Umowa międzynarodowa Umowa ustanawiająca stowarzyszenie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ameryką Środkową, z drugiej strony, sporządzona w Tegucigalpie dnia 29 czerwca 2012 r.

1.

Poszanowanie zasad demokracji i podstawowych praw człowieka, zawartych w Powszechnej

deklaracji praw człowieka, oraz zasady państwa prawa, stanowi fundament polityki wewnętrznej

i międzynarodowej obu Stron oraz zasadniczy element niniejszej Umowy.

2.

Strony zobowiązują się promować zrównoważony rozwój, który stanowi nadrzędną zasadę

wdrożenia niniejszej Umowy uwzględniając w szczególności milenijne cele rozwoju. Strony

zapewniają zachowanie odpowiedniej równowagi między gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi

aspektami zrównoważonego rozwoju.

3.

Strony potwierdzają przywiązanie do dobrego rządzenia i praworządności, z czym wiąże

się w szczególności pierwszeństwo prawa, rozdział władz, niezawisłość sądownictwa,

jasne procedury decyzyjne na poziomie władz publicznych, przejrzyste i odpowiedzialne

instytucje, należyte i przejrzyste zarządzanie sprawami publicznymi na poziomie lokalnym,

regionalnym i krajowym oraz wdrożenie środków mających na celu zapobieganie i zwalczanie

korupcji.

Strony zgadzają się, że celami niniejszej Umowy są

a)

wzmocnienie i konsolidacja stosunków między Stronami poprzez stowarzyszenie oparte

na trzech niezależnych i zasadniczych częściach: dialogu politycznym, współpracy i

handlu, opartych na wzajemnym poszanowaniu, wzajemności i wspólnym interesie. Przy

wdrażaniu niniejszej Umowy wykorzystuje się w pełni uregulowania instytucjonalne i

mechanizmy uzgodnione przez Strony;

b)

rozwój uprzywilejowanego partnerstwa opartego na wartościach, zasadach i wspólnych

celach, w szczególności poszanowaniu i propagowaniu demokracji i praw człowieka, zrównoważonym

rozwoju, dobrym rządzeniu i praworządności, ze zobowiązaniem do propagowania i ochrony

tych wartości i zasad na arenie światowej w sposób przyczyniający się do wzmocnienia

multilateralizmu;

c)

pogłębienie współpracy między oboma regionami w obszarach będących przedmiotem wspólnego

zainteresowania w celu osiągnięcia bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego rozwoju

gospodarczego i społecznego w obu regionach;

d)

rozszerzenie i zróżnicowanie stosunków handlowych między oboma regionami zgodnie z

Porozumieniem WTO oraz szczegółowymi celami i postanowieniami, określonymi w części

IV niniejszej Umowy, które powinno się przyczynić do większego wzrostu gospodarczego,

stopniowej poprawyjakości życia w obu regionach oraz lepszej integracji obu regionów

w gospodarce światowej;

e)

wzmocnienie i pogłębienie procesu stopniowej integracji regionalnej w obszarach będących

przedmiotem wspólnego zainteresowania, w celu ułatwienia wdrożenia niniejszej Umowy;

f)

wzmocnienie dobrosąsiedzkich stosunków i zasady pokojowego rozstrzygania sporów;

g)

rozwój, a przynajmniej utrzymanie poziomu dobrych rządów, standardów socjalnych, pracowniczych

i środowiskowych poprzez skuteczne wdrożenie międzynarodowych konwencji, do których

należą Strony w chwili wejścia w życie niniejszej Umowy; oraz

h)

wspieranie zwiększonej wymiany handlowej i inwestycji między Stronami, z uwzględnieniem

specjalnego i zróżnicowanego traktowania w celu zmniejszenia strukturalnych asymetrii

istniejących między oboma regionami.

Strony traktują się jako równe. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie może być

interpretowane w sposób naruszający suwerenność republik Strony AŚ.

1.

Niniejszym ustanawia się Radę Stowarzyszenia, która nadzoruje osiąganie celów niniejszej

Umowy oraz jej wdrożenie. Rada Stowarzyszenia zbiera się na szczeblu ministerialnym

w regularnych odstępach czasu, nieprzekraczających okresu dwóch lat, i nadzwyczajnie

w każdym przypadku, gdy wymagają tego okoliczności, jeżeli Strony wyrażają na to zgodę.

Rada Stowarzyszenia zbiera się w stosownych i uzgodnionych przez obie Strony przypadkach

na szczeblu szefów państw lub rządów. Ponadto, aby wzmocnić dialog polityczny i zwiększyć

jego skuteczność zachęca się do organizowania posiedzeń ad hoc na szczeblu roboczym.

2.

Rada Stowarzyszenia bada wszelkie zasadnicze kwestie, powstałe w ramach niniejszej

Umowy, jak również wszelkie inne kwestie dwustronne, wielostronne lub międzynarodowe,

będące przedmiotem wspólnego zainteresowania.

3.

Rada Stowarzyszenia bada również propozycje i zalecenia Stron, dotyczące ulepszenia

stosunków ustanowionych na mocy niniejszej Umowy.

1.

Rada Stowarzyszenia składa się z przedstawicieli Strony UE oraz każdej z republik

Strony AŚ na szczeblu ministerialnym, zgodnie z odpowiednimi ustaleniami wewnętrznymi

Stron i z uwzględnieniem konkretnych spraw (dialog polityczny, współpraca lub handel)

rozpatrywanych na danym posiedzeniu.

2.

Rada Stowarzyszenia ustanawia swój regulamin wewnętrzny.

3.

Członkowie Rady Stowarzyszenia mogą być zastępowani zgodnie z warunkami określonymi

w jej regulaminie wewnętrznym.

4.

Radzie Stowarzyszenia przewodniczy kolejno przedstawiciel Strony UE, z jednej strony,

oraz przedstawiciel jednej z republik Strony AS, z drugiej strony, zgodnie z zasadami

określonymi w jej regulaminie wewnętrznym.

1.

Dla osiągnięcia celów niniejszej Umowy Rada Stowarzyszenia ma prawo do podejmowania

decyzji w przypadkach przewidzianych w niniejszej Umowie.

2.

Podjęte decyzje wiążą Strony, które podejmują wszelkie środki, niezbędne do ich wykonania

zgodnie z regulaminem wewnętrznym i procedurami prawnymi każdej ze Stron.

3.

Rada Stowarzyszenia może również formułować odpowiednie zalecenia.

4.

Rada Stowarzyszenia przyjmuje decyzje i wydaje zalecenia na podstawie wzajemnego porozumienia

między Stronami. W przypadku republik Strony AŚ przyjmowanie decyzji i wydawanie zaleceń

wymaga ich konsensusu.

5.

Procedura ustanowiona w ust. 4 ma zastosowanie do wszystkich pozostałych organów zarządzających

utworzonych na mocy niniejszej Umowy.

1.

Radę Stowarzyszenia wspiera w wykonywaniu jej obowiązków Komitet Stowarzyszenia składający

się z przedstawicieli Strony UE oraz każdej z republik Strony AŚ na szczeblu wyższych

urzędników, z uwzględnieniem konkretnych spraw (dialog polityczny, współpraca lub

handel) rozpatrywanych na danym posiedzeniu.

2.

Komitet Stowarzyszenia jest odpowiedzialny za wdrożenie niniejszej Umowy.

3.

Rada Stowarzyszenia ustanawia regulamin wewnętrzny Komitetu Stowarzyszenia.

4.

Komitet Stowarzyszenia uprawniony jest do podejmowania decyzji w przypadkach przewidzianych

w niniejszej Umowie lub w przypadku gdy uprawnienia te zostały mu przekazane przez

Radę Stowarzyszenia. W takim wypadku Komitet Stowarzyszenia podejmuje decyzje zgodnie

z warunkami ustanowionymi w art. 4-6.

5.

Komitet Stowarzyszenia zasadniczo zbiera się raz w roku w celu dokonania całościowego

przeglądu wdrożenia niniejszej Umowy, w terminie i według porządku dziennego uzgodnionego

z wyprzedzeniem przez Strony, jednego roku w Brukseli, a kolejnego roku w Ameryce

Środkowej. Dodatkowe posiedzenia mogą zostać zwołane za obopólną zgodą, na wniosek

jednej ze Stron. Komitetowi Stowarzyszenia przewodniczy przemiennie przedstawiciel

każdej ze Stron.

1.

Komitetowi Stowarzyszenia towarzyszą w wykonywaniu jego obowiązków podkomitety, ustanowione

w niniejszej Umowie.

2.

Komitet Stowarzyszenia może podjąć decyzję o utworzeniu dodatkowego podkomitetu. Komitet

Stowarzyszenia może podjąć decyzję o zmianie zadania powierzonego podkomitetowi lub

o jego rozwiązaniu.

3.

Podkomitety spotykają się na odpowiednim szczeblu raz w roku lub na wniosek jednej

ze Stron lub Komitetu Stowarzyszenia. Posiedzenia z osobistym udziałem członków odbywają

się na przemian w Brukseli i w Ameryce Środkowej. Posiedzenia mogą się również odbywać

przy użyciu wszelkich środków technicznych dostępnych Stronom.

4.

Podkomitetom przewodniczy kolejno przedstawiciel Strony UE, z jednej strony, oraz

przedstawiciel jednej z republik Strony AŚ, z drugiej strony, przez okres jednego

roku.

5.

Utworzenie lub istnienie podkomitetów nie stanowi dla Stron przeszkody w przedkładaniu

dowolnych spraw bezpośrednio Komitetowi Stowarzyszenia.

6.

Rada Stowarzyszenia przyjmuje regulamin wewnętrzny, który ustala skład i obowiązki

tych podkomitetów i sposób ich funkcjonowania, o ile nie określa tego niniejsza Umowa.

7.

Niniejszym ustanawia się Podkomitet ds. Współpracy. Podkomitet ten towarzyszy Radzie

Stowarzyszenia w wykonywaniu jej obowiązków dotyczących części III niniejszej Umowy.

Jego zadania obejmują również

a)

zajmowanie się wszelkimi sprawami związanymi ze współpracą zleconymi przez Komitet

Stowarzyszenia;

b)

monitorowanie wdrożenia części III niniejszej Umowy;

c)

omawianie wszelkich kwestii związanych ze współpracą, które mogą mieć wpływ na stosowanie

części III niniejszej Umowy.

1.

Niniejszym ustanawia się Komisję Parlamentarną Stowarzyszenia. Składa się ona z członków

Parlamentu Europejskiego, z jednej strony, oraz z członków Parlamento Centroamericano (PARLACEN), a w przypadku republik Strony AŚ, które nie są członkami PARLACEN, przedstawicieli

powołanych przez ich odpowiedni Kongres Narodowy, z drugiej strony, którzy spotykają

się i wymieniają poglądy. Komisja określa częstotliwość swoich posiedzeń i przewodniczą

jej na przemian obie Strony.

2.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia uchwala swój regulamin wewnętrzny.

3.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia może się zwrócić do Rady Stowarzyszenia o przekazanie

istotnych informacji, dotyczących wdrożenia niniejszej Umowy. Rada Stowarzyszenia

dostarcza Komisji wymagane informacje.

4.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia jest informowana o decyzjach i zaleceniach Rady

Stowarzyszenia.

5.

Komisja Parlamentarna Stowarzyszenia może kierować zalecenia do Rady Stowarzyszenia.

1.

Niniejszym ustanawia się Wspólny Komitet Konsultacyjny, jako organ doradczy Rady Stowarzyszenia.

Jego zadaniem jest przedstawianie Radzie opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego

dotyczących wdrażania niniejszej Umowy bez uszczerbku dla innych procesów zgodnie

z art. 11. Dodatkowym zadaniem Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego jest przyczynianie

się do wspierania dialogu i współpracy między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego

w Unii Europejskiej i takimi organizacjami w Ameryce Środkowej.

2.

Wspólny Komitet Konsultacyjny składa się z równej liczby przedstawicieli Europejskiego

Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, z jednej strony, oraz przedstawicieli Comite Consultivo del Sistema de la Integración Centroamericano (CC-SICA) i Comite Consultivo de Integración Económica (CCIE), z drugiej strony.

3.

Wspólny Komitet Konsultacyjny przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.

1.

Strony promują spotkania przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego Unii Europejskiej

i Ameryki Środkowej, obejmujące środowisko akademickie, partnerów społecznych i gospodarczych

raz organizacje pozarządowe.

2.

Strony wzywają do regularnych spotkań z tymi przedstawicielami, aby informować ich

o wdrażaniu niniejszej Umowy oraz zbierać ich sugestie w tym względzie.

Strony zgadzają się, że celami dialogu politycznego między republikami Strony AŚ a

Stroną UE są

a)

ustanowienie uprzywilejowanego partnerstwa opartego w szczególności na poszanowaniu

i propagowaniu demokracji, pokoju, praw człowieka, dobrego rządzenia, praworządności

i zrównoważonego rozwoju;

b)

ochrona wspólnych wartości, zasad i celów poprzez ich promowanie na poziomie międzynarodowym,

zwłaszcza na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych;

c)

wzmocnienie Organizacji Narodów Zjednoczonych, jako głównego elementu systemu wielostronnego,

aby umożliwić jej skuteczne sprostanie globalnym wyzwaniom;

d)

nasilenie dialogu politycznego, aby umożliwić szeroką wymianę poglądów, stanowisk

i informacji prowadzącą do wspólnych inicjatyw na poziomie międzynarodowym;

e)

współpraca w dziedzinie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa w celu koordynacji

stanowisk oraz podejmowania wspólnych inicjatyw we wspólnym interesie na właściwych

forach międzynarodowych.

1.

Strony postanawiają, że dialog polityczny obejmuje wszystkie kwestie będące przedmiotem

wspólnego zainteresowania na poziomie regionalnym lub międzynarodowym.

2.

Dialog polityczny między Stronami toruje drogę dla nowych inicjatyw, umożliwiających

realizację wspólnych celów i tworzenie wspólnych podstaw w dziedzinach takich jak

integracja regionalna; praworządność; dobre rządy; demokracja; prawa człowieka; promowanie

i ochrona praw i podstawowych wolności ludów tubylczych i należących do nich osób,

uznanych w Deklaracji praw ludów tubylczych przyjętej przez Organizację Narodów Zjednoczonych;

równe szanse i równouprawnienie płci; struktura i ukierunkowywanie współpracy międzynarodowej;

migracje; ograniczanie ubóstwa i spójność społeczna; podstawowe normy pracy; ochrona

środowiska i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi; bezpieczeństwo i stabilność

w regionie, w tym walka z brakiem bezpieczeństwa obywateli; korupcja; narkotyki; międzynarodowa

przestępczość zorganizowana; nielegalny handel bronią strzelecką i lekką, oraz amunicją

do nich; walka z terroryzmem; zapobieganie konfliktom i ich pokojowe rozwiązywanie.

3.

Dialog określony w części II obejmuje również międzynarodowe konwencje o prawach człowieka,

dobre rządy, podstawowe normy pracy i środowisko, zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami

przyjętymi przez Strony i porusza w szczególności kwestię ich skutecznego wdrożenia.

4.

Strony mogą uzgodnić w każdym momencie dodanie dowolnego innego tematu jako obszaru

dialogu politycznego.

1.

Strony postanawiają współpracować i przyczyniać się do umacniania systemu wielostronnego

w obszarze konwencjonalnego rozbrojenia, poprzez pełne poszanowanie i realizację na

poziomie krajowym istniejących zobowiązań w ramach traktatów i układów międzynarodowych

o rozbrojeniu konwencjonalnym, jak również innych zobowiązań międzynarodowych w tej

dziedzinie.

2.

Strony w szczególności będą wspierać pełne wdrożenie i upowszechnianie Konwencji o

zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz

o ich zniszczeniu i Konwencji o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych

(CCW) i jej protokołów.

3.

Ponadto Strony uznają, że nielegalna produkcja broni strzeleckiej i lekkiej, jej transfer

i obrót nią, w tym amunicją do tej broni, a także nadmierne jej gromadzenie oraz niekontrolowane

rozprzestrzenianie nadal stwarzają poważne zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa

międzynarodowego. Dlatego Strony postanawiają współpracować w zwalczaniu nielegalnego

handlu bronią strzelecką i lekką oraz amunicją do tej broni i ich nadmiernego gromadzenia,

a także zgadzają się współpracować, aby uregulować legalny handel bronią konwencjonalną.

4.

Strony postanawiają zatem przestrzegać zobowiązań dotyczących rozwiązania wszystkich

aspektów nielegalnego handlu bronią strzelecką i lekką, w tym amunicją do niej, oraz

w pełni wywiązywać się z tych zobowiązań w ramach istniejących porozumień międzynarodowych

i obowiązujących rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz

zobowiązań w ramach innych instrumentów międzynarodowych mających zastosowanie w tej

dziedzinie, takich jak program działania ONZ dotyczący broni strzeleckiej i lekkiej.

1.

Strony uznają, że rozprzestrzenianie jądrowej, chemicznej i biologicznej broni masowego

rażenia oraz środków jej przenoszenia, zarówno wśród państw, jak i innych podmiotów,

stanowi jedno z największych niebezpieczeństw dla stabilności międzynarodowej i bezpieczeństwa.

2.

Strony postanawiają zatem współpracować i przyczyniać się do walki z rozprzestrzenianiem

broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia, poprzez pełne poszanowanie i realizację

na poziomie krajowym zobowiązań podjętych przez Strony w ramach traktatów i układów

międzynarodowych o rozbrojeniu i nierozprzestrzenianiu, jak również innych zobowiązań

międzynarodowych w tej dziedzinie.

3.

Strony zgadzają się, że niniejsze postanowienie stanowi zasadniczy element niniejszej

Umowy.

4.

Ponadto Strony zgadzają się współpracować i przyczyniać się do osiągnięcia celu, jakim

jest przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia poprzez

a)

podejmowanie kroków mających na celu, stosownie do okoliczności, podpisanie lub ratyfikację

wszystkich innych odpowiednich instrumentów międzynarodowych bądź też przystąpienie

do nich oraz ich pełną realizację i poszanowanie;

b)

ustanowienie skutecznego krajowego systemu kontroli wywozu oraz kontrolowanie wywozu

i tranzytu towarów mających związek z bronią masowego rażenia, w tym kontrolowanie

wykorzystywania technologii podwójnego zastosowania, a także ustanowienie skutecznych

sankcji w przypadku naruszenia kontroli wywozu.

5.

Strony zgadzają się na ustanowienie regularnego dialogu politycznego, towarzyszącego

współpracy w tej dziedzinie i konsolidującego ją.

1.

Strony potwierdzają znaczenie walki z terroryzmem i zgadzają się współpracować przy

zapobieganiu aktom terroryzmu i zwalczaniu takich aktów, zgodnie z międzynarodowym

prawem humanitarnym, prawami człowieka i prawem dotyczącym uchodźców oraz stosownymi

konwencjami i instrumentami międzynarodowymi, stosownymi rezolucjami Organizacji Narodów

Zjednoczonych, jak również własnymi odpowiednimi przepisami ustawowymi i wykonawczymi

oraz Globalną Strategią Zwalczania Terroryzmu ONZ, zawartą w rezolucji Zgromadzenia

Ogólnego Narodów Zjednoczonych nr 60/288 z dnia 8 września 2006 r.

2.

Czynią tak w szczególności

a)

w ramach pełnego wdrożenia konwencji i instrumentów międzynarodowych, łącznie ze wszystkimi

odpowiednimi rezolucjami Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych oraz rezolucjami

Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych;

b)

poprzez wymianę informacji o grupach terrorystycznych oraz ich sieciach wsparcia zgodnie

z prawem międzynarodowym i krajowym;

c)

poprzez współpracę dotyczącą środków i metod stosowanych w celu zwalczania terroryzmu,

w tym w dziedzinie szkoleń i technologii, oraz wymianę doświadczeń związanych z zapobieganiem

terroryzmowi oraz z obszarem ochronnym w walce z terroryzmem;

d)

poprzez wymianę opinii w sprawie ram prawnych i najlepszych praktyk oraz pomoc techniczną

i administracyjną;

e)

poprzez wymianę informacji zgodnie z ich odpowiednim prawodawstwem;

f)

poprzez pomoc techniczną i szkolenia dotyczące metod prowadzenia dochodzeń, technologię

informacyjną, schematy protokołów dotyczących zapobiegania, alarmy i skuteczną odpowiedź

na zagrożenia lub działania terrorystyczne; oraz

g)

poprzez wymianę opinii w sprawie modeli zapobiegania dotyczących innych nielegalnych

działań związanych z terroryzmem, takich jak między innymi pranie pieniędzy, nielegalny

handel bronią palną, fałszowanie dokumentów tożsamości i handel ludźmi.

1.

Strony ponownie potwierdzają, że najpoważniejsze przestępstwa wzbudzające zaniepokojenie

całej społeczności międzynarodowej nie powinny pozostawać bezkarne, a ich ściganie

zapewnia się poprzez odpowiednie środki albo na poziomie krajowym, albo międzynarodowym,

w tym poprzez Międzynarodowy Trybunał Kamy.

2.

Strony uznają, że ustanowienie i skuteczne funkcjonowanie Międzynarodowego Trybunału

Karnego stanowi istotne osiągnięcie dla pokoju i sprawiedliwości na świecie, a Trybunał

umożliwia skuteczne prowadzenie dochodzeń i ściganie sprawców najpoważniejszych przestępstw

wzbudzających zaniepokojenie całej wspólnoty międzynarodowej, w przypadku gdy sądy

krajowe nie chcą lub nie mogą tego uczynić, biorąc pod uwagę komplementarność Międzynarodowego

Trybunału Karnego wobec krajowej jurysdykcji karnej.

3.

Strony postanawiają współpracować, aby promować powszechne przestrzeganie statutu

rzymskiego poprzez

a)

podejmowanie dalszych kroków w celu wdrożenia statutu rzymskiego oraz ratyfikacji

i wdrożenia powiązanych z nim instrumentów (takich jak Umowa o przywilejach i immunitetach

Międzynarodowego Trybunału Karnego);

b)

wymianę doświadczeń z partnerami regionalnymi w przyjmowaniu dostosowań prawnych wymaganych

w celu ratyfikacji i wdrożenia statutu rzymskiego; oraz

c)

wprowadzanie środków w celu zachowania integralności statutu rzymskiego.

4.

Każde państwo suwerennie decyduje o najwłaściwszym momencie przystąpienia do statutu

rzymskiego.

1.

Strony zgadzają się wspierać międzynarodowe wysiłki na rzecz promowania polityki i

przepisów w zakresie finansowania rozwoju i wzmacniania współpracy, aby osiągnąć uzgodnione

na szczeblu międzynarodowym cele rozwoju, w tym milenijne cele rozwoju oraz zobowiązania

porozumienia z Monterrey oraz innych odpowiednich forów.

2.

W tym celu i zmierzając do promowania społeczeństwa sprzyjającego w większym stopniu

integracji społecznej Strony uznają potrzebę rozwoju nowych i innowacyjnych mechanizmów

finansowania.

1.

Strony potwierdzają znaczenie, jakie przywiązują do wspólnego zarządzania przepływem

migracji między ich terytoriami. Uznając, że ubóstwo jest jedną z podstawowych przyczyn

migracji i w celu zacieśnienia współpracy, Strony prowadzą kompleksowy dialog, obejmujący

wszystkie zagadnienia związane z migracją, w tym nielegalną migrację, przepływy uchodźców,

przemyt i handel ludźmi jak również uwzględnienie zagadnień migracji, w tym drenażu

mózgów, w krajowych strategiach rozwoju gospodarczego i społecznego obszarów, z których

pochodzą migranci, mając na uwadze także historyczne i kulturowe więzi między oboma

regionami.

2.

Strony zgadzają się zapewnić skuteczne korzystanie z praw człowieka, ochronę i promowanie

tych praw dla wszystkich migrantów oraz zasady sprawiedliwości i przejrzystości przy

równym traktowaniu migrantów i podkreślają znaczenie walki z rasizmem, dyskryminacją,

ksenofobią i innymi formami nietolerancji.

1.

Strony wspierają dialog w obszarach środowiska i zrównoważonego rozwoju poprzez wymianę

informacji i popieranie inicjatyw w zakresie lokalnych i globalnych problemów środowiskowych,

uznając zasadę wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności określoną w Deklaracji

z Rio w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r.

2.

Celem tego dialogu jest między innymi walka z zagrożeniem zmianą klimatu, zachowanie

różnorodności biologicznej, ochrona lasów i zrównoważona gospodarka leśna, aby między

innymi zmniejszyć emisje spowodowane wylesianiem i degradację lasów, ochrona zasobów

wodnych i morskich, zlewisk i terenów podmokłych, badania nad paliwami alternatywnymi

i technologiami w zakresie energii odnawialnej oraz ich rozwój, a także reforma zarządzania

środowiskiem w celu zwiększenia jego skuteczności.

Strony prowadzą dialog dotyczący bezpieczeństwa obywateli, który ma zasadnicze znaczenie

dla wspierania rozwoju ludzkiego, demokracji, dobrych rządów oraz poszanowania praw

człowieka i podstawowych wolności. Uznają one, że bezpieczeństwo obywateli wykracza

poza granice państw i regionów, a w związku z tym wymaga szerszego dialogu i współpracy

w tej dziedzinie.

W celu umacniania i rozwijania działalności gospodarczej uwzględniając przy tym konieczność

opracowania odpowiednich ram regulacyjnych Strony uznają i zobowiązują się do wdrażania

wspólnych i uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym zasad dobrych rządów w dziedzinie

opodatkowania.

1.

Strony są zgodne co do znaczenia wzmożenia wysiłków na rzecz ograniczenia ubóstwa

i wspierania rozwoju Ameryki Środkowej, w szczególności jej najbiedniejszych obszarów

i populacji.

2.

Strony postanawiają zatem podjąć negocjacje w sprawie utworzenia wspólnego mechanizmu

gospodarczego i finansowego, obejmującego między innymi interwencję Europejskiego

Banku Inwestycyjnego (EBI), instrumentu inwestycyjnego dla Ameryki Łacińskiej (LAIF)

oraz pomoc techniczną regionalnego programu współpracy Ameryki Środkowej. Mechanizm

ten pomaga zmniejszyć ubóstwo, wspiera rozwój i ogólny dobrobyt Ameryki Środkowej,

a także daje impuls do wzrostu społeczno-gospodarczego oraz pogłębienia zrównoważonych

stosunków między oboma regionami.

3.

W tym celu powołano grupę roboczą dla obu regionów. Mandat tej grupy obejmuje zbadanie

możliwości utworzenia takiego mechanizmu oraz sposób jego funkcjonowania.

1.

Ogólnym celem współpracy jest wsparcie wdrożenia niniejszej Umowy w celu wprowadzenia

skutecznego partnerstwa między oboma regionami poprzez sprzyjające temu zamierzeniu

zasoby, mechanizmy, narzędzia i procedury.

2.

Pierwszeństwo przyznaje się następującym celom, szerzej omówionym w tytułach I-IX

niniejszej części

a)

wzmacnianie pokoju i bezpieczeństwa;

b)

przyczynianie się do umocnienia instytucji demokratycznych, dobrych rządów i pełnego

obowiązywania zasady państwa prawa, równouprawnienia płci, wszystkich form niedyskryminacji,

różnorodności kulturowej, pluralizmu, promowania i poszanowania praw człowieka, podstawowych

wolności, przejrzystości oraz uczestnictwa obywateli;

c)

przyczynianie się do spójności społecznej poprzez zmniejszanie ubóstwa, nierówności,

wykluczenia społecznego i wszystkich form dyskryminacji, aby poprawić jakość życia

obywateli Ameryki Środkowej i Unii Europejskiej;

d)

promowanie wzrostu gospodarczego, aby wesprzeć zrównoważony rozwój, zmniejszyć dysproporcje

pomiędzy Stronami i na ich terytorium oraz rozwijanie synergii między oboma regionami;

e)

pogłębienie procesu integracji regionalnej w Ameryce Środkowej poprzez wzmocnienie

potencjału wdrożenia niniejszej Umowy i uzyskiwania z niej korzyści, przyczyniając

się w ten sposób do rozwoju gospodarczego, społecznego i politycznego całego regionu

Ameryki Środkowej;

f)

wzmacnianie mocy produkcyjnych i zdolności w zakresie zarządzania oraz poprawa konkurencyjności

otwierające możliwości handlowe i inwestycyjne dla wszystkich podmiotów gospodarczych

i społecznych w obydwu regionach.

3.

Strony realizują politykę i wprowadzają środki zmierzając do osiągnięcia określonych

powyżej celów. Środki te mogą obejmować innowacyjne mechanizmy finansowania, które

mają się przyczynić się do osiągnięcia milenijnych celów rozwoju i innych uzgodnionych

na forum międzynarodowym celów rozwoju, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w ramach

porozumienia z Monterrey i kolejnych forów.

Współpraca między Stronami opiera się na następujących zasadach

a)

współpraca wspiera i uzupełnia wysiłki stowarzyszonych państw i regionów w realizacji

priorytetów określonych przez ich własną politykę i strategie rozwoju, bez uszczerbku

dla działań prowadzonych przez ich społeczeństwo obywatelskie;

b)

współpraca jest wynikiem dialogu między stowarzyszonymi państwami i regionami;

c)

Strony wspierają udział społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych w swojej polityce

rozwoju i współpracy;

d)

działania w ramach współpracy prowadzone są na poziomie regionalnym i krajowym i uzupełniają

się, aby sprzyjać osiągnięciu celów ogólnych i szczegółowych określonych w niniejszej

Umowie;

e)

współpraca obejmuje zagadnienia przekrojowe, takie jak demokracja i prawa człowieka,

dobre rządy, ludy tubylcze, płeć, środowisko (łącznie z klęskami żywiołowymi) oraz

integrację regionalną;

f)

Strony zwiększają skuteczność swojej współpracy, działając we wspólnie uzgodnionych

ramach. Zachęcają do harmonizacji, ujednolicenia i koordynacji pomiędzy donatorami

oraz wypełniania wzajemnych zobowiązań związanych z realizacją działań w zakresie

współpracy;

g)

współpraca obejmuje pomoc techniczną i finansową, która przyczynia się do osiągania

celów niniejszej Umowy;

h)

Strony są zgodne co do znaczenia uwzględnienia ich różnego poziomu rozwoju w przygotowaniu

działań w zakresie współpracy;

i)

Strony są zgodne co do znaczenia dalszego wspierania państw o średnim dochodzie w

ich polityce i strategiach ograniczania ubóstwa, ze szczególnym uwzględnieniem państw

o niższym średnim dochodzie;

j)

współpraca w ramach niniejszej Umowy nie ma wpływu na uczestnictwo republik Strony

AS, jako państw rozwijających się, w działaniach Strony UE w dziedzinie badań naukowych

na rzecz rozwoju lub w innych programach Unii Europejskiej dotyczących współpracy

na rzecz rozwoju skierowanych do państw trzecich, z zastrzeżeniem zasad i procedur

tych programów.

1.

W celu realizacji działań w zakresie współpracy Strony uzgadniają, że

a)

instrumenty mogą obejmować szeroki zakres działań dwustronnych, horyzontalnych lub

regionalnych, takich jak programy i projekty, obejmując projekty w zakresie infrastruktury,

wsparcie budżetowe, dialog w sprawie polityki sektorowej, wymianę i transfer sprzętu,

badania, ocenę skutków, statystykę i bazy danych, wymianę doświadczeń i ekspertów,

szkolenia, kampanie informacyjne i uświadamiające, seminaria i publikacje;

b)

podmioty wdrażające mogą obejmować władze lokalne, krajowe i regionalne, społeczeństwo

obywatelskie i organizacje międzynarodowe;

c)

zapewniają one odpowiednie zasoby administracyjne i finansowe konieczne do realizacji

działań w zakresie współpracy, które podmioty te uzgodnią zgodnie z własnymi prawami,

przepisami i procedurami;

d)

wszystkie podmioty biorące udział we współpracy zarządzają zasobami w sposób przejrzysty

i odpowiedzialny;

e)

promują one innowacyjne procedury i instrumenty dotyczące współpracy i finansowania,

aby poprawić efektywność współpracy; oraz najlepiej wykorzystać niniejszą Umowę;

f)

w ramach współpracy między Stronami określa się i rozwija innowacyjne programy współpracy

dla republik Strony AS;

g)

programy te promują i ułatwiają finansowanie prywatne oraz bezpośrednie inwestycje

zagraniczne, w szczególności poprzez finansowanie z Europejskiego Banku Inwestycyjnego

w Ameryce Środkowej zgodnie z jego własnymi procedurami i kryteriami finansowymi;

h)

udział każdej ze Stron jako partnera stowarzyszonego w programach ramowych, programach

szczegółowych i innego rodzaju działalności drugiej Strony jest wspierany zgodnie

z własnymi zasadami i procedurami;

i)

wspiera się uczestnictwo republik Strony AS w tematycznych i horyzontalnych programach

współpracy dla Ameryki Łacińskiej organizowanych przez Stronę UE, także za pomocą

ewentualnych specjalnych punktów kontaktowych;

j)

Strony, zgodnie z właściwymi zasadami i procedurami, wspierają współpracę trójstronną

w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania obu regionów i państw trzecich;

k)

Strony powinny wspólnie badać wszystkie praktyczne możliwości współpracy we wspólnym

interesie.

2.

Strony postanawiają rozwijać współpracę między instytucjami finansowymi, w zależności

od swoich potrzeb i w ramach swoich odpowiednich programów i ustawodawstwa.

1.

Fakt, że obszaru lub działania w zakresie współpracy nie włączono do niniejszej Umowy

nie może być interpretowany jako przeszkoda w podjęciu przez Strony decyzji, zgodnie

z ich prawodawstwem, o współpracy w tym obszarze lub działaniach.

2.

Nie wyklucza się wstępnie żadnych możliwości współpracy. Strony mogą powierzyć Komitetowi

Stowarzyszenia zbadanie praktycznych możliwości współpracy, leżących w ich wspólnym

interesie.

3.

W odniesieniu do wdrażania niniejszej Umowy, Strony mogą przedstawiać sugestie dotyczące

rozszerzenia współpracy we wszystkich dziedzinach, z uwzględnieniem doświadczenia

nabytego w trakcie jej wdrażania.

1.

Strony postanawiają współpracować w celu wypracowania lepszych metod i programów statystycznych,

zgodnie z przyjętymi normami międzynarodowymi, w tym w celu gromadzenia, przetwarzania,

kontroli jakości i rozpowszechniania danych statystycznych, dostarczających lepiej

porównywalnych wskaźników, aby umożliwić Stronom wzajemne wykorzystywanie danych statystycznych

dotyczących handlu towarami i usługami, bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz,

bardziej ogólnie, jakiejkolwiek dziedziny objętej niniejszą Umową, w odniesieniu do

której mogą być sporządzane dane statystyczne. Strony potwierdzają przydatność współpracy

dwustronnej do osiągnięcia tych celów.

2.

Współpraca w tej dziedzinie ma również na celu

a)

rozwój regionalnego systemu statystycznego dla wsparcia uzgodnionych przez Strony

priorytetów w dziedzinie integracji regionalnej;

b)

współpracę w dziedzinie statystyki dotyczącą nauki, technologii i innowacji.

3.

Współpraca ta może obejmować między innymi: wymiany techniczne między urzędami statystycznymi

w republikach Strony AŚ oraz w państwach członkowskich Unii Europejskiej i Eurostatem,

łącznie z wymianą naukowców; rozwój ulepszonych, a w stosownych przypadkach spójnych

metod gromadzenia, dezagregacji, analizy i interpretacji danych; oraz organizację

seminariów, grup roboczych lub programów szkoleniowych w dziedzinie statystyki.

1.

Strony współpracują dla osiągnięcia pełnej zgodności ze standardami ochrony praw człowieka

i podstawowych wolności, które są uniwersalne, niepodzielne, powiązane i wzajemnie

zależne, a także w celu budowania i pogłębiania demokracji.

2.

Współpraca ta może obejmować między innymi

a)

skuteczne wdrożenie międzynarodowych instrumentów dotyczących praw człowieka oraz

zaleceń organów traktatowych i procedur specjalnych;

b)

włączenie wspierania i ochrony praw człowieka do polityki krajowej i planów rozwoju;

c)

wzmocnienie zdolności do stosowania zasad i praktyk demokratycznych;

d)

opracowywanie i realizację planów działania w dziedzinie demokracji i praw człowieka;

e)

podnoszenie świadomości oraz edukację w zakresie praw człowieka, demokracji i kultury

pokoju;

f)

wzmocnienie instytucji demokratycznych oraz działających na rzecz praw człowieka,

a także ram prawnych i instytucjonalnych w zakresie wspierania i ochrony praw człowieka;

g)

rozwój wspólnych inicjatyw będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w ramach

właściwych forów wielostronnych.

Strony postanawiają, że współpraca w tej dziedzinie aktywnie wspiera rządy poprzez

działania mające na celu w szczególności

a)

przestrzeganie praworządności;

b)

gwarantowanie rozdziału władz;

c)

gwarantowanie niezależności i skuteczności wymiaru sprawiedliwości;

d)

wspieranie przejrzystych, odpowiedzialnych, skutecznych, stabilnych i demokratycznych

instytucji;

e)

wspieranie polityki gwarantującej rozliczalność i przejrzyste zarządzanie;

f)

walkę z korupcją;

g)

wzmacnianie dobrego i przejrzystego rządzenia na poziomie krajowym, regionalnym i

lokalnym;

h)

wprowadzanie i utrzymywanie jasnych procedur podejmowania decyzji przez władze publiczne

na wszystkich szczeblach;

i)

wspieranie udziału społeczeństwa obywatelskiego.

1.

Strony postanawiają, że celem współpracy w tej dziedzinie jest poprawa ich ram prawnych

i instytucjonalnych szczególnie w oparciu o najlepsze praktyki. Obejmuje to reformę

i modernizację administracji publicznej, także poprzez budowanie potencjału, w celu

wsparcia i wzmocnienia procesu decentralizacji i zmian organizacyjnych wynikających

z integracji regionalnej, ze zwróceniem szczególnej uwagi na skuteczność organizacyjną

i świadczenie usług dla obywateli, a także należyte i przejrzyste zarządzanie zasobami

publicznymi i rozliczalność.

2.

Współpraca ta może obejmować krajowe i regionalne programy i projekty mające na celu

rozwijanie zdolności w zakresie kształtowania polityki oraz realizacji i oceny polityk

publicznych, a także wzmacnianie systemu sądownictwa przy jednoczesnym wspieraniu

uczestnictwa społeczeństwa.

1.

Strony zgadzają się, aby współpraca w tej dziedzinie wspierała i utrzymywała kompleksową

politykę pokojową, obejmującą zapobieganie konfliktom i ich rozwiązywanie. Fundamentem

takiej polityki jest zaangażowanie i udział społeczeństwa, a koncentruje się ona przede

wszystkim na rozwoju zdolności regionalnych, subregionalnych i krajowych. Polityka

ta zapewnia wszystkim grupom społecznym równe szanse polityczne, gospodarcze, społeczne

i kulturowe, wzmacnia legitymację demokratyczną, promuje spójność społeczną i skuteczne

mechanizmy umożliwiające pokojowe godzenie interesów różnych grup oraz wspiera aktywne

i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, opierając się zwłaszcza na istniejących

instytucjach regionalnych.

2.

Współpraca wzmacnia zdolności do rozwiązywania konfliktów i może obejmować między

innymi zapewnienie wsparcia procesów mediacji, negocjacji i pojednania; strategii

wspierających pokój; wysiłków wzmacniających budowę zaufania i bezpieczeństwa na poziomie

regionalnym; działań na rzecz dzieci, kobiet i osób starszych oraz działań w zakresie

zwalczania min przeciwpiechotnych.

Strony zwracają szczególną uwagę na konsolidację zasad praworządności oraz wzmocnienie

instytucji na wszystkich szczeblach w obszarze egzekwowania prawa, a zwłaszcza wymiaru

sprawiedliwości. Współpraca ma na celu w szczególności wzmocnienie niezawisłości sądownictwa

i zwiększenie jego skuteczności.

1.

Strony postanawiają współpracować na rzecz poprawy poziomu ochrony danych osobowych

i dostosowania go do najwyższych norm międzynarodowych, takich jak wytyczne w sprawie

skomputeryzowanych archiwów danych osobowych, zmienione przez Zgromadzenie Ogólne

Narodów Zjednoczonych w dniu 14 grudnia 1990 r., i dążyć do zagwarantowania swobodnego

przepływu danych osobowych między Stronami, przy należytym uwzględnieniu ustawodawstwa

wewnętrznego Stron.

2.

Współpraca w zakresie ochrony danych osobowych może obejmować między innymi pomoc

techniczną w formie wymiany informacji i wiedzy fachowej, przy uwzględnieniu przepisów

ustawowych i wykonawczych Stron.

1.

Strony współpracują w celu zapewnienia kompleksowego, zintegrowanego i zrównoważonego

podejścia poprzez skuteczne działania i koordynację działań właściwych organów, również

w sektorze zdrowia, edukacji, egzekwowania prawa, służb celnych, społecznym, wymiaru

sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, w celu jak największego zmniejszenia podaży

i popytu na narkotyki oraz wpływu narkotyków na osoby je zażywające i na ogół społeczeństwa,

jak również w celu kontrolowania i skuteczniejszego zapobiegania wykorzystywaniu prekursorów

chemicznych do nielegalnej produkcji narkotyków i substancji psychotropowych, w tym

nielegalnemu wykorzystywaniu środków odurzających i substancji psychotropowych przeznaczonych

do celów medycznych i naukowych.

2.

