Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 13 września 2024 r. w sprawie wykonania obowiązku mocowego, jego rozliczania i demonstrowania oraz zawierania transakcji na rynku wtór

Rozporządzenie określa szczegółowe warunki i sposób wykonania obowiązku mocowego,

jego rozliczania i demonstrowania oraz szczegółowe warunki zawierania transakcji na

rynku wtórnym, obejmujące

1)

standard bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych rozumiany

jako dopuszczalny oczekiwany czas braku dostaw mocy elektrycznej do odbiorców końcowych,

wyrażony w godzinach na rok;

2)

procedurę ogłaszania okresu przywołania na rynku mocy oraz przypadki, w których operator

może nie ogłaszać okresu przywołania na rynku mocy mimo obniżenia się nadwyżki mocy

dostępnej w procesach planowania dobowego pracy systemu poniżej wartości wymaganej;

3)

dni i godziny, w których może wystąpić okres przywołania na rynku mocy;

4)

sposób wyznaczania wielkości mocy dostarczonej w wyniku czasowego ograniczenia mocy

pobieranej z sieci elektroenergetycznej przez jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania;

5)

sposób dokonania demonstracji;

6)

wymagania w zakresie dopuszczalności prowadzenia obrotu obowiązkami mocowymi i ich

realokacji, w tym minimalną wielkość tego obowiązku, która może być przeniesiona;

7)

sposób obliczenia jednostkowej stawki kary za niewykonanie obowiązku mocowego.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

bilansowanie dobowe - działania operatora prowadzone w procesie planowania dobowego

pracy systemu w dobie n-1, w wyniku których dla doby n ustala się stany pracy jednostek

wytwórczych oraz wielkości ich obciążeń w celu zrównoważenia wytwarzania energii elektrycznej

z zapotrzebowaniem sieci i zapewnienia wymaganych rezerw mocy oraz zarządzania ograniczeniami

systemowymi;

2)

aktualizacja bilansu dobowego - działania operatora prowadzone w procesie planowania

dobowego pracy systemu w dobie n, w wyniku których operator dokonuje zaktualizowania

sporządzonego w dobie n-1 bilansu dobowego dla doby n;

3)

zapotrzebowanie sieci - zapotrzebowanie na moc odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowej

i dystrybucyjnej oraz bezpośrednio do urządzeń, instalacji lub sieci przedsiębiorstw

energetycznych innych niż operator lub operator systemu dystrybucyjnego, powiększone

o straty w sieci przesyłowej i dystrybucyjnej oraz pomniejszone o moc bezpośrednio

dostarczaną przez jednostki wytwórcze do odbiorców z pominięciem sieci należącej do

innych przedsiębiorstw energetycznych.

Standard bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych wynosi

3 godziny na rok, przy czym przez godzinę zaliczaną do standardu bezpieczeństwa uznaje

się godzinę, w której dopuszcza się wystąpienie braku możliwości zrównoważenia sumarycznej

mocy osiągalnej netto jednostek wytwórczych przyłączonych do systemu z

1)

zapotrzebowaniem sieci oraz

2)

minimalną rezerwą zdolności wytwórczych, obliczoną jako 1,2-krotność mocy osiągalnej

netto największej pod względem mocy zainstalowanej jednostki wytwórczej przyłączonej

do systemu, wyrażoną w MW, oraz

3)

planowanym saldem wymiany międzynarodowej z państwami innymi niż wymienione w art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy, zwanej dalej „ustawą”.

1.

Operator ogłasza okres przywołania na rynku mocy po ustaleniu, w procesie bilansowania

dobowego lub po dokonaniu aktualizacji bilansu dobowego, że nadwyżka sumarycznej mocy

osiągalnej netto jednostek wytwórczych przyłączonych do systemu, pomniejszonej o ubytki

mocy wynikające z prowadzonych remontów, postojów awaryjnych, warunków atmosferycznych

i ograniczeń sieciowych oraz o moc osiągalną netto jednostek wytwórczych przyłączonych

do systemu niezaoferowaną operatorowi, ponad zapotrzebowanie sieci, wynosi mniej niż

wielkość wymagana, określona zgodnie z art. 9g ust. 4 pkt 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

(Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859), zwanej dalej „ustawą - Prawo energetyczne”.

