(Dz. U. z 2020 r. poz. 1920);

7)

wykonywaniu pracy w handlu oraz wykonywaniu czynności związanych z handlem w niedziele

i święta w placówkach handlowych - należy przez to rozumieć wykonywanie takiej pracy

lub takich czynności przez pracownika lub zatrudnionego w okresie 24 kolejnych godzin

przypadających odpowiednio między godziną 24.00wsobotę a godziną 24.00 w niedzielę,

i między godziną 24.00 w dniu bezpośrednio poprzedzającym święto a godziną 24.00wświęto;

8)

stacji paliw płynnych - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, spełniający warunki

przewidziane w obowiązujących przepisach dotyczących warunków technicznych, jakim

powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, w obrębie którego dokonywana jest

sprzedaż produktów naftowych na podstawie ważnej koncesji udzielonej w oparciu o przepisy

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

(Dz. U. z 2024 r. poz. 266).

Powierzanie wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z handlem

nieodpłatnie w placówkach handlowych w niedziele i święta, a także w dniu 24 grudnia

i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy - jest zakazane.

W niedziele i święta w placówkach handlowych

1)

handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,

2)

powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania

czynności związanych z handlem

- są zakazane.

1.

Zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje

1)

na stacjach paliw płynnych;

2)

w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami;

3)

w aptekach i punktach aptecznych;

4)

w zakładach leczniczych dla zwierząt;

5)

w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu pamiątkami

lub dewocjonaliami;

6)

w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu prasą,

biletami komunikacji miejskiej, wyrobami tytoniowymi, kuponami gier losowych i zakładów

wzajemnych;

7)

w placówkach pocztowych w rozumieniu art. 3 pkt 15 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), w których przeważająca działalność polega na świadczeniu usług pocztowych, o których

mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy;

8)

w placówkach handlowych w obiektach infrastruktury krytycznej, o której mowa w ustawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

(Dz. U. z 2023 r. poz. 122);

9)

w placówkach handlowych w zakładach hotelarskich;

10)

w placówkach handlowych w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu,

oświaty, turystyki i wypoczynku;

11)

w placówkach handlowych organizowanych wyłącznie na potrzeby festynów, jarmarków i

innych imprez okolicznościowych, tematycznych lub sportowo-rekreacyjnych, także gdy

są one zlokalizowane w halach targowych;

12)

w placówkach handlowych w zakładach leczniczych podmiotów leczniczych i innych placówkach

służby zdrowia przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowych lub

całodziennych świadczeń zdrowotnych;

13)

w placówkach handlowych na dworcach w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

(Dz. U. z 2023 r. poz. 2778), w portach i przystaniach morskich w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1796) oraz w portach i przystaniach w rozumieniu ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1097 i 2642 oraz z 2023 r. poz. 1588 i 2029) - w zakresie związanym z bezpośrednią obsługą podróżnych;

14)

w przypadku sprzedaży ryb w gospodarstwach rybackich, ze statku rybackiego i w placówkach

handlowych zajmujących się wyłącznie odbiorem produktów rybnych;

15)

w placówkach handlowych w portach lotniczych w rozumieniu ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze

(Dz. U. z 2023 r. poz. 2110);

16)

w strefach wolnocłowych;

17)

w środkach transportu, na statkach, a także na morskich statkach handlowych, statkach

powietrznych, platformach wiertniczych i innych morskich budowlach hydrotechnicznych;

18)

na terenie jednostek penitencjarnych;

19)

w placówkach handlowych na terenie jednostek wojskowych;

20)

w sklepach internetowych i na platformach internetowych;

21)

w przypadku handlu towarami z automatów;

22)

w przypadku rolniczego handlu detalicznego w rozumieniu ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1448);

23)

w hurtowniach farmaceutycznych;

24)

w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września każdego roku kalendarzowego - w placówkach

handlowych prowadzących handel wyłącznie maszynami rolniczymi, częściami zamiennymi

do tych maszyn, materiałami eksploatacyjnymi do maszyn rolniczych, materiałami używanymi

w trakcie bieżącej pracy maszyn rolniczych lub narzędziami do wymiany części zamiennych

w maszynach rolniczych;

25)

w przypadku handlu kwiatami, wiązankami, wieńcami i zniczami przy cmentarzach;

26)

w zakładach pogrzebowych;

27)

w placówkach handlowych, w których handel jest prowadzony przez przedsiębiorcę będącego

osobą fizyczną wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek;

28)

w piekarniach, cukierniach i lodziarniach, w których przeważająca działalność polega

na handlu wyrobami piekarniczymi i cukierniczymi;

29)

w placówkach handlowych, w których przeważającą działalnością jest działalność gastronomiczna;

30)

na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych prowadzonych przez spółki prawa handlowego,

których przeważająca działalność polega na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami

na użytek handlu hurtowego artykułami rolno-spożywczymi;

31)

w placówkach handlowych prowadzonych przez podmioty nabywające towary na terenie rolno-spożywczych

rynków hurtowych, o których mowa w pkt 30, w zakresie czynności związanych z handlem

oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania tych czynności;

32)

w placówkach handlowych, w których jest prowadzony wyłącznie skup produktów pochodzenia

rolniczego, w szczególności zboża, rzepaku, rzepiku, buraków cukrowych, roślin białkowych,

innych upraw polowych, owoców, warzyw, mleka surowego lub runa leśnego.