Współpraca opiera się na zasadzie współodpowiedzialności, odpowiednich konwencjach

międzynarodowych, a także deklaracji politycznej oraz deklaracji specjalnej w sprawie

wytycznych dotyczących zmniejszenia popytu na narkotyki i innych głównych dokumentach

przyjętych przez dwudziestą specjalną sesję Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych

w sprawie narkotyków w czerwcu 1998 r.

3.

Współpraca ma na celu koordynowanie i intensyfikację wspólnych starań zmierzających

do rozwiązania problemu narkotyków. Bez uszczerbku dla innych mechanizmów współpracy,

Strony postanawiają, że na poziomie międzyregionalnym wykorzystuje się w tym celu

mechanizm koordynacji i współpracy w zakresie narkotyków między Unią Europejską i

Ameryką Łacińską i Karaibami oraz postanawiają współpracować w celu zwiększenia jego

skuteczności.

4.

Strony postanawiają również współpracować na rzecz przeciwdziałania przestępczości

związanej z handlem narkotykami poprzez zwiększenie koordynacji z odpowiednimi organami

i instancjami międzynarodowymi.

5.

Strony współpracują w celu zapewnienia kompleksowego i zrównoważonego podejścia poprzez

skuteczne działania i koordynację działań właściwych organów, również w sektorze społecznym,

wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, aby

a)

wymieniać poglądy na temat systemów prawnych i najlepszych praktyk;

b)

walczyć z podażą, popytem oraz handlem środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi;

c)

wzmocnić współpracę sądową i policyjną, w celu zwalczania nielegalnego handlu;

d)

wzmocnić współpracę morską, w celu skutecznej walki z nielegalnym handlem;

e)

utworzyć ośrodki informacji i monitorowania;

f)

określić i stosować środki mające na celu ograniczenie nielegalnego handlu narkotykami,

wystawiania recept (na środki odurzające i substancje psychotropowe) oraz wykorzystywania

prekursorów chemicznych;

g)

ustanowić wspólne programy i projekty badawcze, a także wzajemną pomoc sądowniczą;

h)

pobudzać rozwój alternatywny, w szczególności promować prowadzenie legalnych upraw

przez drobnych producentów;

i)

ułatwiać kształcenie i szkolenie zasobów ludzkich w celu zapobiegania handlowi narkotykami

i zażywaniu narkotyków oraz wzmocnienia systemów kontroli administracyjnej;

j)

wspierać programy prewencyjne skierowane do młodzieży oraz edukację szkolną i pozaszkolną;

k)

wzmocnić prewencję oraz leczenie, rehabilitację oraz reintegrację osób uzależnionych

od narkotyków obejmującą szereg metod, łącznie z łagodzeniem szkód związanych z nadużywaniem

narkotyków.

1.

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania wykorzystywaniu ich systemów

finansowych i przedsiębiorstw do prania zysków pochodzących z działalności przestępczej,

a w szczególności z przestępczości związanej z nielegalnymi narkotykami i substancjami

psychotropowymi oraz związanej z aktami terrorystycznymi.

2.

Współpraca taka, w stosownych okolicznościach, zgodne ze standardami określonymi przez

Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy, obejmuje udzielanie wsparcia

administracyjnego i technicznego w celu rozwoju i wdrażania uregulowań prawnych oraz

skutecznego stosowania właściwych norm i mechanizmów. W szczególności współpraca umożliwia

wymianę istotnych informacji oraz przyjęcie właściwych standardów, pozwalających zwalczać

proceder prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, zgodnie ze standardami przyjętymi

przez organy międzynarodowe działające w tym obszarze oraz z najlepszymi praktykami

stosowanymi w kontekście międzynarodowym.

1.

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania przestępczości zorganizowanej

i finansowej oraz ich zwalczania. W tym celu wspierają one i wymieniają dobre praktyki

oraz wdrażają odpowiednie uzgodnione normy i instrumenty międzynarodowe, takie jak

Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej

i protokoły do niej oraz Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji. Strony

zachęcają w szczególności do wspierania programów ochrony świadków.

2.

Ponadto Strony zgadzają się współpracować dla poprawy bezpieczeństwa obywateli, zwłaszcza

poprzez wsparcie polityk i strategii dotyczących bezpieczeństwa. Współpraca ta powinna

się przyczynić do zapobiegania przestępczości i może obejmować takie działania, jak

projekty współpracy regionalnej między policją i organami sądowymi, programy szkoleń,

wymianę najlepszych praktyk w zakresie ustalania profilu przestępczego. Obejmuje ona

również między innymi wymianę opinii w sprawie ram prawnych oraz pomoc techniczną

i administracyjną mającą na celu poprawę zdolności instytucjonalnych i operacyjnych

organów ścigania.

1.

Strony uznają znaczenie zapobiegania i zwalczania korupcji w prywatnym i publicznym

sektorze i potwierdzają swoje zaniepokojenie stwarzanymi przez korupcję zagrożeniami

dla stabilności i bezpieczeństwa instytucji demokratycznych. W tym celu Strony współpracują

dążąc do wdrożenia i promowania odpowiednich międzynarodowych standardów i aktów,

takich jak Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji.

2.

Strony w szczególności współpracują w zakresie

a)

poprawy skuteczności organizacyjnej i zapewnienia przejrzystego zarządzania środkami

publicznymi oraz rozliczalności;

b)

wzmocnienia odpowiednich instytucji, łącznie z organami ścigania i sądownictwem;

c)

zapobiegania korupcji i przekupstwu w transakcjach międzynarodowych;

d)

monitorowania i oceny polityki zwalczania korupcji na poziomie lokalnym, regionalnym,

krajowym i międzynarodowym;

e)

wspierania działań promujących wartości kultury przejrzystości, legalności i zmiany

podejścia do praktyk korupcyjnych;

f)

dalszego rozwoju współpracy dla ułatwianie działań zmierzających do odzyskania aktywów,

promowania dobrych praktyk oraz budowania potencjału.

1.

Strony współpracują w celu zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią strzelecką i

lekką łącznie z amunicją do niej i zwalczania takiego handlu. Dążą one do koordynowania

działań mających na celu zacieśnienie współpracy prawnej i instytucjonalnej, jak również

gromadzenie i niszczenie nielegalnej broni strzeleckiej i lekkiej, łącznie z amunicją

do niej, znajdującej się w rękach cywilów.

2.

Strony współpracują w celu wspierania wspólnych inicjatyw dotyczących zwalczania nielegalnego

handlu bronią strzelecką i lekką oraz amunicją do niej. Strony w szczególności współpracują

w sprawie wspólnych inicjatyw, które mają na celu wdrażanie krajowych, regionalnych

i międzynarodowych programów oraz konwencji w tej dziedzinie, zarówno w ramach systemu

wielostronnego jak i międzyregionalnego.

1.

Współpraca w dziedzinie zwalczania terroryzmu zapewni wdrożenie ram i standardów uzgodnionych

w art. 16 części II.

2.

Strony współpracują również w celu zagwarantowania, że każda osoba, która uczestniczy

w finansowaniu, planowaniu, przygotowaniu lub dokonywaniu aktów terrorystycznych lub

we wspieraniu aktów terrorystycznych, zostanie postawiona przed sądem. Strony uzgadniają,

że walka z terroryzmem odbywa się przy zachowaniu pełnej zgodności z wszystkimi odpowiednimi

rezolucjami Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych przy poszanowaniu suwerenności

państw, a także sprawiedliwości proceduralnej, praw człowieka i podstawowych wolności.

3.

Strony postanawiają współpracować w celu zapobiegania aktom terroryzmu i ich wyeliminowania

poprzez współpracę policyjną i sądową.

1.

Strony, uznając że rozwojowi społecznemu musi towarzyszyć rozwój gospodarczy, zgadzają

się, iż współpraca ma na celu zwiększenie spójności społecznej poprzez zmniejszanie

ubóstwa, niesprawiedliwości, nierówności i wykluczenia społecznego, w szczególności

mając na celu osiągnięcie milenijnych celów rozwoju i uzgodnionego na forum międzynarodowym

celu wspierania sprawiedliwej globalizacji oraz godnej pracy dla wszystkich. Osiągnięcie

tych celów mobilizuje znaczne środki finansowe z zasobów związanych ze współpracą

oraz zasobów krajowych.

2.

W tym celu Strony współpracują, aby promować i wspierać realizację

a)

polityki gospodarczej o społecznej wizji zmierzającej do społeczeństwa sprzyjającego

w większym stopniu integracji społecznej, przy lepszym podziale dochodu, aby zmniejszyć

nierówność i niesprawiedliwość;

b)

polityki handlowej i inwestycyjnej, mając na uwadze związek między handlem a zrównoważonym

rozwojem, uczciwy handel, rozwój wiejskich i miejskich mikroprzedsiębiorstw, małych

i średnich przedsiębiorstw oraz reprezentujących je organizacji, a także społeczną

odpowiedzialność przedsiębiorstw;

c)

sprawiedliwej i rozważnej polityki budżetowej, umożliwiającej lepszy podział dóbr,

zapewniającej wydatki socjalne na odpowiednim poziomie i zmniejszającej skalę gospodarki

nieformalnej;

d)

skutecznych wydatków publicznych związanych z jasno określonymi celami społecznymi,

zmierzających do podejścia ukierunkowanego na wyniki;

e)

skutecznej polityki społecznej i sprawiedliwego dostępu do usług społecznych dla wszystkich

w różnych obszarach, takich jak sektor zdrowia, edukacji, żywnościowy, sanitarny,

mieszkaniowy, wymiaru sprawiedliwości i zabezpieczenia społecznego;

f)

polityki zatrudnienia mającej na celu zapewnienie godnej pracy dla wszystkich oraz

stworzenie możliwości gospodarczych, ze szczególnym naciskiem na najuboższe i najsłabsze

grupy społeczne oraz regiony w najbardziej niekorzystnym położeniu, a także konkretne

środki promujące tolerancję dla różnorodności kulturowej w miejscu pracy;

g)

systemów opieki społecznej w obszarze między innymi emerytur i rent, zdrowia, wypadków

i bezrobocia, opartych na zasadzie solidarności i powszechnie dostępnych;

h)

strategii i polityki zwalczania ksenofobii i dyskryminacji, w szczególności ze względu

na płeć, rasę, światopogląd lub pochodzenie etniczne;

i)

specjalnych strategii i programów skierowanych do młodzieży.

3.

Strony postanawiają pobudzać wymianę informacji dotyczących aspektów planów lub strategii

krajowych związanych ze spójnością społeczną oraz doświadczeń związanych z sukcesami

i porażkami w ich tworzeniu i realizacji,

4.

Strony podejmują również wysiłki, żeby wspólnie ocenić wpływ wdrożenia niniejszej

Umowy na zwiększanie spójności społecznej.

1.

Strony postanawiają współpracować w celu wspierania zatrudnienia i ochrony socjalnej,

poprzez działania i programy mające na celu w szczególności

a)

zapewnienie godnej pracy dla wszystkich;

b)

stworzenie dobrze funkcjonującego i sprzyjającego w większym stopniu integracji społecznej

rynku pracy;

c)

rozszerzenie zakresu ochrony społecznej;

d)

wymianę informacji o najlepszych praktykach w dziedzinie mobilności pracowników i

przenoszenia praw emerytalno-rentowych;

e)

wspieranie dialogu społecznego;

f)

zapewnienie poszanowania podstawowych zasad i praw pracowniczych określonych w konwencjach

Międzynarodowej Organizacji Pracy, tzw. podstawowych standardów pracy, w szczególności

w odniesieniu do wolności zrzeszania się, prawa do rokowań zbiorowych i niedyskryminacji,

zniesienia pracy przymusowej i pracy dzieci oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn;

g)

uregulowanie kwestii dotyczących gospodarki nieformalnej;

h)

poświęcenie szczególnej uwagi grupom w niekorzystnej sytuacji oraz walce z dyskryminacją;

i)

rozwój jakości zasobów ludzkich poprzez doskonalenie edukacji i szkoleń, łącznie ze

skutecznym kształceniem zawodowym;

j)

poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, zwłaszcza poprzez wzmocnienie inspekcji

pracy;

k)

pobudzanie przedsiębiorczości i tworzenia miejsc pracy poprzez wzmacnianie ram instytucjonalnych

koniecznych do tworzenia małych i średnich przedsiębiorstw i ułatwiających dostęp

do kredytów i mikrofinansowania.

2.

Działania mogą być przeprowadzane na poziomie krajowym, regionalnym i międzyregionalnym,

także poprzez tworzenie sieci, wzajemne uczenie się oraz określanie i rozpowszechnianie

dobrych praktyk, wymianę informacji na podstawie porównywalnych narzędzi statystycznych

i wskaźników, a także kontakty między organizacjami partnerów społecznych.

1.

Strony postanawiają, że współpraca ma na celu

a)

wspieranie sprawiedliwego dostępu do edukacji dla wszystkich, także młodzieży, kobiet,

osób starszych, ludów tubylczych i grup mniejszościowych, zwracając szczególną uwagę

na najbardziej narażone i zmarginalizowane grupy społeczne;

b)

poprawę jakości edukacji, uznając za priorytet kształcenie podstawowe;

c)

zwiększenie liczby osób kończących naukę na poziomie podstawowym i zmniejszenie liczby

osób przedwcześnie przerywających obowiązkową naukę na poziomie ponadpodstawowym;

d)

poprawę uczenia się „pozaformalnego”;

e)

poprawę infrastruktury i wyposażenia istniejących ośrodków edukacyjnych;

f)

wspieranie edukacji ludności tubylczej, w tym dwujęzycznej edukacji międzykulturowej;

g)

wspieranie szkolnictwa wyższego oraz szkolenia zawodowego i uczenia się przez całe

życie.

2.

Strony postanawiają również wspierać

a)

współpracę między instytucjami szkolnictwa wyższego Stron oraz wymianę studentów,

badaczy i pracowników naukowych w ramach istniejących programów;

b)

synergię między instytucjami szkolnictwa wyższego a sektorem publicznym i prywatnym

w uzgodnionych obszarach, w celu ułatwienia wejścia na rynek pracy.

3.

Strony postanawiają poświęcać szczególną uwagę dalszemu rozwojowi obszaru wiedzy UE

- Ameryka Łacińska i Karaiby oraz inicjatywom takim jak wspólny obszar szkolnictwa

wyższego UE - Ameryka Łacińska i Karaiby, w szczególności w celu wsparcia tworzenia

wspólnej puli doświadczeń i zasobów technicznych oraz ich wymiany.

1.

Strony postanawiają współpracować w zakresie rozwoju skutecznych systemów opieki zdrowotnej,

zapewnienia odpowiedniej liczby kompetentnych pracowników służby zdrowia, sprawiedliwych

mechanizmów finansowych i systemów opieki społecznej.

2.

Szczególną uwagę zwraca się na reformy sektorowe i zapewnienie sprawiedliwego dostępu

do usług zdrowotnych o wysokiej jakości, bezpieczeństwa żywności i żywienia, zwłaszcza

dla grup szczególnie narażonych, takich jak osoby niepełnosprawne, osoby starsze,

kobiety, dzieci oraz ludność tubylcza.

3.

Ponadto Strony zamierzają współpracować w celu promowania podstawowej opieki zdrowotnej

i prewencji poprzez zintegrowane podejście i działania, uwzględniające inne obszary

polityki, w szczególności aby walczyć z HIV/AIDS, malarią, gruźlicą, denga, chorobą

Chagasa oraz innymi priorytetowymi chorobami zakaźnymi i niezakaźnymi, a także chorobami

przewlekłymi; zmniejszyć umieralność dzieci; poprawić opiekę zdrowotną nad matkami

i zająć się obszarami priorytetowymi, takimi jak zdrowie reprodukcyjne i seksualne

oraz zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową i niechcianym ciążom, pod warunkiem,

że takie cele nie naruszają krajowych ram prawnych. Ponadto Strony współpracują w

dziedzinach takich jak edukacja, uzdatnianie wody oraz kwestie sanitarne.

4.

Współpraca może stanowić dalszą zachętę do rozwoju, wdrożenia i promowania międzynarodowego

prawa ochrony zdrowia, w tym międzynarodowych regulacji dotyczących zdrowia oraz Ramowej

Konwencji Antytytoniowej Światowej Organizacji Zdrowia.

5.

Strony starają się tworzyć związki poza publicznym systemem opieki zdrowotnej poprzez

strategiczne partnerstwa ze społeczeństwem obywatelskim i innymi podmiotami, przyznając

pierwszeństwo zapobieganiu chorobom i promocji zdrowia.

1.

Strony, przestrzegając swoich krajowych, regionalnych i międzynarodowych zobowiązań

oraz promując je, postanawiają, że działania w zakresie współpracy wzmacniają ochronę

i wsparcie dla praw i podstawowych wolności ludów tubylczych, uznanych w Deklaracji

praw ludów tubylczych przyjętej przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Ponadto działania

w ramach współpracy umacniają i promują prawa człowieka i podstawowe wolności osób

należących do mniejszości i grup etnicznych.

2.

Szczególną uwagę zwraca się na ograniczanie ubóstwa oraz walkę z nierównością, wykluczeniem

i dyskryminacją. Odpowiednie międzynarodowe dokumenty i instrumenty dotyczące praw

ludów tubylczych, takie jak rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 59/174

na Drugą Międzynarodową Dekadę Ludności Tubylczej na Świecie i ratyfikowana Konwencja

Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 169 dotycząca ludności tubylczej i plemiennej

w suwerennych państwach, powinny stanowić podstawę rozwoju działań w ramach współpracy,

zgodnie z krajowymi i międzynarodowymi zobowiązaniami Stron.

3.

Strony postanawiają również, że w działaniach w ramach współpracy systematycznie uwzględnia

się społeczną, gospodarczą i kulturalną tożsamość tych ludów i zapewnia się ich rzeczywisty

udział w tych działaniach, w szczególności w obszarach najbardziej dla nich istotnych,

zwłaszcza zrównoważonego gospodarowania gruntami i zasobami naturalnymi oraz ich wykorzystania,

środowiska, edukacji, zdrowia, dziedzictwa i tożsamości kulturowej.

4.

Współpraca przyczynia się do wspierania rozwoju ludów tubylczych. Współpraca przyczynia

się również do wspierania rozwoju osób należących do organizacji mniejszości i grup

etnicznych. Taka współpraca wzmacnia również ich zdolności negocjacyjne, administracyjne

i zdolności w zakresie zarządzania.

1.

Strony postanawiają, że priorytetem współpracy na rzecz grup znajdujących się w trudnej

sytuacji są środki, w tym innowacyjne polityki i projekty, dotyczące grup znajdujących

się w trudnej sytuacji. Ich celem powinno być wspieranie ludzkiego rozwoju, ograniczanie

ubóstwa i walka z wykluczeniem społecznym.

2.

Współpraca obejmuje ochronę praw człowieka i promowanie równych szans dla grup znajdujących

się w trudnej sytuacji, tworzenie możliwości gospodarczych dla najbiedniejszych, a

także konkretne polityki społeczne mające na celu rozwój potencjału ludzkiego poprzez

kształcenie i szkolenie, dostęp do podstawowych usług społecznych, siatek bezpieczeństwa

socjalnego i do wymiaru sprawiedliwości, ze szczególnym uwzględnieniem między innymi

osób niepełnosprawnych i ich rodzin, dzieci, kobiet i osób starszych.

1.

Strony postanawiają, że współpraca przyczynia się do umacniania polityk, programów

i mechanizmów, których celem jest poprawa, gwarantowanie i wzmacnianie równego udziału

kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia politycznego, gospodarczego, społecznego

i kulturalnego, zwłaszcza w celu skutecznego wdrożenia Konwencji w sprawie likwidacji

wszelkich form dyskryminacji kobiet. W stosownych przypadkach przewiduje się działania

pozytywne na rzecz kobiet.

2.

Współpraca ma na celu wspieranie włączenia perspektywy płci do wszystkich istotnych

obszarów współpracy, w tym polityk publicznych, strategii rozwoju oraz działań i wskaźników

umożliwiających zmierzenie ich wpływu.

3.

Współpraca ułatwia również równy dostęp mężczyzn i kobiet do wszystkich usług i zasobów

umożliwiając im pełne korzystanie z ich praw podstawowych, na przykład w dziedzinie

edukacji, zdrowia, szkolenia zawodowego, możliwości zatrudnienia, podejmowania decyzji

politycznych, struktur zarządzania i przedsiębiorstw prywatnych,

4.

Szczególną uwagę zwraca się na programy dotyczące przemocy w stosunku do kobiet, w

szczególności poprzez prewencję.

1.

Współpraca między Stronami obejmuje wsparcie wszystkich odpowiednich obszarów polityki

sektorowej dotyczących młodzieży, mając na celu zapobieganie dziedziczeniu ubóstwa

i marginalizacji. Uwzględnia ona wsparcie dla polityki rodzinnej i edukacji oraz tworzenie

miejsc pracy dla młodzieży, zwłaszcza na ubogich obszarach, oraz wspieranie programów

społecznych i związanych z wymiarem sprawiedliwości dotyczących zapobiegania przestępczości

nieletnich i ich ponownego włączenia do życia gospodarczego i społecznego.

2.

Strony postanawiają wspierać aktywny udział młodzieży w życiu społecznym, także w

kształtowaniu polityki, która wpływa na ich życie.

1.

Współpraca opiera się na dokonanej w ramach wzajemnych konsultacji Stron ocenie specyficznych

potrzeb i odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej i krajowymi.

Będzie się ona skupiać w szczególności na następujących kwestiach

a)

podstawowe przyczyny migracji;

b)

opracowywanie oraz wdrażanie ustawodawstwa krajowego i praktyk krajowych z zakresu

ochrony międzynarodowej, w celu zastosowania się do postanowień Konwencji genewskiej

z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców oraz załączonego do niej protokołu z 1967 r.,

jak również innych właściwych instrumentów międzynarodowych, oraz w celu zagwarantowania

przestrzegania zasady non-refoulement;

c)

zasady przyjmowania oraz prawa i status osób przyjętych, sprawiedliwe traktowanie

oraz integracja społeczna osób legalnie przebywających, edukacja i szkolenia legalnych

migrantów oraz środki zwalczania rasizmu i ksenofobii, a także wszystkie stosowne

przepisy dotyczące praw człowieka w odniesieniu do migrantów;

d)

opracowywanie skutecznej polityki mającej na celu ułatwianie transferu przekazów pieniężnych

migrantów;

e)

migracja czasowa i cyrkulacyjna, w tym zapobieganie drenażowi mózgów;

f)

opracowywanie skutecznej i kompleksowej polityki w dziedzinie imigracji, przemytu

ludzi i handlu ludźmi, w tym sposobów zwalczania sieci i organizacji przestępczych,

skupiających przemytników i handlarzy oraz ochrony i pomocy dla ofiar tego typu handlu;

a także każdej innej formy migracji niezgodnej z ramami prawnymi państwa przeznaczenia;

g)

powrót osób nieposiadających prawa legalnego pobytu, w godnych, bezpiecznych i humanitarnych

warunkach, przy pełnym poszanowaniu praw człowieka, oraz ich readmisja zgodnie z ust.

2;

h)

wymiana najlepszych praktyk dotyczących integracji w odniesieniu do migracji między

Unią Europejską i republikami Strony AS;

i)

środki wsparcia mające na celu trwałą reintegrację osób powracających.

2.

W ramach współpracy mającej na celu zapobieganie i kontrolę imigracji naruszającej

ramy prawne państwa przeznaczenia Strony zgadzają się również na readmisję swoich

obywateli, których pobyt na terytorium drugiej Strony narusza jej ramy prawne. W tym

celu

a)

każda republika Strony AS dokonuje readmisji swoich obywateli, których pobyt na terytorium

państwa członkowskiego Unii Europejskiej narusza jego ramy prawne, na jego wniosek

i bez dalszych formalności, dostarcza swoim obywatelom odpowiednie dokumenty tożsamości

i zapewnia im niezbędne w tym celu udogodnienia administracyjne; oraz

b)

każde państwo członkowskie Unii Europejskiej dokonuje readmisji swoich obywateli,

których pobyt na terytorium republiki Strony AS narusza jej ramy prawne, na jego wniosek

i bez dalszych formalności, dostarcza swoim obywatelom odpowiednie dokumenty tożsamości

i zapewnia im niezbędne w tym celu udogodnienia administracyjne.

3.

Jeżeli osoba, która ma zostać poddana readmisji, nie posiada żadnych dokumentów lub

innych dowodów potwierdzających jej obywatelstwo, właściwe przedstawicielstwo dyplomatyczne

lub konsularne zainteresowanego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub zainteresowanej

republiki Strony AŚ podejmuje - na wniosek zainteresowanej republiki Strony AS lub

zainteresowanego państwa członkowskiego Unii Europejskiej - odpowiednie kroki w celu

przeprowadzenia rozmowy z daną osobą w celu ustalenia jej obywatelstwa.

4.

Strony postanawiają zawrzeć umowę regulującą specyficzne obowiązki państw członkowskich

Unii Europejskiej oraz republik Strony AS w zakresie readmisji, jeśli z takim wnioskiem

wystąpi jedna ze Stron i tak szybko, jak to możliwe. Niniejsza Umowa ta dotyczy również

readmisji obywateli innych państw oraz bezpaństwowców.

1.

Strony postanawiają współpracować na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska na poziomie

lokalnym, regionalnym i światowym, w celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, zgodnie

z Deklaracją z Rio z 1992 r. w sprawie środowiska i rozwoju.

2.

Biorąc pod uwagę zasadę wspólnej, lecz zróżnicowanej odpowiedzialności, priorytety

i krajowe strategie rozwoju, Strony poświęcają należytą uwagę relacji między ubóstwem

i środowiskiem oraz wpływowi działalności gospodarczej na środowisko, w tym także

potencjalnemu wpływowi niniejszej Umowy.

3.

Współpraca w szczególności obejmuje

a)

ochronę zasobów naturalnych i ekosystemów, łącznie z lasami i zasobami rybnymi, oraz

zrównoważone gospodarowanie nimi;

b)

walkę z zanieczyszczeniem wód słodkich i morskich, powietrza i gleby, w tym poprzez

właściwą gospodarkę odpadami, ściekami, chemikaliami i innymi niebezpiecznymi substancjami

i materiałami;

c)

kwestie globalne, takie jak zmiana klimatu, niszczenie warstwy ozonowej, pustynnienie,

wylesianie, zachowanie różnorodności biologicznej i bezpieczeństwa biologicznego;

d)

w tym kontekście celem współpracy jest ułatwienie wspólnych inicjatyw w dziedzinie

przeciwdziałania zmianie klimatu i przystosowania się do jej niekorzystnych skutków,

łącznie ze wzmocnieniem mechanizmu rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla.

4.

Współpraca może obejmować środki, takie jak

a)

promowanie dialogu w sprawie polityki i wymiana najlepszych doświadczeń i praktyk

w dziedzinie środowiska oraz budowanie potencjału, łącznie ze wzmocnieniem instytucjonalnym;

b)

transfer i wykorzystanie technologii i know-how zgodnych z zasadami zrównoważonego

rozwoju, w tym tworzenie zachęt i mechanizmów wspomagających innowacje i ochronę środowiska;

c)

uwzględnianie aspektów związanych ze środowiskiem w innych obszarach polityki, łącznie

z gospodarką gruntami;

d)

promowanie wzorców zrównoważonej produkcji i konsumpcji również poprzez zrównoważone

wykorzystanie ekosystemów, usług i towarów;

e)

promowanie wiedzy i edukacji o środowisku oraz zwiększanie udziału społeczeństwa obywatelskiego,

zwłaszcza społeczności lokalnych, w ochronie środowiska oraz w podejmowaniu wysiłków

na rzecz zrównoważonego rozwoju;

f)

wspieranie i promowanie współpracy regionalnej w dziedzinie ochrony środowiska;

g)

pomoc we wdrażaniu i stosowaniu wielostronnych umów środowiskowych zawartych przez

Strony;

h)

wzmocnienie zarządzania środowiskiem oraz systemów monitorowania i kontroli.

1.

Strony postanawiają, że celem współpracy w tej dziedzinie jest ograniczanie podatności

regionu Ameryki Środkowej na klęski żywiołowe poprzez wspieranie działań krajowych

oraz regionalnych ram w zakresie ograniczania podatności na klęski żywiołowe i reagowania

na nie, wzmacnianie regionalnych zdolności w zakresie badań, upowszechnianie najlepszych

praktyk, korzystanie z doświadczeń uzyskanych w ramach zmniejszania ryzyka związanego

z klęskami żywiołowymi, przygotowanie, planowanie, monitorowanie, zapobieganie, przeciwdziałanie,

reagowanie i odbudowa. Współpraca obejmuje również wsparcie działań na rzecz harmonizacji

ram prawnych zgodnie ze standardami międzynarodowymi i ulepszanie koordynacji instytucjonalnej

oraz wsparcia rządowego.

2.

Strony popierają strategie ograniczające narażenie społeczne i środowiskowe i wzmacniają

zdolność społeczności lokalnych i instytucji do zmniejszania ryzyka związanego z klęskami

żywiołowymi.

3.

Strony zwracają szczególną uwagę na skuteczniejsze zmniejszanie ryzyka związanego

z klęskami żywiołowymi we wszystkich swoich politykach, łącznie z zarządzaniem terytorialnym

i odbudową.

Pomoc techniczna ma się koncentrować m.in. na budowaniu potencjału instytucjonalnego

i szkoleniu kadr organów do spraw konkurencji, przy uwzględnieniu wymiaru regionalnego,

w celu wsparcia ich w umacnianiu i skutecznym egzekwowaniu prawa konkurencji w dziedzinie

przepisów antymonopolowych i dotyczących połączeń przedsiębiorstw, co obejmuje również

promowanie warunków sprzyjających konkurencji.

1.

Strony promują i ułatwiają współpracę pomiędzy swoimi służbami celnymi dla zagwarantowania

realizacji celów określonych w części IV tytuł II rozdział 3 (Ułatwienia celne i handlowe)

niniejszej Umowy, w szczególności dla zagwarantowania uproszczenia procedur celnych

i ułatwienia legalnego handlu przy zachowaniu ich zdolności kontroli.

2.

Współpraca stanowi podstawę między innymi do

a)

wymiany informacji dotyczących przepisów i procedur celnych, szczególnie w następujących

obszarach

(i)

uproszczenie i modernizacja procedur celnych;

(ii)

ułatwienie przemieszczeń w ramach tranzytu;

(iii)

egzekwowanie praw własności intelektualnej przez organy celne;

(iv)

związki ze środowiskiem biznesowym;

(v)

swobodny obrót towarów i integracja regionalna;

b)

rozwoju wspólnych inicjatyw we wspólnie uzgodnionych obszarach;

c)

promocji koordynacji pomiędzy wszystkimi powiązanymi organami granicznymi, zarówno

na poziomie krajowym, jak i ponadgranicznym.

3.

Strony udzielają sobie wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych zgodnie

z postanowieniami załącznika III do części IV niniejszej Umowy.

Strony uznają znaczenie pomocy technicznej w obszarze ułatwień celnych i handlowych

dla realizacji środków określonych w części IV tytuł II rozdział 3 (Ułatwienia celne

i handlowe) niniejszej Umowy. Strony postanawiają współpracować m.in. w następujących

obszarach

a)

rozwijanie współpracy instytucjonalnej w celu umocnienia procesu integracji regionalnej;

b)

oferowanie właściwym organom specjalistycznej wiedzy i budowanie potencjału w kwestiach

celnych (m.in. potwierdzania i weryfikacji pochodzenia) oraz w kwestiach technicznych

w celu egzekwowania regionalnych procedur celnych;

c)

stosowanie mechanizmów i nowoczesnych technik celnych, w tym oceny ryzyka, wcześniejszych

wiążących interpretacji, uproszczonych procedur wprowadzenia i zwolnienia towarów,

kontroli celnych i metod kontroli przedsiębiorstw;

d)

wprowadzanie procedur i praktyk, które odzwierciedlają w największym możliwym stopniu

międzynarodowe instrumenty i standardy obowiązujące w dziedzinie ceł i handlu, w tym

zasady WTO oraz instrumenty i normy Światowej Organizacji Celnej (dalej zwanej „WCO”),

między innymi zmienioną Międzynarodową konwencję dotyczącą uproszczenia i harmonizacji

postępowania celnego (zmienioną konwencję z Kioto) oraz Ramy standardów WCO na rzecz

zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego; oraz

e)

systemy informacyjne i automatyzacja procedur celnych i innych procedur handlowych.

1.

Strony uznają znaczenie współpracy i pomocy technicznej w dziedzinie własności intelektualnej

oraz postanawiają współpracować m.in. w następujących obszarach

a)

rozwijanie współpracy instytucjonalnej (np. między urzędami ochrony własności intelektualnej

w republikach Strony AS), a przez to ułatwianie wymiany informacji o ramach prawnych

dotyczących praw własności intelektualnej i innych odpowiednich przepisów dotyczących

ochrony i egzekwowania;

b)

stymulowanie i ułatwianie rozwoju kontaktów i współpracy w dziedzinie własności intelektualnej,

w tym promocji i rozpowszechniania informacji w kręgach biznesowych, społeczeństwie

obywatelskim, wśród konsumentów i instytucji edukacyjnych oraz pomiędzy tymi grupami;

c)

budowanie potencjału i oferowanie szkoleń (np. dla sędziów, prokuratorów, funkcjonariuszy

służb celnych i policji) w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej;

d)

współpraca w zakresie rozwoju i doskonalenia elektronicznych systemów urzędów ds.

własności intelektualnej w republikach Strony AS;

e)

współpraca w zakresie wymiany informacji oraz oferowania specjalistycznej wiedzy i

pomocy technicznej w zakresie integracji regionalnej w dziedzinie praw własności intelektualnej.

2.

Strony uznają znaczenie współpracy w kwestiach celnych i z tego względu zobowiązują

się do promowania i ułatwiania współpracy mającej na celu stosowanie środków granicznych

w odniesieniu do praw własności intelektualnej, a konkretnie do zwiększenia wymiany

informacji i koordynacji pomiędzy odpowiednimi administracjami celnymi. Współpraca

ta ma prowadzić do udoskonalenia i modernizacji działań administracji celnych republik

Strony AS.

3.

Strony uznają również znaczenie współpracy i pomocy technicznej w dziedzinie transferu

technologii w celu udoskonalenia własności intelektualnej oraz postanawiają współpracować

m.in. w ramach następujących działań

a)

Strony promują transfer technologii, który jest realizowany poprzez programy wymiany

naukowej, zawodowej lub biznesowej ukierunkowane na przekazywanie wiedzy przez Stronę

UE republikom Strony AS;

b)

Strony uznają znaczenie tworzenia mechanizmów umacniających i promujących zagraniczne

inwestycje bezpośrednie w republikach Strony AS, zwłaszcza w sektorach innowacyjnych

i zaawansowanych technologii. Strona UE dokłada wszelkich starań, by oferować instytucjom

i przedsiębiorstwom na swoim terytorium zachęty w celu promowania transferu technologii

do instytucji i przedsiębiorstw republik Strony AS oraz sprzyjania takiemu transferowi,

w taki sposób, aby umożliwić tym państwom stworzenie trwałej bazy technologicznej;

c)

podobnie Strona UE ułatwia i promuje programy mające na celu podejmowanie działań

badawczo-rozwojowych w Ameryce Środkowej z myślą o realizacji potrzeb regionu m.in.

w zakresie dostępu do leków, infrastruktury i rozwoju technologii koniecznych dla

rozwoju tamtejszych społeczeństw.

1.

Strony uznają znaczenie współpracy i pomocy technicznej służącej ułatwieniu wypełniania

zobowiązań i maksymalizacji możliwości stworzonych w ramach części IV tytuł III (Zakładanie

przedsiębiorstw, handel usługami i handel elektroniczny), a także osiągnięciu celów

niniejszej Umowy.

2.

Współpraca obejmuje wsparcie pomocy technicznej, szkoleń i budowania potencjału, między

innymi w następujących dziedzinach

a)

zwiększanie zdolności usługodawców pochodzących z republik Strony AŚ do uzyskiwania

informacji na temat przepisów i norm Strony UE na poziomie Unii Europejskiej oraz

na poziomach krajowym i niższym, oraz do przestrzegania tych przepisów i norm;

b)

zwiększenie potencjału eksportowego usługodawców pochodzących z republik Strony AS,

ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw;

c)

ułatwienie współdziałania i dialogu pomiędzy usługodawcami pochodzącymi ze Strony

UE i z republik Strony AS;

d)

działanie w kierunku realizacji potrzeb w zakresie kwalifikacji i norm w sektorach,

w których podjęto zobowiązania na mocy niniejszej Umowy;

e)

promowanie w stosownych przypadkach wymiany informacji i doświadczeń oraz świadczenie

pomocy technicznej w zakresie opracowywania i wdrażania przepisów na poziomie krajowym

lub regionalnym;

f)

ustanawianie mechanizmów dla propagowania inwestycji pomiędzy Stroną UE a republikami

Strony AS oraz zwiększanie potencjału agencji promowania inwestycji w republikach

Strony AS.

Strony uznają znaczenie współpracy i pomocy technicznej w dziedzinie barier technicznych

w handlu oraz postanawiają współpracować m.in. w następujących obszarach

a)

oferowanie specjalistycznej wiedzy, budowanie potencjału, w tym rozwój i doskonalenie

odpowiedniej infrastruktury, a także szkolenie i pomoc techniczna w dziedzinach przepisów

technicznych, normalizacji, oceny zgodności, akredytacji i metrologii. Może to obejmować

działania ułatwiające rozumienie i przestrzeganie wymogów Unii Europejskiej, szczególnie

wśród małych i średnich przedsiębiorstw;

b)

wspieranie harmonizacji prawodawstwa i procedur w zakresie barier technicznych w handlu

w Ameryce Środkowej i ułatwianie przepływu towarów w tym regionie;

c)

promowanie aktywnego uczestnictwa przedstawicieli republik Strony AŚ w pracach odpowiednich

organizacji międzynarodowych w celu zwiększenia stosowania norm międzynarodowych;

d)

wymiana informacji, doświadczeń i dobrych praktyk w celu ułatwienia wdrażania części

IV tytuł II rozdział 4 (Bariery techniczne w handlu) niniejszej Umowy. Może to obejmować

programy ułatwiania handlu w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania,

objętych zakresem rozdziału 4.

Strony uznają znaczenie współpracy i pomocy technicznej w dziedzinie zamówień publicznych

oraz postanawiają współpracować poprzez;

a)

rozwijanie - za zgodą zaangażowanych Stron - współpracy instytucjonalnej i ułatwianie

wymiany informacji o ramach prawnych dotyczących zamówień publicznych z uwzględnieniem

możliwości uruchomienia mechanizmu dialogu;

b)

na wniosek Strony - oferowanie budowania potencjału oraz szkoleń, w tym szkoleń na

rzecz sektora prywatnego w zakresie innowacyjnych środków konkurencyjnego udzielania

zamówień publicznych;

c)

wspieranie kampanii publicznych w republikach Strony AS, dotyczących przepisów części

IV tytuł V (Zamówienia publiczne) niniejszej Umowy, skierowanych do sektora publicznego,

sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego, w odniesieniu do systemów zamówień

Unii Europejskiej oraz ewentualnych możliwości dostawców pochodzących z Ameryki Środkowej

w Unii Europejskiej;

d)

wspieranie rozwoju, tworzenia i funkcjonowania pojedynczego punktu dostępu do informacji

o zamówieniach publicznych dla całego regionu Ameryki Środkowej. Sposób funkcjonowania

pojedynczego punktu dostępu określono w części IV tytuł V (Zamówienia publiczne) art.

212 ust. 1 lit. d), art. 213, art. 215 ust. 4 oraz art. 223 ust. 2 niniejszej Umowy;

e)

poprawę potencjału technicznego publicznych podmiotów udzielających zamówień na szczeblu

centralnym, podcentralnym lub innych.

1.

Strony uznają znaczenie współpracy gospodarczej, technicznej i naukowej w celu zrównoważonego

rozwoju sektora rybołówstwa i akwakultury. Główne cele tej współpracy powinny być

następujące

a)

promowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów rybołówstwa i zarządzania nimi;

b)

propagowanie najlepszych praktyk zarządzania rybołówstwem;

c)

poprawa w zakresie gromadzenia danych dla uwzględnienia najlepszych dostępnych informacji

naukowych w celu oceny zasobów i zarządzania nimi;

d)

udoskonalenie systemu monitorowania, kontroli i nadzoru;

e)

zwalczanie nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych (NNN) połowów.

2.

Współpraca ta może obejmować między innymi

a)

oferowanie specjalistycznej wiedzy technicznej i wsparcia oraz budowanie potencjału

zrównoważonego gospodarowania zasobami iybołówstwa, w tym rozwijanie rybołówstwa alternatywnego;

b)

wymianę informacji i doświadczeń oraz budowanie potencjału zrównoważonego rozwoju

społecznego i gospodarczego sektora rybołówstwa i akwakultury. Szczególną uwagę zwraca

się na odpowiedzialny rozwój tradycyjnego (łodziowego) rybołówstwa przybrzeżnego oraz

drobnego rybołówstwa i akwakultury, a także na dywersyfikację produktów i działalności

w tym zakresie, z uwzględnieniem takich obszarów jak przemysł przetwórczy;

c)

wsparcie współpracy instytucjonalnej i ułatwianie wymiany informacji na temat ram

prawnych regulujących rybołówstwo i akwakulturę, w tym odnośnych instrumentów międzynarodowych;

d)

intensyfikację współpracy w ramach organizacji międzynarodowych oraz z krajowymi i

regionalnymi organizacjami zajmującymi się gospodarką rybacką poprzez pomoc techniczną

w postaci warsztatów i badań, w celu doprowadzenia do lepszego zrozumienia wartości

dodanej międzynarodowych instrumentów prawnych w dążeniu do właściwego gospodarowania

zasobami morskimi.