2.

Ustalając wysokość nadwyżki, o której mowa w ust. 1, operator uwzględnia planowane

saldo wymiany międzynarodowej.

Operator może nie ogłaszać okresu przywołania na rynku mocy, jeżeli

1)

w procesie bilansowania dobowego lub po dokonaniu aktualizacji bilansu dobowego nadwyżka

sumarycznej mocy osiągalnej netto jednostek wytwórczych przyłączonych do systemu,

pomniejszona o ubytki mocy wynikające z prowadzonych remontów, postojów awaryjnych,

warunków atmosferycznych i ograniczeń sieciowych oraz o moc osiągalną netto jednostek

wytwórczych przyłączonych do systemu niezaoferowaną dla operatora, ponad zapotrzebowanie

sieci nie jest niższa niż 1100 MW oraz

2)

uzna, że nie ma zagrożenia dla pokrycia zapotrzebowania sieci.

1.

Okres przywołania na rynku mocy ogłasza się wyłącznie dla następujących godzin

1)

7.00-8.00,

2)

8.00-9.00,

3)

9.00-10.00,

4)

10.00-11.00,

5)

11.00-12.00,

6)

12.00-13.00,

7)

13.00-14.00,

8)

14.00-15.00,

9)

15.00-16.00,

10)

16.00-17.00,

11)

17.00-18.00,

12)

18.00-19.00,

13)

19.00-20.00,

14)

20.00-21.00,

15)

21.00-22.00

- w dniach przypadających od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych

od pracy.

2.

Ogłoszenie okresu przywołania na rynku mocy może nastąpić

1)

dla jednej godziny albo

2)

dla wielu godzin, jeżeli operator stwierdzi wystąpienie więcej niż jednego okresu

przywołania na rynku mocy w danej dobie.

1.

Wielkość mocy dostarczonej w wyniku czasowego ograniczenia mocy pobieranej z sieci

elektroenergetycznej przez jednostkę rynku mocy redukcji zapotrzebowania wyznacza

się odrębnie dla każdej pełnej godziny czasowego ograniczenia jako różnicę między

profilem bazowym a rzeczywistą wielkością dostaw energii elektrycznej zmierzoną we

wszystkich punktach pomiarowych tej jednostki.

2.

Jeżeli na podstawie zawartych umów o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji

energii elektrycznej lub przepisów odrębnych, odbiorca energii elektrycznej ma prawo

czasowego wprowadzania energii elektrycznej do sieci elektroenergetycznej, rzeczywista

wielkość dostaw mocy może być mniejsza od zera. Przypadek taki uwzględnia się jako

dodatkowe ograniczenie wielkości mocy pobieranej z tej sieci.

3.

Jeżeli jednostka rynku mocy redukcji zapotrzebowania składa się z więcej niż jednej

jednostki fizycznej redukcji zapotrzebowania, wyznacza się jeden łączny profil bazowy

dla tej jednostki rynku mocy oraz jedną sumaryczną rzeczywistą wielkość dostaw energii

elektrycznej.

1.

Profil bazowy wyznacza się z zastosowaniem metody profilu historycznego.

2.

Profil bazowy wyznaczany z zastosowaniem metody profilu historycznego równa się sumie

1)

profilu odniesienia będącego szeregiem wartości średnich arytmetycznych rzeczywistych

wielkości dostaw energii elektrycznej do jednostki rynku mocy, wyznaczonych dla każdej

godziny wskazanej zgodnie z § 6 ust. 1, z odrzuceniem wartości największej i najmniejszej

w każdej z tych godzin, w okresie odniesienia bezpośrednio poprzedzającym dzień, dla

którego jest wyznaczany profil odniesienia, obejmującym 10 kolejnych dni, o których

mowa w § 6 ust. 1, w których nie wystąpiła którakolwiek z niżej określonych sytuacji

a)

okres przywołania na rynku mocy,

b)

przeprowadzenie testowego okresu przywołania na rynku mocy,

c)

przeprowadzenie testu redukcji zapotrzebowania,

d)

realizacja usługi interwencyjnego ofertowego zwiększenia poboru mocy przez odbiorców,

o której mowa w instrukcji określonej w art. 9g ust. 4 ustawy - Prawo energetyczne

