Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2024 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach

Rozporządzenie określa organizację i warunki przygotowania oraz sposób funkcjonowania

systemów obserwacji, pomiarów, analiz, prognozowania i powiadamiania o skażeniach

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwość organów w tych sprawach.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

alarm - wyemitowany z dowolnego źródła sygnał wzywający do natychmiastowego, pośpiesznego

i zorganizowanego działania związanego z wykryciem skażenia lub zagrożeniem jego wystąpienia,

które może zagrażać życiu lub zdrowiu osób;

2)

alarmowanie - działania mające na celu natychmiastowe przekazanie sygnału do właściwych

terytorialnie władz, służb i do ludności na danym terenie, informującego o wystąpieniu

skażenia lub zagrożenia jego wystąpieniem, zagrażających życiu lub zdrowiu osób;

3)

analiza skażeń - prowadzenie działań mających na celu określenie rodzaju skażenia

oraz jego parametrów z wykorzystaniem obserwacji, pomiarów i standardowych procedur

analitycznych;

4)

monitorowanie skażeń - zespół pomiarów prowadzonych w sposób ciągły i pod ciągłym

nadzorem w celu jak najszybszego wykrycia uwolnionych do środowiska materiałów powodujących

skażenie lub w celu stwierdzenia zmian poziomu występującego skażenia;

5)

obserwacja - prowadzenie działań, w określonych geograficznie punktach lub obszarach,

mających na celu wykrycie źródła skażenia, miejsc uwolnienia do środowiska materiałów

lub substancji powodujących skażenie lub stwierdzenie zmian stopnia tego skażenia,

jak też czasu jego powstania;

6)

ostrzeganie - działania mające na celu przekazanie komunikatów i informacji uprzedzających

o prawdopodobnych zagrożeniach i zalecających podjęcie działań zabezpieczających i

ochronnych oraz instruujące o sposobach realizacji tych działań;

7)

pomiar skażeń - prowadzenie w sposób ciągły lub w odstępach czasu, zdalnie lub w sposób

bezpośredni, w określonych geograficznie punktach lub obszarach, działań mających

na celu uzyskiwanie informacji o parametrach skażenia;

8)

powiadamianie - przekazanie, przy użyciu wszelkich dostępnych środków, potwierdzonych

informacji o wystąpieniu skażenia, możliwości jego wystąpienia lub ustąpienia skażenia

do właściwych instytucji;

9)

prognozowanie skażeń - dokonywanie oceny rozwoju sytuacji będącej następstwem skażenia

z jednoczesnym przewidywaniem i przedstawianiem możliwych skutków skażenia środowiska

naturalnego, w szczególności gruntu, wody, powietrza, powierzchni ciała ludzi lub

zwierząt, a także określanie wynikających z tego skutków dla funkcjonowania sfery

publicznej i obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa;

10)

rozpoznanie skażeń - działanie mające na celu stwierdzenie obecności substancji promieniotwórczych,

środków biologicznych lub chemicznych, jak również uzupełnienie i potwierdzenie wstępnych

meldunków;

11)

skażenie - zanieczyszczenie środowiska, w szczególności gruntu, wody, powietrza, żywności,

pasz oraz powierzchni ciała ludzi lub zwierząt, niebezpiecznymi substancjami i mieszaninami

chemicznymi, materiałami promieniotwórczymi lub środkami biologicznymi, niezależnie

od ich rodzaju i czasu ich oddziaływania;

12)

systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach - powiązany organizacyjno-technicznie

zespół elementów przeznaczonych do identyfikacji skażeń, wytwarzania, gromadzenia,

przetwarzania i wstępnej analizy informacji o uwolnieniu do środowiska toksycznych

środków chemicznych, materiałów promieniotwórczych, środków biologicznych, a także

o powstałych w następstwie takich zdarzeń skażeniach oraz o potencjalnych źródłach

tych zagrożeń;

13)

środek reagowania kryzysowego NATO - zaplanowany zestaw działań, który w przypadku

kryzysu, po zaakceptowaniu przez Radę Północnoatlantycką, może zostać zrealizowany

przez państwa członkowskie lub sojusznicze dowództwa;

14)

wykrywanie skażeń - działanie realizowane w określonym rejonie i czasie w celu potwierdzenia

lub wykluczenia obecności niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych, materiałów

promieniotwórczych i środków biologicznych.

1.

W przypadku

1)

wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych, określonych w art. 228 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

(Dz. U. poz. 483, z 2001 r. poz. 319, z 2006 r. poz. 1471 oraz z 2009 r. poz. 946),

2)

wdrożenia lub uruchomienia właściwego środka reagowania kryzysowego NATO,

3)

wystąpienia katastrofy naturalnej, awarii technicznej lub działań terrorystycznych,

mogących spowodować lub powodujących wystąpienie skażeń chemicznych, biologicznych

lub promieniotwórczych na obszarze więcej niż jednego województwa i zagrażających

życiu lub zdrowiu osób,

4)

prowadzenia treningów i ćwiczeń, o których mowa w § 10

- Minister Obrony Narodowej może uruchomić krajowy system wykrywania skażeń i alarmowania,

zwany dalej „KSWSiA”.