Strony uznają znaczenie programów współpracy promujących działania umożliwiające towarom

rzemieślniczym produkowanym w republikach Strony AS odnoszenie korzyści z niniejszej

Umowy. W konkretnym wymiarze współpraca mogłaby koncentrować się na następujących

obszarach

a)

rozwijanie potencjału zwiększającego możliwości dostępu rynkowego towarów rzemieślniczych

z Ameryki Środkowej;

b)

budowanie potencjału podmiotów z Ameryki Środkowej odpowiedzialnych za promocję wywozu

- w szczególności wspierających mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa

(dalej zwane „MMŚP”) z obszarów miejskich i wiejskich - niezbędnego do produkcji i

wywozu towarów rzemieślniczych, w tym w zakresie procedur celnych oraz wymogów technicznych

ustanowionych na rynku Unii Europejskiej;

c)

propagowanie zachowania tych produktów kulturowych;

d)

wsparcie rozwoju infrastruktury koniecznej do wsparcia MMŚP uczestniczących w produkcji

towarów rzemieślniczych;

e)

budowanie potencjału w celu poprawy wyników działalności producentów towarów rzemieślniczych

poprzez programy szkoleń.

Strony uznają znaczenie programów współpracy dla maksymalizacji korzyści, jakie niniejsza

Umowa może przynieść produktom ekologicznym wytwarzanym w republikach Strony AŚ. W

konkretnym wymiarze współpraca może koncentrować się m.in. na następujących obszarach

a)

rozwijanie potencjału zwiększającego możliwości dostępu rynkowego produktów ekologicznych

z Ameryki Środkowej;

b)

budowanie niezbędnego potencjału podmiotów z Ameryki Środkowej odpowiedzialnych za

promocję wywozu, w szczególności wspierających MMŚP z obszarów miejskich i wiejskich,

na potrzeby produkcji i wywozu produktów ekologicznych, w tym w zakresie procedur

celnych, przepisów technicznych i norm jakości wymaganych na rynku Unii Europejskiej;

c)

wsparcie rozwoju infrastruktury koniecznej do wspierania MMŚP uczestniczących w produkcji

produktów ekologicznych;

d)

budowanie potencjału w celu poprawy wyników działalności producentów produktów ekologicznych

poprzez programy szkoleń;

e)

współpraca w zakresie rozwoju sieci dystrybucyjnych na rynku Unii Europejskiej.

1.

Współpraca w tej dziedzinie nastawiona jest na zwiększenie potencjału Stron w kwestiach

sanitarnych i fitosanitarnych oraz dobrostanu zwierząt w celu poprawy dostępu do rynku

drugiej Strony przy jednoczesnym zapewnieniu poziomu ochrony ludzi, zwierząt i roślin

oraz dobrostanu zwierząt.

2.

Współpraca ta może obejmować między innymi

a)

wspieranie harmonizacji prawodawstwa i procedur w kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych

w Ameryce Środkowej i ułatwianie przepływu towarów w tym regionie;

b)

oferowanie specjalistycznej wiedzy na temat potencjału prawodawczego i technicznego

w zakresie tworzenia i egzekwowania prawa oraz rozwoju systemów kontroli sanitarnej

i fitosanitarnej (w tym programów zwalczania chorób, systemów bezpieczeństwa żywności

i szybkiego powiadamiania), a także na temat dobrostanu zwierząt;

c)

wsparcie rozwoju i wzmacniania potencjału instytucjonalnego i administracyjnego w

Ameryce Środkowej na poziomie regionalnym i krajowym w celu poprawy jej stanu sanitarnego

i fitosanitarnego;

d)

rozwinięcie we wszystkich poszczególnych republikach Strony AŚ potencjału w zakresie

wypełniania wymogów sanitarnych i fitosanitarnych w celu poprawy dostępu do rynku

drugiej Strony przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego poziomu ochrony;

e)

oferowanie porad i pomocy technicznej na temat systemu regulacyjnego Unii Europejskiej

w kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych oraz wdrażania norm wymaganych na rynku

Unii Europejskiej.

3.

Podkomitet ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych, ustanowiony w części IV tytuł

II (Handel towarami) rozdział 5 (Środki sanitarne i fitosanitarne) niniejszej Umowy,

przedstawia propozycje potrzeb w zakresie współpracy w celu stworzenia programu prac.

4.

Komitet Stowarzyszenia monitoruje postępy współpracy ustanowionej w niniejszym artykule

i przedstawia wyniki tych działań Podkomitetowi ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych.

1.

Strony uznają znaczenie współpracy i pomocy technicznej w zakresie powiązań handlu

z rynkiem pracy i z ochroną środowiska w osiąganiu celów części IV tytuł VIII (Handel

i zrównoważony rozwój) niniejszej Umowy.

2.

W celu uzupełnienia działań wymienionych w części III tytuł III (Rozwój społeczny

i spójność społeczna) i tytuł V (Środowisko, klęski żywiołowe i zmiana klimatu) niniejszej

Umowy Strony uzgadniają, że będą współpracować, w tym wspierać pomoc techniczną, szkolenie

i rozwijanie potencjału, między innymi w następujących dziedzinach

a)

wspieranie rozwoju zachęt sprzyjających ochronie środowiska i zapewnianiu godziwych

warunków pracy, w szczególności poprzez promowanie legalnego i zrównoważonego handlu,

np. poprzez systemy sprawiedliwego i etycznego handlu, w tym uwzględniające odpowiedzialność

i rozliczalność społeczną przedsiębiorstw, a także związane z tymi działaniami inicjatywy

w zakresie etykietowania i marketingu;

b)

promowanie uzgodnionych przez Strony mechanizmów współpracy powiązanych z handlem

w celu wsparcia wdrożenia międzynarodowego reżimu obecnych i przyszłych działań w

obliczu zmian klimatu;

c)

promowanie handlu produktami uzyskanymi z zasobów naturalnych zarządzanych zgodnie

z zasadą zrównoważonego rozwoju, w tym poprzez stosowanie skutecznych środków w odniesieniu

do dzikiej fauny i rybołówstwa oraz poprzez certyfikację drewna produkowanego legalnie

i w sposób zrównoważony. Szczególną uwagę zwraca się na dobrowolne i elastyczne mechanizmy

oraz inicjatywy w zakresie marketingu, zmierzające do promowania systemów produkcyjnych

zrównoważonych ekologicznie;

d)

wzmocnienie ram instytucjonalnych, rozwój i realizacja polityki i programów w zakresie

wdrażania i egzekwowania wielostronnych umów o ochronie środowiska i przepisów w tej

dziedzinie, w zakresie uzgodnionym przez Strony, oraz opracowywanie środków zwalczania

nielegalnego handlu mającego znaczenie dla środowiska, m.in. poprzez działania w zakresie

egzekwowania oraz współpracę celną;

e)

wzmocnienie ram instytucjonalnych, rozwój i wdrażanie polityki i programów w zakresie

podstawowych zasad i praw w pracy (wolność zrzeszania się i rokowań zbiorowych, kwestie

pracy przymusowej, pracy dzieci, przeciwdziałanie dyskryminacji w zakresie zatrudnienia)

oraz wdrażanie i egzekwowanie konwencji i przepisów Międzynarodowej Organizacji Pracy

(dalej zwanej „MOP”) dotyczących pracy, w zakresie uzgodnionym przez Strony;

f)

sprzyjanie wymianie poglądów dotyczących opracowywania metod i wskaźników na potrzeby

przeglądu w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz wspieranie inicjatyw w zakresie wspólnych

przeglądów, monitorowania i oceny wkładu części IV niniejszej Umowy w zrównoważony

rozwój;

g)

wzmocnienie potencjału instytucjonalnego w kwestiach handlu i zrównoważonego rozwoju

oraz wspieranie organizacji i usprawniania uzgodnionych ram dialogu dotyczącego tych

kwestii ze społeczeństwem obywatelskim.

1.

Strony postanawiają, że celem współpracy przemysłowej jest promowanie modernizacji

i restrukturyzacji przemysłu Ameryki Środkowej i poszczególnych jego sektorów, jak

również współpracy przemysłowej podmiotów gospodarczych, w celu wzmocnienia sektora

prywatnego w sposób promujący ochronę środowiska.

2.

Inicjatywy w zakresie współpracy przemysłowej odzwierciedlają priorytety określone

przez Strony. Uwzględniają one regionalne aspekty rozwoju przemysłowego, promując

w razie potrzeby partnerstwa transgraniczne. Celem inicjatyw jest przede wszystkim

stworzenie odpowiednich ram umożliwiających poprawę know-how w dziedzinie zarządzania

i promowanie przejrzystości w odniesieniu do rynków i warunków prowadzenia działalności

gospodarczej.

1.

Strony postanawiają, że ich wspólnym celem będzie wspieranie współpracy w dziedzinie

energii, w szczególności zrównoważonych, przyjaznych środowisku i odnawialnych źródeł

energii, efektywności energetycznej, technologii energooszczędnych, elektryfikacji

obszarów wiejskich i integracji regionalnych rynków energii, oraz w innych kwestiach,

zgodnie z ustaleniami Stron i ich prawodawstwem wewnętrznym.

2.

Współpraca może obejmować między innymi następujące działania

a)

formułowanie i planowanie polityki energetycznej, w tym międzysystemowej infrastruktury

o znaczeniu regionalnym, poprawa i dywersyfikacja źródeł energii oraz usprawnienie

rynków energii, w tym ułatwienia tranzytu, przesyłu i dystrybucji w obrębie republik

Strony AS;

b)

zarządzanie i szkolenie na potrzeby sektora energii oraz transfer technologii i know-how,

w tym stałe prace nad normami w zakresie emisji pochodzących z produkcji energii oraz

efektywności energetycznej;

c)

promowanie oszczędności energii, efektywności energetycznej, energii odnawialnej oraz

badania oddziaływania produkcji i zużycia energii na środowisko, w szczególności na

zmiany bioróżnorodności, gospodarki leśnej i użytkowania gruntów;

d)

promowanie zastosowania mechanizmów czystego rozwoju do wspierania inicjatyw odnoszących

się do zmiany klimatu oraz zmienności tych mechanizmów.

Strony zgadzają się współpracować w dziedzinie przemysłu wydobywczego z uwzględnieniem

własnych prawodawstw i procedur wewnętrznych, a także aspektów zrównoważonego rozwoju

i kwestii ochrony środowiska, za pośrednictwem takich inicjatyw jak promowanie wymiany

informacji, doświadczeń i ekspertów oraz opracowywanie i transfer technologii.

1.

Strony uznają znaczenie sektora turystyki dla zmniejszania ubóstwa poprzez rozwój

społeczny i gospodarczy lokalnych społeczności oraz wielki potencjał gospodarczy obu

regionów w zakresie rozwoju działalności gospodarczej w tej dziedzinie.

2.

W tym kontekście Strony zgadzają się promować sprawiedliwą i zrównoważoną turystykę,

a w szczególności wspierać

a)

opracowywanie polityki w celu maksymalizacji korzyści społeczno-gospodarczych z turystyki;

b)

tworzenie i konsolidację produktów turystycznych poprzez świadczenie usług niefinansowych,

szkoleń oraz pomocy i usług technicznych;

c)

uwzględnianie kwestii kulturowych, społecznych i związanych ze środowiskiem, w tym

ochrony i propagowania dziedzictwa kultury i zasobów naturalnych, w rozwoju sektora

turystyki;

d)

zaangażowanie lokalnych społeczności w proces rozwoju turystyki, szczególnie turystyki

wiejskiej, lokalnej i ekologicznej;

e)

strategie marketingu i promocji, rozwój potencjału instytucjonalnego i zasobów ludzkich,

promowanie międzynarodowych standardów;

f)

promowanie współpracy i stowarzyszeń między sektorem publicznym i prywatnym;

g)

opracowywanie planów zarządzania rozwojem turystyki w skali krajowej i regionalnej;

h)

promowanie technologii informacyjnych w dziedzinie turystyki.

1.

Strony zgadzają się, aby współpraca w tej dziedzinie skupiała się na restrukturyzacji

i modernizacji systemu transportowego i powiązanych systemów infrastruktury, w tym

przejść granicznych, usprawnianiu przepływu pasażerów i towarów oraz ułatwieniu dostępu

do tynków transportu miejskiego, lotniczego, morskiego, wodnego śródlądowego, kolejowego

i drogowego, poprzez udoskonalenie zarządzania transportem z operacyjnego i administracyjnego

punktu widzenia oraz poprzez promocję wysokich standardów eksploatacji.

2.

Współpraca może obejmować następujące elementy

a)

wymianę informacji w sprawie polityki Stron, w szczególności dotyczącej transportu

miejskiego oraz powiązań i interoperacyjności sieci transportu multimodalnego i innych

zagadnień, będących przedmiotem wspólnego zainteresowania;

b)

zarządzanie śródlądowymi drogami wodnymi, drogami, liniami kolejowymi, portami i lotniskami,

w tym odpowiednia współpraca między właściwymi organami;

c)

projekty transferu technologii europejskiej w ramach globalnego systemu nawigacji

satelitarnej i w centrach miejskiego transportu publicznego;

d)

poprawa norm w zakresie bezpieczeństwa i zapobiegania zanieczyszczeniom, w tym współpraca

w ramach odpowiednich forów międzynarodowych w celu zapewnienia lepszego egzekwowania

norm międzynarodowych;

e)

działania promujące rozwój transportu lotniczego i morskiego.

Zgodnie ze swoimi kompetencjami Strony będą doskonaliły współpracę międzynarodową

w dziedzinie opodatkowania w celu usprawnienia poboru należnych podatków i rozwoju

środków pozwalających na skuteczne wdrażanie uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym

zasad dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania, o których mowa w części II w artykule

22 niniejszej Umowy.

Strony zgadzają się promować konkurencyjność MMŚP wiejskich i miejskich i organizacji

je reprezentujących oraz ich obecność na rynkach międzynarodowych, uznając ich rolę

w dążeniu do spójności społecznej poprzez zmniejszanie ubóstwa i tworzenie miejsc

pracy; obejmuje to świadczenie usług niefinansowych, szkoleń oraz pomocy technicznej

w postaci realizacji m.in. następujących działań w zakresie współpracy

a)

pomoc techniczna i inne usługi na rzecz rozwoju przedsiębiorczości;

b)

wzmacnianie lokalnych i regionalnych ram instytucjonalnych w zakresie tworzenia i

działalności MMŚP;

c)

wsparcie MMŚP dla umożliwienia ich uczestnictwa w rynku towarów i usług na szczeblu

lokalnym i międzynarodowym poprzez uczestnictwo w targach i misjach handlowych oraz

inne mechanizmy promocji;

d)

promowanie tworzenia powiązań sprzyjających wydajności;

e)

promowanie wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk;

f)

propagowanie wspólnych inwestycji, partnerstw i sieci biznesowych;

g)

identyfikowanie i eliminowanie przeszkód w dostępie MMŚP do źródeł finansowania oraz

tworzenie nowych mechanizmów finansowania;

h)

promowanie transferu technologii i wiedzy;

i)

wsparcie innowacji, badań i rozwoju;

j)

wsparcie wykorzystywania systemów zarządzania jakością.

Strony są zgodne co do tego, że mikrofinansowanie, w tym programy mikrokredytów, sprzyjają

zmniejszaniu nierówności dochodów poprzez tworzenie niezależnych miejsc pracy i stanowią

skuteczne narzędzie ograniczania ubóstwa i podatności na kryzysy gospodarcze, pozwalając

na powszechniejsze uczestnictwo w gospodarce. Współpraca w tym zakresie obejmuje następujące

elementy

a)

wymiana doświadczeń i specjalistycznej wiedzy w dziedzinie bankowości etycznej oraz

samorządnej bankowości społecznej służącej głównie społecznościom lokalnym, a także

umocnienie zrównoważonych programów mikrofinansowania, w tym programów certyfikacji,

monitorowania i walidacji;

b)

dostępność mikrokredytów poprzez ułatwianie dostępu do usług finansowych świadczonych

przez banki i instytucje finansowe dzięki zachętom i programom zarządzania ryzykiem;

c)

wymiana doświadczeń w zakresie polityki i alternatywnego prawodawstwa sprzyjającego

tworzeniu bankowości ludowej i etycznej.

1.

Strony są zgodne, że współpraca w tej dziedzinie ma umacniać proces integracji regionalnej

w Ameryce Środkowej we wszystkich jego aspektach, w szczególności w zakresie rozwoju

i wdrażania wspólnego rynku w tym regionie w celu stopniowego tworzenia unii gospodarczej.

2.

Współpraca obejmuje wsparcie działań związanych z procesem integracji Ameryki Środkowej,

w szczególności rozwój i udoskonalanie wspólnych instytucji w celu zwiększenia ich

efektywności, przejrzystości i możliwości ich kontrolowania, a także ich relacji międzyinstytucjonalnych.

3.

Współpraca ma sprzyjać uczestnictwu społeczeństwa obywatelskiego w procesie integracji

w ramach warunków określonych przez Strony oraz obejmować wsparcie mechanizmów konsultacji

i kampanii informacyjnych.

4.

W ramach współpracy promuje się rozwój wspólnej polityki i harmonizację ram prawnych

w zakresie, w jakim dziedziny te są objęte instrumentami integracji Ameryki Środkowej,

w tym polityki gospodarczej w dziedzinach takich jak handel, cła, rolnictwo, energia,

transport, komunikacja i konkurencja, jak również koordynację polityki makroekonomicznej

w dziedzinach takich jak polityka monetarna, polityka fiskalna i finanse publiczne.

Współpraca może również obejmować promocję koordynacji polityk sektorowych w takich

dziedzinach, jak ochrona konsumentów, ochrona środowiska, spójność społeczna, bezpieczeństwo

oraz zapobieganie zagrożeniom naturalnym i klęskom żywiołowym i reagowanie na nie.

Szczególną uwagę zwraca się na kwestie związane z płcią.

5.

Współpraca może obejmować promowanie inwestycji we wspólną infrastrukturę i sieci,

szczególnie na granicach republik Strony AŚ.

Strony zgadzają się wykorzystywać wszystkie istniejące instrumenty współpracy w celu

promowania działań służących rozwojowi aktywnej współpracy pomiędzy Stroną UE a republikami

Strony AŚ w sposób niepowodujący osłabienia współpracy pomiędzy nimi ani też pomiędzy

republikami Strony AŚ a innymi państwami lub regionami Ameryki Łacińskiej i regionu

Karaibów we wszystkich obszarach współpracy objętych zakresem niniejszej Umowy. Dążyć

do tego, aby działania regionalne i dwustronne w ramach współpracy wzajemnie się uzupełniały.

1.

Strony zobowiązują się promować współpracę kulturalną w celu zwiększania wzajemnego

zrozumienia i sprzyjania zrównoważonej wymianie kulturalnej, obiegowi działań, produktów

i usług kulturalnych oraz mobilności artystów i pracowników sektora kultury, z uwzględnieniem

innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego ze Strony UE oraz republik Strony

AŚ, zgodnie z ich odpowiednim prawodawstwem.

2.

Strony zachęcają do dialogu międzykulturowego między osobami fizycznymi, instytucjami

kultury oraz organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie, pochodzącymi

ze Strony UE i z republik Strony AŚ.

3.

Strony zachęcają do koordynacji w kontekście UNESCO, dążąc do promowania różnorodności

kulturowej, m.in. w ramach konsultacji dotyczących ratyfikacji i wdrożenia Konwencji

UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego przez

Stronę UE i republiki Strony AS. Współpraca obejmuje również promowanie różnorodności

kulturowej, w tym różnorodności ludów tubylczych oraz praktyk kulturowych innych konkretnych

grup, w tym edukację w językach autochtonicznych.

4.

Strony postanawiają promować współpracę w sektorze audiowizualnym i sektorze mediów,

w tym prasy i radia, poprzez wspólne inicjatywy w dziedzinie szkoleń oraz rozwoju,

produkcji i dystrybucji audiowizualnej, w tym w dziedzinie edukacji i kultury.

5.

Współpraca odbywa się zgodnie z odnośnymi krajowymi przepisami dotyczącymi praw autorskich

i postanowieniami stosownych umów międzynarodowych.

6.

Współpraca w tej dziedzinie obejmuje również m.in. ochronę i promowanie materialnego

i niematerialnego dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, w tym zapobieganie i przeciwdziałanie

nielegalnemu handlowi zabytkami kultury, zgodnie z odpowiednimi instrumentami międzynarodowymi.

7.

Protokół o współpracy kulturalnej, mający znaczenie dla niniejszego tytułu, stanowi

załącznik do niniejszej Umowy.

1.

Strony są zgodne, że technologie informacyjne i komunikacyjne są kluczowymi sektorami

nowoczesnego społeczeństwa, mającymi szczególne znaczenie dla rozwoju gospodarczego

i społecznego oraz płynnego przejścia do społeczeństwa informacyjnego. Współpraca

w tej dziedzinie ma przyczynić się do ustanowienia solidnych ram regulacyjnych i technicznych,

sprzyjać rozwojowi tych technologii oraz rozwojowi polityki pozwalającej na zmniejszenie

przepaści cyfrowej i rozwój potencjału ludzkiego, a także umożliwiać sprawiedliwy

i powszechny dostęp do technologii informacyjnych i maksymalne stosowanie tych technologii

w celu świadczenia usług. W tym względzie współpraca ma również stanowić wsparcie

dla wdrażania tej polityki i przyczyniać się do poprawy interoperacyjności elektronicznych

usług komunikacyjnych.

2.

Współpraca w tej dziedzinie ma na celu promocję następujących działań

a)

dialogu i wymiany doświadczeń w kwestiach regulacyjnych i w kwestiach polityki związanych

ze społeczeństwem informacyjnym, np. stosowania technologii informacyjnych i komunikacyjnych

takich jak e-administracja, e-zdrowie i e-learning, a także polityki zmierzającej

do zmniejszenia przepaści cyfrowej;

b)

wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk związanych z opracowywaniem i wdrażaniem

aplikacji e-administracji;

c)

dialogu i wymiany doświadczeń w zakresie rozwoju handlu elektronicznego, a także podpisu

elektronicznego i telepracy;

d)

wymiany informacji na temat norm, oceny zgodności i homologacji typu;

e)

wspólnych projektów badawczo-rozwojowych w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych;

f)

rozwoju stosowania zaawansowanej sieci akademickiej, czyli poszukiwania trwałych rozwiązań

zapewniających samowystarczalność REDClara.

1.

Celem współpracy w tej dziedzinie jest rozwój potencjału naukowego, technicznego i

innowacyjnego we wszystkich obszarach działalności objętych programami ramowymi w

zakresie badań. W tym celu Strony wspierają dialog polityczny na szczeblu regionalnym,

wymianę informacji oraz udział ich organów działających w obszarze badań i rozwoju

technicznego w następujących działaniach w zakresie współpracy naukowo-technicznej,

zgodnie z ich zasadami wewnętrznymi

a)

wspólne inicjatywy na rzecz podnoszenia świadomości o programach rozwoju potencjału

naukowo-technicznego oraz o europejskich programach w zakresie badań, rozwoju technologicznego

i demonstracji;

b)

inicjatywy propagujące uczestnictwo w programach ramowych i innych programach Unii

Europejskiej w tej dziedzinie;

c)

wspólne działania badawcze w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania;

d)

wspólne konferencje naukowe sprzyjające wymianie informacji oraz mające na celu identyfikację

obszarów dla celów wspólnych badań;

e)

wspieranie zaawansowanych badań w zakresie nauki i techniki, przyczyniających się

do długotrwałego i zrównoważonego rozwoju Stron;

f)

rozwój kontaktów pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym - ze szczególnym akcentem

na wykorzystywanie wyników działań naukowo-technicznych w krajowych systemach produkcji

i polityce społecznej oraz z uwzględnieniem aspektów ochrony środowiska i potrzeby

stosowania czystszych technologii;

g)

ocena współpracy naukowej i rozpowszechnianie wyników;

h)

promocja, upowszechnianie i transfer technologii;

i)

pomoc w stworzeniu krajowych systemów innowacji w celu rozwoju techniki i innowacji,

m.in. dla ułatwienia odpowiedniego reagowania na zapotrzebowanie ze strony małych

i średnich przedsiębiorstw, a także promowania lokalnej produkcji; ponadto pomoc w

rozwoju ośrodków doskonałości i klastrów zaawansowanych technologii;

j)

promowanie szkoleń, badań, rozwoju i zastosowań nauk i technologii jądrowych do celów

medycznych, co ma umożliwiać transfer technologii do republik Strony AŚ w dziedzinach

takich jak ochrona zdrowia, w szczególności radiologia i medycyna nuklearna w zakresie

radiodiagnozy i radioterapii, a także w dziedzinach uzgodnionych przez Strony przy

zachowaniu zgodności z obowiązującymi konwencjami międzynarodowymi i uregulowaniami

oraz z podporządkowaniem się jurysdykcji Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej.

2.

Szczególny nacisk należy położyć na rozwój potencjału ludzkiego jako trwałej podstawy

doskonałości naukowej i technicznej oraz stworzenie trwałych powiązań pomiędzy środowiskami

naukowymi i technicznymi Stron, zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym. W

tym celu promuje się wymiany naukowców i najlepszych praktyk w zakresie projektów

badawczych.

3.

W stosownych przypadkach do współpracy należy włączyć ośrodki badawcze, instytucje

szkolnictwa wyższego oraz inne zainteresowane podmioty, w tym MMŚP, zlokalizowane

na terytorium Stron.

4.

Strony zgadzają się stosować wszelkie mechanizmy w celu zwiększania liczebności i

podnoszenia jakości wysoko wykwalifikowanych kadr, m.in. poprzez szkolenia, współpracę

w zakresie badań, stypendia i wymiany.

5.

Strony wspierają uczestnictwo swoich podmiotów we wzajemnych programach naukowych

i technicznych w ramach dążenia do obustronnie korzystnej doskonałości naukowej, zgodnie

z ich odpowiednimi przepisami regulującymi uczestnictwo osób prawnych z państw trzecich.

1.

Strony niniejszej Umowy ustanawiają niniejszym strefę wolnego handlu, zgodnie z art.

XXIV Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (zwanego dalej „GATT 1994”) i art. V Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (zwanego dalej „GATS”).

2.

Strony potwierdzają swoje istniejące (

Cele części IV niniejszej Umowy są następujące

a)

rozszerzenie i dywersyfikacja handlu towarami pomiędzy Stronami poprzez ograniczenie

lub eliminację barier taryfowych i pozataryfowych w handlu;

b)

ułatwienie handlu towarami poprzez, w szczególności, uzgodnione postanowienia dotyczące

ułatwień celnych i handlowych, norm, przepisów technicznych i procedur oceny zgodności

oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych;

c)

liberalizacja handlu usługami zgodnie z art. V GATS;

d)

promowanie regionalnej integracji gospodarczej w obszarach procedur celnych, przepisów

technicznych oraz środków sanitarnych i fitosanitarnych w celu ułatwienia przepływu

towarów wewnątrz Stron i pomiędzy nimi;

e)

stworzenie klimatu sprzyjającego wzrostowi przepływów inwestycyjnych, poprawa warunków

zakładania przedsiębiorstw między Stronami w oparciu o zasadę niedyskryminacji oraz

ułatwianie handlu i inwestycji pomiędzy Stronami poprzez płatności bieżące i przepływy

kapitału związane z inwestycjami bezpośrednimi;

f)

skuteczne, wzajemne i stopniowe otwarcie rynków zamówień publicznych Stron;

g)

odpowiednia i skuteczna ochrona praw własności intelektualnej zgodnie z międzynarodowymi

zobowiązaniami istniejącymi pomiędzy Stronami, w celu zapewnienia równowagi pomiędzy

posiadaczami praw własności intelektualnej a interesem publicznym, z uwzględnieniem

różnic między Stronami oraz promocji transferu technologii między regionami;

h)

promowanie wolnej, niezakłóconej konkurencji w stosunkach gospodarczych i handlowych

pomiędzy Stronami;

i)

ustanowienie skutecznego, sprawiedliwego i przewidywalnego mechanizmu rozstrzygania

sporów; oraz

j)

promowanie międzynarodowego handlu i inwestycji pomiędzy Stronami w sposób przyczyniający

się do celów zrównoważonego wzrostu w drodze współpracy.

O ile nie określono inaczej, na potrzeby części IV niniejszej Umowy poniższe terminy

mają następujące znaczenie

-

„Ameryka Środkowa” oznacza Republikę Kostaryki, Republikę Salwadoru, Republikę Gwatemali,

Republikę Hondurasu, Republikę Nikaragui i Republikę Panamy;

-

„należność celna” obejmuje wszelkiego rodzaju cła lub należności nakładane na przywóz

towarów lub w związku z nim, włączając w to wszelkiego rodzaju podatki wyrównawcze

lub opłaty dodatkowe nakładane na taki przywóz lub w związku z nim. „Należność celna”

nie obejmuje

a)

należności odpowiadających podatkom wewnętrznym, nałożonych zgodnie z tytułem II rozdział

1 (Traktowanie narodowe i dostęp towarów do rynku) art. 85;

b)

cła nałożonego na podstawie ustawodawstwa krajowego Strony i zgodnie z tytułem II

rozdział 2 (Środki ochrony handlu);

c)

opłat i innych należności nakładanych na podstawie prawa krajowego Strony oraz zgodnie

z tytułem II rozdział 1 art. 87;

-

„dni” oznaczają dni kalendarzowe, wliczając soboty, niedziele i dni wolne od pracy,

chyba że w niniejszej Umowie określono inaczej;

-

„System Zharmonizowany” lub „HS” oznacza Zharmonizowany System Oznaczania i Kodowania

Towarów, w tym jego ogólne zasady interpretacji, uwagi do sekcji i uwagi do działów,

przyjęty i stosowany przez Strony w ich własnych przepisach taryfowych;

-

„osoba prawna” oznacza dowolny podmiot prawny, właściwie utworzony albo w inny sposób

powołany zgodnie z obowiązującym prawem, działający w celu osiągania zysku lub nie,

będący własnością prywatną lub publiczną i obejmuje dowolną spółkę kapitałową, podmiot

sprawujący funkcję powierniczą, spółkę osobową, wspólne przedsiębiorstwo, własność

jednoosobową lub stowarzyszenie;

-

„środek” oznacza wszelkie działanie lub zaniechanie, w tym wszelkie przepisy ustawowe

i wykonawcze, procedury, wymogi lub praktyki;

-

„obywatel” oznacza osobę fizyczną posiadającą obywatelstwo jednego z państw członkowskich

Unii Europejskiej lub republik Strony AS zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem;

-

„osoba” oznacza osobę fizyczną lub osobę prawną;

-

„preferencyjne traktowanie taryfowe” oznacza stawkę należności celnej stosowaną na

podstawie niniejszej Umowy do towaru pochodzącego.

Strony stopniowo liberalizują handel towarami, zgodnie z postanowieniami niniejszej

Umowy oraz zgodnie z art. XXIV GATT 1994.

O ile nie określono inaczej, postanowienia niniejszego rozdziału mają zastosowanie

do handlu towarami między Stronami.

Klasyfikacja towarów w handlu między Stronami określona jest w nomenklaturze taryfowej

każdej ze Stron, zgodnie z Systemem Zharmonizowanym.

1.

Każda Strona znosi należności celne nałożone na towary pochodzące z terytorium drugiej

Strony zgodnie z harmonogramami określonymi w załączniku I (Znoszenie należności celnych).

Na potrzeby niniejszego rozdziału termin „pochodzące” oznacza kwalifikujące się zgodnie

z regułami pochodzenia określonymi w załączniku II (Definicja pojęcia „produkty pochodzące”

oraz metody współpracy administracyjnej). (

2.

Dla każdego towaru podstawowa stawka należności celnych, do której zastosowanie mają

kolejne obniżki zgodnie z ust. 1, jest wskazana w harmonogramach.

3.

jeżeli w jakimkolwiek momencie po wejściu w życie niniejszej Umowy Strona obniży swoje

stawki należności celnych stosowane względem państwa najbardziej uprzywilejowanego,

stawka ta ma zastosowanie pod warunkiem, że jest ona niższa od stawki obliczonej zgodnie

z harmonogramem danej Strony, i tylko w okresie, w którym spełniony jest ten warunek.

4.

Po upływie pięciu lat od wejścia w życie niniejszej Umowy, na wniosek którejkolwiek

ze Stron, Strony przeprowadzają konsultacje, aby rozważyć przyspieszenie znoszenia

należności celnych dotyczących wzajemnego przywozu oraz rozszerzenie zakresu takiego

znoszenia. Uzgodnienie dokonane pomiędzy Stronami dotyczące przyspieszenia znoszenia

należności celnych lub dotyczące zniesienia należności celnej dotyczącej danego towaru

zastępuje stawkę celną lub kategorię znoszenia należności celnych określoną dla danego

towaru na podstawie harmonogramów.

Żadna ze Stron nie podnosi istniejących należności celnych ani nie przyjmuje nowych

należności celnych w stosunku do towarów pochodzących z terytorium drugiej Strony

(

a)

podniesienia należności celnej do poziomu określonego w jej harmonogramie po jej uprzednim

jednostronnym obniżeniu;

b)

utrzymania lub podniesienia należności celnej za zgodą Organu Rozstrzygania Sporów

WTO; lub

c)

podnoszenia stawek podstawowych na towary wyłączone w celu osiągnięcia wspólnej taryfy

zewnętrznej.

Każda Strona przyznaje traktowanie narodowe towarom drugiej Strony zgodnie z art.

III GATT 1994, włącznie z jego uwagami interpretacyjnymi. W tym celu art. III GATT

1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej Umowy i stanowią

jej integralną część (

Żadna ze Stron nie przyjmuje ani nie utrzymuje zakazów ani ograniczeń nakładanych

na przywóz towarów drugiej Strony ani na wywóz ani sprzedaż eksportową towarów z przeznaczeniem

na terytorium drugiej Strony, chyba że postanowienia niniejszej Umowy stanowią inaczej

lub chyba że odbywa się to zgodnie z art. XI GATT 1994 i jego uwagami interpretacyjnymi.

W tym celu art. XI GATT 1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej

Umowy i stanowią jej integralną część (

Każda Strona zapewnia, zgodnie z art. VIII ust.1 GATT 1994 i jego uwagami interpretacyjnymi,

by wszystkie opłaty i należności jakiegokolwiek rodzaju (inne niż należności celne,

należności równoważne podatkom wewnętrznym lub inne należności wewnętrzne stosowane

zgodnie z art. 85 niniejszego rozdziału oraz cła antydumpingowe i wyrównawcze stosowane na podstawie

prawa krajowego Strony i zgodnie z rozdziałem 2 (Środki ochrony handlu) niniejszego

tytułu), nałożone na przywóz lub wywóz bądź z nim związane, były ograniczone kwotowo

do przybliżonych kosztów wyświadczonych usług oraz nie stanowiły pośredniej ochrony

towarów krajowych ani opodatkowania przywozu lub wywozu do celów fiskalnych.

O ile postanowienia niniejszej Umowy nie stanowią inaczej, żadna ze Stron nie przyjmuje

ani nie utrzymuje ceł ani podatków nakładanych na wywóz towarów na terytorium drugiej Strony lub w związku z takim wywozem.

1.

Do celów niniejszego artykułu „subsydia wywozowe” należy rozumieć zgodnie ze znaczeniem

tego terminu określonym w art. 1 lit. e) Porozumienia WTO w sprawie rolnictwa (dalej

zwanego „porozumieniem w sprawie rolnictwa”), z uwzględnieniem wszelkich zmian w tym

artykule,

2.

Strony pragną pracować wspólnie w ramach WTO w celu równoległego znoszenia wszelkich

form subsydiów wywozowych oraz ustanowienia rygoru w odniesieniu do wszelkich środków

wywozowych o równoważnych skutkach. W tym kontekście środki wywozowe o równoważnych

skutkach obejmują kredyty wywozowe, gwarancje kredytów wywozowych lub programy ubezpieczeń,

państwowe przedsiębiorstwa handlowe dokonujące wywozu oraz pomoc żywnościową.

3.

Żadna Strona nie utrzymuje, nie wprowadza ani nie przywraca subsydiów wywozowych na

towary rolne przeznaczone na terytorium drugiej Strony, które

a)

są objęte pełną i bezzwłoczną liberalizacją zgodnie z załącznikiem I (Znoszenie należności

celnych); lub

b)

są objęte pełną, ale nie bezzwłoczną liberalizacją oraz kontyngentem bezcłowym w chwili

wejścia w życie niniejszej Umowy zgodnie z załącznikiem I (Znoszenie należności celnych);

lub

c)

podlegają preferencyjnemu traktowaniu ustanowionemu w niniejszej Umowie w odniesieniu

do produktów objętych pozycjami 0402 i 0406 i kontyngentom bezcłowym.

4.

W przypadkach opisanych w ust. 3 lit. a)-c), jeśli Strona utrzymuje, wprowadza lub

przywraca subsydia wywozowe, Strona dokonująca przywozu lub dotknięta takimi środkami

może zastosować dodatkową taryfę zwiększającą należności celne z tytułu przywozu takiego

towaru do poziomu stawki obowiązującej w stosunku do państwa najbardziej uprzywilejowanego

lub stawki podstawowej określonej w załączniku I (Znoszenie należności celnych), w

zależności od tego, która z nich jest niższa, przez okres utrzymywania subsydium wywozowego.

5.

W odniesieniu do produktów objętych pełną liberalizacją w okresie przejściowym zgodnie

z załącznikiem I (Znoszenie należności celnych) i nieobjętych kontyngentem bezcłowym

w chwili wejścia w życie żadna Strona nie utrzymuje, nie wprowadza ani nie przywraca

subsydiów wywozowych na koniec danego okresu przejściowego.

Środki współpracy i pomocy technicznej w celu rozwoju handlu produktami rybołówstwa,

akwakultury, towarami rzemieślniczymi i produktami ekologicznymi pomiędzy Stronami

ustanowiono w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 59, 60

i 61 niniejszej Umowy.

1.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Dostępu Towarów do Rynku, zgodnie z art.

348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).

2.

Funkcje Podkomitetu obejmują

a)

nadzór nad właściwym stosowaniem postanowień niniejszego rozdziału i zarządzaniem

nimi;

b)

pełnienie roli forum dla konsultacji dotyczących interpretacji i stosowania niniejszego

rozdziału;

c)

rozpatrywanie propozycji złożonych przez Strony w zakresie przyspieszenia eliminacji

znoszenia ceł i włączania towarów do harmonogramów;

d)

przedstawianie właściwych zaleceń Komitetowi Stowarzyszenia w zakresie spraw należących

do jego kompetencji; oraz

e)

wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.

1.

Strony zachowują swoje prawa i obowiązki wynikające z Porozumienia WTO o stosowaniu

artykułu VI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. (dalej zwanego

„porozumieniem antydumpingowym”), Porozumienia WTO w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych

(dalej zwanego „porozumieniem w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych”) oraz Porozumienia

WTO w sprawie reguł pochodzenia (dalej zwanego „porozumieniem w sprawie reguł pochodzenia”).

2.

W przypadkach, w których środki antydumpingowe lub wyrównawcze mogą być wprowadzane

na szczeblu regionalnym i na szczeblu krajowym, Strony zapewniają, aby dane środki

antydumpingowe lub wyrównawcze nie były stosowane jednocześnie przez władze regionalne

i krajowe w odniesieniu do tych samych produktów.

1.

Strony zgadzają się, że środki ochrony handlu muszą być stosowane w pełnej zgodności

z wymogami WTO i muszą opierać się na sprawiedliwym i przejrzystym systemie.

2.

Uznając korzyści dla podmiotów gospodarczych płynące z pewności i przewidywalności

prawnej, każda ze Stron zapewnia w stosownych przypadkach trwałą harmonizację i pełną

zgodność swojego prawodawstwa krajowego w zakresie środków antydumpingowych i wyrównawczych

z zasadami WTO.

3.

Niezależnie od art. 6 ust. 9 porozumienia antydumpingowego i art. 12 ust. 8 porozumienia

w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych pożądane jest, aby Strony zapewniły, niezwłocznie

po wprowadzeniu tymczasowych środków, pełne i właściwe ujawnienie wszystkich zasadniczych

faktów i ustaleń, które stanowią podstawę dla decyzji o zastosowaniu środków, nie

naruszając postanowień art. 6 ust. 5 porozumienia antydumpingowego i art. 12 ust.

4 porozumienia w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych. Ujawnienie dokonywane

jest w formie pisemnej oraz gwarantuje zainteresowanym stronom odpowiedni czas na

obronę ich interesów.

4.

Na wniosek zainteresowanych stron Strony mogą dać im możliwość przedstawienia ustnych

wyjaśnień w celu wyrażenia ich opinii podczas dochodzenia dotyczącego środków antydumpingowych

lub wyrównawczych. Nie może to powodować niepotrzebnego opóźnienia toku dochodzenia.

Strona może postanowić o niestosowaniu środków antydumpingowych lub wyrównawczych,

jeśli na podstawie informacji udostępnionych w toku dochodzenia można jasno stwierdzić,

że stosowanie takich środków nie leży w interesie publicznym.

W przypadku gdy Strona postanawia nałożyć cło antydumpingowe lub wyrównawcze, kwota

takiego cła nie może przekraczać marginesu dumpingu lub subsydiów stanowiących podstawę

środków wyrównawczych, ale pożądane jest, aby kwota takiego cła była niższa od wymienionego

marginesu, jeżeli takie niższe cło będzie odpowiednie, by usunąć szkodę wyrządzoną

przemysłowi krajowemu.