- w przypadku gdy dostawca mocy złożył wniosek, o którym mowa w ust. 4

- dla tej samej lub innej jednostki rynku mocy, w skład której wchodzi co najmniej

jedna jednostka fizyczna, która jednocześnie wchodzi w skład jednostki rynku mocy,

dla której jest wyznaczany profil odniesienia, i

2)

korekty wyznaczonej jako różnica średniej wartości rzeczywistych wielkości dostaw

energii elektrycznej dla piątej, czwartej i trzeciej godziny poprzedzających rozpoczęcie

pierwszej godziny, dla której jest wyznaczana wielkość mocy dostarczonej przez jednostkę

redukcji zapotrzebowania w danym dniu, i średniej wielkości dostaw energii elektrycznej

w tych samych godzinach, wynikającej z profilu odniesienia, o którym mowa w pkt 1,

z zastrzeżeniem, że w godzinie, dla której jest wyznaczana wielkość mocy dostarczonej

przez jednostkę redukcji zapotrzebowania, wartość korekty może stanowić maksymalnie

20 % wartości profilu odniesienia dla tej godziny.

3.

Korekty, o której mowa w ust. 2 pkt 2, nie stosuje się dla jednostki rynku mocy, w

odniesieniu do której dostawca mocy złożył wniosek o niestosowanie korekty dla danej

jednostki rynku mocy na dany okres dostaw w procesie zastąpienia jednostki redukcji

zapotrzebowania planowanej.

4.

Dostawca mocy, nie później niż 3 dni po dniu, dla którego jest wyznaczany profil,

o którym mowa w ust. 1, może zwrócić się do operatora z wnioskiem o odrzucenie przy

wyznaczaniu profilu odniesienia dnia, w którym była realizowana usługa, o której mowa

w ust. 2 pkt 1 lit. d.

1.

Profil bazowy może być wyznaczany z zastosowaniem metody profilu planowanego, w przypadku

gdy dostawca mocy

1)

złoży wniosek do operatora o stosowanie wobec danej jednostki rynku mocy redukcji

zapotrzebowania metody profilu planowanego oraz

2)

osiągnie przez okres co najmniej 30 kolejnych dni kalendarzowych poprawność planowania,

o której mowa w § 10 ust. 5, dla danej jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania.

2.

Metodę profilu planowanego stosuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po

potwierdzeniu przez operatora osiągnięcia poprawności planowania do dnia

1)

utraty poprawności planowania;

2)

nieprzekazania planów dostaw energii elektrycznej dla okresu 5 kolejnych dni kalendarzowych;

3)

złożenia przez dostawcę mocy do operatora wniosku o zaniechanie stosowania metody

profilu planowanego.

3.

Po wystąpieniu przypadku, o którym mowa w ust. 2, wobec danej jednostki rynku mocy

redukcji zapotrzebowania stosuje się metodę profilu historycznego od dnia następującego

po dniu

1)

przekazania dostawcy mocy przez operatora informacji o utracie poprawności planowania;

2)

nieprzekazania planów, o których mowa w ust. 2 pkt 2;

3)

złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 3.

4.

Wystąpienie przypadku, o którym mowa w ust. 2, nie stanowi przeszkody do ponownego

złożenia wniosku do operatora o stosowanie wobec danej jednostki rynku mocy redukcji

zapotrzebowania metody profilu planowanego.

1.

W celu wykazania poprawności planowania dla danej jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania

dostawca mocy przekazuje operatorowi plany dostaw energii elektrycznej, wskazujące

ilości energii elektrycznej dostarczanej do jednostki rynku mocy w każdej godzinie,

co najmniej dla godzin, o których mowa w § 6 ust. 1, sporządzane nie później niż do

godziny 18.00 w dniu poprzedzającym dzień, którego te plany dotyczą.