2.

Przeważająca działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, 5-7, 28 i 29, oznacza rodzaj

przeważającej działalności wskazany we wniosku o wpis do krajowego rejestru urzędowego

podmiotów gospodarki narodowej, o którym mowa w ustawie z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej

(Dz. U. z 2023 r. poz. 773), jeżeli działalność ta jest wykonywana w danej placówce handlowej i stanowi co najmniej

40 % miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej

(Dz. U. z 2023 r. poz. 148). W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 30, przepis zdania pierwszego stosuje się

odpowiednio.

3.

Placówki handlowe, korzystające z wyłączeń, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 5-7 i 28-30,

są obowiązane do prowadzenia ewidencji miesięcznego przychodu ze sprzedaży, z podziałem

na przychód z działalności określonej w ust. 1 pkt 2, 5-7 i 28-30 oraz przychód z

pozostałej działalności.

4.

Przedsiębiorca, o którym mowa w ust. 1 pkt 27, może korzystać z nieodpłatnej pomocy

małżonka, dzieci własnych, dzieci małżonka, dzieci przysposobionych, rodziców, macochy,

ojczyma, rodzeństwa, wnuków, dziadków.

5.

Osoby, o których mowa w ust. 4, nie mogą być pracownikami lub zatrudnionymi w placówce

handlowej u przedsiębiorcy, który korzysta z ich nieodpłatnej pomocy.

6.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia,

sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 3, wzór tej ewidencji oraz szczegółową

treść wpisów w tej ewidencji, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia prawidłowego

prowadzenia tej ewidencji oraz przejrzystości, kompletności i dostępności zawartych

w niej danych.

7.

W toku postępowania kontrolnego inspektor pracy ma prawo żądania przedłożenia ewidencji,

o której mowa w ust. 3.

1.

Zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje w

1

kolejne dwie niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia, z wyłączeniem

niedzieli przypadającej na dzień 24 grudnia;

2)

niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy;

3)

ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu.

1a

Jeżeli niedziela poprzedzająca pierwszy dzień Bożego Narodzenia przypada na dzień

24 grudnia, zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje w kolejne dwie niedziele

poprzedzające tę niedzielę.

2.

Jeżeli w niedzielę, o której mowa w ust. 1 pkt 3, przypada święto, przepis art. 5

stosuje się.

1.

W dniu 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy

w placówkach handlowych

1)

handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,

2)

powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania

czynności związanych z handlem

- po godzinie 14.00 są zakazane, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 6.

2.

(uchylony)

3

Jeżeli dzień 24 grudnia przypada w niedzielę, zakaz, o którym mowa w art. 5, obowiązuje,

z wyjątkiem przypadków określonych w art. 6.

1.

Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem

wymiaru jego czasu pracy z powodu wykonywania pracy w dniu 24 grudnia lub w sobotę

bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy do godziny 14.00.

2.

Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, oblicza się stosując zasady obowiązujące przy

ustalaniu wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego.

1.

Kto, wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele

lub święta, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych

z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu, podlega karze grzywny w wysokości od 1000

do 100 000 zł.

2.

Tej samej karze podlega, kto

1)

wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem po godzinie

14.00 w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej

Nocy, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem

pracownikowi lub zatrudnionemu;

2)

wbrew obowiązkowi określonemu w art. 6 ust. 3 nie prowadzi ewidencji miesięcznego

przychodu placówki albo tę ewidencję prowadzi w sposób niezgodny z przepisami wydanymi

na podstawie art. 6 ust. 6.

Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w art. 10, następuje w trybie przepisów

ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1124 oraz z 2023 r. poz. 1963).

(pominięte)

1.

W okresie od dnia 1 marca do dnia 31 grudnia 2018 r. zakaz, o którym mowa w art. 5,

nie obowiązuje w pierwszą i ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego.

2.

Jeżeli w pierwszą lub w ostatnią niedzielę miesiąca kalendarzowego przypada święto,

przepis art. 5 stosuje się.

1.

W okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2019 r. zakaz, o którym mowa w art.

5, nie obowiązuje w ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego.

2.

Jeżeli w ostatnią niedzielę miesiąca kalendarzowego przypada święto, przepis art.

5 stosuje się.

W dniu 6 grudnia 2020 r. zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2018 r.