W celu nałożenia środków antydumpingowych lub wyrównawczych oraz zgodnie z postanowieniami

art. 3 ust. 5 porozumienia antydumpingowego i art. 15 ust. 5 porozumienia w sprawie

subsydiów i środków wyrównawczych organy prowadzące dochodzenie muszą w ramach wykazania

związku przyczynowego pomiędzy przywozem po cenach dumpingowych a szkodą dla przemysłu

krajowego oddzielić i rozróżnić szkodliwy wpływ przywozu po cenach dumpingowych lub

przywozu subsydiowanego od szkodliwego wpływu wszystkich innych znanych czynników.

Jeżeli przedmiotem dochodzeń dotyczących cła antydumpingowego lub wyrównawczego jest

przywóz z kilku państw jednocześnie, organ Strony UE prowadzący dochodzenie przeprowadza

ze szczególną dokładnością badanie, aby stwierdzić, czy łączna ocena skutków przywozu

z którejkolwiek republiki Strony AŚ jest odpowiednia w świetle warunków konkurencji

pomiędzy produktami będącymi przedmiotem przywozu oraz warunków konkurencji między

produktami będącymi przedmiotem przywozu a podobnymi produktami krajowymi.

W kwestiach, których dotyczy niniejsza sekcja, Strony nie odwołują się do procedur

rozstrzygania sporów na podstawie części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej

Umowy.

1.

Każda Strona zapewnia spójne, bezstronne i racjonalne stosowanie swoich przepisów

ustawowych i wykonawczych, decyzji i orzeczeń dotyczących postępowań w zakresie stosowania

środków ochronnych.

2.

W ramach postępowań, o których mowa w niniejszej sekcji, dotyczących środków ochronnych,

każda Strona powierza ustalenie poważnej szkody lub groźby jej wystąpienia właściwemu

organowi dochodzeniowemu. Ustalenia te podlegają kontroli przez sądy lub trybunały

administracyjne w zakresie określonym w ustawodawstwie krajowym.

3.

Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje sprawiedliwe, terminowe, przejrzyste i skuteczne

procedury w zakresie postępowań dotyczących środków ochronnych, o których mowa w niniejszej

sekcji.

Żadna ze Stron nie może jednocześnie stosować w odniesieniu do tego samego towaru

a)

dwustronnego środka ochronnego zgodnie z podsekcją B.3 (Dwustronne środki ochronne)

niniejszego rozdziału; oraz

b)

środka na podstawie art. XIX GATT 1994, Porozumienia WTO w sprawie środków ochronnych

(zwanego dalej „porozumieniem w sprawie środków ochronnych”) lub art. 5 porozumienia

w sprawie rolnictwa.

Podsekcja B.2

Wielostronne środki ochronne

Strony zachowują swoje prawa i obowiązki na mocy art. XIX GATT 1994, porozumienia

w sprawie środków ochronnych, art. 5 porozumienia w sprawie rolnictwa oraz porozumienia

w sprawie reguł pochodzenia.

Niezależnie od art. 101, na wniosek drugiej Strony, Strona wszczynająca dochodzenie

lub zamierzająca wprowadzić środki ochronne niezwłocznie przedkłada pisemne powiadomienie

ad hoc dotyczące wszystkich ważnych informacji, w tym, jeśli jest to istotne, na temat wszczęcia

dochodzenia w sprawie środków ochronnych, tymczasowych ustaleń oraz ustaleń końcowych

wynikających z dochodzenia.

Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie części IV tytuł

X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy w zakresie postanowień odnoszących się do

praw i obowiązków w ramach WTO, wynikających z niniejszej podsekcji,

Podsekcja B.3

Dwustronne środki ochronne

1.

Niezależnie od podsekcji B.2 (Wielostronne środki ochronne), jeżeli w wyniku obniżenia

lub zniesienia należności celnej na mocy niniejszej Umowy produkt pochodzący z terytorium

jednej Strony jest przedmiotem przywozu na terytorium drugiej Strony w tak zwiększonych

ilościach (w ujęciu bezwzględnym lub w stosunku do produkcji krajowej) oraz na takich

warunkach, że stanowi istotny powód wyrządzenia lub zagrożenie wyrządzeniem poważnej

szkody producentom krajowym produkującym towary podobne lub bezpośrednio konkurujące,

Strona dokonująca przywozu może wprowadzić stosowne środki zgodnie z warunkami i procedurami

ustanowionymi w niniejszej podsekcji.

2.

Jeśli spełnione są warunki, o których mowa w ust. 1, środki ochronne Strony dokonującej

przywozu mogą obejmować wyłącznie jedno z następujących działań

a)

wstrzymanie dalszego obniżania stawki należności celnej nałożonej na dany produkt,

przewidzianego na mocy niniejszej Umowy; lub

b)

podwyższenie stawki należności celnej nałożonej na dany produkt do poziomu, który

nie przekracza niższego z dwóch następujących poziomów

(i)

stawka należności celnej nałożonej na dany produkt, stosowana wobec państwa najbardziej

uprzywilejowanego, obowiązująca w momencie wprowadzania środka; lub

(ii)

stawka należności celnej nałożonej na dany produkt, stosowana wobec państwa najbardziej

uprzywilejowanego, obowiązująca w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w

życie niniejszej Umowy.

3.

W przypadku produktów objętych już pełną liberalizacją przed wejściem w życie niniejszej

Umowy wskutek preferencji taryfowych udzielonych przed wejściem w życie niniejszej

Umowy, Strona UE bada ze szczególną starannością, czy zwiększony przywóz wynika z

obniżenia lub zniesienia stawek celnych na podstawie niniejszej Umowy.

4.

Żadnego z powyżej wymienionych środków nie stosuje się w granicach preferencyjnych

bezcłowych kontyngentów taryfowych udzielonych niniejszą Umową.

1.

Dwustronnego środka ochronnego nie można stosować

a)

w większym zakresie ani przez dłuższy okres, niż jest to konieczne, by zapobiec lub

zaradzić sytuacji opisanej w art. 104 lub 109;

b)

przez okres przekraczający dwa lata. Okres ten można przedłużyć o kolejne dwa lata,

jeżeli właściwe organy Strony dokonującej przywozu stwierdzą, zgodnie z procedurami

wskazanymi w niniejszej podsekcji, że dalsze obowiązywanie środka jest konieczne,

by zapobiec lub zaradzić sytuacjom opisanym w art. 104 lub 109, pod warunkiem że całkowity

okres stosowania środka ochronnego, łącznie z okresem wstępnego stosowania i ewentualnym

przedłużeniem, nie przekroczy czterech lat; ani

c)

po upływie okresu przejściowego, chyba że zgodę na jego stosowanie wyrazi druga Strona.

„Okres przejściowy” oznacza dziesięć lat od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

W przypadku wszelkich towarów, dla których harmonogram w załączniku I (Znoszenie należności

celnych) Strony stosującej środek przewiduje okres znoszenia należności celnych wynoszący

dziesięć lub więcej lat, okres przejściowy oznacza okres znoszenia należności celnych

określony w tym harmonogramie dla takiego towaru plus trzy lata.

2.

Gdy Strona zakończy stosowanie dwustronnego środka ochronnego, stawka należności celnej

jest równa stawce, która obowiązywałaby w odniesieniu do danego towaru zgodnie z harmonogramem

tej Strony.

W krytycznych okolicznościach, gdy opóźnienie mogłoby wyrządzić szkodę trudną do naprawienia,

Strona może zastosować dwustronny środek ochronny na zasadzie tymczasowej, bez spełnienia

wymogów art. 116 ust. 1 niniejszego rozdziału, na podstawie wstępnego stwierdzenia,

że istnieją wyraźne dowody wskazujące na wzrost przywozu produktu pochodzącego z terytorium

drugiej Strony w wyniku obniżenia lub zniesienia należności celnej na mocy niniejszej

Umowy oraz że taki przywóz powoduje sytuacje opisane w art. 104 lub 109 bądź grozi

ich spowodowaniem. Okres stosowania każdego środka tymczasowego nie może przekraczać

dwustu dni, w którym to okresie Strona musi przestrzegać odpowiednich zasad proceduralnych

ustanowionych w podsekcji B.4 (Zasady proceduralne dotyczące dwustronnych środków

ochronnych). Strona niezwłocznie dokonuje zwrotu ewentualnej podwyżki cła, jeżeli

dochodzenie opisane w podsekcji B.4 nie wykaże, że wymogi art. 104 są spełnione. Okres

obowiązywania środka tymczasowego wlicza się do okresu wskazanego w art. 105 ust.

1 lit. b). Zainteresowana Strona dokonująca przywozu zawiadamia drugą zainteresowaną

Stronę o wprowadzeniu tego rodzaju środków tymczasowych i niezwłocznie przekazuje

sprawę do rozpatrzenia Komitetowi Stowarzyszenia, o ile zwróci się o to druga Strona.

1.

Strona stosująca dwustronny środek ochronny konsultuje się ze Stroną, której produkty

są objęte tym środkiem, w celu uzyskania obustronnej zgody co do stosownego wyrównania

dotyczącego liberalizacji handlu w formie ustępstw wywierających zasadniczo równoważne

skutki handlowe. Strona ta stwarza możliwość przeprowadzenia takich konsultacji nie

później niż trzydzieści dni po zastosowaniu danego dwustronnego środka ochronnego.

2.

Jeżeli konsultacje na podstawie ust. 1 nie doprowadzą w terminie trzydziestu dni od

ich rozpoczęcia do porozumienia w sprawie wyrównania dotyczącego liberalizacji handlu,

Strona, której towary podlegają środkowi ochronnemu, może zawiesić stosowanie ustępstw

wywierających zasadniczo równoważne skutki względem wymiany handlowej ze Stroną, która

stosuje środek ochronny.

Nie stosuje się środków ochronnych, o których mowa w niniejszej podsekcji, do przywozu

produktu, który podlegał uprzednio takiemu środkowi, o ile od bezpośrednio poprzedzającego

okresu stosowania tego środka nie upłynął okres równy połowie tego okresu stosowania

środka.

1.

W przypadku gdy jakikolwiek produkt pochodzący z jednej lub kilku republik Strony

AŚ jest przywożony na terytorium jednego lub kilku najbardziej oddalonych regionów

Strony UE w tak zwiększonych ilościach i na takich warunkach, że powoduje to poważne

pogorszenie sytuacji gospodarczej tych najbardziej oddalonych regionów Strony UE lub

grozi spowodowaniem takiego pogorszenia, Strona UE, po zbadaniu alternatywnych rozwiązań,

może wyjątkowo wprowadzić środki ochronne ograniczone do terytorium danych regionów.

2.

Nie naruszając postanowień ust. 1, pozostałe zasady określone w niniejszej podsekcji,

mające zastosowanie do dwustronnych środków ochronnych, mają zastosowanie również

do wszelkich środków ochronnych przyjętych na podstawie niniejszego artykułu,

3.

Rada Stowarzyszenia może rozważyć, czy w przypadku poważnego pogorszenia sytuacji

gospodarczej skrajnie słabo rozwiniętych regionów republik Strony AS lub groźby takiego

pogorszenia niniejszy artykuł może mieć zastosowanie również do tych regionów,

Podsekcja B. 4

Zasady proceduralne dotyczące dwustronnych środków ochronnych

W przypadku stosowania dwustronnych środków ochronnych właściwy organ dochodzeniowy

przestrzega postanowień niniejszej podsekcji, a w przypadkach nieobjętych niniejszą

podsekcją stosuje zasady ustanowione w swoim prawodawstwie krajowym,

1.

Zgodnie z prawodawstwem krajowym danej Strony właściwy organ dochodzeniowy może wszcząć

postępowanie dotyczące środków ochronnych z własnej inicjatywy, po otrzymaniu informacji

z co najmniej jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, lub na pisemny wniosek

podmiotów określonych w prawodawstwie krajowym. W przypadku wszczęcia postępowania

na pisemny wniosek podmiot składający taki wniosek wykazuje, że reprezentuje przemysł

krajowy produkujący towar podobny do danego towaru przywożonego lub bezpośrednio z

nim konkurujący.

2.

Po złożeniu pisemnych wniosków są one niezwłocznie udostępniane do wiadomości publicznej

z wyjątkiem zawartych w nich informacji poufnych.

3.

Wszczynając postępowanie w sprawie środków ochronnych, właściwy organ dochodzeniowy

publikuje zawiadomienie o wszczęciu postępowania w dzienniku urzędowym danej Strony.

W zawiadomieniu tym określa się - o ile ma to zastosowanie - podmiot, który złożył

pisemny wniosek, a także określa się towar przywożony będący przedmiotem postępowania

wraz z numerem podpozycji i numerem porządkowym taryfy, pod którym towar ten jest

sklasyfikowany, oraz rodzaj i zakres czasowy ustaleń, które mają być dokonane, czas

i miejsce publicznego wysłuchania bądź termin, w którym zainteresowane strony mogą

składać wnioski o ustne wysłuchanie przez organ dochodzeniowy, termin, w którym zainteresowane

strony mogą zgłaszać swoje pisemne opinie i przestawiać informacje, miejsce, w którym

można zapoznać się z pisemnym wnioskiem i wszelkimi innymi dokumentami przedłożonymi

w toku postępowania, nieobjętymi klauzulą poufności, a także nazwę, adres i numer

telefonu urzędu, do którego należy się zwracać w celu uzyskania bardziej szczegółowych

informacji.

4.

W przypadku postępowania dotyczącego środków ochronnych, wszczętego na pisemny wniosek

złożony przez podmiot twierdzący, że reprezentuje przemysł krajowy, właściwy organ

dochodzeniowy nie publikuje zawiadomienia wymaganego w ust. 3 bez uprzedniej starannej

oceny w celu ustalenia, czy dany pisemny wniosek spełnia wymogi danego prawodawstwa

krajowego.

1.

Strona może wprowadzić środek ochronny dopiero po przeprowadzeniu dochodzenia przez

właściwy organ dochodzeniowy danej Strony zgodnie z procedurami określonymi w niniejszej

podsekcji. W dochodzeniu tym należy dotrzymać rozsądnych terminów wcześniejszych publicznych

zawiadomień kierowanych do wszystkich zainteresowanych stron, a także zapewnić importerom,

eksporterom i innym zainteresowanym stronom możliwość publicznego wysłuchania lub

inną odpowiednią możliwość przedstawienia dowodów i opinii, w tym odpowiedzi na oświadczenia

pozostałych stron.

2.

Każda Strona zapewnia, aby jej właściwy organ dochodzeniowy zakończył tego rodzaju

dochodzenie w terminie dwunastu miesięcy od jego wszczęcia.

1.

W trakcie dochodzenia właściwy organ dochodzeniowy ocenia wszystkie istotne obiektywne

i wymierne czynniki wywierające wpływ na sytuację przemysłu krajowego, w szczególności

tempo i wielkość wzrostu przywozu towaru objętego postępowaniem w ujęciu bezwzględnym

i w stosunku do produkcji krajowej, udział w rynku krajowym przejęty przez zwiększony

przywóz, a także zmiany w poziomie sprzedaży, produkcji, wydajności, wykorzystania

mocy produkcyjnych, zysków i strat oraz zatrudnienia.

2.

Nie dokonuje się ustalenia, czy wzrost przywozu spowodował sytuacje opisane w art.

104 lub 109 lub grozi ich spowodowaniem, o ile w dochodzeniu nie wykazano na podstawie

obiektywnych dowodów istnienia wyraźnego związku przyczynowego pomiędzy wzrostem przywozu

towaru objętego postępowaniem a sytuacjami opisanymi w art. 104 lub 109. Jeśli sytuacje

opisane w art. 104 lub 109 są jednocześnie powodowane przez czynniki inne niż wzrost

przywozu, wówczas nie uznaje się, że dana szkoda lub znaczne pogorszenie sytuacji

gospodarczej jest skutkiem wzrostu przywozu.

W toku każdego postępowania właściwy organ dochodzeniowy

a)

przeprowadza publiczne wysłuchanie, zawiadomiwszy o nim z rozsądnym wyprzedzeniem,

aby umożliwić przedstawicielom wszystkich zainteresowanych stron i wszelkich reprezentatywnych

stowarzyszeń konsumentów stawienie się osobiste lub przez pełnomocnika w celu przedstawienia

dowodów i opinii na temat poważnej szkody lub zagrożenia nią oraz właściwych środków

zaradczych; lub

b)

stwarza wszystkim zainteresowanym stronom możliwość przedstawienia ustnych wyjaśnień

w przypadku, gdy złożyły one pisemny wniosek w terminie określonym w zawiadomieniu

o wszczęciu, wykazując, że wynik postępowania rzeczywiście może wpłynąć na ich sytuację

oraz że istnieją szczególne powody dla ich wysłuchania.

Wszelkie informacje z natury poufne lub udzielone na zasadzie poufności są, w przypadku

wyjaśnienia powodów, traktowane jako takie przez właściwy organ dochodzeniowy. Takich

informacji nie ujawnia się bez zgody Strony, która tę informacje przedstawiła. Strony

udzielające informacji poufnych mogą być proszone o dostarczenie ich niepoufnego streszczenia,

lub w przypadku gdy strony te stwierdzą, że taka informacja nie może być streszczona,

o podanie powodów, dla których nie można przedstawić streszczenia. Jednakże jeśli

właściwy organ dochodzeniowy uzna, że wniosek o zachowanie poufności jest nieuzasadniony,

i jeżeli dana strona bądź odmawia podania takiej informacji do wiadomości publicznej,

bądź nie wyraża zgody na jej ujawnienie w formie ogólnej lub streszczonej, organ ten

może nie uwzględnić takiej informacji, chyba że w sposób satysfakcjonujący zostanie

wykazane z odpowiednich źródeł, że taka informacja jest prawidłowa.

1.

W przypadku gdy dana Strona przyjmuje stanowisko, że występuje jeden z przypadków

określonych w art. 104 lub 109, Strona ta niezwłocznie przekazuje sprawę do rozpatrzenia

Komitetowi Stowarzyszenia. Komitet Stowarzyszenia może przedstawić wszelkie zalecenia

niezbędne dla rozwiązania zaistniałych problemów. Jeżeli Komitet Stowarzyszenia nie

przedstawił żadnych zaleceń w celu rozwiązania zaistniałych problemów lub jeśli nie

znaleziono innego satysfakcjonującego rozwiązania w terminie trzydziestu dni od przedłożenia

sprawy Komitetowi Stowarzyszenia, Strona dokonująca przywozu może przyjąć odpowiednie

środki w celu rozwiązania problemu, zgodnie z niniejszą podsekcją.

2.

Właściwy organ dochodzeniowy przedstawia Stronie dokonującej wywozu wszelkie istotne

informacje, w tym dowody szkody lub poważnego pogorszenia sytuacji gospodarczej w

wyniku wzrostu przywozu, dokładny opis produktu, którego sprawa dotyczy, oraz proponowane

środki wraz z proponowaną datą ich wprowadzenia i spodziewanym okresem ich obowiązywania.

3.

Właściwy organ dochodzeniowy publikuje również w dzienniku urzędowym danej Strony

własne ustalenia i uzasadnione wnioski na temat wszelkich istotnych kwestii merytorycznych

i prawnych, w tym opis przywożonego towaru oraz sytuacji, która doprowadziła do wprowadzenia

środków zgodnie z art. 104 lub 109, a także związku przyczynowego pomiędzy wzrostem

przywozu a daną sytuacją oraz formy, stawki i okresu trwania środków,

4.

Właściwy organ dochodzeniowy nie ujawnia żadnych informacji przedstawionych na podstawie

ewentualnie poczynionego w toku postępowania zobowiązania dotyczącego informacji poufnych.

1.

Strony uznają znaczenie ułatwień celnych i handlowych w zmieniających się globalnych

warunkach handlu. Strony uzgadniają, że wzmocnią współpracę w tym obszarze, aby odpowiednie

przepisy prawne i procedury oraz zdolności administracyjne odpowiednich organów administracyjnych

spełniały cele skutecznej kontroli i promowania ułatwień w handlu, a także aby promowały

rozwój i integrację regionalną republik Strony AS.

2.

Strony uznają, że uzasadnione cele porządku publicznego, w tym odnoszące się do bezpieczeństwa

i zapobiegania nadużyciom, nie mogą być w żaden sposób zagrożone.

1.

Strony uzgadniają, że ich odpowiednie przepisy, postanowienia i procedury celne będą

opierać się na

a)

międzynarodowych instrumentach i normach stosowanych w dziedzinie ceł, w tym na Ramach

standardów WCO na rzecz zabezpieczenia i uproszczenia handlu globalnego oraz na Międzynarodowej

konwencji w sprawie zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów;

b)

ochronie i ułatwianiu legalnego handlu zgodnego z prawem poprzez skuteczne egzekwowanie

i przestrzeganie wymogów ustanowionych w przepisach prawa celnego;

c)

prawodawstwie unikającym zbędnych lub dyskryminujących obciążeń, zabezpieczającym

przeciwko oszustwom celnym i prowadzącym do dalszego ułatwiania osiągania wysokiego

poziomu zgodności;

d)

stosowaniu nowoczesnych technik celnych, obejmujących ocenę ryzyka, uproszczone procedury

wprowadzania i zwalniania towarów, kontrole następujące po zwolnieniu towarów i metody

kontroli przedsiębiorstw;

e)

systemie wiążących interpretacji w sprawach celnych, zwłaszcza w zakresie klasyfikacji

taryfowej oraz reguł pochodzenia, przy zachowaniu zgodności z zasadami określonymi

w prawodawstwie Stron;

f)

stopniowym rozwoju systemów, łącznie z systemami opartymi na technologii informacyjnej,

w celu ułatwiania elektronicznej wymiany danych w ramach służb celnych oraz z innymi

powiązanymi instytucjami publicznymi;

g)

zasadach gwarantujących, że wszelkie kary nałożone w przypadku drobnych naruszeń przepisów

celnych lub wymogów proceduralnych będą proporcjonalne i niedyskryminujące oraz że

ich stosowanie nie będzie przyczyną nieuzasadnionych opóźnień;

h)

opłatach i należnościach, które są uzasadnione, a ich wysokość nie przekracza kosztu

usługi wyświadczonej w związku z daną transakcją oraz nie jest obliczana ad valorem. Nie nakłada się opłat ani należności w przypadku usług konsularnych; oraz

i)

zniesieniu wszystkich wymogów obowiązkowego przeprowadzania inspekcji przedwysyłkowych,

zgodnie z ich definicją w Porozumieniu WTO w sprawie inspekcji przedwysyłkowej, oraz

wszelkich innych inspekcji dokonywanych przez przedsiębiorstwa prywatne w miejscu

przeznaczenia przed odprawą celną.

2.

Strony uzgadniają, że ich własne przepisy, postanowienia i procedury celne mają w

możliwie największym zakresie opierać się na elementach materialnych Międzynarodowej

konwencji w sprawie uproszczenia i harmonizacji procedur celnych wraz ze zmianami

(zmienionej Konwencji z Kioto) oraz załączników do niej.

3.

W celu usprawnienia metod pracy oraz zapewnienia niedyskryminacji, przejrzystości,

efektywności, praworządności i rozliczalności działań, Strony

a)

podejmują w największym możliwym zakresie działania w celu ograniczenia, uproszczenia

i standaryzacji danych i dokumentacji wymaganych przez organy celne i inne powiązane

instytucje publiczne;

b)

w miarę możliwości upraszczają wymogi i formalności dotyczące szybkiego zwalniania

i odprawy towarów;

c)

zapewniają skuteczne, szybkie, niedyskryminacyjne i łatwo dostępne procedury umożliwiające

korzystanie z prawa do odwołania się, zgodnie z prawodawstwem danej Strony, od działań,

interpretacji i decyzji administracyjnych organów celnych mających wpływ na przywóz,

wywóz i tranzyt towarów. Ewentualne opłaty muszą być współmierne do kosztów procedur

odwoławczych; oraz

d)

podejmują działania w celu utrzymania najwyższych standardów uczciwości.

4.

Strony zapewniają, aby przepisy dotyczące pośredników celnych opierały się na przejrzystych

i proporcjonalnych zasadach. W przypadku gdy Strona wymaga korzystania z pośredników

celnych, osoby prawne mogą korzystać z własnych pośredników celnych posiadających

odpowiednią licencję wydaną przez właściwy organ. To postanowienie pozostaje bez uszczerbku

dla stanowiska Stron w negocjacjach wielostronnych.

1.

Strony zapewniają swobodę tranzytu przez ich terytorium zgodnie z zasadami art. V

GATT 1994.

2.

Wszelkie ograniczenia, kontrole lub wymogi muszą być zgodne z uzasadnionym celem porządku

publicznego oraz muszą być niedyskryminacyjne, proporcjonalne i stosowane jednolicie.

3.

Bez uszczerbku dla zgodnych z prawem kontroli celnych i nadzoru towaru w tranzycie,

każda Strona przyznaje ruchowi tranzytowemu do lub z terytorium każdej Strony traktowanie

nie mniej korzystne niż przyznawane ruchowi tranzytowemu przez jej terytorium.

4.

Zgodnie z zasadami art. V GATT 1994 Strony wprowadzają uregulowania umożliwiające

tranzyt towarów bez pobierania jakichkolwiek należności celnych, należności tranzytowych

ani innych należności dotyczących tranzytu z wyjątkiem opłat za transport lub opłat

współmiernych do kosztów administracyjnych, jakie pociąga za sobą tranzyt, lub do

kosztów wyświadczonych usług; zwolnienie z takich opłat jest uzależnione od ustanowienia

odpowiedniej gwarancji.

5.

Strony promują i wdrażają regionalne porozumienia w zakresie tranzytu w celu zmniejszenia

barier w handlu.

6.

Strony zapewniają współpracę i koordynację pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi organami

i agencjami na ich terytorium, tak by ułatwić nich tranzytowy i promować współpracę

transgraniczną.

Strony zgadzają się

a)

zapewnić publiczne udostępnianie wszelkich przepisów, procedur oraz informacji o opłatach

i należnościach, w miarę możliwości w formie elektronicznej, wraz z niezbędnymi dodatkowymi

informacjami.

Strony udostępniają również właściwe komunikaty administracyjne, wraz z wymaganiami

i procedurami wjazdowymi dotyczącymi towarów, godzinami pracy i procedurami roboczymi

dotyczącymi biur celnych i punktów kontaktowych udzielających informacji;

b)

iż potrzebne są odpowiednio wcześnie podejmowane i systematyczne konsultacje z przedstawicielami

zainteresowanych stron na temat projektów ustawodawczych i procedur dotyczących spraw

celnych. W tym celu każda ze Stron ustanawia odpowiednie i regularne mechanizmy konsultacji;

c)

iż zapewniony zostanie rozsądny przedział czasu między publikacją nowych lub zmienionych

przepisów i procedur oraz informacji o należnościach i opłatach a ich wejściem w życie

(

d)

wspierać współpracę ze środowiskiem biznesu poprzez stosowanie niearbitralnych i publicznie

dostępnych procedur, takich jak protokoły ustaleń, opartych na protokołach rozpowszechnianych

przez Radę Współpracy Celnej; oraz

e)

zapewnić, że ich odpowiednie wymogi oraz procedury celne pozostają zgodne z potrzebami

podmiotów handlowych i z najlepszymi praktykami oraz że nie ograniczają wymiany handlowej

w stopniu większym, niż to jest konieczne.

Zasady ustalania wartości celnej dla wzajemnej wymiany handlowej między Stronami reguluje

Porozumienie WTO w sprawie stosowania art. VII GATT 1994 (zwane dalej „porozumieniem

w sprawie ustalania wartości celnej”).

Każda ze Stron stosuje systemy zarządzania ryzykiem umożliwiające jej organom celnym

skoncentrowanie działań kontrolnych na towarach wysokiego ryzyka i ułatwiające odprawę

oraz przepływ towarów niskiego ryzyka,

1.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Ceł, Ułatwień w Handlu i Reguł Pochodzenia,

zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).

2.

Funkcje Podkomitetu obejmują

a)

monitorowanie realizacji postanowień niniejszego rozdziału i załącznika II do niniejszej

Umowy (dotyczącego definicji pojęcia „produkty pochodzące” oraz metod współpracy administracyjnej)

oraz zarządzanie nimi;

b)

stworzenie forum konsultacji i dyskusji na wszystkie tematy dotyczące ceł, w szczególności

w zakresie procedur celnych, ustalania wartości celnej, systemów taryfowych, nomenklatury

celnej, współpracy celnej oraz wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych;

c)

stworzenie forum konsultacji i dyskusji na tematy dotyczące reguł pochodzenia i współpracy

administracyjnej;

d)

wzmacnianie współpracy w zakresie opracowywania, stosowania i egzekwowania procedur

celnych, wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach celnych, reguł pochodzenia oraz

współpracy administracyjnej;

e)

rozpatrywanie wniosków o zmiany reguł pochodzenia i przedkładanie Komitetowi Stowarzyszenia

wyników analiz i zaleceń;

f)

wykonywanie zadań i funkcji określonych w załączniku II do niniejszej Umowy (dotyczącym

definicji pojęcia „produkty pochodzące” oraz metod współpracy administracyjnej);

g)

wzmacnianie współpracy w zakresie rozwoju potencjału i pomocy technicznej; oraz

h)

wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.

3.

Strony mogą zadecydować o organizowaniu zebrań ad hoc poświęconych współpracy celnej, regułom pochodzenia lub wzajemnej pomocy administracyjnej.

Środki pomocy technicznej niezbędne do wdrożenia niniejszego rozdziału ustanowiono

w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 53 i 54 niniejszej

Umowy.

1.

Celem niniejszego rozdziału jest ułatwianie i rozwijanie handlu towarami poprzez identyfikowanie,

zapobieganie powstawaniu oraz usuwanie zbędnych barier w handlu pomiędzy Stronami,

które mogą powstać w wyniku opracowania, przyjęcia i stosowania przepisów technicznych,

norm i procedur oceny zgodności w ramach Porozumienia WTO w sprawie barier technicznych

w handlu (zwanego dalej „Porozumieniem TBT”).

2.

Strony zobowiązują się współpracować nad wzmocnieniem integracji regionalnej na terytorium

Stron w kwestiach dotyczących barier technicznych w handlu.

3.

Strony zobowiązują się stworzyć i zwiększać potencjał techniczny w kwestiach dotyczących

barier technicznych w handlu w celu poprawy dostępu do ich rynków.

Strony potwierdzają swoje istniejące prawa i wzajemne obowiązki wynikające z Porozumienia

TBT, które zostaje niniejszym włączone do niniejszej Umowy i stanowi jej część. Strony

uwzględniają w szczególności art. 12 Porozumienia TBT dotyczący specjalnego i zróżnicowanego

traktowania.

1.

Niniejszy rozdział odnosi się do opracowania, przyjęcia i stosowania norm, przepisów

technicznych i procedur oceny zgodności, określonych w Porozumieniu TBT, i które mogą

mieć wpływ na handel towarami między Stronami.

2.

Niezależnie od przepisów ust. 1, niniejszy rozdział nie ma zastosowania do środków

sanitarnych i fitosanitarnych określonych w załączniku A do Porozumienia w sprawie

stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (zwanego dalej „Porozumieniem SPS”),

ani do specyfikacji zakupów opracowanych przez organy rządowe i dotyczących wymogów

tych organów w zakresie produkcji lub konsumpcji, które będą regulowane postanowieniami

tytułu V (Zamówienia publiczne) części IV niniejszej Umowy.

Na użytek niniejszego rozdziału zastosowanie mają definicje załącznika I do Porozumienia

TBT.

Strony zgadzają się wykorzystać w najlepszy możliwy sposób dobre praktyki regulacyjne,

jak wskazano w Porozumieniu TBT. Strony w szczególności wyrażają zgodę na

a)

wykorzystanie norm międzynarodowych jako podstawy przepisów technicznych, w tym procedur

oceny zgodności, z wyjątkiem sytuacji, w których takie normy międzynarodowe byłyby

nieskutecznymi lub niewłaściwymi środkami realizacji uzasadnionych celów; natomiast

w przypadku, gdy normy międzynarodowe nie zostały wykorzystane jako taka podstawa,

podanie, na wniosek drugiej Strony, powodów uznania wymienionych norm za niewłaściwe

lub nieskuteczne dla osiągnięcia wytyczonego celu;

b)

promocję rozwoju regionalnych przepisów technicznych i zastąpienie nimi wszelkich

istniejących przepisów krajowych w celu ułatwienia handlu ze Stronami i między nimi;

c)

ustanowienie mechanizmów przekazywania zaktualizowanych informacji na temat przepisów

technicznych (na przykład poprzez ogólnie dostępną stronę internetową) podmiotom gospodarczym

drugiej Strony; oraz

d)

niezwłoczne dostarczenie na wniosek informacji i, w stosownych przypadkach, pisemnych

wytycznych w zakresie zgodności z ich przepisami technicznymi drugiej Stronie lub

jej podmiotom gospodarczym.

1.

Strony potwierdzają swoje obowiązki na podstawie art. 4.1 Porozumienia TBT dotyczące

zagwarantowania przyjęcia i stosowania przez ich jednostki normalizacyjne „Kodeksu

właściwego postępowania przy przygotowywaniu, przyjmowaniu i stosowaniu norm” określonego

w załączniku 3 do Porozumienia TBT.

2.

Strony zobowiązują się do

a)

zapewnienia właściwego współdziałania organów regulacyjnych i krajowych, regionalnych

lub międzynarodowych jednostek normalizacyjnych;

b)

zapewnienia stosowania zasad określonych w „Decyzji Komitetu dotyczącej zasad opracowywania

międzynarodowych norm, przewodników i zaleceń, w związku z artykułami 2, 5 i załącznikiem

3 do Porozumienia”, przyjętej przez Komitet TBT WTO w dniu 1 3 listopada 2000 r.;

c)

zapewnienia, że ich jednostki normalizacyjne będą współpracować tak, by przy opracowywaniu

norm na poziomie regionalnym jako podstawę wykorzystywano w miarę możliwości międzynarodowe

prace normalizacyjne;

d)

promocji opracowywania norm regionalnych. Po przyjęciu normy regionalnej zastępuje

ona w pełni wszystkie istniejące normy krajowe;

e)

wymiany informacji na temat stosowania norm przez Strony w związku z przepisami technicznymi

oraz zapewnienia, w miarę możliwości, niewiążącego charakteru norm; oraz

f)

wymiany informacji i wiedzy fachowej na temat prac międzynarodowych, regionalnych

i krajowych jednostek normalizacyjnych oraz na temat zakresu, w jakim normy międzynarodowe

wykorzystywane są jako podstawa dla ich norm krajowych i regionalnych; a także wymiany

ogólnych informacji na temat porozumień o współpracy wykorzystywanych przez Strony

w dziedzinie normalizacji.

1.

Strony uznają, że istnieje szeroki zakres mechanizmów oceny zgodności ułatwiających

przyjęcie produktów na terytorium Stron, w tym

a)

uznawanie deklaracji zgodności od dostawcy;

b)

wyznaczanie jednostek oceniających zgodność zlokalizowanych na terytorium drugiej

Strony;

c)

uznawanie wyników procedur oceny zgodności jednostek zlokalizowanych na terytorium

drugiej Strony; oraz

d)

dobrowolne porozumienia między jednostkami oceniającymi zgodność na terytorium każdej

ze Stron.

2.

Zgodnie z powyższym Strony zobowiązują się

a)

zgodnie z art. 5.1.2 Porozumienia TBT wymagać procedur oceny zgodności, które nie

są bardziej rygorystyczne, niż jest to konieczne;

b)

zapewnić, by w przypadku autoryzacji przez Stronę kilku jednostek oceniających zgodność

zgodnie z jej właściwym prawodawstwem krajowym, środki prawodawcze przyjęte przez

taką Stronę nie ograniczały wolności podmiotów w zakresie wyboru miejsca zastosowania

właściwych procedur oceny zgodności; oraz

c)

wymieniać informacje na temat polityki akredytacji oraz rozważyć sposoby najlepszego

wykorzystania norm międzynarodowych dla akredytacji oraz międzynarodowych porozumień

obejmujących jednostki akredytujące Stron, na przykład w ramach mechanizmów Międzynarodowej

Współpracy w zakresie Akredytacji Laboratoriów (ILAC) oraz Międzynarodowego Forum

Akredytacji (IAF).

Zgodnie z postanowieniami art. 126 niniejszego rozdziału Strony zgadzają się

a)

zapewnić, by środki prawodawcze nie ograniczały zawierania dobrowolnych porozumień

między jednostkami oceniającymi zgodność zlokalizowanymi w republikach Strony AS i

jednostkami zlokalizowanymi na terytorium Strony UE, oraz promować uczestnictwo takich

jednostek w tych porozumieniach;

b)

że gdy jedna ze Stron stwierdzi szczególny problem związany z istniejącym lub projektowanym

przepisem technicznym, normą lub procedurą oceny zgodności, który może mieć wpływ

na handel między Stronami, Strona dokonująca wywozu może starać się o wyjaśnienia

i wytyczne dotyczące tego, w jaki sposób zapewnić zgodność ze środkiem Strony dokonującej

przywozu. Strona dokonująca przywozu niezwłocznie rozpatrzy taki wniosek z właściwą

starannością i uwzględni wątpliwości wyrażone przez Stronę dokonującą wywozu;

c)

że, na wniosek Strony dokonującej wywozu, Strona dokonująca przywozu zobowiązuje się

dostarczyć bezzwłocznie za pośrednictwem swoich właściwych organów informacje dotyczące

przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności mających zastosowanie do grupy

towarów lub określonego towaru w przypadku wprowadzenia ich na rynek na terytorium

Strony dokonującej przywozu; oraz

d)

zgodnie z art. 12 ust. 3 Porozumienia TBT Strona UE, przygotowując lub stosując przepisy

techniczne, normy i procedury oceny zgodności, bierze pod uwagę specjalne potrzeby

rozwojowe, finansowe i handlowe republik Strony AS, mając na względzie zapewnienie,

by takie przepisy techniczne, normy i procedury oceny zgodności nie tworzyły niepotrzebnych

przeszkód dla ich wywozu.

Strony uznają, że promowanie wzajemnej współpracy i inicjatyw pomocy technicznej w

kwestiach odnoszących się do technicznych barier w handlu leży w ich wspólnym interesie.

Mając to na uwadze, Strony określiły szereg działań w zakresie współpracy, które są

wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i handlowy) art. 57 niniejszej

Umowy,

Strony uznają, że współpraca między organami krajowymi i regionalnymi zajmującymi

się kwestiami odnoszącymi się do technicznych barier w handlu, zarówno w sektorze

publicznym, jak i prywatnym, ma istotne znaczenie dla ułatwienia handlu wewnątrzregionalnego

i handlu między Stronami. W tym celu Strony zobowiązują się podjąć wspólne działania,

obejmujące m.in.

a)

zacieśnienie współpracy w dziedzinie norm, przepisów technicznych, metrologii, akredytacji

i procedur oceny zgodności w celu poszerzenia wzajemnego zrozumienia swoich systemów

oraz, w obszarze wspólnych zainteresowań, zbadanie inicjatyw w zakresie ułatwień w

handlu prowadzących do zbliżenia ich wymogów prawnych. W tym celu mogą one nawiązać

dialog w kwestiach regulacyjnych na poziomie horyzontalnym i sektorowym;

b)

identyfikowanie, rozwijanie i promowanie inicjatyw ułatwiających wymianę handlową,

które mogą obejmować, lecz nie są ograniczone do

(i)

wzmacniania współpracy regulacyjnej poprzez, na przykład, wymianę informacji, wiedzy

fachowej i danych oraz poprzez współpracę naukowo-techniczną w celu poprawy metod

opracowywania przepisów technicznych (pod względem ich przejrzystości i zakresu prowadzonych

konsultacji) oraz skutecznego wykorzystania zasobów regulacyjnych;

(ii)

uproszczenia procedur i wymagań; oraz

(iii)

promowania i zachęcania do współpracy dwustronnej między ich odpowiednimi organizacjami,

publicznymi lub prywatnymi, odpowiedzialnymi za metrologię, normalizację, testowanie,

certyfikację i akredytację;

c)

na wniosek, należyte rozważenie przez Stronę propozycji drugiej Strony w zakresie

współpracy zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym rozdziale,

Strony zgadzają się

a)

wypełnić zobowiązania Stron w zakresie przejrzystości określone w Porozumieniu TBT

oraz wprowadzić system wczesnego ostrzegania o wprowadzaniu przepisów technicznych

i procedur oceny zgodności mających znaczący wpływ na handel między Stronami, a gdy

takie przepisy techniczne i procedury oceny zgodności są wprowadzane, zapewniać podmiotom

gospodarczym odpowiedni czas na dostosowanie się między publikacją tych przepisów

technicznych i procedur a ich wejściem w życie;

b)

dokonując powiadomień zgodnie z Porozumieniem TBT, umożliwić drugiej Stronie, przez

przynajmniej sześćdziesiąt dni po powiadomieniu, przedstawienie pisemnych uwag dotyczących

projektów przepisów i procedur, z wyjątkiem przypadków wystąpienia nagłych problemów

w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia, ochrony środowiska lub bezpieczeństwa krajowego

lub ryzyka wystąpienia takich problemów, a także zagwarantować, w miarę możliwości,

należyte uwzględnienie uzasadnionych wniosków o przedłużenie terminu zgłaszania uwag.

Okres ten będzie przedłużany, jeśli zaleci to Komitet TBT WTO; oraz

c)

należycie rozważyć opinie drugiej Strony, gdy część procesu opracowywania przepisu

technicznego lub procedury oceny zgodności jest, przed procesem powiadomienia WTO,

otwarta dla konsultacji społecznych zgodnie z procedurami każdego z regionów; a na

wniosek udzielić pisemnych odpowiedzi na uwagi poczynione przez drugą Stronę.