2.

Po zakończeniu każdego miesiąca, w którym dostawca mocy przekazał plany dostaw energii

elektrycznej, operator weryfikuje poprawność planowania przez wyznaczenie średniego

odchylenia względnego zgłaszanych planów dostaw energii elektrycznej od rzeczywistych

wielkości dostaw energii elektrycznej.

3.

Średnie odchylenie względne określające odchylenie zgłaszanych planów dostaw energii

elektrycznej od rzeczywistych wielkości dostaw energii elektrycznej dla jednostki

rynku mocy redukcji zapotrzebowania wyznacza się zgodnie ze wzorem

\(

\Delta _{sr} = {{\sum\nolimits_{n = 1}^{n = m} {\left| {{{E_{Pn} - E_{Rn} } \over

{E_{Rn} }}} \right|} } \over m} \cdot 100\%

\)

gdzie poszczególne symbole oznaczają

∆śr - średnie odchylenie względne, wyrażone w %,

EPn - planowaną wielkość dostaw energii elektrycznej dla godziny n, wyrażoną w MWh,

ERn - rzeczywistą wielkość dostaw energii elektrycznej dla godziny n, wyrażoną w MWh,

m - całkowitą liczbę analizowanych godzin.

4.

Operator informuje dostawcę mocy o osiągnięciu albo o nieosiągnięciu poprawności planowania

w ciągu 7 dni od zakończenia miesiąca, w którym dostawca mocy przekazał plany dostaw

energii elektrycznej.

5.

Jeżeli w badanym okresie obejmującym 30 kolejnych dni kalendarzowych dla godzin, o

których mowa w § 6 ust. 1, średnie odchylenie względne, o którym mowa w ust. 3, nie

przekracza 15 %, dostawca mocy osiąga poprawność planowania w odniesieniu do jednostki

rynku mocy redukcji zapotrzebowania.

6.

Dostawca mocy traci poprawność planowania w odniesieniu do danej jednostki rynku mocy

redukcji zapotrzebowania, jeżeli po zakończeniu miesiąca, w którym przekazywał operatorowi

plany dostaw energii elektrycznej dotyczące tej jednostki, średnie odchylenie względne,

o którym mowa w ust. 3, przekracza 15 %.

7.

W okresie stosowania wobec danej jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania metody

profilu planowanego jako profil bazowy, na potrzeby wyznaczenia wielkości mocy dostarczonej

w wyniku czasowego ograniczenia zużycia energii elektrycznej, przyjmuje się zgłoszony

plan dostaw energii elektrycznej dotyczący tej jednostki.

Zdolność do wykonania obowiązku mocowego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy, wykazuje

się wyłącznie dla godzin wskazanych zgodnie z § 6 ust. 1.

1.

Zdolność do wykonania obowiązku mocowego w przypadku

1)

jednostki rynku mocy wytwórczej wykazuje się przez wskazanie jednej godziny, w której

ta jednostka wytwarzała i dostarczała do systemu energię elektryczną w wielkości nie

mniejszej niż największa łączna godzinowa wielkość obowiązku mocowego tej jednostki

w kwartale dostaw wynikająca ze wszystkich umów mocowych dotyczących tej jednostki;

2)

jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania

a)

składającej się wyłącznie z jednostek fizycznych redukcji zapotrzebowania uczestniczących

aktywnie w bilansowaniu systemu w ramach mechanizmu centralnego bilansowania mocy

wytwórczej wykazuje się przez wskazanie oferty redukcji obciążenia, obejmującej co

najmniej jedną godzinę, złożonej w odniesieniu do tej jednostki, przyjętej przez operatora

i wykonanej na zasadach określonych w instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 4 ustawy

- Prawo energetyczne,

b)

innej niż określona w lit. a wykazuje się przez wskazanie jednej godziny, w której

ta jednostka, na polecenie operatora, ograniczyła czasowo moc pobieraną z sieci elektroenergetycznej

w wielkości nie mniejszej niż największa łączna godzinowa wielkość obowiązku mocowego

tej jednostki w kwartale dostaw wynikająca ze wszystkich umów mocowych dotyczących

tej jednostki.