2.

Minister Obrony Narodowej, samodzielnie lub na uzasadniony wniosek organu lub jednostki

organizacyjnej wymienionej w § 4 ust. 1 pkt 2, uruchamia KSWSiA, określając każdorazowo,

stosownie do zagrożenia, zakres terytorialny i podmiotowy uruchomienia KSWSiA.

3.

Nadzór nad funkcjonowaniem KSWSiA i funkcje koordynacyjne sprawuje Minister Obrony

Narodowej przy pomocy centrum dyspozycyjnego, którego rolę pełni Centralny Ośrodek

Analizy Skażeń Sił Zbrojnych.

4.

W przypadku uruchomienia KSWSiA Prezes Państwowej Agencji Atomistyki, Szef Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz ministrowie właściwi do spraw: wewnętrznych, zdrowia,

administracji publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, rybołówstwa, gospodarki morskiej,

klimatu i gospodarki wodnej kierują do centrum dyspozycyjnego osoby posiadające specjalistyczną

wiedzę z zakresu oceny sytuacji skażeń lub przeciwdziałania skutkom ich wystąpienia.

1.

W skład KSWSiA wchodzą

1)

systemy wykrywania skażeń i alarmowania o skażeniach obejmujące

a)

system wykrywania skażeń Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - nadzorowany przez

Ministra Obrony Narodowej,

b)

sieci i systemy nadzoru epidemiologicznego i kontroli chorób zakaźnych - nadzorowane

przez ministra właściwego do spraw zdrowia,

c)

system stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących

pomiary skażeń promieniotwórczych, których działania koordynuje Prezes Państwowej

Agencji Atomistyki,

d)

nadzorowane przez wojewodów wojewódzkie systemy wykrywania i alarmowania oraz systemy

wczesnego ostrzegania ludności, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym

(Dz. U. z 2023 r. poz. 122), w zakresie zadań wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego,

e)

systemy nadzoru epizootycznego, fitosanitarnego, nadzoru nad bezpieczeństwem produktów

pochodzenia zwierzęcego i paszami oraz nadzoru nad produktami rolno-spożywczymi nadzorowane

przez ministrów właściwych do spraw rolnictwa i rynków rolnych oraz zdrowia;

2)

organy i jednostki organizacyjne, które dokonują analizy skażeń i oceny sytuacji oraz

opracowują, ogłaszają i wprowadzają działania interwencyjne, obejmujące

a)

organy prowadzące, w zakresie właściwości, systemy obserwacji, pomiarów, analiz i

prognozowania skażeń oraz wykonujące działania interwencyjne w zakresie odpowiedzi

na wystąpienie skażenia, nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, Prezesa Państwowej

Agencji Atomistyki oraz ministrów właściwych do spraw: wewnętrznych, zdrowia, administracji

publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, rybołówstwa, gospodarki morskiej, klimatu,

gospodarki wodnej,

b)

dyrektorów urzędów morskich w zakresie swoich kompetencji, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 1, 1a, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich

Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej

(Dz. U. z 2023 r. poz. 960, 1688 i 2029).

2.

Uruchomienie KSWSiA nie zmienia podległości organizacyjnej systemu, organu lub jednostki

organizacyjnej, o których mowa w ust. 1.

1.

Warunkiem zapewnienia jednolitości funkcjonowania oraz wzajemnej interoperacyjności

systemów, o których mowa w § 1, jest stosowanie

1)

metodyk i procedur obserwacji oraz pomiarów skażeń umożliwiających przekazywanie i

interpretację wyników obserwacji oraz pomiarów w ramach KSWSiA, zapewniających wzajemną

kompatybilność systemów;

2)

takich samych formatów komunikatów i informacji o skażeniach;

3)

identycznych procedur przekazywania komunikatów i informacji o skażeniach;

4)

jednolitego systemu zarządzania informacją o skażeniach.

2.

Jednolitość i interoperacyjność funkcjonowania systemów wchodzących w skład KSWSiA

zapewniają organy, którym te systemy podlegają lub które je nadzorują.

3.

Koordynację w zakresie jednolitości i interoperacyjności funkcjonowania systemów wchodzących

w skład KSWSiA zapewnia Minister Obrony Narodowej.

4.

W celu zapewnienia jednolitości i interoperacyjności funkcjonowania systemów wchodzących

w skład KSWSiA Minister Obrony Narodowej działa na podstawie „Planu współdziałania

jednostek organizacyjnych wchodzących w skład KSWSiA” uzgodnionego z

1)

ministrami właściwymi do spraw: wewnętrznych, zdrowia, administracji publicznej, rolnictwa,

rynków rolnych, rybołówstwa, gospodarki morskiej, klimatu, gospodarki wodnej;

2)

dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Prezesem Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych oraz Prezesem Państwowej Agencji Atomistyki.

5.

Plan współdziałania jednostek organizacyjnych wchodzących w skład KSWSiA zawiera procedury

współdziałania organów i jednostek organizacyjnych nadzorowanych przez tych ministrów

lub im podległych w zakresie realizacji zadań w ramach KSWSiA.