Strony zobowiązują się do

a)

wymiany poglądów na temat nadzoru rynku i czynności związanych z egzekwowaniem prawa;

oraz

b)

zapewnienia nadzoru rynku przez właściwe organy w niezależny sposób, tak by unikać

konfliktów interesu.

Strony zobowiązują się do zapewnienia, by

a)

wszelkie opłaty nakładane za ocenę zgodności produktów pochodzących z terytorium jednej

Strony były godziwe w stosunku do wszelkich opłat, jakimi obciąża się za ocenę zgodności

podobnych produktów pochodzenia krajowego lub pochodzących z terytorium drugiej Strony,

przy wzięciu pod uwagę kosztów łączności, transportu oraz innych kosztów wynikających

z różnic w lokalizacji wnioskodawcy i jednostki przeprowadzającej ocenę zgodności;

b)

Strona dała drugiej Stronie możliwość odwołania się od kwoty naliczonej za ocenę zgodności

produktów, gdy opłata jest zbyt wysoka w stosunku do kosztów usługi certyfikacji i

gdy zagraża to konkurencyjności jej produktów; oraz

c)

przewidywany okres przeprowadzania wszelkich obowiązkowych ocen zgodności był uzasadniony

i równoważny dla towarów przywożonych i krajowych.

1.

Strony przypominają, jak podano w art. 1 załącznika 1 do Porozumienia TBT, że przepis

techniczny może zawierać wyłącznie wymogi w zakresie znakowania lub etykietowania,

bądź ich dotyczyć; Strony zgadzają się, że w przypadkach, gdy ich przepisy techniczne

obejmują wymóg znakowania lub etykietowania, będą przestrzegać zasad określonych w

art. 2.2 Porozumienia TBT.

2.

Strony w szczególności wyrażają zgodę

a)

by wymagać tylko znakowania lub etykietowania istotnego dla konsumentów lub użytkowników

produktu lub w celu wykazania zgodności produktu z obowiązującymi wymaganiami technicznymi

(

b)

jeżeli jest to niezbędne w świetle zagrożenia, jakie dane produkty mogą stanowić dla

zdrowia lub życia ludzi, zwierząt lub roślin bądź dla środowiska lub bezpieczeństwa

narodowego, Strony mogą

(i)

wymagać zatwierdzenia, rejestracji lub certyfikacji etykiet lub oznakowań jako warunku

sprzedaży danych produktów na swoim rynku; lub

(ii)

ustanowić wymogi w zakresie cech fizycznych lub wzoru etykiety, w szczególności dotyczące

umieszczenia informacji w konkretnej części produktu lub w danym formacie lub rozmiarze.

Powyższe postanowienia pozostają bez uszczerbku dla środków przyjętych przez Strony

zgodnie z ich wewnętrznymi zasadami w celu weryfikacji zgodności etykiet z obowiązkowymi

wymogami, a także dla środków podejmowanych w celu kontrolowania praktyk, które mogą

wprowadzać konsumentów w błąd;

c)

jeśli Strona wymaga stosowania przez podmioty gospodarcze niepowtarzalnego numeru

identyfikacyjnego, niezwłocznie i w sposób niedyskryminacyjny wydaje ona taki numer

podmiotom gospodarczym drugiej Strony;

d)

Strony zezwalają na stosowanie następujących elementów, pod warunkiem że nie są one

sprzeczne, dezorientujące ani wprowadzające w błąd w odniesieniu do informacji wymaganych

w państwie przeznaczenia danych towarów

(i)

informacje w innych językach oprócz języka wymaganego w państwie przeznaczenia towarów;

(ii)

międzynarodowe nazwy, piktogramy, symbole lub elementy graficzne; oraz

(iii)

informacje dodatkowe w stosunku do informacji wymaganych w państwie przeznaczenia

towarów;

e)

w przypadkach gdy nie są naruszone uzasadnione cele Porozumienia TBT, a informacje

mogą w odpowiedni sposób dotrzeć do konsumenta, Strona stara się akceptować nietrwałe

lub usuwalne etykiety, bądź też oznakowanie lub etykiety znajdujące się w dokumentacji

towarzyszącej, a nie będące fizycznie przymocowane do produktu; oraz

f)

Strony zezwalają na etykietowanie i poprawianie etykietowania w państwie przeznaczenia

przed wprowadzeniem towarów do obrotu.

3.

Uwzględniając ust. 2, Strony zgadzają się, że gdy jedna ze Stron wymaga znakowania

lub etykietowania produktów włókienniczych, odzieży lub obuwia, trwałe znakowanie

może być wymagane wyłącznie w odniesieniu do następujących informacji

a)

w przypadku wyrobów włókienniczych i odzieży: zawartość włókien, państwo pochodzenia,

instrukcje bezpieczeństwa dla konkretnych zastosowań i instrukcje pielęgnacji; oraz

b)

w przypadku obuwia: dominujące materiały w zasadniczych częściach, instrukcje bezpieczeństwa

dla konkretnych zastosowań i państwo pochodzenia.

4.

Strony rozpoczynają stosowanie postanowień niniejszego artykułu najpóźniej jeden rok

po wejściu w życie niniejszej Umowy.

1.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Barier Technicznych w Handlu, zgodnie

z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).

2.

Podkomitet posiada następujące funkcje

a)

dyskutuje wszelkie kwestie dotyczące stosowania niniejszego rozdziału, które mogłyby

wpływać na handel między Stronami;

b)

monitoruje realizację postanowień niniejszego rozdziału i zarządzanie nimi, niezwłocznie

zajmując się każdą kwestią podnoszoną przez dowolną ze Stron w związku z opracowywaniem,

przyjmowaniem, stosowaniem lub egzekwowaniem norm, przepisów technicznych i procedur

oceny zgodności; na wniosek dowolnej ze Stron, prowadzi konsultacje w sprawach wynikających

ze stosowania niniejszego rozdziału;

c)

ułatwia wymianę informacji w zakresie przepisów technicznych, norm i procedur oceny

zgodności;

d)

stanowi forum do dyskusji służące rozwiązywaniu problemów lub kwestii, które utrudniają

lub ograniczają wymianę handlową, w ramach zakresu i celów niniejszego rozdziału;

e)

wspiera współpracę w zakresie opracowywania i doskonalenia norm, przepisów technicznych

i procedur oceny zgodności, w tym wymianę informacji między właściwymi organami publicznymi

lub prywatnymi zajmującymi się tymi kwestiami i zachęca do bezpośrednich kontaktów

między instytucjami pozarządowymi, takimi jak organy normalizacyjne, akredytacyjne

i certyfikujące;

f)

ułatwia wymianę informacji dotyczących prac prowadzonych na forach pozarządowych,

regionalnych i wielostronnych w ramach działań poświęconych normom, przepisom technicznym

i procedurom oceny zgodności;

g)

rozważa sposoby dalszego ułatwiania handlu między Stronami;

h)

zdaje sprawozdanie z programów współpracy ustanowionych na podstawie części III tytuł

VI (Rozwój gospodarczy i handlowy) art. 57 niniejszej Umowy, ich osiągnięć oraz wpływu

tych projektów na ułatwianie handlu i realizację postanowień niniejszego rozdziału;

i)

dokonuje przeglądu niniejszego rozdziału w świetle wszelkich zmian związanych z Porozumieniem

TBT;

j)

zdaje Komitetowi Stowarzyszeniowemu sprawozdanie na temat realizacji postanowień niniejszego

rozdziału, w szczególności postępów w osiągnięciu założonych celów oraz postanowień

związanych ze specjalnym i zróżnicowanym traktowaniem;

k)

podejmuje inne kroki, które zdaniem Stron ułatwią im wdrożenie niniejszego rozdziału;

l)

rozpoczyna dialog między organami regulacyjnymi zgodnie z art. 134 lit. a) niniejszego

rozdziału i, w stosownych przypadkach, grupami roboczymi, w celu omówienia tematów

leżących w kręgu zainteresowań Stron. W grupach roboczych mogą pracować eksperci pozarządowi

i zainteresowane podmioty, grupy te mogą również prowadzić konsultacje z takimi ekspertami

i podmiotami; oraz

m)

wykonuje wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.

Celem niniejszego rozdziału jest

a)

ochrona życia lub zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na terytoriach Stron przy jednoczesnym

ułatwianiu handlu między nimi w ramach wdrażania niniejszego rozdziału;

b)

współpraca w celu dalszego wdrażania Porozumienia SPS;

c)

zagwarantowanie, aby środki sanitarne i fitosanitarne nie tworzyły nieuzasadnionych

barier w handlu pomiędzy Stronami;

d)

rozpatrywanie asymetrii pomiędzy regionami;

e)

pogłębienie współpracy w kwestiach sanitarnych i fitosanitarnych zgodnie z częścią

III niniejszej Umowy, w celu wzmocnienia potencjału Strony w kwestii zagadnień sanitarnych

i fitosanitarnych z myślą o poprawie dostępu do rynku drugiej Strony przy jednoczesnym

zapewnieniu poziomu ochrony ludzi, zwierząt i roślin; oraz

f)

stopniowe wdrażanie podejścia regionalnego w handlu towarami podlegającymi środkom

sanitarnym i fitosanitarnym.

Strony potwierdzają swoje prawa i obowiązki wynikające z Porozumienia SPS.

1.

Niniejszy rozdział stosuje się do wszystkich środków sanitarnych i fitosanitarnych

Strony, które mogą, bezpośrednio lub pośrednio, wpływać na handel między Stronami.

2.

Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do norm, przepisów technicznych i procedur

oceny zgodności określonych w Porozumieniu TBT.

3.

Ponadto niniejszy rozdział odnosi się do współpracy w kwestiach dobrostanu zwierząt.

Na użytek niniejszego rozdziału zastosowanie mają definicje zawarte w załączniku A

do Porozumienia SPS.

Właściwe organy Stron są organami właściwymi do wdrożenia postanowień niniejszego

rozdziału, jak przewiduje załącznik VI (Właściwe organy). Strony informują się nawzajem

zgodnie z art. 151 niniejszego rozdziału o wszelkich zmianach dotyczących właściwych

organów.

1.

Środki sanitarne i fitosanitarne stosowane przez Strony są zgodne z zasadami ustanowionymi

w art. 3 Porozumienia SPS.

2.

Środki sanitarne i fitosanitarne nie mogą być wykorzystywane do tworzenia nieuzasadnionych

barier w handlu.

3.

Procedury ustanowione na podstawie niniejszego rozdziału stosuje się w przejrzysty

sposób, bez nieuzasadnionych opóźnień, przy zachowaniu warunków i wymogów, w tym kosztów,

które nie mogą być wyższe niż rzeczywisty koszt usługi i są godziwe w odniesieniu

do wszelkich opłat nakładanych na podobne produkty krajowe Stron.

4.

Strony nie będą stosować procedur wspomnianych w ust. 3 ani wniosków o dodatkowe informacje

w celu opóźnienia dostępu do rynku bez uzasadnienia naukowego i technicznego.

1.

Strona dokonująca wywozu zapewnia, by produkty wywożone do Strony dokonującej przywozu

spełniały wymogi sanitarne i fitosanitarne Strony dokonującej przywozu.

2.

Strona dokonująca przywozu stosuje wymogi dotyczące przywozu w sposób proporcjonalny

i niedyskryminacyjny.

1.

Wykaz przedsiębiorstw

a)

Przy przywozie produktów zwierzęcych Strona dokonująca wywozu informuje Stronę dokonującą

przywozu o wykazie swoich przedsiębiorstw spełniających wymogi Strony dokonującej

przywozu;

b)

Na wniosek Strony dokonującej wywozu uzupełniony o właściwe gwarancje sanitarne Strona

dokonująca przywozu zatwierdza przedsiębiorstwa, o których mowa w załączniku VII (Wymogi

i postanowienia dotyczące zatwierdzania przedsiębiorstw w odniesieniu do produktów

pochodzenia zwierzęcego), zlokalizowane na terytorium Strony dokonującej wywozu bez

wcześniejszej inspekcji poszczególnych przedsiębiorstw. Zatwierdzenie takie musi być

zgodne z warunkami i postanowieniami określonymi w załączniku VII i jest ograniczone

do tych kategorii produktów, których przywóz jest dozwolony;

c)

Gwarancje sanitarne, o których mowa w niniejszym artykule, mogą obejmować istotne

i uzasadnione informacje służące zapewnieniu statusu sanitarnego przywożonych żywych

zwierząt i produktów zwierzęcych;

d)

jeżeli żadne dodatkowe informacje nie są wymagane, Strona dokonująca przywozu podejmuje

niezbędne środki legislacyjne lub administracyjne, zgodnie z jej obowiązującymi procedurami

prawnymi, w celu umożliwienia przywozu na tej podstawie w ciągu czterdziestu dni roboczych

od otrzymania od Strony dokonującej wywozu wniosku, któremu towarzyszą stosowne gwarancje

sanitarne;

e)

Strona dokonująca przywozu regularnie przedstawia rejestr odrzuconych wniosków o zatwierdzenie

wraz z informacjami o niezgodnościach, które stanowiły podstawę odmowy zatwierdzenia

danego przedsiębiorstwa.

2.

Kontrole przywozu i opłaty za inspekcje: wszystkie opłaty nałożone z tytułu procedur

dotyczących przywożonych produktów mogą obejmować tylko koszt poniesiony przez właściwy

organ w związku z przeprowadzeniem kontroli przywozu; nie są one wyższe niż rzeczywisty

koszt usługi i są godziwe w odniesieniu do wszelkich opłat nakładanych na podobne

produkty krajowe.

1.

W celu utrzymania poczucia pewności w zakresie skutecznej realizacji postanowień niniejszego

rozdziału oraz w zakresie niniejszego rozdziału każda ze Stron ma prawo

a)

przeprowadzić, zgodnie z wytycznymi opisanymi w załączniku VIII (Wytyczne dotyczące

przeprowadzania weryfikacji), weryfikację całości lub części systemu kontroli organów

drugiej Strony. Wydatki związane z taką weryfikacją ponosi Strona przeprowadzająca

weryfikację; oraz

b)

otrzymywać informacje od drugiej Strony o jej systemie kontroli i o wynikach kontroli

przeprowadzonych w ramach tego systemu.

2.

Strony dzielą się wynikami i wnioskami z weryfikacji przeprowadzonych na terytorium

drugiej Strony i udostępniają je publicznie.

3.

W przypadku gdy Strona dokonująca przywozu postanawia przeprowadzić wizytę weryfikacyjną

na terytorium Strony dokonującej wywozu, powiadamia o tym drugą Stronę co najmniej

sześćdziesiąt dni roboczych przed planowanym terminem przeprowadzenia takiej wizyty,

z wyjątkiem przypadków nagłych lub przypadków, gdy Strony, których to dotyczy, uzgodnią

inaczej. Wszelkie zmiany dotyczące takiej wizyty są przedmiotem uzgodnień Stron, których

ona dotyczy.

1.

Strony uznają pojęcia obszarów wolnych od szkodników lub chorób oraz obszarów niewielkiego

występowania szkodników lub chorób zgodnie z Porozumieniem SPS oraz normami, wytycznymi

lub zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (dalej zwanej „OIE”) i Międzynarodowej

konwencji ochrony roślin (dalej zwanej „IPPC”). Podkomitet, o którym mowa w art. 156

niniejszego rozdziału, może określić dalsze szczegóły procedury uznawania takich obszarów,

z uwzględnieniem Porozumienia SPS oraz odpowiednich norm, wytycznych lub zaleceń OIE

i IPPC. Procedura taka obejmuje sytuacje związane z ogniskami i ponownymi porażeniami.

2.

Określając obszary wolne od szkodników lub chorób oraz obszary niewielkiego występowania

szkodników lub chorób, Strony uwzględniają takie czynniki jak położenie geograficzne,

ekosystemy, nadzór epidemiologiczny oraz skuteczność kontroli sanitarnych lub fitosanitarnych

na takich obszarach.

3.

Strony nawiązują bliską współpracę przy określaniu obszarów wolnych od chorób i szkodników

oraz obszarów niewielkiego występowania szkodników lub chorób, tak aby mogły nabrać

zaufania do procedur stosowanych przez drugą Stronę przy określaniu takich obszarów.

4.

Przy określaniu takich obszarów, po raz pierwszy bądź po wystąpieniu ogniska choroby

zwierząt lub po ponownym wprowadzeniu szkodnika roślin, Strona dokonująca przywozu

z zasady ustala stan zdrowia zwierząt lub roślin Strony dokonującej wywozu lub jej

części w oparciu o informacje dostarczone przez Stronę dokonującą wywozu zgodnie z

Porozumieniem SPS i z normami, wytycznymi i zaleceniami OIE i IPPC oraz z uwzględnieniem

ustaleń dokonanych przez Stronę dokonującą wywozu.

5.

Jeśli Strona dokonująca przywozu nie akceptuje ustaleń dokonanych przez Stronę dokonującą

wywozu, wyjaśnia ona przyczyny i przygotowuje się do rozpoczęcia konsultacji.

6.

Strona dokonująca wywozu przedstawia niezbędne dowody, aby obiektywnie wykazać Stronie

dokonującej przywozu, że takie obszary są i najprawdopodobniej pozostaną odpowiednio

obszarami wolnymi od szkodników i chorób lub obszarami niewielkiego występowania szkodników

lub chorób. W tym celu Stronie dokonującej przywozu, na jej wniosek, umożliwia się

w rozsądnym zakresie przeprowadzenie inspekcji i badań oraz zastosowanie innych odpowiednich

procedur.

7.

Strony uznają zasadę OIE podziału na obszary i zasadę IPPC zakładów produkcji wolnych

od szkodników. Strony rozważą swoje przyszłe zalecenia w tej kwestii, a Podkomitet

ustanowiony zgodnie z art. 156 niniejszego rozdziału wyda na tej podstawie zalecenia.

Za pośrednictwem Podkomitetu ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych, ustanowionego

w art. 156, Strony mogą opracowywać przepisy w zakresie równoważności i będą wydawały

zalecenia zgodnie z procedurami ustanowionymi w postanowieniach instytucjonalnych

niniejszej Umowy.

Strony

a)

dążą do zapewnienia przejrzystości w kwestii środków sanitarnych i fitosanitarnych

mających zastosowanie w handlu;

b)

wspierają wzajemne zrozumienie przez każdą ze Stron środków sanitarnych i fitosanitarnych

oraz ich zastosowania;

c)

prowadzą wymianę informacji dotyczących kwestii związanych z opracowywaniem i stosowaniem

środków sanitarnych i fitosanitarnych, które wpływają lub mogą wpływać na handel między

Stronami w celu zminimalizowania ich negatywnego wpływu na handel; oraz

d)

informują, na wniosek Strony, o wymogach mających zastosowanie w odniesieniu do przywozu

konkretnych produktów.

1.

Każda ze Stron powiadamia pisemnie drugą Stronę w terminie trzech dni roboczych o

wszelkich poważnych lub istotnych zagrożeniach zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin,

w tym o sytuacjach kryzysowych w odniesieniu do żywności.

2.

Powiadomień dokonuje się w punktach kontaktowych określonych w załączniku IX (Punkty

kontaktowe i strony internetowe). Powiadomienie w formie pisemnej oznacza powiadomienie

przesłane pocztą, faksem lub pocztą elektroniczną.

3.

W przypadku gdy Strona ma poważne obawy dotyczące zagrożenia życia lub zdrowia ludzi,

zwierząt lub roślin w związku z produktami będącymi przedmiotem wymiany handlowej,

na wniosek, w najszybszym możliwym terminie odbywają są konsultacje dotyczące takiej

sytuacji. Każda ze Stron stara się w takich okolicznościach przedstawić wszelkie informacje

konieczne dla uniknięcia zakłóceń w handlu.

4.

Konsultacje, o których mowa w ust. 3, mogą odbywać się za pośrednictwem poczty elektronicznej,

wideokonferencji lub audiokonferencji bądź przy użyciu wszelkich innych środków wspólnie

uzgodnionych przez Strony. Strona składająca wniosek powinna zapewnić przygotowanie

protokołu z konsultacji, który zostaje formalnie zatwierdzony przez Strony,

1.

W przypadku poważnego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin Strona

dokonująca przywozu może, bez wcześniejszego powiadomienia, przedsięwziąć środki niezbędne

do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin. W kwestii przesyłek znajdujących

się w tranzycie między Stronami, Strona dokonująca przywozu rozważa najbardziej odpowiednie

i proporcjonalne rozwiązanie w celu uniknięcia zbędnych zakłóceń w handlu.

2.

Strona stosująca środki informuje o tym drugą Stronę bez zbędnej zwłoki, a w każdym

wypadku najpóźniej w ciągu jednego dnia roboczego od dnia wprowadzenia środków. Strony

mogą zwrócić się o wszelkie informacje dotyczące sytuacji sanitarnej i fitosanitarnej

oraz przyjętych środków, a Strony udzielają odpowiedzi, gdy tylko wnioskowane informacje

są dostępne.

3.

Na wniosek dowolnej Strony, zgodnie z postanowieniami art. 152 niniejszego rozdziału,

Strony przeprowadzają konsultacje dotyczące tej sytuacji w ciągu piętnastu dni roboczych

od dnia powiadomienia. Konsultacje takie przeprowadza się w celu uniknięcia zbędnych

zakłóceń w handlu. Strony mogą rozważyć możliwości ułatwienia realizacji środków lub

ich zastąpienia.

1.

Środki współpracy i pomocy technicznej niezbędne do wdrożenia niniejszego rozdziału

ustanowiono w części III, tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 62 niniejszej

Umowy.

2.

Strony opracują za pośrednictwem Podkomitetu ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych

ustanowionego w art. 156 niniejszego rozdziału program prac obejmujący identyfikację

potrzeb w zakresie współpracy i pomocy technicznej w celu budowania lub wzmacniania

potencjału Stron w zakresie zdrowia ludzi, zwierząt i roślin oraz kwestii bezpieczeństwa

żywności będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

Każda z republik Strony AS może bezpośrednio konsultować się ze Stroną UE, gdy stwierdzi

ona szczególny problem związany z proponowanym środkiem Strony UE, który może mieć

wpływ na ich handel. Do takich konsultacji w roli wytycznych można wykorzystać decyzje

Komitetu WTO/SPS, takie jak dokument G/SPS/33 i jego aktualizacje.

1.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Kwestii Sanitarnych i Fitosanitarnych,

zgodnie z art. 348 i załącznikiem XXI (Podkomitety).

2.

Podkomitet może zajmować się wszelkimi kwestiami związanymi z prawami i obowiązkami

wynikającymi z niniejszego rozdziału. W szczególności ma on następujące obowiązki

i funkcje

a)

zaleca opracowanie niezbędnych procedur lub przyjmowanie ustaleń mających na celu

realizację postanowień niniejszego rozdziału;

b)

monitoruje postępy we wdrażaniu niniejszego rozdziału;

c)

stanowi forum do dyskusji nad problemami wynikającymi ze stosowania niektórych środków

sanitarnych lub fitosanitarnych w celu osiągnięcia akceptowalnych dla obu Stron alternatywnych

rozwiązań. W tym celu Podkomitet zbiera się niezwłocznie na wniosek Strony w celu

przeprowadzenia konsultacji;

d)

prowadzi, gdy jest to konieczne, konsultacje, o których mowa w art. 155 niniejszego

rozdziału, dotyczące specjalnego i zróżnicowanego traktowania;

e)

prowadzi, gdy jest to konieczne, konsultacje, o których mowa w art. 157 niniejszego

rozdziału, dotyczące rozstrzygania sporów wynikających w związku z niniejszym rozdziałem;

f)

promuje współpracę między Stronami w zakresie dobrostanu zwierząt; oraz

g)

wykonuje wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.

3.

Na swoim pierwszym posiedzeniu Podkomitet uzgadnia swój regulamin wewnętrzny, który

następnie zatwierdza Komitet Stowarzyszenia.

1.

W przypadku gdy jedna ze Stron uważa, że środek zastosowany przez drugą Stronę jest

lub może być sprzeczny z obowiązkami określonymi w niniejszym rozdziale, może ona

skierować wniosek o konsultacje techniczne w podkomitecie ustanowionym w art. 156.

Właściwe organy określone w załączniku VI (Właściwe organy) będą ułatwiały te konsultacje.

2.

O ile Strony sporu nie uzgodnią inaczej, w przypadku poddania sporu konsultacjom w

Podkomitecie zgodnie z ust. 1 konsultacje takie zastępują konsultacje przewidziane

w części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) art. 310 niniejszej Umowy. Konsultacje

w Podkomitecie uznaje się za zakończone w ciągu trzydziestu dni od daty złożenia wniosku,

chyba że Strony konsultacji postanawiają je kontynuować. Konsultacje takie mogą odbywać

się w drodze konferencji telefonicznej, wideokonferencji lub za pomocą wszelkich innych

środków uzgodnionych przez Strony.

1.

Art. XX GATT 1994 oraz jego uwagi interpretacyjne zostają włączone do niniejszej Umowy

i stanowią jej integralną część,

2.

Strony przyjmują do wiadomości, że art. XX lit. b) GATT 1994 może mieć zastosowanie

również do środków ochrony środowiska niezbędnych do ochrony życia lub zdrowia ludzi,

zwierząt lub roślin oraz że art. XX lit. g) GATT 1994 stosuje się do środków dotyczących

ochrony zużywalnych ożywionych i nieożywionych zasobów naturalnych.

3.

Strony przyjmują do wiadomości, że na wniosek Strony i przed podjęciem jakichkolwiek

działań przewidzianych w art. XX lit. i) i j) GATT 1994 Strona dokonująca wywozu zamierzająca

przedsięwziąć takie środki przedstawia drugiej Stronie wszystkie istotne informacje.

Strony mogą uzgodnić wszelkie środki wymagane do usunięcia okoliczności wymagających

zastosowania środków. Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte w ciągu trzydziestu

dni, Strona dokonująca wywozu może wprowadzić środki na podstawie niniejszego artykułu

w zakresie wywozu danego produktu. W przypadku gdy wyjątkowe i krytyczne okoliczności,

wymagające natychmiastowego działania, uniemożliwiają wcześniejsze dostarczenie informacji

lub przeprowadzenie badań, Strona zamierzająca przedsięwziąć środki może zastosować

natychmiast środki ostrożności bezwzględnie niezbędne do zaradzenia sytuacji, o czym

zawiadamia niezwłocznie drugą Stronę.

1.

Strony, potwierdzając swoje zobowiązania w ramach Porozumienia WTO, wprowadzają niniejszym

niezbędne postanowienia dotyczące zarówno stopniowej liberalizacji zakładania przedsiębiorstw

i handlu usługami, jak i współpracy w zakresie handlu elektronicznego.

2.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie jest rozumiane jako nakładające wymóg prywatyzacji

przedsiębiorstw publicznych lub świadczenia usług użyteczności publicznej bądź jako

nakładające zobowiązania w zakresie zamówień publicznych.

3.

Postanowień niniejszego tytułu nie stosuje się do subsydiów przyznawanych przez Strony.

4.

Zgodnie z postanowieniami niniejszego tytułu każda ze Stron zachowuje prawo do regulowania

i wprowadzania nowych przepisów, aby osiągnąć uzasadnione cele polityki krajowej.

5.

Niniejszy tytuł nie ma zastosowania do środków odnoszących się do osób fizycznych

starających się o dostęp do rynku pracy Strony, ani też do środków dotyczących obywatelstwa,

stałego pobytu lub stałego zatrudnienia.

6.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia Stronie stosowania środków

regulujących wjazd lub czasowy pobyt osób fizycznych na ich terytorium, łącznie ze

środkami niezbędnymi dla ochrony integralności granic i zapewnienia zorganizowanego

przemieszczania się osób fizycznych przez ich granice, pod warunkiem że środki takie

nie będą stosowane w sposób niweczący lub naruszający korzyści przypadające dowolnej

Stronie zgodnie z warunkami szczegółowego zobowiązania (

Na użytek niniejszego tytułu

a)

„środek” oznacza dowolny środek stosowany przez Stronę, w formie ustaw, rozporządzeń,

reguł, procedur, decyzji, działań administracyjnych lub w jakiejkolwiek innej formie;

b)

„środki przyjęte lub utrzymane przez Stronę” oznaczają środki podjęte przez

(i)

centralne, regionalne lub lokalne organy lub instytucje rządowe i samorządowe; oraz

(ii)

organy pozarządowe wykonujące uprawnienia przekazane im przez centralne, regionalne

lub lokalne organy lub instytucje rządowe i samorządowe;

c)

„osoba fizyczna Strony” oznacza obywatela jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej

lub republiki Strony AŚ zgodnie z ich odpowiednim ustawodawstwem;

d)

„osoba prawna” oznacza dowolny podmiot prawny, właściwie utworzony albo w inny sposób

powołany zgodnie z obowiązującym prawem, działający w celu osiągania zysku lub nie,

będący własnością prywatną lub publiczną i obejmuje dowolną spółkę kapitałową, podmiot

sprawujący funkcję powierniczą, spółkę osobową, wspólne przedsiębiorstwo, własność

jednoosobową lub stowarzyszenie;

e)

„osoba prawna Strony UE” lub „osoba prawna republiki Strony AŚ” oznacza osobę prawną

utworzoną zgodnie z przepisami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub republiki

Strony AS oraz posiadającą siedzibę, główny organ zarządzający lub główne miejsce

prowadzenia działalności na terytorium Strony UE lub na terytorium republiki Strony

AŚ.

Jeżeli osoba prawna ma jedynie siedzibę lub główny organ zarządzający na terytorium

Strony UE lub na terytorium republiki Strony AS, nie jest ona uznawana za osobę prawną

Strony UE lub za osobę prawną republiki Strony AS, chyba że jest zaangażowana w znaczące

operacje gospodarcze na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub na

terytorium republiki Strony AS (

f)

Niezależnie od postanowień poprzedniego akapitu, przedsiębiorstwa żeglugowe mające

siedzibę poza terytorium Strony UE lub poza terytorium republik Strony AS i kontrolowane

przez obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub republiki Strony AS również

są objęte postanowieniami niniejszej Umowy, jeśli ich statki są zarejestrowane zgodnie

z ich odpowiednim prawodawstwem w tym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub

w republice Strony AS i pływają pod banderą państwa członkowskiego Unii Europejskiej

lub republiki Strony AS.

Strony uznają, że promowanie wzajemnej współpracy i inicjatyw pomocy technicznej w

kwestiach odnoszących się do zakładania przedsiębiorstw, handlu usługami oraz handlu

elektronicznego leży w ich wspólnym interesie. Mając to na uwadze, Strony określiły

szereg działań w zakresie współpracy, które są wymienione w części III tytuł VI (Rozwój

gospodarczy i rozwój handlu) art. 56 niniejszej Umowy.

Na użytek niniejszego rozdziału

a)

„filia osoby prawnej Strony” oznacza zakład nieposiadający osobowości prawnej o charakterze

stałym, powstały w wyniku rozszerzenia działalności podmiotu macierzystego, posiadający

zarząd i wyposażony materialnie w celu prowadzenia negocjacji handlowych z osobami

trzecimi, aby osoby te, mimo iż mają świadomość, że w razie konieczności zaistnieje

związek prawny z podmiotem macierzystym, którego siedziba zarządu znajduje się za

granicą, nie były zobowiązane negocjować bezpośrednio z takim podmiotem macierzystym,

lecz mogły dokonywać transakcji handlowych w miejscu prowadzenia działalności stanowiącej

rozszerzenie działalności;

b)

„działalność gospodarcza” obejmuje działania przewidziane w załączniku X (Wykazy zobowiązań

dotyczących zakładania przedsiębiorstw). „Działalność gospodarcza” nie obejmuje działań

przeprowadzanych w związku z wykonywaniem władzy publicznej, np. działań, które nie

są prowadzone na zasadach handlowych, ani też w ramach konkurencji z jednym lub większą

liczbą podmiotów gospodarczych;

c)

„założenie przedsiębiorstwa” oznacza

(i)

utworzenie, nabycie lub utrzymywanie osoby prawnej (

(ii)

utworzenie lub utrzymywanie filii lub przedstawicielstwa,

na terytorium Strony w celu prowadzenia działalności gospodarczej;

d)

„inwestor jednej ze Stron” oznacza osobę fizyczną lub prawną jednej ze Stron, która

zamierza prowadzić lub prowadzi działalność gospodarczą poprzez utworzenie przedsiębiorstwa;

oraz

e)

„podmiot zależny od osoby prawnej jednej ze Stron” oznacza osobę prawną, która jest

faktycznie kontrolowana przez inną osobę prawną danej Strony (

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków Stron, wpływających na zakładanie przedsiębiorstw

(

a)

wydobywania, wytwarzania i przetwarzania materiałów jądrowych;

b)

produkcji broni, amunicji i materiałów wojskowych lub handlu nimi;

c)

usług audiowizualnych;

d)

krajowego i śródlądowego wodnego transportu kabotażowego (

e)

krajowych i międzynarodowych usług transportu lotniczego, regularnego lub nieregularnego,

oraz usług bezpośrednio związanych z wykonywaniem praw przewozowych, innych niż

(i)

naprawa samolotów i usługi związane z konserwacją, w trakcie których samolot jest

wycofany z użytku;

(ii)

sprzedaż i marketing usług transportu powietrznego;

(iii)

usługi systemu rezerwacji komputerowej (CRS); oraz

(iv)

inne usługi pomocnicze ułatwiające działalność przewoźników lotniczych, przewidziane

w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw).

1.

W zakresie dostępu do tynku poprzez zakładanie przedsiębiorstw każda Strona przyznaje

przedsiębiorstwom i inwestorom drugiej Strony traktowanie nie mniej korzystne niż

to zapewniane na podstawie zasad, ograniczeń i warunków uzgodnionych i przewidzianych

w szczegółowych zobowiązaniach określonych w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących

zakładania przedsiębiorstw).

2.

W sektorach, w których podejmowane są zobowiązania związane z dostępem do rynku, środki,

których Strona nie utrzymuje lub nie przyjmuje na podstawie podziału regionalnego

lub całego terytorium, chyba że ustalono inaczej w załączniku X, są określone jako;

a)

ograniczenia liczby przedsiębiorstw, czy to w postaci kontyngentów określonych liczbowo,

monopoli, praw wyłącznych, czy też wymogów wykonywania testu potrzeb ekonomicznych;

b)

ograniczenia całkowitej wartości transakcji albo aktywów w postaci kontyngentów określonych

liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych;

c)

ograniczenia całkowitej liczby transakcji lub całkowitej wielkości produkcji wyrażonej

w formie określonych liczbowo jednostek w postaci kontyngentów lub wymogu wykonania

testu potrzeb ekonomicznych (

d)

ograniczenia nałożone na udział kapitału zagranicznego w postaci górnego progu udziału

procentowego zagranicznych podmiotów albo całkowitej wartości indywidualnego lub łącznego

wkładu zagranicznego; oraz

e)

środki stanowiące ograniczenie lub nakładające wymogi w zakresie konkretnych rodzajów

przedsiębiorstw (podmioty zależne, oddziały, przedstawicielstwa) (

1.

W sektorach określonych w załączniku X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw)

i będących przedmiotem warunków i kwalifikacji w nim określonych, każda Strona przyznaje

przedsiębiorstwom i inwestorom pochodzącym z drugiej Strony traktowanie nie mniej

korzystne niż traktowanie, które przyznaje własnym podobnym przedsiębiorstwom i inwestorom.

2.

Strona może spełnić wymóg ust. 1 przez przyznanie przedsiębiorstwom i inwestorom pochodzącym

z drugiej Strony traktowania z formalnego punktu widzenia identycznego lub innego

niż to, które przyznaje własnym podobnym przedsiębiorstwom i inwestorom.

3.

Identyczne lub inne z formalnego punktu widzenia traktowanie uważane jest za mniej

korzystne, jeżeli zmienia ono warunki konkurencji na korzyść przedsiębiorstw lub inwestorów

Strony w porównaniu z podobnymi przedsiębiorstwami lub inwestorami drugiej Strony,

4.

Szczegółowych zobowiązań podjętych na podstawie niniejszego artykułu nie uznaje się

za wymagające od Stron rekompensaty za wszelkie czynniki skutkujące naturalnie słabszą

pozycją konkurencyjną, wynikającą z faktu, że odnośni inwestorzy pochodzą z zagranicy.

Sektory, na które każda ze Stron nałożyła zobowiązania na podstawie niniejszego rozdziału

oraz, w drodze zastrzeżeń, ograniczenia dotyczące dostępu do rynku i traktowania narodowego,

warunki i kwalifikacje mające zastosowanie do przedsiębiorstw i inwestorów pochodzących

z drugiej Strony w tych sektorach, są ustalone w wykazie zobowiązań zawartym w załączniku

X (Wykazy zobowiązań dotyczących zakładania przedsiębiorstw).

Postanowienia niniejszego tytułu nie ograniczają praw inwestorów Stron do korzystania

z korzystniejszego traktowania przewidzianego w jakichkolwiek istniejących lub przyszłych

umowach międzynarodowych dotyczących inwestycji, których stronami jest państwo członkowskie

Unii Europejskiej i republika Strony AŚ. Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie

podlega, bezpośrednio ani pośrednio, procedurom rozstrzygania sporów między inwestorami

a państwem ustanowionym w tych umowach.

Strony zobowiązują się dokonywać przeglądu ram prawnych dotyczących inwestycji, otoczenia

inwestycyjnego oraz istniejących pomiędzy Stronami przepływów inwestycyjnych, zachowując

spójność z ich zobowiązaniami w ramach umów międzynarodowych, nie później niż trzy

lata po wejściu w życie niniejszej Umowy, a następnie w regularnych odstępach czasu.

1.

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków wprowadzanych przez Strony, które mają

wpływ na transgraniczne świadczenie wszystkich rodzajów usług, z wyjątkiem

a)

usług audiowizualnych;

b)

krajowego i śródlądowego wodnego transportu kabotażowego (

c)

krajowych i międzynarodowych usług transportu lotniczego, regularnego lub nieregularnego,

oraz usług bezpośrednio związanych z wykonywaniem praw przewozowych, innych niż

(i)

naprawa samolotów i usługi związane z konserwacją, w trakcie których samolot jest

wycofany z użytku;

(ii)

sprzedaż i marketing usług transportu powietrznego;

(iii)

usługi systemu rezerwacji komputerowej (CRS);

(iv)

inne usługi pomocnicze ułatwiające działalność przewoźników lotniczych, przewidziane

w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).

2.

Na użytek niniejszego rozdziału

a)

„transgraniczne świadczenie usług” oznacza świadczenie usług

(i)

z terytorium Strony na terytorium drugiej Strony (sposób 1);

(ii)

na terytorium Strony dla usługobiorcy pochodzącego z drugiej Strony (sposób 2);

b)

„usługi” obejmują jakąkolwiek usługę w jakimkolwiek sektorze, z wyjątkiem usług świadczonych

w związku z wykonywaniem władzy publicznej; „usługa świadczona w związku z wykonywaniem

władzy publicznej” oznacza jakąkolwiek usługę, która nie jest świadczona ani na zasadach

handlowych, ani też w ramach konkurencji z jednym lub większą liczbą usługodawców;

c)

„usługodawca Strony” oznacza osobę fizyczną lub prawną danej Strony, świadczącą usługi

lub pragnącą je świadczyć; oraz

d)

„świadczenie usługi” obejmuje produkcję, dystrybucję, marketing, sprzedaż i dostarczanie

usługi.

1.

W odniesieniu do dostępu do rynku poprzez sposoby świadczenia usług określone w art.

169 ust. 2 lit. a), każda ze Stron przyznaje usługom i usługodawcom drugiej Strony

traktowanie nie mniej korzystne niż zapewniane na podstawie zasad, ograniczeń i warunków

uzgodnionych i przewidzianych w szczegółowych zobowiązaniach zawartych w załączniku

XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).

2.

W sektorach, w których podejmowane są zobowiązania związane z dostępem do rynku, środki,

których Strona nie utrzymuje lub nie przyjmuje na podstawie podziału regionalnego

lub całego terytorium, chyba że ustalono inaczej w załączniku XI, są określone jako

a)

ograniczenia liczby usługodawców czy to w postaci kontyngentów określonych liczbowo,

monopoli, wyłącznych usługodawców, czy też wymogów wykonania testu potrzeb ekonomicznych;

b)

ograniczenia całkowitej wartości transakcji usługowych albo aktywów w postaci kontyngentów

określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych; oraz

c)

ograniczenia całkowitej liczby transakcji usługowych lub całkowitej wielkości produktu

wyrażonego w formie określonych liczbowo jednostek, kontyngentów lub wymogu wykonania

testu potrzeb ekonomicznych. (

1.

W sektorach wymienionych w załączniku XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego

świadczenia usług) i będących przedmiotem warunków i kwalifikacji w nim określonych

każda Strona przyznaje usługom i usługodawcom drugiej Strony, w kwestii wszystkich

środków wpływających na transgraniczne świadczenie usług, traktowanie nie mniej korzystne

niż traktowanie, jakie przyznaje własnym podobnym usługom i usługodawcom.

2.

Strona może spełniać wymóg ust. 1 przez przyznanie usługom i usługodawcom drugiej

Strony traktowania z formalnego punktu widzenia identycznego lub różnego niż to, które

przyznaje własnym podobnym usługom i usługodawcom.

3.

Identyczne lub różne z formalnego punktu widzenia traktowanie uważane jest za mniej

korzystne, jeżeli zmienia ono warunki konkurencji na korzyść usług lub usługodawców

Strony w porównaniu z podobnymi usługami lub usługodawcami drugiej Strony.

4.