2.

Uznaje się również, że jednostka rynku mocy wykazała zdolność do wykonania obowiązku

mocowego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy, w przypadku

1)

uzyskania pozytywnego wyniku testowego okresu przywołania na rynku mocy lub

2)

wykonania pełnego skorygowanego obowiązku mocowego w okresie przywołania na rynku

mocy

- w trakcie którego jednostka rynku mocy była objęta obowiązkiem mocowym, także w

przypadku, gdy wielkość obowiązku mocowego danej jednostki rynku mocy w danym testowym

okresie przywołania na rynku mocy lub wielkość skorygowanego obowiązku mocowego danej

jednostki rynku mocy w danym okresie przywołania na rynku mocy była mniejsza od największej

łącznej godzinowej wielkości obowiązku mocowego tej jednostki w danym kwartale dostaw

wynikającej ze wszystkich umów mocowych dotyczących tej jednostki.

3.

Testowy okres przywołania na rynku mocy ogłasza się nie później niż 8 godzin przed

rozpoczęciem testowego okresu przywołania na rynku mocy, dla jednej dowolnej godziny

wybranej przez operatora z godzin, o których mowa w § 6 ust. 1.

4.

Jeżeli w pierwszym i drugim miesiącu danego kwartału dostarczenie mocy przez daną

jednostkę rynku mocy w wymaganej wielkości było niemożliwe przez więcej niż 75 % liczby

godzin, w których można dokonywać demonstracji, ze względu na ograniczenia sieciowe

lub polecenia ruchowe operatora lub operatora systemu dystrybucyjnego, dostawca mocy,

nie później niż 14 dni przed zakończeniem kwartału, może wystąpić z wnioskiem o usunięcie

ograniczeń sieciowych lub zaprzestanie wydawania poleceń ruchowych uniemożliwiających

dokonanie demonstracji

1)

do operatora, jeżeli ograniczenia sieciowe lub polecenia ruchowe dotyczą operatora,

lub

2)

do operatora systemu dystrybucyjnego, w przypadkach innych niż wymienione w pkt 1,

i informuje o tym operatora.

5.

Usunięcie ograniczeń sieciowych lub zaprzestanie wydawania poleceń ruchowych umożliwiające

dokonanie demonstracji powinno obejmować nie mniej niż 75 % liczby godzin w okresie

pozostałym od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 4, do końca danego kwartału.

6.

W przypadku nieusunięcia przez właściwego operatora systemu elektroenergetycznego

ograniczeń sieciowych lub niezaprzestania wydawania poleceń ruchowych uniemożliwiających

dokonanie demonstracji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w

ust. 4, uznaje się, że zdolność do wykonania obowiązku mocowego została wykazana.

1.

Jeżeli jednostka rynku mocy redukcji zapotrzebowania, o której mowa w § 12 ust. 1

pkt 2 lit. b, jest wykorzystywana do świadczenia na rzecz operatora usługi systemowej

obejmującej redukcję zużycia energii na polecenie operatora, świadczenie takiej usługi

może zostać wskazane jako czas, w którym jednostka dostarczała moc do systemu, jeżeli

w danym kwartale objętym umową mocową nastąpiło czasowe ograniczenie zużycia energii

elektrycznej w wielkości wymaganej do realizacji tej usługi.

2.

Jeżeli w pierwszym i drugim miesiącu danego kwartału realizacja usługi, o której mowa

w ust. 1, nie doszła do skutku ze względu na brak polecenia operatora, dostawca mocy,

nie później niż 14 dni przed zakończeniem danego kwartału, może zwrócić się do operatora

z wnioskiem o wydanie takiego polecenia.

3.