Systemy wchodzące w skład KSWSiA to systemy wykorzystywane dla potrzeb

1)

realizacji sojuszniczych zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej oraz zobowiązań wynikających

z ratyfikowanych porozumień międzynarodowych w zakresie obserwacji, pomiarów, analiz

prognozowania skażeń i powiadamiania o skażeniach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2)

monitorowania, wykrywania i rozpoznania skażeń, umożliwiające natychmiastowe stwierdzenie

wzrostu poziomu skażeń w oparciu o standardy i normy krajowe;

3)

alarmowania oraz ostrzegania ludności i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej o

skażeniach;

4)

opracowywania ocen eksperckich stanu zagrożenia skażeniami i przygotowywanie zaleceń

postępowania ochronnego;

5)

doradztwa specjalistycznego w zakresie metodyki ograniczania zasięgu i skutków oddziaływania

skażeń oraz wprowadzania działań interwencyjnych.

Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej zapewnia dane i prognozy meteorologiczne

na potrzeby działania systemów w ramach KSWSiA.

Przygotowanie systemów wchodzących w skład KSWSiA do wykonywania zadań, o których

mowa w § 6, realizują w zakresie swoich kompetencji organy i jednostki organizacyjne,

o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, w stosunku do podlegających im systemów, przez

1)

działania planistyczne, organizacyjne i szkoleniowe dotyczące

a)

aktualizacji danych o potencjalnych źródłach zagrożenia skażeniami,

b)

doskonalenia procedur podnoszenia gotowości tych systemów - stosownie do poziomu zagrożenia

skażeniami,

c)

aktualizacji planów rozmieszczenia punktów wykonujących pomiary skażeń w zależności

od stanu gotowości systemu i danych wynikających z analizy potencjalnych zagrożeń,

d)

doskonalenia sposobów i procedur współdziałania w zakresie monitoringu skażeń, ich

prognozowania, rozpoznania i w zakresie oceny sytuacji skażeń,

e)

sposobów organizacji i utrzymania łączności i wymiany informacji o skażeniach w warunkach

pokoju i w stanach nadzwyczajnych,

f)

tworzenia warunków do preferencyjnego przekazu informacji w systemach wykrywania skażeń

i alarmowania o skażeniach;

2)

organizowanie szkoleń i doskonalenie osób funkcyjnych w zakresie: wiedzy o właściwościach

źródeł skażeń, systemów ochrony przed skażeniami, sposobów i metodyki dokonywania

pomiarów skażeń, oceny sytuacji związanych z wystąpieniem skażeń, usuwania skutków

skażeń oraz prawnych rozwiązań dotyczących zagadnień ochrony przed skażeniami;

3)

organizowanie oraz prowadzenie ćwiczeń i treningów sprawdzających i doskonalących

funkcjonowanie tych systemów i procedur oraz udział w takich ćwiczeniach i treningach.

1.

Organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, w przypadku wykrycia

zagrożenia skażeniami lub stwierdzenia wystąpienia skażeń przez podległe im systemy

niezwłocznie powiadamiają właściwy terytorialnie organ administracji publicznej, zgodnie

z planem, o którym mowa w § 5 ust. 4.

2.

Decyzje o wprowadzeniu lub ogłoszeniu sygnału alarmowego lub komunikatu ostrzegawczego,

a także o ich odwołaniu, podejmuje właściwy terytorialnie organ administracji publicznej.

3.

Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej są określone w załączniku do rozporządzenia.

4.

Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze wykorzystuje się w sytuacji rzeczywistego

zagrożenia lub w celu przeprowadzenia treningów lub ćwiczeń.

5.

Wykorzystanie sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych w ramach treningów

i ćwiczeń dotyczących systemów wykrywania i alarmowania jest możliwe po ogłoszeniu

rozpoczęcia treningów lub ćwiczeń przez właściwe terytorialnie organy administracji

publicznej, z 24-godzinnym wyprzedzeniem, w środkach masowego przekazu i w sposób

zwyczajowo przyjęty na danym terenie. Ogłoszenie zawiera informacje o zakresie i zasięgu

terytorialnym prowadzonego treningu lub ćwiczenia.

1.

Minister Obrony Narodowej z ministrami właściwymi do spraw: wewnętrznych, zdrowia,

administracji publicznej, rolnictwa, rynków rolnych, rybołówstwa, gospodarki morskiej,

klimatu, gospodarki wodnej, dyrektorem Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, Prezesem

Państwowej Agencji Atomistyki oraz we współpracy z wojewodami prowadzą ogólnokrajowe

treningi uruchamiania systemów i ich pracy w ramach KSWSiA nie rzadziej niż raz w

roku i ogólnokrajowe ćwiczenia dotyczące systemów nie rzadziej niż raz na trzy lata.

2.

Koszty przygotowania i przeprowadzania treningów i ćwiczeń są pokrywane z budżetu

państwa z części, których dysponentami są podmioty wymienione w ust. 1.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.