Szczegółowe zobowiązania podjęte na podstawie niniejszego artykułu nie są rozumiane

jako wymagające od Stron rekompensaty za wszelkie czynniki skutkujące naturalnie słabszą

pozycją konkurencyjną wynikającą z faktu, że odnośne usługi lub usługodawcy pochodzą

z zagranicy.

Sektory, na które każda ze Stron nałożyła zobowiązania na podstawie niniejszego rozdziału,

oraz, w drodze zastrzeżeń, ograniczenia dotyczące dostępu do rynku i traktowania narodowego,

warunki i kwalifikacje mające zastosowanie do usług i usługodawców pochodzących z

drugiej Strony w tych sektorach, są ustalone w wykazach zobowiązań zawartych w załączniku

XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego świadczenia usług).

1.

Niniejszy rozdział ma zastosowanie do środków podejmowanych przez Strony dotyczących

wjazdu oraz tymczasowego pobytu na ich terytorium personelu kluczowego, absolwentów

odbywających staż, sprzedawców usług biznesowych, usługodawców kontraktowych i osób

wykonujących wolne zawody, zgodnie z art. 159 ust. 5 niniejszego tytułu.

2.

Na użytek niniejszego rozdziału

a)

„personel kluczowy” oznacza osoby fizyczne zatrudnione przez osobę prawną pochodzącą

ze Strony inną niż organizacja niedochodowa, które są odpowiedzialne za zakładanie

przedsiębiorstwa lub prawidłową kontrolę nad nim, zarządzanie nim i prowadzenie działalności

przedsiębiorstwa.

„Personel kluczowy” obejmuje „osoby odbywające wizyty służbowe”, odpowiedzialne za

założenie przedsiębiorstwa oraz „osoby przeniesione w ramach przedsiębiorstwa”

(i)

„osoby odbywające wizyty służbowe” oznaczają osoby fizyczne zatrudnione na wyższych

stanowiskach, odpowiedzialne za zakładanie przedsiębiorstwa. Nie przeprowadzają one

bezpośrednich transakcji z klientami indywidualnymi i nie otrzymują wynagrodzenia

ze źródeł zlokalizowanych na terytorium przyjmującej Strony;

(ii)

„osoby przeniesione w ramach przedsiębiorstwa” oznaczają osoby fizyczne, które zostały

zatrudnione przez osobę prawną lub są jej partnerami przynajmniej od roku oraz które

są czasowo przeniesione do przedsiębiorstwa na terytorium drugiej Strony. Dana osoba

fizyczna musi należeć do jednej z wymienionych kategorii

„Kierownicy”

Osoby zatrudnione na wyższych stanowiskach w ramach osoby prawnej, które przede wszystkim

kierują zarządzaniem przedsiębiorstwem, podlegające ogólnemu nadzorowi lub kierownictwu

rady dyrektorów lub udziałowców przedsiębiorstwa, bądź osób im równoważnych, w tym

-

kierujące przedsiębiorstwem lub jego departamentem lub działem;

-

nadzorujące i kontrolujące pracę innych pracowników nadzoru lub kadry specjalistycznej

lub kierowniczej;

-

upoważnione do osobistego naboru i zwalniania pracowników bądź do kierowania naborem,

zwalnianiem lub innymi działaniami w zakresie personelu.

„Specjaliści”

Osoby zatrudnione w ramach osoby prawnej, które posiadają rzadko spotykaną wiedzę

niezbędną dla przedsiębiorstwa z punktu widzenia produkcji, sprzętu badawczego, technik

lub zarządzania. Przy ocenie takiej wiedzy należy wziąć pod uwagę nie tylko wiedzę

specyficzną dla przedsiębiorstwa, ale również to, czy dana osoba posiada wysoki poziom

kwalifikacji odnoszących się do rodzaju pracy lub handlu, które wymagają szczególnej

wiedzy technicznej, włącznie z członkostwem w zawodzie akredytowanym;

b)

„absolwenci odbywający staż” oznaczają osoby fizyczne, które przez przynajmniej jeden

rok były zatrudnione przez osobę prawną danej Strony, posiadają wyższe wykształcenie

oraz są czasowo przeniesione do przedsiębiorstwa tej osoby prawnej na terytorium drugiej

Strony w celu rozwoju kariery lub odbycia szkolenia w zakresie metod lub technik biznesowych

(

c)

„sprzedawcy usług biznesowych” oznaczają osoby fizyczne, które są przedstawicielami

usługodawcy pochodzącego z jednej Strony, starające się o czasowy wjazd na terytorium

drugiej Strony w celu negocjowania sprzedaży usług lub zawarcia umów na sprzedaż usług

w imieniu tego usługodawcy. Nie dokonują oni sprzedaży bezpośredniej klientom indywidualnym

i nie otrzymują wynagrodzenia ze źródeł zlokalizowanych na terytorium przyjmującej

Strony;

d)

„usługodawcy kontraktowi” oznaczają osoby fizyczne zatrudnione przez pochodzącą z

jednej Strony osobę prawną, która nie posiada przedsiębiorstwa na terytorium drugiej

Strony oraz która zawarła umowę w dobrej wierze (w inny sposób niż za pośrednictwem

agencji, zgodnie z CPC 872) (

e)

„osoby wykonujące wolne zawody” oznaczają osoby fizyczne świadczące usługi i prowadzące

działalność na własny rachunek na terytorium jednej Strony, które nie posiadają przedsiębiorstwa

na terytorium drugiej Strony oraz które zawarty umowę w dobrej wierze (w inny sposób

niż za pośrednictwem agencji, zgodnie z CPC 872) o świadczenie usług z końcowym usługobiorcą

pochodzącym z tej Strony, wymagającą ich czasowej obecności na terytorium tej Strony w celu wykonania umowy o świadczenie

usług (

f)

„kwalifikacje” oznaczają dyplomy, świadectwa i inne dowody (formalnych kwalifikacji)

wystawione przez organ wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub

administracyjnymi, poświadczające pomyślne ukończenie kształcenia zawodowego.

1.

W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 niniejszego tytułu,

z uwzględnieniem wszelkich zastrzeżeń wymienionych w załączniku X (Wykazy zobowiązań

dotyczących zakładania przedsiębiorstw) lub w załączniku XII (Zastrzeżenia Strony

UE dotyczące personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż) , Strona UE umożliwia

inwestorom pochodzącym z republik Strony AS zatrudnianie w ich przedsiębiorstwach

osób fizycznych pochodzących z republik Strony AS, pod warunkiem że pracownicy ci

są personelem kluczowym lub absolwentami odbywającymi staż w rozumieniu art. 173.

Czasowy wjazd i pobyt personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż wynosi

maksymalnie trzy lata w przypadku przeniesień w ramach przedsiębiorstw, dziewięćdziesiąt

dni w dwunastomiesięcznym okresie dla osób odbywających wizyty służbowe i jeden rok

dla absolwentów odbywających staż.

W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 niniejszego tytułu,

środki, których Strona UE nie utrzymuje albo nie wprowadza na obszarze całego terytorium

bądź w jednostkach podziału administracyjnego, o ile inaczej nie wskazano w załączniku

XII, są określane jako ograniczenia całkowitej liczby osób fizycznych, które inwestor

może zatrudnić jako personel kluczowy i absolwentów odbywających staż w konkretnym

sektorze, w formie kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb

ekonomicznych, oraz jako ograniczenia dyskryminujące.

2.

W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIII (Wykazy zobowiązań republik

Strony AS w zakresie personelu kluczowego i absolwentów odbywających staż), biorąc

pod uwagę zastrzeżenia i warunki w nim określone, republiki Strony AS umożliwiają

inwestorom Strony UE zatrudnianie w ich przedsiębiorstwach osób fizycznych Strony

UE pod warunkiem, że pracownicy ci są personelem kluczowym lub absolwentami odbywającymi

staż w rozumieniu art. 173. Czasowy wjazd i pobyt personelu kluczowego i absolwentów

odbywających staż wynosi do jednego roku i może być przedłużany na najdłuższy dopuszczalny

okres zgodnie z właściwymi przepisami poszczególnych Stron. Taki czasowy wjazd i pobyt

osób odbywających wizyty służbowe wynosi maksymalnie dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym

okresie.

W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIII, biorąc pod uwagę zastrzeżenia

i warunki w nim określone, środki, których republika Strony AS nie utrzymuje albo

nie wprowadza na obszarze całego terytorium bądź w jednostkach podziału administracyjnego,

są określane jako ograniczenia całkowitej liczby osób fizycznych, które inwestor może

zatrudnić jako personel kluczowy i absolwentów odbywających staż w konkretnym sektorze,

w formie kontyngentów określonych liczbowo lub wymogu wykonania testu potrzeb ekonomicznych,

oraz jako ograniczenia dyskryminujące.

1.

W przypadku każdego sektora zliberalizowanego zgodnie z rozdziałem 2 lub 3 niniejszego

tytułu i biorąc pod uwagę zastrzeżenia wskazane w załączniku X (Wykazy zobowiązań

dotyczących zakładania przedsiębiorstw) i XI (Wykazy zobowiązań dotyczących transgranicznego

świadczenia usług), Strona UE umożliwia czasowy wjazd i pobyt sprzedawców usług biznesowych

pochodzących z republik Strony AS przez maksymalnie dziewięćdziesiąt dni w dwunastomiesięcznym

okresie.

2.

W przypadku każdego sektora wymienionego w załączniku XIV (Wykazy zobowiązań republik

Strony AS dotyczących sprzedawców usług biznesowych), uwzględniając zastrzeżenia i

warunki w nim określone, republiki Strony AS umożliwiają czasowy wjazd i pobyt sprzedawców

usług biznesowych pochodzących ze Strony UE przez maksymalnie dziewięćdziesiąt dni

w dwunastomiesięcznym okresie.

Strony potwierdzają swoje odpowiednie zobowiązania w ramach GATS w odniesieniu do

wjazdu i pobytu czasowego usługodawców kontraktowych oraz osób wykonujących wolne

zawody.

1.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia którejkolwiek ze Stron nakładania

na osoby fizyczne obowiązku posiadania niezbędnych kwalifikacji lub doświadczenia

zawodowego wymaganego na terytorium, na którym świadczona jest usługa, w danym sektorze

działalności.

2.

Strony zachęcają, odpowiednio, stosowne organizacje zawodowe lub właściwe organy zlokalizowane

na ich terytoriach do wspólnego opracowania i przekazania Komitetowi Stowarzyszeniowemu

zaleceń dotyczących wzajemnego uznawania w celu pełnego lub częściowego spełnienia

przez inwestorów i usługodawców kryteriów stosowanych przez każdą ze Stron w zakresie

wydawania zezwoleń, licencji, prowadzenia działalności i certyfikacji inwestorów i

usługodawców, zwłaszcza w sektorze wolnych zawodów.

3.

Po otrzymaniu zaleceń, o których mowa w poprzednim ustępie Komitet Stowarzyszeniowy

dokonuje w rozsądnym terminie przeglądu zaleceń w celu ustalenia, czy są one spójne

z niniejszym tytułem.

4.

Jeżeli, zgodnie z procedurą określoną w ust. 3, zalecenia, o których mowa w ust. 2,

okażą się spójne z niniejszym tytułem, a pomiędzy odpowiednimi regulacjami Stron istnieje

wystarczający stopień równoważności, w celu wdrożenia tych zaleceń Strony zachęcają

swoje właściwe organy do negocjacji umowy o wzajemnym uznawaniu wymagań, kwalifikacji,

licencji i innych regulacji.

5.

Każda taka umowa musi być zgodna z odpowiednimi postanowieniami Porozumienia WTO,

w szczególności z art. VII GATS.

1.

Każda ze Stron odpowiada niezwłocznie na wszystkie wnioski drugiej Strony o szczegółowe

informacje dotyczące wszelkich środków o zasięgu ogólnym lub umów międzynarodowych,

odnoszących się do niniejszego tytułu lub na niego wpływających. Każda ze Stron wyznacza

także przynajmniej jeden punkt informacyjny, który na wniosek udziela szczegółowych

informacji inwestorom i usługodawcom drugiej Strony na temat wszystkich wspomnianych

wyżej kwestii, nie później niż do dnia wejścia w życie niniejszej Umowy. Punkty informacyjne

nie muszą być depozytariuszami przepisów ustawowych i wykonawczych.

2.

Żadne z postanowień części IV niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako wymagające

od którejkolwiek Strony dostarczenia informacji poufnych, których ujawnienie utrudniłoby

egzekwowanie prawa lub w inny sposób byłoby sprzeczne z interesem publicznym, czy

też naruszałoby uzasadnione interesy handlowe poszczególnych przedsiębiorstw, czy

to publicznych, czy prywatnych.

1.

W przypadku gdy dla świadczenia usług lub założenia przedsiębiorstwa, w odniesieniu

do których podjęto szczegółowe zobowiązanie, wymagane jest zezwolenie, właściwe organy

Strony w rozsądnym terminie po złożeniu wniosku uznanego za kompletny w świetle krajowych

przepisów ustawowych i wykonawczych informują wnioskodawcę o decyzji dotyczącej wniosku.

Na wniosek wnioskodawcy właściwe organy Strony przekazują bez zbędnych opóźnień informacje

na temat statusu wniosku.

2.

Każda Strona utrzymuje lub ustanawia trybunały sądowe, arbitrażowe lub administracyjne,

które zapewniają, na wniosek poszkodowanego inwestora lub usługodawcy, szybkie rozpatrzenie

sprawy i, w uzasadnionych przypadkach, odpowiednie środki zaradcze dotyczące decyzji

administracyjnych mających wpływ na zakładanie przedsiębiorstw, transgraniczne świadczenie

usług lub tymczasową obecność osób fizycznych w celach służbowych. Gdy takie procedury

nie są niezależne od organu, któremu powierzono wydawanie odnośnych decyzji administracyjnych,

Strony zapewniają rzeczywisty obiektywizm i bezstronność przy rozpatrywaniu odwołania.

1.

W zakresie, w jakim handel usługami informatycznymi jest objęty wykazami zobowiązań

zgodnie z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu, Strony przyjmują zobowiązania określone

w poniższych ustępach.

2.

Kod ONZ - CPC 84 (

3.

Usługi informatyczne i usługi z nimi związane niezależnie od tego czy są świadczone

poprzez sieć, włącznie z Internetem, obejmują wszystkie usługi zapewniające

a)

doradztwo, strategię, analizę, planowanie, specyfikację, projektowanie, opracowanie,

instalację, wdrożenie, integrowanie, testowanie, usuwanie błędów, aktualizowanie,

wsparcie, pomoc techniczną lub zarządzanie komputerami albo systemami komputerowymi;

lub

b)

oprogramowanie określone jako zestaw instrukcji wymaganych do pracy i komunikacji

komputerów (zewnętrznej i wewnętrznej) oraz doradztwo, strategię, analizę, planowanie,

specyfikację, projektowanie, opracowanie, instalację, wdrożenie, integrowanie, testowanie,

usuwanie błędów, aktualizowanie, dostosowanie, konserwację, wsparcie, pomoc techniczną,

zarządzanie oprogramowaniem lub jego użytkowanie; lub

c)

przetwarzanie danych, przechowywanie danych, hosting danych lub usługi w zakresie

baz danych; lub

d)

usługi konserwacji i naprawy urządzeń biurowych oraz sprzętu, włącznie z komputerami;

oraz

e)

usługi w zakresie szkolenia personelu klientów, związane z oprogramowaniem, komputerami

lub systemami komputerowymi, gdzie indziej niesklasyfikowane.

4.

Usługi informatyczne i usługi z nimi związane umożliwiają świadczenie pozostałych

usług (np. usług finansowych) m.in. w sposób elektroniczny. Istnieje jednak poważna

różnica między usługami wspierającymi (np. hosting stron internetowych, przetwarzanie

danych lub hosting aplikacji) a usługami podstawowymi lub w zakresie treści, które

są świadczone elektronicznie (np. usługi finansowe). W takich przypadkach usługi podstawowe

lub w zakresie treści nie są objęte CPC 84.

1.

Niniejsza sekcja określa zasady ram regulacyjnych dla usług kurierskich objętych wykazami

zobowiązań zgodnie z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu.

2.

Na użytek niniejszej sekcji oraz rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu „licencja”

oznacza zezwolenie przyznane indywidualnemu usługodawcy przez właściwy organ, które

może być wymagane przed rozpoczęciem świadczenia danej usługi.

1.

Strony wprowadzają lub utrzymują odpowiednie środki w celu powstrzymania usługodawców,

którzy pojedynczo lub razem mogą istotnie wpływać na warunki uczestnictwa (w odniesieniu

do cen i dostaw) na odpowiednim rynku usług kurierskich na skutek wykorzystania ich

pozycji rynkowej, od podejmowania lub kontynuowania praktyk antykonkurencyjnych.

2.

Każda Strona dba o to, by w przypadku gdy pochodzący z danej Strony monopolistyczny

dostawca usług pocztowych konkuruje, bezpośrednio lub pośrednio poprzez przedsiębiorstwo

z nim związane, w zakresie usług ekspresowego doręczania przesyłek poza zakresem jego

praw monopolisty, nie naruszał on swoich zobowiązań określonych w niniejszym tytule.

1.

Jeżeli wymagane jest posiadanie licencji, do wiadomości publicznej należy podać następujące

informacje

a)

wszystkie kryteria udzielania licencji i termin, w jakim zwykle wydawana jest decyzja

w sprawie wniosku o licencję; oraz

b)

warunki dotyczące licencji.

2.

Na żądanie wnioskodawcy zostaje on poinformowany o powodach odmowy wydania licencji.

Usługodawca, którego dotyczy decyzja, ma prawo odwołać się od takiej decyzji przed

niezależnym i właściwym organem zgodnie z właściwym prawodawstwem. Procedury te będą

przejrzyste, niedyskryminujące i oparte na obiektywnych kryteriach.

Jeśli Strony posiadają organy regulacyjne, muszą być one prawnie niezależne od jakiegokolwiek

podmiotu świadczącego usługi kurierskie i nie mogą podlegać takiemu podmiotowi. Decyzje

organów regulacyjnych i stosowane przez nie procedury są bezstronne w odniesieniu

do wszystkich uczestników rynku.

1.

W niniejszej sekcji określono zasady ram regulacyjnych w zakresie publicznych usług

telekomunikacyjnych, innych niż nadawanie programów, podlegających zobowiązaniom zgodnie

z rozdziałami 2, 3 i 4 niniejszego tytułu, obejmujących telefoniczne usługi głosowe,

usługi przekazywania danych metodą komutacji pakietów, usługi przekazywania danych

metodą komutacji łączy, usługi teleksowe, usługi telegraficzne, usługi w zakresie

przekazywania danych za pomocą faksu, prywatne usługi obwodów dzierżawionych oraz

usługi i systemy łączności - komórkowe i osobiste (

2.

Na użytek niniejszego tytułu

a)

„usługi telekomunikacyjne” oznaczają wszelkie usługi polegające na przekazie i odbiorze

sygnałów elektromagnetycznych poprzez sieci telekomunikacyjne i nie obejmują działalności

gospodarczej polegającej na dostarczaniu treści, której przekaz wymaga zastosowania

sieci lub usług telekomunikacyjnych;

b)

„publiczna usługa telekomunikacyjna” lub „usługa telekomunikacyjna dostępna publicznie”

oznacza każdą usługę telekomunikacyjną, co do której Strona wymaga, aby była publicznie

dostępna zgodnie z jej prawodawstwem;

c)

„organ regulacyjny w sektorze telekomunikacyjnym” oznacza organ lub organy wykonujące

wszelkie zadania regulacyjne powierzone zgodnie z krajowym prawodawstwem każdej ze

Stron;

d)

„podstawowa infrastruktura telekomunikacyjna” oznacza infrastrukturę publicznej sieci

lub usługi telekomunikacyjnej, które

(i)

są wyłącznie lub przede wszystkim dostarczane przez jednego dostawcę lub ograniczoną

liczbę dostawców; oraz

(ii)

z przyczyn ekonomicznych lub technicznych nie mogą być łatwo zastąpione w celu świadczenia

usługi;

e)

„główny dostawca” w sektorze telekomunikacyjnym to dostawca publicznych usług telekomunikacyjnych,

który może istotnie wpływać na warunki uczestnictwa (w odniesieniu do cen i dostaw)

na odpowiednim rynku publicznych usług telekomunikacyjnych poprzez kontrolowanie infrastruktury

podstawowej lub wykorzystanie swojej pozycji rynkowej; oraz

f)

„powiązania wzajemne” oznaczają powiązania między dostawcami oferującymi publiczne

telekomunikacyjne sieci lub usługi celem umożliwienia użytkownikom jednego dostawcy

komunikacji z użytkownikami innego dostawcy oraz dostęp do usług świadczonych przez

innego dostawcę.

1.

Organ regulacyjny w sektorze usług telekomunikacyjnych jest prawnie odrębny i funkcjonalnie

niezależny od jakiegokolwiek dostawcy usług telekomunikacyjnych.

2.

Każda ze Stron dokłada starań, by zapewnić organowi regulacyjnemu odpowiednie zasoby

do wykonywania jego zadań. Zadania organu regulacyjnego są podawane do wiadomości

publicznej w łatwo dostępny i zrozumiały sposób, zwłaszcza gdy takie zadania są powierzone

większej liczbie organów.

3.

Decyzje i procedury stosowane przez organ regulacyjny są bezstronne w odniesieniu

do wszystkich uczestników rynku.

4.

Dostawca, którego dotyczy decyzja organu regulacyjnego ma prawo, zgodnie z właściwym

prawodawstwem, odwołać się od niej do właściwego organu, który nie jest zależny od

zainteresowanych dostawców. Jeżeli właściwy organ nie ma charakteru sądowego, jego

decyzja jest zawsze uzasadniana na piśmie, a także podlega kontroli przeprowadzanej

przez bezstronny i niezależny organ sądowy.

Decyzje podjęte przez takie niezależne organy są skutecznie egzekwowane zgodnie z

mającym zastosowanie postępowaniem prawnym. W oczekiwaniu na wynik takiego postępowania

prawnego decyzja organu regulacyjnego w dalszym ciągu obowiązuje, chyba że właściwy

organ lub właściwe prawodawstwo stanowią inaczej.

(

1.

Świadczenie usług jest, w możliwie szerokim zakresie, dopuszczane w drodze prostych

procedur i, zawsze gdy to możliwe, po zwykłym powiadomieniu.

2.

Licencja lub specjalne zezwolenie może być wymagane, by rozwiązać kwestię przydziału

numerów i częstotliwości. Warunki takich licencji lub specjalnych zezwoleń podawane

są do wiadomości publicznej.

3.

Jeżeli wymagana jest licencja lub zezwolenie

a)

wszystkie kryteria udzielania licencji lub zezwolenia i termin, w jakim zwykle należy

podjąć decyzję w sprawie wniosku o licencję lub zezwolenie, są podawane do wiadomości

publicznej;

b)

na żądanie wnioskodawcy zostaje on poinformowany o powodach odrzucenia wniosku o licencję

lub zezwolenie; oraz

c)

podmiot składający wniosek o licencję lub zezwolenie ma możliwość odwołania się do

właściwego organu zgodnie z właściwym prawodawstwem w przypadku nieuzasadnionego odrzucenia

wniosku o wydanie licencji lub zezwolenia.

Strony wprowadzają lub utrzymują właściwe środki do celów zapobiegania, by usługodawcy,

którzy pojedynczo lub wspólnie są głównymi usługodawcami, podejmowali działalność

ukierunkowaną na rozpoczęcie lub kontynuowanie praktyk antykonkurencyjnych. Takie

praktyki antykonkurencyjne obejmują w szczególności

a)

uczestniczenie w antykonkurencyjnym krzyżowym subsydiowaniu cen (

b)

wykorzystywanie informacji uzyskanych od konkurentów z antykonkurencjnymi skutkami;

oraz

c)

nieudostępnianie w odpowiednim czasie innym dostawcom usług informacji technicznych

dotyczących podstawowej infrastruktury oraz informacji handlowych, niezbędnych do

świadczenia przez nich usług.

1.

Jakikolwiek dostawca mający zezwolenie na świadczenie publicznych usług telekomunikacyjnych

ma prawo do negocjowania powiązań wzajemnych z innymi dostawcami publicznych sieci

i usług telekomunikacyjnych. Powiązania wzajemne powinny w zasadzie być uzgodnione

w ramach negocjacji handlowych między zainteresowanymi dostawcami, nie naruszając

uprawnień organu regulacyjnego do interweniowania zgodnie z właściwym prawodawstwem.

2.

Dostawcy zdobywający informacje od innego dostawcy podczas negocjowania uzgodnień

o wzajemnych powiązaniach są zobowiązani do wykorzystywania takich informacji wyłącznie

do celów, dla których zostały one dostarczone, i zawsze z poszanowaniem poufności

przekazanych lub przechowywanych informacji.

3.

Wzajemne powiązania z głównym dostawcą są zapewnione w jakimkolwiek punkcie sieci,

w którym jest to technicznie wykonalne. Takie wzajemne powiązanie jest zapewniane

zgodnie z właściwym prawodawstwem krajowym

a)

na warunkach niedyskryminacyjnych, biorąc pod uwagę warunki (włączając normy i specyfikacje

techniczne), stawki i jakość nie mniej korzystne niż te oferowane na własne podobne

usługi lub na podobne usługi niezrzeszonych usługodawców, ich spółek zależnych lub

innych podmiotów zrzeszonych;

b)

bez zbędnych opóźnień, na warunkach (włączając normy i specyfikacje techniczne) i

za stawki uwzględniające koszty, które są przejrzyste, rozsądne, uwzględniają wykonalność

ekonomiczną oraz są w wystarczającym stopniu wyodrębnione, tak że dostawca nie musi

płacić za elementy sieci lub infrastrukturę, której nie potrzebuje do świadczenia

usługi; oraz

c)

na żądanie, w punktach innych niż punkty zakończenia sieci oferowanych większości

użytkowników, co podlega opłatom odzwierciedlającym koszty budowy niezbędnej dodatkowej

infrastruktury.

4.

Procedury mające zastosowanie do powiązań wzajemnych dla głównych dostawców są podane

do wiadomości publicznej.

5.

Główni dostawcy podają do wiadomości publicznej obowiązujące uzgodnienia dotyczące

wzajemnych powiązań lub referencyjne oferty dotyczące wzajemnych powiązań, zgodnie

z właściwym prawodawstwem.

6.

Usługodawca wnioskujący o ustanowienie powiązania wzajemnego z głównym dostawcą ma

możliwość odwołania się, po upływie rozsądnego czasu, który był podany do wiadomości

publicznej, do niezależnego organu krajowego, który może być organem regulacyjnym,

jak określono w art. 186, w celu rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odpowiednich warunków

i stawek za powiązania wzajemne.

Wszelkie procedury dotyczące rozmieszczenia i wykorzystywania ograniczonych zasobów,

włącznie z częstotliwościami, numerami i pierwszeństwem przeprowadza się bez zbędnych

opóźnień, w sposób obiektywny, przejrzysty i niedyskryminacyjny. Aktualny stan przyznanych

częstotliwości podaje się do wiadomości publicznej, jednakże nie wymaga się szczegółowej

identyfikacji częstotliwości przyznanych na realizację określonych zadań rządowych.

1.

Każda Strona ma prawo do określenia rodzaju obowiązku świadczenia usługi powszechnej,

jaki pragnie wprowadzić lub utrzymać.

2.

Takie zobowiązania nie są uważane za antykonkurencyjne jako takie, pod warunkiem,

że są zarządzane w sposób przejrzysty, obiektywny i niedyskryminacyjny. Zarządzanie

takimi obowiązkami jest również neutralne w odniesieniu do konkurencji i nie jest

bardziej uciążliwe, niż to jest konieczne dla rodzaju usługi powszechnej określonego

przez Stronę.

3.

Wszyscy dostawcy powinni kwalifikować się do zapewnienia usługi powszechnej. Wyznaczanie

odbywa się za pomocą skutecznego, przejrzystego i niedyskryminacyjnego mechanizmu

zgodnie z właściwym prawodawstwem.

4.

Strony zapewniają

a)

udostępnienie użytkownikom, zgodnie z właściwym prawodawstwem, spisu wszystkich abonentów

telefonii stacjonarnej; oraz

b)

stosowanie przez organizacje świadczące usługi określone w lit a) zasady niedyskryminacyjnego

traktowania informacji, które zostały im dostarczone przez inne organizacje.

Każda ze Stron, zgodnie z swoim właściwym prawodawstwem, zapewnia poufność przekazów

telekomunikacyjnych i związanych z nimi danych o przekazie za pośrednictwem publicznie

dostępnej sieci telekomunikacyjnej i publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych,

z zastrzeżeniem wymogu, że takie środki nie mogą być stosowane w sposób, który stanowiłby

środek arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji, bądź ukrytego ograniczenia dla

handlu usługami.

W przypadku sporu powstałego między dostawcami sieci lub usług telekomunikacyjnych

w związku z prawami i obowiązkami wynikającymi z art. 188 i 189, zainteresowany krajowy

organ regulacyjny lub inny właściwy organ wydaje, na żądanie któregokolwiek z dostawców

i zgodnie z procedurami ustanowionymi we właściwym dla nich prawodawstwie, wiążącą

decyzję w celu jak najszybszego rozwiązania sporu.

1.

Niniejsza sekcja określa zasady ram regulacyjnych dla wszystkich usług finansowych

objętych wykazami zobowiązań na podstawie rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu.

2.

Na użytek niniejszego rozdziału oraz rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu

a)

„usługa finansowa” oznacza dowolną usługę o charakterze finansowym, oferowaną przez

podmiot Strony świadczący usługi finansowe. Usługi finansowe obejmują następujące

działania

A.

Usługi ubezpieczeniowe i związane z ubezpieczeniami

1.

ubezpieczenia bezpośrednie (w tym koasekuracja)

a)

ubezpieczenia na życie;

b)

ubezpieczenia inne niż na życie;

2.

reasekuracja i retrocesja;

3.

pośrednictwo ubezpieczeniowe, takie jak usługi brokerskie i agencyjne; oraz

4.

usługi dodatkowe związane z ubezpieczeniem, takie jak doradztwo, usługi aktuarialne,

ocena ryzyka i zaspokajanie roszczeń.

B.

Usługi bankowe i inne usługi finansowe (z wyłączeniem ubezpieczeń)

1.

przyjmowanie depozytów i innych środków finansowych od odbiorców usługi;

2.

udzielanie wszelkiego rodzaju pożyczek i kredytów, w tym kredytów konsumenckich i

kredytów hipotecznych, faktoring oraz finansowanie transakcji handlowych;

3.

leasing finansowy;

4.

wszelkie usługi w sferze płatności i transferu środków pieniężnych, w tym kart kredytowych,

debetowych, czeków podróżnych oraz czeków;

5.

gwarancje i zobowiązania;

6.

operacje przeprowadzane na własny rachunek lub na zlecenie klientów, zarówno na giełdzie,

jak i poza giełdą, bądź w inny sposób za pomocą

a)

instrumentów rynku pieniężnego (w tym czeków, weksli, certyfikatów depozytowych);

b)

walut obcych;

c)

instrumentów pochodnych, w tym, ale nie wyłącznie, kontraktów terminowych (futures)

i opcji;

d)

instrumentów kursu walutowego i stóp procentowych włączając w to produkty takie jak

swapy i umowy terminowe na stopę procentową;

e)

zbywalnych papierów wartościowych;

f)

innych instrumentów zbywalnych i aktywów finansowych, w tym kruszców w sztabach;

7.

udział w emisji wszelkiego rodzaju papierów wartościowych, włączając gwarancje emisji

oraz lokowanie całości lub części emisji (jako publiczny lub prywatny pośrednik),

a także świadczenie usług związanych z takimi emisjami;

8.

pośrednictwo na rynku pieniężnym;

9.

zarządzanie aktywami, takie jak zarządzanie środkami pieniężnymi lub portfelem, wszelkie

formy zarządzania inwestycjami zbiorowymi, zarządzanie funduszami emerytalnymi, usługi

w zakresie przechowywania i usługi powiernicze;

10.

usługi rozliczeniowe i rozrachunkowe dla aktywów finansowych, włączając papiery wartościowe,

produkty instrumentów pochodnych oraz inne instrumenty zbywalne;

11.

dostarczanie i przekazywanie informacji finansowych, przetwarzanie danych finansowych

oraz dostarczanie oprogramowania dotyczącego finansów przez dostawców innych usług

finansowych; oraz

12.

doradztwo, pośrednictwo i inne pomocnicze usługi finansowe odnośnie do wszystkich

rodzajów działalności wymienionych w pkt 1-11, w tym informacje i analiza kredytowa,

badania i doradztwo odnośnie do inwestycji i tworzenia portfela aktywów, doradztwo

w zakresie nabywania oraz restrukturyzacji i strategii przedsiębiorstw.

b)

„podmiot świadczący usługi finansowe” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną danej

Strony, która zamierza świadczyć lub świadczy usługi finansowe. Termin „podmiot świadczący

usługi finansowe” nie odnosi się do podmiotów publicznych.

c)

„podmiot publiczny” oznacza

(i)

rząd, bank centralny lub władze monetarne Strony bądź podmiot będący własnością lub

kontrolowany przez Stronę, który jest głównie zaangażowany w realizowanie funkcji

rządowych lub działań do celów rządowych, wyłączając podmioty głównie zaangażowane

w świadczenie usług finansowych na warunkach komercyjnych; lub

(ii)

podmiot prywatny, realizujący zadania wykonywane zwykle przez bank centralny lub władze

monetarne -w zakresie wykonywania tych zadań.

d)

„nowa usługa finansowa” oznacza usługę finansową nieświadczoną na terytorium Strony,

która jest świadczona na terytorium drugiej Strony i obejmuje nową formę świadczenia

usługi finansowej lub sprzedaży produktu finansowego niesprzedawanego na terytorium

Strony.

1.

Każda Strona może wprowadzać lub utrzymywać środki ze względów ostrożności, takie

jak

a)

ochrona inwestorów, depozytariuszy, uczestników rynku finansowego, ubezpieczonych

lub osób którym przysługuje zobowiązanie pieniężne ze strony podmiotu świadczącego

usługi finansowe;

b)

zachowanie bezpieczeństwa, stabilności, integralności lub odpowiedzialności finansowej

podmiotów świadczących usługi finansowe; oraz

c)

zapewnienie integralności i stabilności systemu finansowego Strony.

2.

W przypadku gdy środki te nie odpowiadają postanowieniom niniejszego rozdziału, nie

są one wykorzystywane jako środki unikania zobowiązań lub obowiązków Strony wynikających

z niniejszego rozdziału.

3.

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie może być interpretowane jako nakładające

na Stronę obowiązek ujawnienia informacji odnoszących się do interesów i rachunków

indywidualnych klientów, ani jakiejkolwiek informacji poufnej lub informacji zastrzeżonej

będącej w posiadaniu organów publicznych.

1.

Każda Strona dokłada wszelkich starań, aby zapewnić z wyprzedzeniem wszystkim zainteresowanym

osobom wszelkie środki o zasięgu ogólnym, które Strona ta proponuje wprowadzić, w

celu umożliwienia takim osobom zgłoszenia uwag, dotyczących tych środków. Środki te

są zapewniane

a)

poprzez publikację urzędową; lub

b)

w innej formie pisemnej lub elektronicznej.

2.

Każda ze Stron udostępnia zainteresowanym osobom swoje wymogi dotyczące wypełniania

wniosków odnoszących się do świadczenia usług finansowych.

Na wniosek wnioskodawcy zainteresowana Strona informuje wnioskodawcę o statusie jego

wniosku. Jeżeli zainteresowana

Strona zażąda dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bezzwłocznie informuje o tym

wnioskodawcę.

3.

Każda ze Stron dokłada wszelkich starań w celu wykonania i zastosowania na swoim terytorium

międzynarodowo uzgodnionych norm dotyczących regulacji i nadzoru w sektorze usług

finansowych i walki przeciwko praniu brudnych pieniędzy lub innych aktywów i finansowaniu

terroryzmu, oraz przeciwdziałania unikaniu zobowiązań podatkowych i uchylaniu się

od nich.

1.

Strona zezwala podmiotom świadczącym usługi finansowe pochodzącym z drugiej Strony,

ustanowionym na jej terytorium, oferować na jej terytorium wszelkie nowe usługi finansowe

w zakresie podsektorów i usług finansowych znajdujących się w jej wykazach zobowiązań

i będących przedmiotem warunków, ograniczeń i kwalifikacji ustanowionych w takich

wykazach zobowiązań oraz pod warunkiem, że wprowadzenie tej nowej usługi finansowej

nie wymaga przyjęcia nowych lub zmiany istniejących przepisów.

2.

Zgodnie z ust. 1 Strona może ustalić formę prawną, poprzez którą usługa może być świadczona

i może wymagać zezwolenia na świadczenie usługi finansowej. W przypadku gdy takie

zezwolenie jest wymagane, podejmowana jest decyzja w odpowiednim czasie i zezwolenia

można odmówić wyłącznie ze względów ostrożności.

1.

Każda Strona zezwala podmiotowi świadczącemu usługi finansowe pochodzącemu z drugiej

Strony na przekazywanie informacji w formie elektronicznej lub w innej formie, na

jej terytorium i z jej terytorium, w celu przetwarzania danych, które jest wymagane

do zwykłego prowadzenia działalności podmiotu świadczącego usługi finansowe (

2.

Każda ze Stron przyjmuje lub utrzymuje odpowiednie zabezpieczenia odnośnie do ochrony

prywatności oraz podstawowych praw i wolności osób, w szczególności w odniesieniu

do przesyłania danych osobowych.

1.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia Stronom, w tym ich podmiotom

publicznym, wyłącznego prowadzenia na ich terytorium świadczenia usług w ramach powszechnego

programu emerytalnego albo ustawowego systemu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem

sytuacji, gdy działalność taka może być, zgodnie z krajowymi przepisami Strony, realizowana

przez podmioty świadczące usługi finansowe w konkurencji z podmiotami publicznymi

lub prywatnymi.

2.

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie ma zastosowania do działalności banku centralnego

albo władz monetarnych bądź innego podmiotu publicznego w wykonywaniu polityki pieniężnej

lub odnoszącej się do kursu walutowego.

3.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia Stronom i ich podmiotom sektora

publicznego realizowania działań lub świadczenia usług na swoim terytorium na zasadzie

wyłączności na rachunek Strony lub jej podmiotów sektora publicznego, z wykorzystaniem

gwarancji przez nie udzielonych lub z użyciem ich zasobów finansowych.

1.

Niniejsza sekcja określa zasady dotyczące usług międzynarodowego transportu morskiego

objęte wykazami zobowiązań na podstawie rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu.

2.

Na użytek niniejszej sekcji oraz rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu

a)

„międzynarodowy transport morski” obejmuje transport „od drzwi do drzwi” oraz transport

multimodalny (wykorzystujący do transportu towarów więcej niż jeden rodzaj środków

transportu), obejmujący odcinek morski, odbywający się w ramach jednolitego dokumentu

przewozowego i obejmujący prawo dostawców usług międzynarodowego transportu morskiego

do bezpośredniego zawierania umów z podmiotami świadczącymi usługi transportowe innego

rodzaju (

b)

„morskie usługi w zakresie obsługi ładunku” oznaczają działania wykonywane przez przedsiębiorstwa

zajmujące się załadunkiem i rozładunkiem, w tym przez operatorów terminali portowych,

jednak nieobejmujące działalności pracowników portowych w przypadkach, kiedy nie są

oni pracownikami przedsiębiorstw zajmujących się załadunkiem i rozładunkiem lub operatorów

terminali portowych. Do działań objętych powyższą definicją zalicza się organizacja

i nadzór nad

(i)

załadunkiem/rozładunkiem ładunku ze statku/na statek;

(ii)

przycumowaniem/odcumowaniem ładunku;

(iii)

odbiór/dostawa i przechowywanie ładunków przed załadunkiem lub po rozładunku;

c)

„usługi w zakresie odprawy celnej” (wymiennie „usługi pośredników urzędów celnych”)

oznaczają działalność polegającą na przeprowadzaniu w imieniu innego podmiotu formalności

celnych dotyczących przywozu, wywozu lub przewozu ładunków, bez względu na to, czy

usługa ta stanowi główny przedmiot działalności usługodawcy czy zwyczajowe uzupełnienie

głównego przedmiotu jego działalności;

d)

„usługi w zakresie obsługi stacji kontenerowej i magazynowania” oznaczają działalność

polegającą na przechowywaniu kontenerów, na terenie portu lub na lądzie, w celu ich

zapełnienia/opróżnienia, napraw i udostępniania do załadunku;

e)

„usługi agencji morskich” oznaczają działalność polegającą na reprezentowaniu, w ramach

danego obszaru geograficznego, w charakterze agenta, interesów jednej lub większej

liczby linii żeglugi morskiej lub przedsiębiorstw żeglugowych, do następujących celów

(i)

marketing i sprzedaż usług w zakresie transportu morskiego i usług pokrewnych, począwszy

od podania ceny, po fakturowanie oraz wystawianie listów przewozowych w imieniu spółek,

nabywanie i odsprzedaż niezbędnych usług pokrewnych, przygotowanie dokumentów i dostarczanie

informacji handlowych;

(ii)

działanie w imieniu spółek organizujących zawinięcie statku do portu lub przejęcie

ładunków, w razie potrzeby.

f)

„usługi w zakresie spedycji frachtu” oznaczają usługi polegające na organizowaniu

i monitorowaniu operacji przewozu w imieniu przewoźników, poprzez nabywanie usług

transportowych i pokrewnych, przygotowanie dokumentacji i dostarczenie informacji

handlowych.

3.