Jeżeli jednostka rynku mocy redukcji zapotrzebowania, o której mowa w § 12 ust. 1

pkt 2 lit. b, nie jest wykorzystywana do świadczenia na rzecz operatora usługi systemowej

obejmującej redukcję zużycia energii na polecenie operatora, a w odniesieniu do tej

jednostki rynku mocy w pierwszym i drugim miesiącu danego kwartału nie został ogłoszony

testowy okres przywołania na rynku mocy lub okres przywołania na rynku mocy, w trakcie

którego jednostka rynku mocy była objęta obowiązkiem mocowym, dostawca mocy, nie później

niż 14 dni przed zakończeniem danego kwartału, może zwrócić się do operatora z wnioskiem

o ogłoszenie testowego okresu przywołania na rynku mocy.

4.

Jeżeli w danym kwartale dostawca mocy złożył wniosek, o którym mowa w ust. 2 lub 3,

a operator nie później niż do końca kwartału odpowiednio nie wydał polecenia wykonania

usługi, o której mowa w ust. 1, lub nie ogłosił testowego okresu przywołania na rynku

mocy jednostce rynku mocy redukcji zapotrzebowania, uznaje się, że zdolność do wykonania

obowiązku mocowego została wykazana przez tę jednostkę.

1.

Obrót wtórny obowiązkiem mocowym i realokacja wielkości wykonanego obowiązku mocowego

odbywa się w odniesieniu do godzin, o których mowa w § 6 ust. 1.

2.

Minimalna wielkość obowiązku mocowego przenoszonego w ramach obrotu wtórnego obowiązkiem

mocowym i minimalna wielkość wykonania obowiązku mocowego rozliczanego w ramach realokacji

wielkości wykonanego obowiązku mocowego wynosi 0,001 MW.

3.

W ramach obrotu wtórnego obowiązkiem mocowym lub realokacji wielkości wykonanego obowiązku

mocowego każdy obowiązek mocowy może podlegać dowolnej liczbie podziałów, przy czym

podzielony obowiązek mocowy nie może

1)

obejmować okresu krótszego niż jedna godzina;

2)

dotyczyć innych godzin niż godziny, o których mowa w § 6 ust. 1;

3)

być mniejszy niż 0,001 MW.

4.

Obowiązek mocowy jednostki rynku mocy może zostać przeniesiony na inną jednostkę rynku

mocy, jeżeli łączna godzinowa wielkość obowiązku mocowego jednostki rynku mocy, na

którą obowiązek mocowy jest przenoszony, nie przekroczy

1)

wynikającego z certyfikatu wydanego dla tej jednostki iloczynu jej mocy osiągalnej

netto oraz wartości korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności, o którym mowa w art.

18 ustawy, albo

2)

mocy osiągalnej netto tej jednostki, z zastrzeżeniem, że w takim przypadku wartość

iloczynu, o którym mowa w pkt 1, może być przekroczona dla nie więcej niż 300 godzin

w roku kalendarzowym.

5.

Przepisu ust. 4 nie stosuje się do realokacji wielkości wykonanego obowiązku mocowego.

1.

Jednostkową stawkę kary za niewykonanie obowiązku mocowego obowiązującą w roku dostaw

n oblicza się zgodnie ze wzorem

\(

SK_n = 0,3 \cdot {{PKB_{n - 2} } \over {E_{n - 2} }}

\)

gdzie poszczególne symbole oznaczają

SKn - jednostkową stawkę kary w roku dostaw n, wyrażoną w zł/MWh,

PKBn-2 - wartość produktu krajowego brutto w Polsce, za rok kalendarzowy przypadający na

2 lata przed rokiem dostaw n, określoną w cenach bieżących, opublikowaną przez Prezesa

Głównego Urzędu Statystycznego, wyrażoną w zł,

En-2 - ilość zużywanej energii elektrycznej w roku kalendarzowym przypadającym na 2 lata

przed rokiem dostaw n, opublikowaną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w

dokumencie „Zużycie paliw i nośników energii”, wyrażoną w MWh.

2.

Jednostkowa stawka kary jest ustalana z dokładnością do 0,01 zł/MWh.

W sprawach wykazywania zdolności do wykonania obowiązku mocowego dotyczącej III kwartału

2024 r. stosuje przepisy dotychczasowe.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 października 2024 r.