Mając na uwadze obecną sytuację między Stronami w międzynarodowym transporcie morskim,

każda Strona

a)

skutecznie stosuje zasadę nieograniczonego dostępu do międzynarodowych rynków morskich

i szlaków handlowych na zasadach handlowych i na zasadzie braku dyskryminacji; oraz

b)

przyznaje statkom pływającym pod banderą lub obsługiwanym przez usługodawców drugiej

Strony traktowanie nie mniej korzystne niż traktowanie przyznane własnym statkom w

odniesieniu do dostępu do portów, korzystania z infrastruktury i dodatkowych usług

morskich w portach, jak również w odniesieniu do opłat i prowizji, obsługi celnej,

wyznaczania miejsc do cumowania oraz sprzętu do załadunku i rozładunku (

4.

Stosując te zasady, Strony

a)

nie wprowadzają uzgodnień dotyczących dzielenia ładunku w przyszłych umowach dwustronnych

z państwami trzecimi dotyczących usług międzynarodowego transportu morskiego, w tym

handlu towarami masowymi w postaci płynnej i stałej i ładunków przewożonych liniowcami,

oraz zakończą w rozsądnym terminie obowiązywanie takich uzgodnień w przypadkach, gdy

zostały one zawarte we wcześniej podpisanych umowach dwustronnych; oraz

b)

z zastrzeżeniem wykazów zobowiązań na podstawie rozdziałów 2, 3 i 4 niniejszego tytułu,

zapewniają, że wszelkie istniejące lub przyszłe środki przyjmowane w odniesieniu do

usług międzynarodowego transportu morskiego są niedyskryminacyjne i nie stanowią ukrytego

ograniczenia dla usług międzynarodowego transportu morskiego.

5.

Każda Strona zezwala międzynarodowym usługodawcom morskim drugiej Strony na posiadanie

przedsiębiorstwa na jej terytorium zgodnie z art. 165.

6.

Strony zapewniają oferowanie usług świadczonych w portach na warunkach niedyskryminacyjnych.

Dostępne usługi mogą obejmować pilotaż, pomoc w holowaniu i przeciąganiu, załadowanie

żywności, zaopatrzenie w paliwo i wodę, pobieranie śmieci i usuwanie odpadów balastowych;

usługi kapitana portu; pomoce nawigacyjne; usługi operacyjne na nabrzeżu niezbędne

dla funkcjonowania statku, włączając usługi komunikacyjne, dostawę wody i prądu elektrycznego;

usługi naprawcze w przypadku nagłych awarii; kotwiczenie, cumowanie i usługi związane

z cumowaniem.

1.

Uznając, że handel elektroniczny zwiększa możliwości handlowe w wielu sektorach, Strony

uzgadniają, że będą propagowały korzystanie z handlu elektronicznego między sobą,

w szczególności poprzez współpracę w kwestiach związanych z handlem elektronicznym

podniesionych w niniejszym tytule.

2.

Strony uznają, że rozwój handlu elektronicznego musi być zgodny z międzynarodowymi

normami w zakresie ochrony danych, tak by zdobyć zaufanie użytkowników handlu elektronicznego.

3.

Strony zgadzają się nie nakładać ceł na dostawy drogą elektroniczną.

Strony prowadzą dialog dotyczący kwestii regulacyjnych związanych z handlem elektronicznym,

który obejmie między innymi następujące kwestie

a)

uznanie certyfikatów podpisów elektronicznych wydawanych użytkownikom oraz ułatwianie

świadczenia transgranicznych usług certyfikacyjnych;

b)

traktowanie niezamówionych komercyjnych wiadomości elektronicznych;

c)

ochronę konsumentów w dziedzinie handlu elektronicznego; oraz

d)

wszelkie inne kwestie mające związek z rozwojem handlu elektronicznego.

1.

Z zastrzeżeniem wymogu zakazującego stosowania takich środków w sposób służący arbitralnej

lub nieuzasadnionej dyskryminacji pomiędzy Stronami, w których obowiązują te same

warunki, bądź stanowiący ukryte ograniczenie dla zakładania przedsiębiorstw lub transgranicznego

świadczenia usług, żadne postanowienie niniejszej Umowy nie może być interpretowane

w sposób uniemożliwiający wprowadzanie lub stosowanie przez którąkolwiek ze Stron

środków

a)

niezbędnych do ochrony bezpieczeństwa publicznego lub moralności publicznej bądź do

utrzymania porządku publicznego;

b)

niezbędnych do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin;

c)

odnoszących się do zachowania ograniczonych zasobów naturalnych, jeżeli środki te

stosowane są w połączeniu z ograniczeniami dotyczącymi krajowych inwestorów lub krajowej

podaży i konsumpcji usług;

d)

niezbędnych do ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej

lub archeologicznej;

e)

niezbędnych do zabezpieczenia zgodności z prawem i przepisami, które nie są niezgodne

z postanowieniami niniejszego tytułu, włączając te odnoszące się do

(i)

zapobiegania nieuczciwym i oszukańczym działaniom lub postępowania w odniesieniu do

skutków niewykonania umów;

(ii)

ochrony prywatności osób w odniesieniu do przetwarzania i rozpowszechniania danych

osobowych i ochrony poufności akt i rachunków osobistych;

(iii)

bezpieczeństwa;

f)

niezgodnych z art. 165 i 171 niniejszego tytułu, pod warunkiem, że zróżnicowane traktowanie

ma na celu zapewnienie godziwego lub skutecznego opodatkowania lub poboru podatków

bezpośrednich w odniesieniu do działalności gospodarczej, inwestorów, usług lub usługodawców

drugiej Strony (

2.

Postanowienia niniejszego tytułu i odpowiednich załączników w wykazach zobowiązań

nie mają zastosowania do odpowiednich systemów zabezpieczenia społecznego Stron ani

do działań prowadzonych na terytorium każdej ze Stron, które związane są, nawet tylko

sporadycznie, z wykonywaniem władzy publicznej.

1.

Strony mają na celu liberalizację płatności bieżących i przepływu kapitału między

nimi, zgodnie z podjętymi zobowiązaniami w ramach międzynarodowych instytucji finansowych

oraz przy wnikliwym rozpatrzeniu stabilności waluty każdej ze Stron.

2.

Niniejszy tytuł ma zastosowanie do wszystkich płatności bieżących i przepływu kapitału

między Stronami.

Strony odpowiednio zezwalają lub autoryzują wszelkie płatności i przelewy między Stronami

w ramach rachunku bieżącego w wymienialnej walucie i zgodnie ze statutem Międzynarodowego

Funduszu Walutowego, w szczególności zgodnie z postanowieniami art. VIII.

W odniesieniu do transakcji na rachunku kapitałowym i finansowym bilansu płatniczego,

po wejściu w życie niniejszej

Umowy Strony umożliwiają lub zapewniają swobodny przepływ kapitału związany z bezpośrednimi

inwestycjami dokonywanymi przez osoby prawne utworzone zgodnie z prawodawstwem państwa

przyjmującego oraz inwestycjami i innymi transakcjami dokonywanymi zgodnie z postanowieniami

tytułu III (Zakładanie przedsiębiorstw, handel usługami i handel elektroniczny) (

Jeżeli w wyjątkowych okolicznościach przepływ kapitału między Stronami powoduje lub

może powodować poważne zakłócenie funkcjonowania polityki wymiany walut lub polityki

monetarnej Strony, Strona zainteresowana może podjąć środki ochronne w odniesieniu

do przepływu kapitału na okres nieprzekraczający jednego roku. Wprowadzenie środków

ochronnych może być przedłużone poprzez ich urzędowe ponowne wprowadzenie w szczególnie

wyjątkowych okolicznościach oraz po wcześniejszych uzgodnieniach pomiędzy Stronami

dotyczących urzędowego ponownego wprowadzenia środków (

1.

W odniesieniu do niniejszego tytułu Strony potwierdzają swoje prawa i obowiązki ustanowione

przez Międzynarodowy Fundusz Monetarny oraz wszelkie inne umowy pomiędzy państwami

członkowskimi Unii Europejskiej i republiką Strony AŚ.

2.

Strony prowadzą wzajemne konsultacje mające na celu ułatwianie przepływu kapitału

pomiędzy nimi i wspieranie realizacji celów niniejszej Umowy.

1.

Strony uznają wkład przejrzystych, konkurencyjnych i otwartych procedur przetargowych

dla zrównoważonego rozwoju gospodarczego i przyjmują za cel skuteczne, wzajemne i

stopniowe otwarcie swoich rynków zamówień publicznych.

2.

Do celów niniejszego tytułu

a)

„komercyjne towary i usługi” oznaczają towary i usługi zwykle sprzedawane lub oferowane

do sprzedaży na rynku komercyjnym klientom niepublicznym i przez takich klientów zwykle

nabywane do celów niepublicznych;

b)

„procedura oceny zgodności” oznacza jakąkolwiek procedurę zastosowaną, bezpośrednio

lub pośrednio, w celu ustalenia, że odpowiednie wymagania zawarte w przepisach technicznych

lub normach zostały spełnione;

c)

„usługa budowlana” oznacza usługę, której celem jest wykonanie wszelkimi środkami

robót inżynieryjnych lub budowlanych zgodnie z działem 51 tymczasowej Centralnej Klasyfikacji

Produktów Organizacji Narodów Zjednoczonych;

d)

„aukcja elektroniczna” oznacza powtarzalny proces realizowany z wykorzystaniem środków

elektronicznych służący do przedstawienia przez dostawców nowych cen lub nowych wartości

w przypadku wymiernych elementów oferty innych niż cena i związanych z kryteriami

oceny, lub obu tych elementów, w wyniku którego powstaje ranking ofert lub zmiana

kolejności ofert w rankingu;

e)

„na piśmie” lub „pisemne” oznacza wszelkie informacje słowne lub liczbowe, które mogą

zostać odczytane, skopiowane lub następnie przekazane. Mogą one obejmować informacje

przekazywane i przechowywane za pomocą środków elektronicznych;

f)

„przetarg bezpośredni” oznacza metodę udzielenia zamówienia, zgodnie z którą podmiot

zamawiający kontaktuje się z wybranym dostawcą lub dostawcami;

g)

„wykaz dostawców” oznacza wykaz dostawców uznanych przez podmiot zamawiający za spełniających

warunki uczestnictwa w tym wykazie lub wymogi formalne znalezienia się w tym wykazie

i z usług których podmiot zamawiający zamierza skorzystać więcej niż jeden raz;

h)

„środek” oznacza wszelkie ustawy, rozporządzenia, procedury, wytyczne lub praktyki

administracyjne podmiotu zamawiającego dotyczące udzielania zamówień objętego niniejszą

Umową;

i)

„ogłoszenie o planowanym zamówieniu” oznacza ogłoszenie opublikowane przez podmiot

zamawiający, zapraszające zainteresowanych dostawców do złożenia wniosku o uczestnictwo,

oferty lub obydwu tych pism, zgodnie z prawodawstwem każdej ze Stron;

j)

„zobowiązania offsetowe” oznaczają wszelkie warunki lub zobowiązania, które wspierają

rozwój lokalny lub poprawiają bilans płatniczy Strony, takie jak korzystanie z udziału

lokalnego, licencje na technologię, inwestycje, handel wymienny i podobne działania

lub wymogi;

k)

„przetarg nieograniczony” oznacza metodę udzielenia zamówienia, zgodnie z którą ofertę

mogą przedstawić wszyscy zainteresowani dostawcy;

l)

„podmiot zamawiający” oznacza podmiot Strony wymieniony w sekcji A, B lub C do dodatku

1 (Zakres) załącznika XVI (Zamówienia publiczne);

m)

„dostawca kwalifikowany” oznacza dostawcę uznanego przez podmiot zamawiający za spełniającego

warunki uczestnictwa;

n)

„przetarg ograniczony” oznacza metodę udzielenia zamówienia, zgodnie z którą podmiot

zamawiający zwraca się z prośbą o złożenie oferty jedynie do kwalifikowanych lub zarejestrowanych

dostawców;

o)

„usługi” obejmują usługi budowlane, chyba że postanowiono inaczej; oraz

p)

„specyfikacja techniczna” oznacza wymóg procedury przetargowej, za pośrednictwem którego

(i)

określono cechy charakterystyczne towarów lub usług będących przedmiotem zamówienia,

w tym jakość, sposób wykonania, bezpieczeństwo i wymiary lub procedury i metody ich

produkcji lub świadczenia; lub

(ii)

wskazano warunki dotyczące terminologii, symboli, opakowania, oznakowania lub etykiety

w odniesieniu do towaru lub usługi.

1.

Niniejszy tytuł stosuje się do wszelkich środków dotyczących udzielania zamówień objętego

niniejszą Umową. Do celów niniejszego tytułu udzielanie zamówień objęte niniejszą

Umową oznacza zamówienie publiczne

a)

na towary, usługi lub jakiekolwiek ich połączenie

(i)

jak zostało określone przez każdą ze Stron w odpowiednich sekcjach dodatku 1 (Zakres)

do załącznika XVI; oraz

(ii)

zamówione do celów innych niż komercyjna sprzedaż lub odsprzedaż bądź wykorzystanie

do produkcji lub dostawy towarów lub usług przeznaczonych do komercyjnej sprzedaży

lub odsprzedaży;

b)

za pomocą wszelkich środków umownych, w tym: zakupu, wynajmu oraz dzierżawy lub sprzedaży

ratalnej z opcją lub bez opcji wykupu;

c)

których wartość jest równa lub wyższa niż odpowiedni próg określony przez każdą Stronę

w dodatku 1 (Zakres) do załącznika XVI w momencie publikacji ogłoszenia zgodnie z

art. 213;

d)

złożone przez podmiot zamawiający; oraz

e)

niepodlegające odrębnemu wyłączeniu z zakresu obowiązywania Umowy.

2.

Z wyjątkiem przewidzianych przypadków niniejszy tytuł nie ma zastosowania do

a)

nabycia lub dzierżawy gruntów, budynków lub innych nieruchomości albo praw do nich;

b)

porozumień pozaumownych lub innych form wsparcia, które zapewnia Strona, w tym porozumień

o współpracy, dotacji, pożyczek, udziałów kapitałowych, gwarancji i ulg podatkowych,

rządowych dostaw towarów i świadczenia usług krajowym, regionalnym lub lokalnym podmiotom

rządowym;

c)

zamówień na usługi agencji budżetowych lub usługi depozytowe, usługi w zakresie likwidacji

i zarządzania świadczone na rzecz regulowanych instytucji finansowych bądź usługi

związane ze sprzedażą, umorzeniem i dystrybucją długu publicznego, w tym pożyczek

i obligacji państwowych, weksli i innych papierów wartościowych, bądź nabycia tego

rodzaju usług;

d)

publicznych umów o pracę i związanych z nimi środków zatrudnienia;

e)

zamówień udzielanych

(i)

w celu zapewnienia międzynarodowego wsparcia, w tym pomocy rozwojowej;

(ii)

zgodnie ze szczególną procedurą lub warunkami ustanowionymi umową międzynarodową dotyczącą

stacjonowania wojsk lub wspólnej realizacji projektu przez państwa-sygnatariuszy;

(iii)

zgodnie ze szczególną procedurą albo warunkami organizacji międzynarodowej albo finansowanych

przez międzynarodowe dotacje, pożyczki lub inny rodzaj wsparcia, jeżeli stosowana

procedura albo warunki nie byłyby zgodne z niniejszym tytułem;

f)

w przypadku zakupów dokonywanych na wyjątkowo korzystnych warunkach pojawiających

się tylko w bardzo krótkim czasie, takich jak szczególne okoliczności zbywania towarów

przez przedsiębiorstwa, które zwykle nie występują jako dostawcy, lub zbywanie aktywów

przedsiębiorstw znajdujących się w likwidacji lub pod zarządem komisarycznym.

3.

Każda Strona określa następujące informacje w dodatku 1 (Zakres) do załącznika XVI

a)

w sekcji A - podmioty rządowe na szczeblu centralnym, których udzielanie zamówień

objęte jest niniejszym tytułem;

b)

w sekcji B - podmioty rządowe na szczeblu podcentralnym, których udzielanie zamówień

objęte jest niniejszym tytułem;

c)

w sekcji C - wszystkie pozostałe podmioty, których udzielanie zamówień objęte jest

niniejszym tytułem;

d)

w sekcji D - usługi, z wyjątkiem usług budowlanych, które są objęte niniejszym tytułem;

e)

w sekcji E - usługi budowlane objęte niniejszym tytułem; oraz

f)

w sekcji F, wszelkie uwagi ogólne.

4.

W przypadku gdy prawodawstwo krajowe Strony pozwala na udzielenie zamówienia objętego

niniejszą Umową w imieniu podmiotu zamawiającego przez inne podmioty lub osoby, postanowienia

niniejszego tytułu mają również zastosowanie.

5.

a)

Żaden podmiot zamawiający nie może przygotowywać, kształtować lub w inny sposób wpływać

na formę lub dzielić postępowania o udzielenie zamówienia w celu uniknięcia obowiązków

wynikających z niniejszego tytułu.

b)

Postępowanie o udzielenie zamówienia może zakończyć się przyznaniem zamówienia w tym

samym czasie w postaci odrębnych części, z uwzględnieniem całkowitej szacunkowej wartości

wszystkich takich części. W przypadku gdy łączna wartość części jest równa lub większa

od wartości progowych Strony, określonych w stosownej sekcji, niniejszy tytuł ma zastosowanie

do przyznawania takich części, z wyjątkiem tych, których wartość jest niższa niż 80 000

EUR.

6.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie jest interpretowane jako przeszkoda uniemożliwiająca

Stronie przyjęcie lub utrzymanie środków odnoszących się do towarów lub usług osób

niepełnosprawnych, instytucji filantropijnych i będących rezultatem pracy więźniów

lub środków niezbędnych do ochrony moralności, porządku i bezpieczeństwa publicznego;

życia lub zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin - w tym środków ochrony środowiska -

a także własności intelektualnej.

Republiki Strony AS mogą przyjmować, rozwijać, utrzymywać lub wdrażać środki promowania

możliwości lub programy polityki udzielania zamówień służące rozwojowi jej mniejszości

i jej MŚP, w tym preferencyjne zasady, takie jak

a)

określanie MŚP zarejestrowanych jako dostawcy państwa;

b)

ustanawianie kryteriów rozstrzygania w przypadku równoważnych ofert, pozwalających

podmiotowi zamawiającemu na przyznanie zamówienia krajowemu MŚP, które, uczestnicząc

indywidualnie lub jako konsorcjum, złożyło ofertę o takiej samej wartości, jak inni

dostawcy.

7.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia Stronie wprowadzania nowej

polityki, procedur lub postanowień umownych związanych z zamówieniami publicznymi,

pod warunkiem, że nie są one niezgodne z niniejszym tytułem.

1.

W odniesieniu do wszelkich środków oraz udzielania zamówień objętego niniejszą Umową

każda ze Stron, łącznie z jej podmiotami zamawiającymi, zapewnia traktowanie towarów

i usług drugiej Strony oraz dostawców drugiej Strony dostarczających towary lub usługi

pochodzące z dowolnej ze Stron nie mniej korzystne niż traktowanie, jakie Strona ta,

łącznie z jej podmiotami zamawiającymi, zapewnia krajowym towarom, usługom i dostawcom,

2.

W odniesieniu do wszelkich środków dotyczących udzielania zamówień objętego niniejszą

Umową Strona, łącznie z jej podmiotami zamawiającymi

a)

nie traktuje jednego miejscowego dostawcy mniej korzystnie niż innego miejscowego

dostawcy ze względu na wysokość zagranicznego udziału lub własności; ani

b)

nie dyskryminuje miejscowego dostawcy w związku z tym, że towary lub usługi oferowane

przez tego dostawcę przy konkretnym zamówieniu są towarami lub usługami drugiej Strony.

3.

Jakikolwiek dostawca lub usługodawca pochodzący ze Strony UE mający siedzibę w jednej

z republik Strony AS jest traktowany we wszystkich innych republikach Strony AS nie

mniej korzystnie niż dostawcy lub usługodawcy pochodzący z tej ostatniej strony w

odniesieniu do wszelkich środków dotyczących udzielania zamówień objętego niniejszą

Umową.

Jakikolwiek dostawca lub usługodawca pochodzący z republiki Strony AS mający siedzibę

w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej jest traktowany we wszystkich innych

państwach członkowskich Unii Europejskiej nie mniej korzystnie niż dostawcy lub usługodawcy

pochodzący tej ostatniej strony w odniesieniu do wszelkich środków dotyczących udzielania

zamówień objętego niniejszą Umową.

Strony nie wprowadzają nowych wymogów utworzenia lokalnej siedziby lub rejestracji

dostawców i usługodawców chcących złożyć ofertę w ramach postępowania o udzielenie

zamówienia objęte niniejszą Umową, które niekorzystnie wpłynęłyby na pozycję konkurencyjną

dostawców i usługodawców pochodzących z drugiej Strony. Obowiązujące wymogi zostaną

poddane przeglądowi w okresie dziesięciu lat od wejścia w życie niniejszej Umowy (

Wykorzystanie środków elektronicznych

4.

Jeżeli podmiot zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia objęte niniejszą

Umową za pomocą środków elektronicznych podmiot ten

a)

zapewnia, aby postępowanie o udzielenie zamówienia było prowadzone z wykorzystaniem

takich systemów i programów informatycznych - w tym dotyczących uwierzytelniania i

szyfrowania informacji - które są powszechnie dostępne i interoperacyjne w połączeniu

z innymi powszechnie dostępnymi systemami i programami informatycznymi; oraz

b)

utrzymuje mechanizmy zapewniające integralność wniosków o dopuszczenie do udziału

oraz ofert, w tym określenie godziny wpływu, a także zapobieganie nieuprawnionemu

dostępowi.

Sposób przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia

5.

Podmiot zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia objęte niniejszą

Umową, stosując otwarte, ograniczone i bezpośrednie procedury przetargowe, w sposób

przejrzysty i bezstronny, pozwalający uniknąć konfliktu interesów i zapobiec praktykom

korupcyjnym, a ponadto zgodny z niniejszym tytułem. Ponadto Strony ustanawiają lub

utrzymują sankcje wobec takich praktyk korupcyjnych.

Reguły pochodzenia

6.

W odniesieniu do udzielania zamówień objętego niniejszą Umową Strony stosują takie

same reguły pochodzenia w odniesieniu do towarów lub usług przywiezionych lub dostarczonych

z terytorium drugiej Strony, jakie stosują w tym samym czasie w ramach zwykłej wymiany

handlowej wobec przywozu i dostaw tych samych towarów i usług pochodzących od tej

samej Strony.

Umowy kompensacyjne

7.

Z zastrzeżeniem wyjątków zawartych w niniejszym tytule lub w załącznikach do niego

żadna Strona nie dąży do, nie uwzględnia, nie narzuca, ani nie egzekwuje umów kompensacyjnych.

1.

Każda ze Stron

a)

bezzwłocznie publikuje wszelkie ustawy, rozporządzenia, decyzje sądowe, zarządzenia

administracyjne o powszechnym zastosowaniu, standardowe klauzule umowne umocowane

ustawą lub rozporządzeniem oraz włączone poprzez odpowiednie odniesienie do ogłoszeń

i dokumentacji przetargowej, a także procedury dotyczące udzielania zamówień objętego

niniejszą Umową oraz wszelkie zmiany do nich w urzędowo wyznaczonych elektronicznych

lub drukowanych środkach przekazu, które są szeroko rozpowszechnione i łatwo dostępne

dla odbiorców;

b)

przedkłada, na wniosek drugiej Strony, dalsze informacje dotyczące stosowania takich

przepisów;

c)

dołącza w formie dodatku 2 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania

informacji o zamówieniach) do załącznika XVI wykaz elektronicznych lub drukowanych

środków przekazu, na łamach których Strona publikuje informacje opisane w lit. a);

oraz

d)

dołącza w formie dodatku 3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania

ogłoszeń) do załącznika XVI wykaz elektronicznych środków przekazu, w których Strona

publikuje ogłoszenia wymagane w art. 213, art. 215 ust 4 i w art. 223 ust. 2.

2.

Strona AS dokłada wszelkich możliwych starań, by stworzyć pojedynczy punkt dostępu

na poziomie regionalnym. Strona UE zapewnia pomoc techniczną i finansową w celu stworzenia,

wdrożenia i utrzymania takiego pojedynczego punktu dostępu. Tego rodzaju współpraca

została omówiona w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) niniejszej

Umowy. Wykonanie niniejszego postanowienia jest uwarunkowane realizacją inicjatywy

w sprawie pomocy technicznej i finansowej na rzecz stworzenia, wdrożenia i utrzymania

pojedynczego punktu dostępu na poziomie Ameryki Środkowej.

3.

Każda ze Stron bezzwłocznie informuje drugą Stronę o wszelkich zmianach informacji

wymienionych przez nią w dodatku 2 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania

informacji o zamówieniach) lub dodatku 3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu

do publikowania ogłoszeń) do załącznika XVI.

Ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień

1.

W przypadku każdorazowego udzielania zamówień objętego niniejszą Umową, z wyjątkiem

okoliczności opisanych w art. 220, podmiot zamawiający publikuje ogłoszenie o zamiarze

udzielania zamówień w odpowiednich środkach masowego przekazu wymienionych w dodatku

3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania ogłoszeń) do załącznika

XVI. Każde takie ogłoszenie zawiera informacje określone w dodatku 4 (Ogłoszenie o

zamiarze udzielania zamówień) do załącznika XVI. Ogłoszenia te są dostępne za pomocą

środków elektronicznych, nieodpłatnie, za pośrednictwem pojedynczego punktu dostępu,

jeżeli takowe istnieją.

Ogłoszenie o planowanym udzielaniu zamówień

2.

Zachęca się podmioty zamawiające do publikowania jak najwcześniej w każdym roku ogłoszenia

dotyczącego planowanego udzielania zamówień (zwanego dalej „ogłoszeniem o planowanym

udzielaniu zamówień”). Ogłoszenie to określa przedmiot zamówień oraz przybliżoną datę

publikacji ogłoszenia o zamiarze udzielania zamówień lub przybliżony termin, w którym

dane postępowanie o udzielenie zamówienia może zostać przeprowadzone.

3.

Podmiot zamawiający może, o ile tak stanowi prawodawstwo krajowe, wykorzystać ogłoszenie

o planowanym udzielaniu zamówień jako ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień pod

warunkiem, że zawiera ono wszystkie dostępne informacje, określone w dodatku 4 (Ogłoszenie

o zamiarze udzielania zamówień), oraz oświadczenie, że zainteresowani dostawcy muszą

poinformować podmiot zamawiający o swoim zainteresowaniu zamówieniem.

1.

Podmiot zamawiający określa wyłącznie takie warunki udziału w postępowaniu o udzielenie

zamówienia, które są niezbędne do zapewnienia zdolności prawnych i finansowych oraz

możliwości handlowych i technicznych dostawcy potrzebnych do przyjęcia odnośnego zamówienia.

2.

Oceniając, czy dostawca spełnia warunki udziału, podmiot zamawiający ocenia możliwości

finansowe, handlowe i techniczne dostawcy na podstawie jego działalności gospodarczej

na terytorium Strony podmiotu zamawiającego oraz poza jego granicami i nie może nałożyć

warunku określającego, że aby dostawca mógł uczestniczyć w postępowaniu o udzielenie

zamówienia, musi wykazać, że wcześniej otrzymał przynajmniej jedno zamówienie od podmiotu

zamawiającego pochodzącego z danej Strony lub że posiada on doświadczenie w prowadzeniu

robót na terytorium tej Strony,

3.

Dokonując takiej oceny podmiot zamawiający bierze pod uwagę warunki, które wcześniej

określił w ogłoszeniach lub w dokumentacji przetargowej.

4.

Podmiot zamawiający może wykluczyć dostawcę z powodów takich jak upadłość, składanie

fałszywych oświadczeń, znaczące niewypełnianie istotnych wymogów lub zobowiązań w

ramach wcześniejszego zamówienia lub wcześniejszych zamówień, skazanie wyrokiem sądu

za poważne przestępstwo lub innym orzeczeniem dotyczącym poważnego wykroczenia, naruszenie

etyki zawodowej, zaległości podatkowe lub podobne przyczyny.

Każda Strona może przyjąć, na czas nieokreślony lub ograniczony, lub utrzymywać, bezterminowo

lub przez czas określony, procedury uniemożliwiające uczestnictwo w postępowaniach

o udzielenie zamówienia Strony w odniesieniu do dostawców, którzy zdaniem danej Strony

brali udział w oszustwach lub działaniach nielegalnych dotyczących udzielania zamówień.

Strona wskazuje, na wniosek drugiej Strony i w możliwym zakresie, dostawców, którzy

zgodnie z wymienionymi procedurami nie kwalifikują się do uczestnictwa w udzielaniu

zamówień oraz, w stosownych przypadkach, Strony wymieniają informacje dotyczące tych

dostawców lub oszustw lub działań nielegalnych.

5.

Podmiot zamawiający może wezwać oferenta do wskazania w jego ofercie części zamówienia,

której wykonanie zamierza zlecić osobom trzecim oraz podania proponowanych podwykonawców.

Wskazanie takie pozostaje bez uszczerbku dla kwestii odpowiedzialności głównego wykonawcy.

Przetarg ograniczony

1.

W przypadku gdy podmiot zamawiający zamierza skorzystać z procedury przetargu ograniczonego,

wówczas

a)

umieszcza w ogłoszeniu o zamiarze udzielania zamówień co najmniej informacje określone

w pkt. 1 dodatku 4 (Ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień) do załącznika XVI i

wzywa dostawców do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału; oraz

b)

przed rozpoczęciem okresu składania ofert udostępnia kwalifikującym się lub zarejestrowanym

dostawcom co najmniej informacje określone w pkt. 2 dodatku 4 (Ogłoszenie o zamiarze

udzielania zamówień) do załącznika XVI.

2.

Podmiot zamawiający uznaje, że dostawcy kwalifikujący się to wszyscy dostawcy krajowi

oraz dostawcy drugiej Strony, którzy spełniają warunki udziału w określonym postępowaniu

o udzielenie zamówienia, o ile podmiot zamawiający nie określi w ogłoszeniu o zamiarze

udzielania zamówień ograniczeń co do liczby dostawców, którzy zostaną dopuszczeni

do złożenia oferty, oraz kryteriów wyboru ograniczonej liczby dostawców.

3.

Jeżeli dokumentacja przetargowa nie jest podana do wiadomości publicznej od dnia publikacji

ogłoszenia, o którym mowa w ust. 1, podmiot zamawiający gwarantuje, że dokumenty te

zostaną udostępnione równocześnie wszystkim kwalifikującym się dostawcom wybranym

zgodnie z ust. 2.

Wykaz dostawców

4.

Podmiot zamawiający może utrzymywać wykaz dostawców pod warunkiem, że raz do roku

publikowane jest ogłoszenie o możliwości składania wniosków o wpisanie do wykazu,

skierowane do zainteresowanych dostawców, a jeżeli publikowane jest ono za pomocą

środków elektronicznych, wówczas jest stale dostępne za pomocą odpowiedniego nośnika

wymienionego w dodatku 3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania

ogłoszeń) do załącznika XVI. Każde takie ogłoszenie zawiera informacje określone w

dodatku 5 (Ogłoszenie skierowane do zainteresowanych dostawców dotyczące składania

wniosków o wpisanie do wykazu dostawców) do załącznika XVI.

5.

Niezależnie od postanowień ust. 4, w przypadku gdy wykaz obowiązuje przez trzy lata

lub krócej, podmiot zamawiający może opublikować ogłoszenie, o którym mowa w wymienionym

wyżej ustępie, tylko raz, na początku okresu obowiązywania wykazu, pod warunkiem,

że w ogłoszeniu podano okres jego obowiązywania oraz że nie będą publikowane kolejne

ogłoszenia.

6.

Podmiot zamawiający umożliwia dostawcom złożenie wniosku o wpisanie do wykazu dostawców

w każdym momencie oraz wpisuje, w możliwie krótkim terminie, do wykazu wszystkich

dostawców spełniających odpowiednie wymogi.

7.

Podmiot zamawiający może, jeżeli tak stanowi prawodawstwo danej Strony, wykorzystywać

ogłoszenie skierowane do dostawców dotyczące składania wniosków o wpisanie do wykazu

dostawców jako ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień, pod warunkiem że

a)

ogłoszenie publikowane jest zgodnie z ust. 4 i zawiera informacje wymagane zgodnie

z dodatkiem 5 (Ogłoszenie skierowane do zainteresowanych dostawców dotyczące składania

wniosków o wpisanie do wykazu dostawców) oraz wszelkie dostępne informacje wymagane

zgodnie z dodatkiem 4 (Ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień) do załącznika XVI,

a także zawiera oświadczenie, że ogłoszenie to stanowi ogłoszenie o zamiarze udzielania

zamówień;

b)

podmiot zamawiający bezzwłocznie przekazuje dostawcom, którzy poinformowali go o swoim

zainteresowaniu danym zamówieniem, wystarczające informacje umożliwiające im zweryfikowanie

zainteresowania zamówieniem, w tym wszystkie pozostałe informacje wymagane zgodnie

z dodatkiem 4 (Ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówień) do załącznika XVI, o ile

informacje te są dostępne;

c)

dostawca, który wystąpił z wnioskiem o umieszczenie w wykazie dostawców zgodnie z

ust. 6, może być dopuszczony do złożenia oferty w ramach danego zamówienia, jeżeli

podmiot zamawiający ma wystarczająco dużo czasu na ustalenie, czy dostawca spełnia

warunki udziału.

8.

Podmiot zamawiający bezzwłocznie informuje każdego dostawcę, który złożył wniosek

o dopuszczenie do udziału lub o wpisanie do wykazu dostawców, o swojej decyzji w sprawie

wniosku.

9.

W przypadku gdy podmiot odrzuca wniosek dostawcy o zakwalifikowanie do udziału lub

o wpisanie do wykazu dostawców, przestaje uznawać dostawcę za kwalifikującego się

lub usuwa go z wykazu dostawców, podmiot ten bezzwłocznie informuje dostawcę o tym

fakcie i na odpowiedni jego wniosek przekazuje dostawcy pisemne uzasadnienie swojej

decyzji.

10.

Strony wskazują w sekcji F (Uwagi ogólne) dodatku 1 (Zakres) do załącznika XVI, które

podmioty mogą korzystać z wykazu dostawców.

1.

Podmiot zamawiający nie opracowuje, nie przyjmuje ani nie stosuje jakichkolwiek specyfikacji

technicznych ani nie ustanawia procedur oceny zgodności, jeżeli mają one na celu stworzenie

niepotrzebnych utrudnień w handlu międzynarodowym lub jeżeli mają one taki skutek.

2.

Ustanawiając specyfikacje techniczne dla zamawianych towarów lub usług, w stosownych

przypadkach podmiot zamawiający;

a)

określa specyfikacje techniczne dotyczące sposobu wykonania oraz wymogów funkcjonalnych,

a nie projektu ani opisowych cech charakterystycznych; oraz

b)

przygotowuje specyfikacje techniczne na podstawie norm międzynarodowych, jeżeli takie

istnieją; w innym wypadku wykorzystuje do tego celu krajowe przepisy techniczne, uznane

normy krajowe lub przepisy budowlane.

3.

W przypadku gdy w specyfikacji technicznej określony jest projekt lub charakterystyka

opisowa, podmiot zamawiający wskazuje w stosownych przypadkach, że uwzględni oferty

dotyczące równoważnych towarów lub usług, które wyraźnie spełniają wymogi udzielania

zamówień poprzez uwzględnienie w dokumentacji przetargowej takich słów jak „lub równoważny”.

4.

Podmiot zamawiający nie narzuca specyfikacji technicznych, które wymagają lub odwołują

się do konkretnego znaku towarowego lub fabrycznego, patentu, praw autorskich, wzoru

lub typu, pochodzenia, producenta lub dostawcy chyba że nie istnieje inna metoda wystarczająco

dokładnego lub zrozumiałego opisu wymogów zamówienia i pod warunkiem, że w dokumentacji

przetargowej podmiot zamawiający zawarł słowa takie jak „lub równoważny”.

5.

Podmiot zamawiający nie zwraca się - w sposób naruszający zasady konkurencji - o porady,

które mogłyby zostać wykorzystane podczas przygotowania lub przyjmowania specyfikacji

technicznych dla danego zamówienia, od osób mogących mieć interes handlowy związany

z tym zamówieniem, ani takich porad nie przyjmuje.

6.

Dla większej pewności należy podkreślić, że celem niniejszego artykułu nie jest uniemożliwienie

podmiotowi zamawiającemu opracowania, przyjęcia lub stosowania specyfikacji technicznych

służących promowaniu ochrony zasobów naturalnych lub środowiska.

1.

Podmiot zamawiający zapewnia dostawcom dokumentację przetargową zawierającą wszelkie

informacje potrzebne im do przygotowania i złożenia oferty. O ile w ogłoszeniu o zamiarze

udzielania zamówień nie określono inaczej, dokumentacja ta zawiera pełny opis wymogów

określonych w dodatku 8 (Dokumentacja przetargowa) do załącznika XVI.

2.

W odpowiedzi na wniosek podmiot zamawiający bezzwłocznie przekazuje dokumentację przetargową

wszystkim dostawcom biorącym udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz odpowiada

na wszelkie uzasadnione wnioski dostawców uczestniczących w postępowaniu o udzielenie

zamówienia dotyczące istotnych informacji, pod warunkiem że informacje te nie dają

dostawcy przewagi nad konkurentami uczestniczącymi w danym postępowaniu o udzielenie

zamówienia oraz z zastrzeżeniem, że wniosek został złożony w odpowiednim terminie.

3.

W przypadku gdy podczas postępowania o udzielenie zamówienia podmiot zamawiający zmienia

kryteria lub wymogi ustalone w ogłoszeniu o zamiarze udzielania zamówień lub dokumentacji

przetargowej przekazanej uczestniczącym dostawcom, podmiot ten przedkłada wszelkie

takie zmiany na piśmie

a)

wszystkim dostawcom biorącym udział w postępowaniu w momencie zmiany tych informacji,

jeżeli są oni znani, a w pozostałych przypadkach w ten sam sposób, w jaki przekazane

zostały pierwotne informacje; oraz

b)

w odpowiednim czasie, tak aby umożliwić wspomnianym dostawcom zmianę i ponowne złożenie

poprawionych ofert, stosownie do sytuacji.

Podmiot zamawiający, zgodnie z własnymi potrzebami, zapewnia dostawcom wystarczająco

dużo czasu na przygotowanie i złożenie wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu

o udzielenie zamówienia oraz składania ofert, z uwzględnieniem takich czynników jak

charakter i stopień złożoności zamówienia, zakres przewidywanego podzlecania oraz

czas potrzebny na przekazanie ofert z zagranicy i z kraju, jeśli nie używa się środków

komunikacji elektronicznej. Wspomniane wyżej terminy, łącznie z ich ewentualnym przedłużeniem,

są jednakowe dla wszystkich zainteresowanych lub biorących udział w postępowaniu dostawców.

Odpowiednie terminy zostały określone w dodatku 6 (Terminy)do załącznika XVI.

1.

Każda Strona może umocować swoje podmioty zamawiające do prowadzenia postępowań o

udzielenie zamówienia poprzez procedury negocjacyjne, w następujących przypadkach

a)

w ramach postępowań o udzielenie zamówienia, w przypadku których wskazały one taki

zamiar w ogłoszeniu o zamiarze udzielania zamówień lub

b)

jeżeli z oceny wynika, że żadna z ofert nie jest wyraźnie najkorzystniejsza w odniesieniu

do szczegółowych kryteriów oceny określonych w ogłoszeniach lub w dokumentacji przetargowej.

2.

Podmiot zamawiający

a)

zapewnia, aby każdy przypadek wykluczenia dostawcy uczestniczącego w negocjacjach

był zgodny z kryteriami oceny określonymi w ogłoszeniach lub w dokumentacji przetargowej;

oraz

b)

w stosownych przypadkach po zakończeniu negocjacji wyznacza wspólny termin dla pozostałych

dostawców na złożenie nowych lub poprawionych ofert.

1.

Pod warunkiem że postępowanie o udzielenie zamówienia nie jest wykorzystywane do celów

unikania konkurencji, podmiot zamawiający może udzielać zamówień w drodze przetargu

bezpośredniego lub innych równoważnych postępowań o udzielenie zamówienia w następujących

okolicznościach

a)

jeżeli

(i)

nie złożono żadnej oferty lub żaden dostawca nie zgłosił wniosku o dopuszczenie do

udziału;

(ii)

nie złożono ofert zgodnych z istotnymi wymogami dokumentacji przetargowej;

(iii)

żaden z dostawców nie spełniał warunków udziału lub

(iv)

stwierdzono zmowę w przygotowaniu złożonych ofert;

pod warunkiem że wymogi dokumentacji przetargowej nie zostały zmienione w istotnym

stopniu;

b)

jeżeli ze względu na dzieła sztuki lub z przyczyn związanych z ochroną wyłącznych

praw własności intelektualnej, takich jak patenty czy też prawa autorskie, lub ze

względu na informacje zastrzeżone lub w sytuacji, gdy z przyczyn technicznych nie

istnieje konkurencja, towary lub usługi mogą być dostarczane jedynie przez określonego

dostawcę i nie istnieje żadna możliwa do zaakceptowania alternatywa lub substytut;

c)

w przypadku dodatkowych dostaw zapewnionych przez pierwotnego dostawcę towarów lub

usług, które nie zostały uwzględnione w pierwotnym zamówieniu, jeżeli zmiana dostawcy

dodatkowych towarów lub usług

(i)

jest niemożliwa z powodów ekonomicznych lub technicznych, takich jak wymogi dotyczące

wymienności lub interoperacyjności w połączeniu z istniejącym sprzętem, oprogramowaniem,

usługami lub instalacjami zamówionymi w ramach pierwotnego zamówienia; oraz

(ii)

spowodowałaby istotną niedogodność lub znaczne zwiększenie kosztów dla podmiotu zamawiającego;

d)

w przypadku towarów nabywanych na giełdach towarowych;

e)

jeżeli podmiot zamawiający zamawia prototyp lub pierwszy towar lub usługę opracowane

na jego zlecenie w trakcie i do celów danego zamówienia na realizację badań, eksperymentów,

studiów lub oryginalnego opracowania. Po realizacji takich zamówień, kolejne zamówienia

na towary lub usługi podlegają postanowieniom niniejszego tytułu;

f)

jeżeli dodatkowe usługi budowlane, które nie były objęte pierwotnym zamówieniem, ale

które mieściły się w ramach celów początkowej dokumentacji przetargowej, z uwagi na

nieprzewidywalne okoliczności, stały się niezbędne do zakończenia usług budowlanych

określonych w tej dokumentacji. Całkowita wartość zamówień udzielonych w celu realizacji

dodatkowych usług budowlanych nie może jednak przekroczyć pięćdziesięciu procent wartości

pierwotnego zamówienia.

g)

w zakresie w jakim jest to bezwzględnie konieczne, ze względu na nadzwyczaj pilny

charakter sprawy, w wyniku zaistnienia nieprzewidzianych przez podmiot zamawiający

okoliczności, towary lub usługi nie mogły być uzyskane w terminie w drodze przetargu

nieograniczonego, a zastosowanie takiego przetargu wyrządziłoby istotną szkodę podmiotowi

zamawiającemu, programowym obowiązkom podmiotu lub Stronie;

h)

jeżeli zamówienie jest udzielane zwycięzcy konkursu na najlepszy projekt, pod warunkiem

że konkurs został zorganizowany zgodnie z zasadami niniejszego tytułu, a uczestnicy

byli oceniani przez niezależne jury, przy założeniu że zwycięzcy zostanie udzielone

zamówienie na projekt lub

i)

w przypadkach określonych przez każdą Stronę w sekcji F (Uwagi ogólne) dodatku 1 (Zakres)

do załącznika XVI.

2.

Podmiot zamawiający prowadzi dokumentacje lub sporządza pisemny raport z odpowiednim

uzasadnieniem dla każdego zamówienia udzielonego zgodnie z ust. 1.

Jeżeli podmiot zamawiający zamierza przeprowadzić postępowanie o udzielenie zamówienia

objęte niniejszą Umową za pomocą aukcji elektronicznej, przed rozpoczęciem aukcji

podmiot ten udostępnia każdemu uczestnikowi

a)

metodę automatycznej oceny wraz ze wzorem matematycznym, który został opracowany na

podstawie kryteriów oceny określonych w dokumentacji przetargowej i który zostanie

wykorzystany do utworzenia automatycznego rankingu ofert lub zmiany kolejności ofert

w rankingu podczas aukcji;

b)

wyniki wstępnej oceny poszczególnych elementów oferty, jeżeli zamówienie ma zostać

udzielone na podstawie najkorzystniejszej oferty; oraz

c)

inne istotne informacje dotyczące sposobu przeprowadzenia aukcji.

1.

Podmiot zamawiający przyjmuje, otwiera i rozpatruje wszystkie oferty zgodnie z procedurami

gwarantującymi uczciwy i bezstronny przebieg postępowania o udzielenie zamówienia

oraz poufność ofert.

2.

Do celów udzielenia zamówienia rozpatrywane są jedynie oferty złożone na piśmie, które

w momencie otwarcia ofert spełniają istotne wymogi zawarte w dokumentacji przetargowej

oraz, w stosownych przypadkach, w ogłoszeniach, i które zostały złożone przez dostawcę

spełniającego warunki udziału.

3.

Z wyjątkiem sytuacji, gdy podmiot zamawiający stwierdza, że udzielenie zamówienia

nie leży w interesie publicznym, udziela on zamówienia dostawcy, który zgodnie z jego

ustaleniami ma możliwość spełnienia warunków zamówienia i który - wyłącznie na podstawie

oceny kryteriów określonych w ogłoszeniach i dokumentacji przetargowej - przedstawił

najkorzystniejszą ofertę lub - gdy cena stanowi jedyne kryterium - zaoferował najniższą

cenę.

4.

W przypadku gdy podmiot zamawiający otrzymuje ofertę zawierającą cenę, która jest

niewspółmiernie niska w porównaniu z cenami w innych złożonych ofertach, może skonsultować

się z dostawcą, aby sprawdzić, czy spełnia on warunki udziału i jest zdolny do wypełnienia

warunków zamówienia.

1.

Podmiot zamawiający bezzwłocznie informuje dostawców biorących udział w postępowaniu

o swojej decyzji dotyczącej udzielenia zamówienia, a na odpowiedni wniosek przekazuje

taką informację na piśmie. Z zastrzeżeniem art. 224 ust. 2 i 3 podmiot zamawiający

na odpowiedni wniosek przedstawia dostawcom, którym nie udzielono zamówienia, wyjaśnienie

powodów, dla których ich oferty nie zostały wybrane, oraz czynniki przemawiające na

korzyść oferty wybranego dostawcy,

2.

Po udzieleniu każdego zamówienia objętego niniejszym tytułem podmiot zamawiający publikuje,

jak najwcześniej oraz zgodnie z terminami określonymi w prawodawstwie każdej ze Stron,

ogłoszenie we właściwych drukowanych lub elektronicznych środkach przekazu wymienionych

w dodatku 3 (Wykorzystanie środków masowego przekazu do publikowania ogłoszeń) do

załącznika XVI. W przypadku wykorzystania wyłącznie drogi elektronicznej informacje

pozostają dostępne przez odpowiednio długi okres. Takie ogłoszenie zawiera przynajmniej

informacje określone w dodatku 7 (Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia) do załącznika

XVI.

1.

Na wniosek drugiej Strony, każda Strona bezzwłocznie przedstawia wszelkie odpowiednie

informacje o rozstrzygnięciu postępowania o udzielenie zamówienia objęte niniejszą

Umową w celu ustalenia, czy było ono przeprowadzone zgodnie z zasadami niniejszego

tytułu. W przypadkach gdy ujawnienie tego rodzaju informacji mogłoby naruszyć konkurencję

w ramach kolejnych przetargów, Strona otrzymująca informacje nie ujawnia ich jakimkolwiek

dostawcom bez zasięgnięcia opinii i uzyskania zgody Strony, która przekazała informacje.

2.

Niezależnie od innych postanowień niniejszego tytułu Strony, łącznie z ich podmiotami

zamawiającymi, nie udzielają dostawcom informacji, które mogłyby naruszyć uczciwą

konkurencję między nimi.

3.

Postanowienia niniejszego tytułu nie mogą być interpretowane w sposób, który wymagałby

od Strony, łącznie z jej podmiotami zamawiającymi, władzami i organami odwoławczymi,

ujawnienia informacji poufnych, jeżeli ich ujawnienie utrudniłoby egzekwowanie prawa,

mogłoby naruszyć uczciwą konkurencję między dostawcami, naruszyłoby uzasadnione interesy

handlowe osób zainteresowanych, w tym przysługujące im prawa własności intelektualnej,

bądź byłyby sprzeczne z interesem publicznym w innych aspektach.

1.

Każda Strona ustanawia lub utrzymuje sprawną, skuteczną, przejrzystą i niedyskryminacyjną

procedurę odwoławczą na drodze administracyjnej lub sądowej, w ramach której dostawca,

który jest lub był zainteresowany danym zamówieniem, może wnieść odwołanie w związku

z obowiązkami Strony i jej podmiotów na mocy niniejszego tytułu powstałymi w kontekście

udzielania zamówień objętego niniejszą Umową. Zasady proceduralne dotyczące wszystkich

odwołań są sporządzane na piśmie i powszechnie udostępniane.

2.

Każda Strona może określić w swoim prawodawstwie krajowym, że w przypadku skargi dostawcy

powstałej w kontekście udzielania zamówień objętego niniejszą Umową, Strona ta zachęca

swój podmiot zamawiający oraz dostawcę do rozstrzygnięcia przedmiotu skargi w drodze

konsultacji. Podmiot zamawiający w sposób bezstronny i bez zbędnej zwłoki rozpatruje

wszelkie tego rodzaju skargi, tak aby nie utrudnić dostawcy udziału w bieżącym lub

przyszłym udzielaniu zamówień oraz nie naruszyć jego prawa do ubiegania się o środki

naprawcze w ramach procedury odwoławczej na drodze administracyjnej lub sądowej,

3.

Każdemu dostawcy zapewnia się wystarczająco dużo czasu na przygotowanie i złożenie

odwołania, w każdym wypadku nie mniej niż dziesięć dni od momentu, kiedy zapoznał

się lub powinien się zapoznać z podstawą odwołania.

4.

Każda ze Stron powołuje lub wyznacza przynajmniej jeden bezstronny organ administracyjny

lub sądowy, niezależny od jego podmiotów zamawiających, który przyjmuje i rozpatruje

odwołania złożone przez dostawców w kontekście udzielania zamówień objętego niniejszą

Umową.

5.

W przypadku gdy odwołanie zostaje wstępnie rozpatrzone przez podmiot inny niż organ,

o którym mowa w ust. 4, dana Strona zapewnia, aby dostawca mógł złożyć odwołanie od

pierwotnej decyzji do bezstronnego organu administracyjnego lub sądowego, niezależnego

od podmiotu zamawiającego, którego zamówienie stanowi przedmiot odwołania. Organ odwoławczy

inny niż sąd poddawany jest kontroli sądowej lub stosuje gwarancje proceduralne dzięki

którym

a)

podmiot zamawiający udziela pisemnej odpowiedzi na odwołanie i przekazuje wszystkie

istotne dokumenty organowi odwoławczemu;

b)

uczestnicy postępowania (zwani dalej „uczestnikami”) mają prawo do wysłuchania, zanim

organ odwoławczy podejmie decyzję w sprawie odwołania;

c)

uczestnicy mają prawo do reprezentacji i pomocy prawnej;

d)

uczestnicy mają prawo do brania udziału w całym postępowaniu; oraz

e)

decyzje lub zalecenia dotyczące odwołań składanych przez dostawców są wydawane w rozsądnie

krótkim czasie, na piśmie, wraz z wyjaśnieniem podstawy każdej decyzji lub zalecenia.

6.

Każda Strona przyjmuje lub utrzymuje procedury dotyczące

a)

szybkich środków tymczasowych służących zapewnieniu dostawcy możliwości udziału w

postępowaniu o udzielenie zamówienia. Tego rodzaju środki tymczasowe mogą skutkować

zawieszeniem postępowania o udzielenie zamówienia. Jednakże procedury mogą stanowić,

że przy podejmowaniu decyzji o tym, czy środki te powinny zostać zastosowane, można

wziąć pod uwagę nadrzędne negatywne skutki dla zainteresowanych stron, w tym dla interesu

publicznego. Uzasadnienie braku działań musi być przedstawione na piśmie; oraz

b)

działań naprawczych lub rekompensaty za stratę lub poniesione szkody, zgodnie z prawodawstwem

każdej ze Stron, w przypadku gdy organ odwoławczy ustalił, że doszło do naruszenia

lub nieprzestrzegania postanowień określonego w ust. 1.

1.

Strona UE rozstrzyga kwestie związane ze zmianami i sprostowaniami zakresu poprzez

dwustronne negocjacje z każdą zainteresowaną republiką Strony AS. Podobnie, każda

zainteresowana republika Strony AS rozstrzyga kwestie związane ze zmianami i sprostowaniami

do zakresu poprzez dwustronne negocjacje ze Stroną UE.

W przypadku gdy dana Strona zamierza zmienić zakres udzielania zamówień na podstawie

niniejszego tytułu, Strona ta

a)

powiadamia pisemnie drugą Stronę lub zainteresowane Strony; oraz

b)

przedstawia w powiadomieniu propozycję odpowiednich wyrównań dla drugiej Strony w

celu utrzymania zakresu, porównywalnego do tego, który istniał przed wprowadzeniem

zmian.

2.

Niezależnie od postanowień ust. 1 lit. b) Strona nie musi zapewnić wyrównań jeżeli

a)

chodzi o niewielką zmianę lub sprostowanie natury czysto formalnej lub

b)

proponowana zmiana dotyczy podmiotu, którego dana Strona już faktycznie nie kontroluje

i nie wywiera na niego wpływu.

Strony mogą dokonywać niewielkich zmian lub sprostowań natury czysto formalnej do

swojego zakresu na podstawie niniejszego tytułu, zgodnie z postanowieniami części

IV tytuł XIII (Zadania szczególne organów ustanowionych na podstawie niniejszej Umowy

dotyczące spraw handlowych) niniejszej Umowy.

3.

jeżeli Strona UE lub zainteresowana republika Strony AŚ nie zgadza się, że

a)

wyrównanie proponowane zgodnie z ust. 1 lit. b) jest wystarczające, by utrzymać porównywalny

poziom wspólnie uzgodnionego zakresu stosowania.

b)

proponowana zmiana stanowi niewielką poprawkę lub sprostowanie określone w ust. 2

lit. a) lub

c)

proponowana zmiana dotyczy podmiotu, którego dana Strona już faktycznie nie kontroluje

i na który nie wywiera wpływu, jak określono w ust. 2 lit. b),

musi zgłosić sprzeciw na piśmie w terminie trzydziestu dni od otrzymania powiadomienia,

o którym mowa w ust. 1 lub uznaje się, że wyraziła zgodę na wyrównanie lub proponowaną

zmianę, w tym do celów części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy.

4.

W przypadku gdy Strony zgadzają się na proponowaną zmianę, sprostowanie lub niewielką

poprawkę, włącznie z sytuacją, gdy nie zgłoszono sprzeciwu w terminie trzydziestu

dni zgodnie z ust. 3, zmiany są dokonywane zgodnie z postanowieniami ust. 6.

5.

Strona UE i każda republika Strony AS mogą w każdym momencie rozpocząć negocjacje

dwustronne dotyczące rozszerzenia dostępu do rynku, wzajemnie przyznanego na mocy

niniejszego tytułu, zgodnie z odpowiednimi uzgodnieniami instytucjonalnymi i proceduralnymi

przewidzianymi w niniejszej Umowie.

6.

Rada Stowarzyszenia zmienia odpowiednie części sekcji A, B lub C w dodatku 1 (Zakres)

do załącznika XVI w celu odzwierciedlenia wszelkich zmian uzgodnionych przez Strony,

technicznych sprostowań lub niewielkich poprawek.

Strony uzgadniają, że sprzyjanie wzajemnej współpracy i inicjatywom pomocy technicznej

w kwestiach odnoszących się do zamówień publicznych leży w ich wspólnym interesie.

Mając to na uwadze, Strony określiły szereg działań w zakresie współpracy, które są

wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 58 niniejszej

Umowy.

Celami niniejszego rozdziału są

a)

zapewnienie odpowiedniej i skutecznej ochrony praw własności intelektualnej na terytoriach

Stron z uwzględnieniem sytuacji gospodarczej i potrzeb społecznych lub kulturowych

każdej ze Stron;

b)

promowanie i sprzyjanie transferowi technologii między regionami w celu umożliwienia

tworzenia solidnej i trwałej bazy technologicznej w republikach Strony AS; oraz

c)

wspieranie współpracy technicznej i finansowej w obszarze praw własności intelektualnej

między oboma regionami.

1.

Strony zapewniają wystarczające i skuteczne wykonanie umów międzynarodowych dotyczących

własności intelektualnej, których są stronami, włącznie z Porozumieniem w sprawie

handlowych aspektów praw własności intelektualnej (zwanym dalej „porozumieniem TRIPS”).

Postanowienia niniejszego tytułu uzupełniają i szczegółowo określają prawa i obowiązki

Stron zgodnie z porozumieniem TRIPS i innymi umowami międzynarodowymi w dziedzinie

własności intelektualnej.

2.

Własność intelektualna i zdrowie publiczne

a)

Strony uznają znaczenie Deklaracji dauhańskiej w sprawie porozumienia TRIPS i zdrowia

publicznego, przyjętej przez konferencję ministerialną WTO w dniu 14 listopada 2001 r.

Interpretując i wykonując prawa i obowiązki wynikające z niniejszego tytułu, Strony

zapewniają zgodność z tą deklaracją;

b)

Strony wnoszą wkład w wykonanie i przestrzeganie decyzji Rady Generalnej WTO z dnia

30 sierpnia 2003 r. w sprawie wykonania pkt. 6 deklaracji dauhańskiej w sprawie porozumienia

TRIPS i zdrowia publicznego, jak również protokołu zmieniającego porozumienie TRIPS,

sporządzonego w Genewie w dniu 6 grudnia 2005 r.

3.

a)

Do celów niniejszej Umowy prawa własności intelektualnej obejmują prawo autorskie,

łącznie z prawem autorskim do programów komputerowych i baz danych oraz prawami pokrewnymi;

prawa dotyczące patentów; znaki towarowe; nazwy handlowe; wzory przemysłowe; schematy-wzory

(topografie) układów scalonych, oznaczenia geograficzne, wraz z nazwami pochodzenia;

odmiany roślin oraz ochronę informacji niejawnych;

b)

Do celów niniejszej Umowy, w odniesieniu do nieuczciwej konkurencji, ochrona zostanie

przyznana zgodnie z art. 10bis Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej

(akt sztokholmski, 1967 r.) (zwaną dalej „konwencją paryską”).

4.

Strony potwierdzają suwerenne prawa Stron dotyczące ich zasobów naturalnych i dostępu

do ich zasobów genetycznych zgodnie z postanowieniami Konwencji o różnorodności biologicznej

(1992 r.). Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie stanowi przeszkody dla Stron

we wprowadzaniu lub utrzymywaniu środków służących promowaniu ochrony różnorodności

biologicznej, zrównoważonego wykorzystania jej części składowych oraz sprawiedliwego

i godziwego podziału korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych, zgodnie

z postanowieniami wymienionej konwencji.

5.

Strony uznają znaczenie poszanowania, ochrony i utrzymania wiedzy, innowacji oraz

praktyk stosowanych przez tubylcze i lokalne społeczności, które wiążą się z tradycyjnymi

praktykami dotyczącymi ochrony i zrównoważonego wykorzystania różnorodności biologicznej.

Zgodnie z art. 3 i 4 porozumienia TRIPS i z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych

w tych postanowieniach, każda Strona przyznaje obywatelom drugiej Strony

a)

traktowanie nie mniej korzystne od traktowania przyznanego swoim obywatelom w odniesieniu

do ochrony własności intelektualnej; oraz

b)

wszelkie korzyści, udogodnienia, przywileje lub zwolnienia przyznane obywatelom jakiegokolwiek

innego państwa w zakresie ochrony własności intelektualnej.

1.

Strony zgadzają się na wymianę poglądów i informacji na temat swoich praktyk i polityk

dotyczących transferu technologii, zarówno na swoich odpowiednich terytoriach, jak

i z państwami trzecimi w celu opracowania środków ułatwiających przepływ informacji,

partnerstwa biznesowe oraz udzielanie zezwoleń i podwykonawstwo. Szczególną uwagę

zwraca się na warunki niezbędne dla stworzenia odpowiedniego otoczenia, umożliwiającego

transfer technologii między Stronami, łącznie z takimi kwestiami jak m.in. rozwój

kapitału ludzkiego i ramy prawne.

2.

Strony uznają znaczenie edukacji i szkolenia zawodowego dla transferu technologii,

który może być realizowany poprzez programy wymiany uniwersyteckiej, zawodowej lub

biznesowej ukierunkowane na przekazywanie wiedzy między Stronami (

3.

W stosownych przypadkach Strony podejmują działania mające na celu zapobieżenie praktykom

lub warunkom udzielania licencji dotyczących praw własności intelektualnej lub ich

kontrolę, jeżeli mogą one mieć negatywny wpływ na międzynarodowy transfer technologii

oraz stanowić nadużycie praw własności intelektualnej przez posiadaczy praw lub nadużycie

oczywistego nierównego dostępu do informacji w negocjowaniu licencji.

4.

Strony uznają znaczenie tworzenia mechanizmów umacniających i wspierających inwestycje

w republikach Strony AS, zwłaszcza w sektorach innowacyjnych i zaawansowanych technologii.

Strona UE dokłada wszelkich starań, by oferować instytucjom i przedsiębiorstwom na

swoim terytorium zachęty w celu promowania transferu technologii do instytucji i przedsiębiorstw

republik Strony AS oraz sprzyjania takiemu transferowi, w taki sposób żeby umożliwić

tym republikom stworzenie trwałej bazy technologicznej.

5.

Działania mające na celu osiągnięcie celów ustanowionych w niniejszym artykule są

wymienione w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 55 niniejszej

Umowy.

Strony mają swobodę ustanowienia własnego systemu dotyczącego wyczerpania praw własności

intelektualnej, z zastrzeżeniem postanowień porozumienia TRIPS.

Strony przestrzegają postanowień

a)

Międzynarodowej konwencji o ochronie wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji

nadawczych (Rzym, 1961 r.) (zwanej dalej „konwencją rzymską”);

b)

Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych (z 1886 r., ostatnio

zmienionej w 1979 r.) (zwanej dalej „konwencją berneńską”);

c)

Traktatu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej o prawie autorskim (Genewa,

1996 r.) (zwanego dalej „WCT”) oraz

d)

Traktatu o wykonaniach i fonogramach Światowej Organizacji Własności Intelektualnej

(Genewa, 1996 r.) (zwanego dalej „WPPT”);

Strony uzgadniają, że do celów ustalenia czasu ochrony praw autorskich, zasady ustalone

w art. 7 i 7bis konwencji berneńskiej mają zastosowanie w zakresie ochrony utworów literackich i artystycznych,

z zastrzeżeniem, że minimalny czas ochrony określony w art. 7 ust. 1, 2, 3, i 4 konwencji

berneńskiej wynosi siedemdziesiąt lat.

Strony uzgadniają, że do celów ustalenia czasu ochrony praw wykonawców, producentów

fonogramów i instytucji nadawczych, zastosowanie mają postanowienia określone w art.

14 konwencji rzymskiej, z zastrzeżeniem, że minimalny czas ochrony określony w art.

14 konwencji rzymskiej wynosi pięćdziesiąt lat.

Strony uznają znaczenie funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania oraz ustanowienia

porozumień między nimi w celu wzajemnego zapewnienia łatwiejszego dostępu do treści

oraz dostarczania jej na terytoriach Stron, a także osiągnięcia wysokiego poziomu

rozwoju w zakresie wykonywania ich zadań.

(

1.

Do celów niniejszego postanowienia przekaz publiczny artystycznego wykonania lub fonogramu

oznacza publiczne przekazywanie dźwięków artystycznego wykonania lub dźwięków lub

reprezentacji dźwięków utrwalonych na fonogramie w jakikolwiek sposób inny niż nadawanie.

Do celów niniejszego artykułu „przekaz publiczny” obejmuje publiczne odtwarzanie dźwięków

lub reprezentacji dźwięków utrwalonych na fonogramie.

2.

Zgodnie z prawodawstwem krajowym Strony nadają wykonawcom wyłączne prawo do umożliwiania

lub zakazywania nadawania oraz przekazu publicznego ich wykonań, chyba, że wykonania

te stanowią same w sobie nadawane wykonanie lub oparte są na utrwaleniu.

3.

Wykonawcom i producentom fonogramów przysługuje prawo do jednorazowego godziwego wynagrodzenia

za bezpośrednie lub pośrednie korzystanie z fonogramów opublikowanych w celach zarobkowych

poprzez nadawanie lub jakikolwiek przekaz publiczny. W przypadku braku porozumienia

w tej sprawie między wykonawcami i producentami fonogramów Strony mogą określić warunki

podziału wynagrodzenia między obie kategorie posiadaczy praw.

4.

Strony zapewniają organizacjom nadawczym wyłączne prawo do umożliwiania lub zakazywania

retransmisji drogą radiową oraz przekazu publicznego ich transmisji telewizyjnych,

jeśli ten przekaz następuje w miejscach dostępnych publicznie za opłatą wstępu.

5.

Strony mogą przewidzieć w swoim prawodawstwie krajowym ograniczenia lub wyjątki od

praw określonych w ust. 2, 3 i 4 tylko w pewnych szczególnych przypadkach, o ile nie

stoi to w sprzeczności z możliwością normalnego korzystania z przedmiotu niniejszego

artykułu i nie przynosi nieuzasadnionego uszczerbku zgodnym z prawem interesom posiadaczy

praw.

Unia Europejska i republiki Strony AS dokładają wszelkich możliwych starań, by

a)

ratyfikować Protokół dotyczący Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji

znaków (Madryt, 1989 r.) lub przystąpić do niego oraz

b)

spełnić wymogi Traktatu o prawie dotyczącym znaku towarowego (Genewa, 1994 r.).

Strona UE i republiki Strony AS zapewniają system rejestracji znaków towarowych, w

którym każda decyzja ostateczna, podjęta przez odpowiednią instytucję administracyjną

działającą w obszarze znaków towarowych, jest uzasadniona i ma formę pisemną. Powody

odmowy rejestracji znaku towarowego są przekazywane w formie pisemnej zgłaszającemu,

który może zakwestionować taką odmowę i odwołać się od decyzji ostatecznej do sądu.

Strona UE i republiki Strony AS wprowadzają także możliwość wniesienia sprzeciwu wobec

zgłoszeń znaków towarowych. Takie postępowania sprzeciwowe są postępowaniami, w których

wysłuchane zostają obydwie strony.

Artykuł 6bis konwencji paryskiej ma zastosowanie odpowiednio do towarów lub usług, które nie są

identyczne lub podobne do towarów lub usług identyfikowanych przez powszechnie znany

znak towarowy, pod warunkiem, że używanie tego znaku towarowego w stosunku do tych

towarów lub usług wskazywałoby na związek pomiędzy tymi towarami lub usługami i właścicielem

znaku towarowego, a także pod warunkiem, że interesy właściciela znaku towarowego

mogą doznać uszczerbku z powodu takiego użycia znaku. Dla większej pewności Strony

mogą również stosować taką ochronę do nie zarejestrowanych powszechnie znanych znaków

towarowych.

Strony mogą ustanowić ograniczone wyjątki od praw z rejestracji znaku towarowego,

takie jak uczciwe używanie terminów opisowych. Takie wyjątki uwzględniają uzasadnione

interesy właściciela zarejestrowanego znaku towarowego i osób trzecich.

1.

Następujące postanowienia mają zastosowanie do uznania i ochrony oznaczeń geograficznych,

które pochodzą z terytorium Stron.

2.

Do celów niniejszej Umowy, oznaczeniami geograficznymi są oznaczenia, które identyfikują

towar jako pochodzący z terytorium Strony lub regionu lub miejsca na tym terytorium,

jeżeli pewna jakość, reputacja lub inna cecha towaru jest przypisywana zasadniczo

pochodzeniu geograficznemu tego towaru.

1.

Strony potwierdzają prawa i obowiązki ustanowione w części II sekcja 3 porozumienia

TRIPS.

2.

Oznaczenia geograficzne Strony, które mają podlegać ochronie przez drugą Stronę, są

objęte niniejszym artykułem jeżeli są uznane i zgłoszone jako takie w państwie pochodzenia.

1.

Strony dysponują systemami ochrony oznaczeń geograficznych w swoich prawodawstwach

lub wprowadzają je do momentu wejścia w życie niniejszej Umowy zgodnie z częścią V

art. 353 ust. 5.

2.

Prawodawstwo Stron zawiera następujące elementy

a)

rejestr oznaczeń geograficznych chronionych na terytorium każdej ze Stron;

b)

postępowanie administracyjne pozwalające zweryfikować, czy oznaczenia geograficzne

identyfikują towar jako pochodzący z terytorium jednej ze Stron, regionu lub miejsca

na tym terytorium, jeżeli pewna jakość, reputacja lub inna cecha towaru jest przypisywana

zasadniczo pochodzeniu geograficznemu tego towaru;

c)

wymóg, by zarejestrowana nazwa odpowiadała danemu produktowi lub danym produktom,

dla których sporządzono specyfikacje, które mogą być zmieniane wyłącznie w drodze

właściwego postępowania administracyjnego;

d)

przepisy w zakresie kontroli mające zastosowanie do produkcji towaru lub towarów;

e)

prawo dla każdego podmiotu utworzonego na danym obszarze, który złoży wniosek do systemu

kontroli, do używania nazwy chronionej, pod warunkiem, że produkt spełnia wymogi odpowiedniej

specyfikacji;

f)

procedura publikacji wniosku, która umożliwia uwzględnienie uzasadnionych interesów

poprzednich użytkowników danych nazw, bez względu na to, czy nazwy te są chronione

jako forma własności intelektualnej, czy nie.

1.

Do czasu wejścia w życie niniejszej Umowy, zgodnie z częścią V art. 353 ust. 5, Strony

(

a)

zakończą procedury sprzeciwu i badania, przynajmniej w stosunku do tych zgłoszeń o

ochronę oznaczeń geograficznych wymienionych w załączniku XVII (Wykaz nazw, które

mają być stosowane do ochrony jako oznaczenia geograficzne na terytorium każdej ze

Stron), wobec których nie wniesiono sprzeciwu lub w stosunku do których sprzeciw został

odrzucony z powodów formalnych podczas krajowych postępowań rejestracyjnych;

b)

rozpoczną procedury dla udzielenia ochrony oznaczeń geograficznych wymienionych w

załączniku XVII (Wykaz nazw, które mają być zgłoszone do ochrony jako oznaczenia geograficzne

na terytorium każdej ze Stron), a terminy wniesienia sprzeciwów upłynęły w odniesieniu

do tych zgłoszeń o ochronę oznaczeń geograficznych wymienionych w załączniku XVII,

w stosunku do których wniesiono sprzeciw, i sprzeciwy te, w toku krajowych postępowań

rejestracyjnych zostały prima facie uznane za merytoryczne;

c)

chronią oznaczenia geograficzne, na które została udzielona ochrona jako taka, zgodnie

z poziomem ochrony ustanowionym w niniejszej Umowie.

2.

Na swoim pierwszym posiedzeniu Rada Stowarzyszenia przyjmuje decyzję włączającą do

załącznika XVIII (Chronione oznaczenia geograficzne) wszystkie nazwy z załącznika

XVII (Wykaz nazw, które mają być zgłoszone do ochrony jako oznaczenia geograficzne

na terytorium każdej ze Stron), które są chronione jako oznaczenia geograficzne w

wyniku pomyślnego badania przeprowadzonego przez właściwe organy krajowe lub regionalne

Stron.

1.

Oznaczenia geograficzne wymienione w załączniku XVIII (Chronione oznaczenia geograficzne),

a także oznaczenia dodane na podstawie art. 247, są chronione co najmniej przed

a)

stosowaniem jakichkolwiek środków w oznaczaniu lub przedstawianiu towaru, które w

sposób wprowadzający odbiorców w błąd co do pochodzenia geograficznego tego towaru

wskazują lub sugerują, że towar ten pochodzi z obszaru geograficznego innego niż rzeczywiste

miejsce pochodzenia;

b)

stosowaniem chronionego oznaczenia geograficznego dla tych samych produktów, które

nie pochodzą z miejsca wskazanego przez oznaczenie geograficzne, nawet jeśli wskazane

jest prawdziwe pochodzenie produktu lub jeśli chroniona nazwa została przetłumaczona

jako, lub jeśli towarzyszy jej określenie takie jak: „styl”, „typ”, „imitacja”, „jak”

lub tym podobne;

c)

wszelkimi innymi praktykami, które wprowadzają w błąd konsumenta co do prawdziwego

pochodzenia produktu, lub każdym innym stosowaniem stanowiącym akt nieuczciwej konkurencji

w sposób określony w art. 10bis konwencji paryskiej.

2.

Oznaczenie geograficzne, na które została udzielona ochrona na terytorium jednej ze

Stron zgodnie z procedurą na podstawie art. 245, nie może na terytorium tej Strony

zostać uznane za rodzajowe, tak długo jak jest chronione jako oznaczenie geograficzne

na terytorium Strony pochodzenia.

3.

Jeżeli oznaczenie geograficzne zawiera nazwę uznaną za rodzajową na terytorium Strony,

stosowanie takiej nazwy rodzajowej na odpowiednim towarze na terytorium tej Strony

nie jest uznawane za sprzeczne z niniejszym artykułem.

4.

W przypadku oznaczeń geograficznych innych niż dla wina i napojów spirytusowych, żadne

z postanowień niniejszej Umowy nie zobowiązuje Strony do zapobiegania ciągłemu i podobnemu

stosowaniu konkretnego oznaczenia geograficznego drugiej Strony w związku z towarami

lub usługami przez jej obywateli lub osoby mające tam siedziby, które używały takiego

oznaczenia geograficznego w dobrej wierze i w sposób ciągły w odniesieniu do takich

samych lub powiązanych towarów lub usług na terytorium tej Strony przed datą wejścia

w życie niniejszej Umowy.

1.

Strony zgadzają się na możliwość dodawania oznaczeń geograficznych dla win, napojów

spirytusowych, produktów rolnych i środków spożywczych, które mają być odpowiednio

chronione na podstawie zasad i procedur ustanowionych w niniejszym tytule.

Takie oznaczenia geograficzne zostają włączone, w wyniku pomyślnego badania przeprowadzonego

przez właściwe organy krajowe lub regionalne, do załącznika XVIII (Chronione oznaczenia

geograficzne) zgodnie z odpowiednimi zasadami i procedurami dotyczącymi Rady Stowarzyszenia.

2.

Data stosowania ochrony jest datą przekazania drugiej Stronie wniosku o ochronę oznaczenia

geograficznego, pod warunkiem że formalne wymogi takich wniosków zostały spełnione.

1.

Prawodawstwo Stron zapewnia odrzucenie zgłoszenia o rejestrację znaku towarowego,

który odpowiada jakiejkolwiek sytuacji wymienionej w art. 246 dla produktów podobnych

(

2.

Podobnie Strony mogą, zgodnie ze swoim prawodawstwem krajowym lub regionalnym, określić

powody odmowy ochrony oznaczeń geograficznych, włącznie z możliwością nie udzielenia

ochrony oznaczeniu geograficznemu, jeżeli -w świetle renomy lub popularności znaku

towarowego -ochrona mogłaby wprowadzić konsumenta w błąd co do prawdziwej tożsamości

produktu.

3.

Strony utrzymują środki prawne umożliwiające każdej mającej uzasadniony interes osobie

fizycznej lub prawnej złożenie wniosku o uchylenie lub unieważnienie rejestracji znaku

towarowego lub oznaczenia geograficznego wraz z podaniem powodów dotyczących takiego

wniosku.

W przypadku gdy oznaczenie geograficzne jest chronione na podstawie niniejszej Umowy

na terytorium Strony innej niż Strona pochodzenia, używanie takiej chronionej nazwy

nie podlega jakiejkolwiek rejestracji użytkowników na terytorium danej Strony.

Żadna ze Stron nie może odwołać się od ostatecznej decyzji wydanej przez właściwy

organ krajowy lub regionalny w zakresie rejestracji lub ochrony oznaczenia geograficznego,

na podstawie części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy. Wszelkie skargi

dotyczące ochrony oznaczenia geograficznego są przedkładane istniejącym organom sądowym

ustanowionym na mocy prawodawstwa krajowego lub regionalnego każdej ze Stron.

Unia Europejska i republiki Strony AS dokładają wszelkich starań w celu przystąpienia

do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych

(akt genewski, 1999 r.).

1.

Strony zapewniają ochronę niezależnie stworzonych wzorów, które są nowe (

2.

Wzór jest uważany za nowy jeżeli różni się znacząco od znanego wzoru lub kombinacji

znanych cech wzoru.

3.

Ochronę wzoru uzyskuje się przez rejestrację, na mocy której uprawniony nabywa prawa

wyłączne zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu. Każda Strona może postanowić,

że niezarejestrowane wzory udostępnione publicznie są przedmiotem praw wyłącznych

jedynie gdy zakwestionowane użycie jest rezultatem powielenia wzoru chronionego.

1.

Strony mogą ustanowić ograniczone wyjątki od ochrony wzorów, pod warunkiem że takie

wyjątki nie będą bezzasadnie sprzeczne z normalnym wykorzystaniem chronionych wzorów

i nie będą bezzasadnie naruszały prawnie uzasadnionych interesów właściciela chronionego

wzoru, biorąc także pod uwagę prawnie uzasadnione interesy osób trzecich,

2.

Ochrona wzoru nie obejmuje wzorów podyktowanych głównie względami technicznymi lub

funkcjonalnymi,

3.

Wzór nie nadaje praw, jeżeli jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub moralnością.

1.

Właściciel chronionego wzoru ma prawo zabronić osobom trzecim wytwarzania, sprzedawania

lub przywozu, bez jego zgody, artykułów noszących lub zawierających wzór chroniony,

gdy takie działania są podjęte w celach handlowych.

2.

Ponadto Strony zapewniają skuteczną ochronę wzorom przemysłowym, aby zapobiec działaniom,

które w sposób nieuzasadniony naruszają normalne wykorzystywanie wzoru lub są niezgodne

z praktyką sprawiedliwego handlu, w sposób spójny z postanowieniami art. 10bis konwencji

paryskiej.

1.

Czas ochrony dostępnej na terytorium Strony UE i w republikach Strony AS wynosi co

najmniej dziesięć lat. Każda Strona może wskazać, że właściciel tego prawa może przedłużyć

czas ochrony na przynajmniej jeden okres pięcioletni, do maksymalnego czasu ochrony

ustalonego w prawodawstwie każdej ze Stron,

2.

Jeżeli Strona umożliwia ochronę wzorów niezarejestrowanych, taka ochrona wynosi przynajmniej

trzy lata.

1.

Rejestracji wzoru można odmówić lub uznać ją za nieważną wyłącznie z uzasadnionych

i istotnych powodów, które, z zastrzeżeniem prawodawstwa każdej Strony, mogą obejmować

następujące sytuacje

a)

wzór nie odpowiada definicji zawartej w art. 252 ust.1;

b)

na mocy decyzji sądu właścicielowi prawa nie przysługuje prawo do wzoru;

c)

wzór koliduje z wcześniejszym wzorem, który został publicznie udostępniony po dacie

dokonania zgłoszenia lub, jeżeli zastrzeżono pierwszeństwo, po dacie pierwszeństwa

wzoru, i który chroniony jest od daty wcześniejszej niż wyżej wymieniona data poprzez

zarejestrowany wzór lub poprzez dokonanie zgłoszenia takiego wzoru do rejestracji;

d)

odróżniające oznaczenie jest użyte w kolejnych wzorach, a prawo zainteresowanej Strony

dotyczące znaku przyznaje także właścicielowi tego oznaczenia prawo zakazania jego

używania;

e)

wzór stanowi nieuprawnione użycie dzieła chronionego przez prawo autorskie zainteresowanej

Strony;

f)

wzór stanowi niewłaściwe używanie jednego z przedmiotów wymienionych w art. 6ter konwencji paryskiej lub odznak, godeł i herbów innych niż wymienione w art. 6ter i które są przedmiotem szczególnego interesu publicznego Strony;

g)

ujawnienie wzoru przemysłowego jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub moralnością.

2.

Strona może wskazać, jako alternatywę dla stwierdzenia nieważności, że używanie wzoru,

którego dotyczą powody opisane w ust. 1, może być ograniczone.

Wzór chroniony prawem z rejestracji wzoru, zarejestrowany na terytorium Strony zgodnie

z niniejszą sekcją, korzysta również z ochrony przewidzianej przez prawo autorskie

tej Strony od dnia stworzenia wzoru lub jego utrwalenia w dowolnej formie,

1.

Strony przestrzegają postanowień Traktatu budapeszteńskiego o międzynarodowym uznawaniu

depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego (1977 r., zmieniony w 1980 r.).

2.

Unia Europejska dokłada możliwych starań, by spełnić wymogi Traktatu o prawie patentowym

(Genewa, 2000 r.); a republiki Strony AS dokładają możliwych starań, by ratyfikować

wyżej wymieniony traktat lub przystąpić do niego.

1.

Strony zapewniają ochronę dla odmian roślin albo poprzez patenty albo poprzez skuteczny

system ochrony sui generis, lub jakimkolwiek połączeniem obu systemów.

2.

Strony uznają, że nie ma sprzeczności między ochroną odmian roślin, a zdolnością Strony

do ochrony i zachowania jej zasobów genetycznych.

3.

Strony mają prawo wprowadzić wyjątki od praw wyłącznych przyznanych hodowcom roślin,

aby umożliwić rolnikom zabezpieczenie, używanie i wymianę chronionego materiału siewnego

z zapasów albo materiału rozmnożeniowego.

1.

Strony potwierdzają swoje prawa i obowiązki wynikające z porozumienia TRIPS, a w szczególności

z jego części III, oraz wprowadzają środki, procedury oraz środki zaradcze konieczne

dla zapewnienia egzekwowania praw własności intelektualnej.

Wymienione środki, procedury i środki zaradcze są sprawiedliwe, proporcjonalne i słuszne

oraz nie są nadmiernie skomplikowane lub kosztowne, ani też nie pociągają za sobą

nierozsądnych ograniczeń czasowych lub nieuzasadnionych opóźnień (

2.

Te środki i środki zaradcze muszą być skuteczne i odstraszające oraz być stosowane

w sposób umożliwiający uniknięcie tworzenia przeszkód dla legalnego handlu oraz zapewnienie

ochrony przed ich nadużywaniem.

Strony uznają za osoby uprawnione do występowania o zastosowanie środków, wszczęcia

procedur i występowania o zastosowanie środków zaradczych, o których mowa w niniejszej

sekcji oraz w części III porozumienia TRIPS, następujące osoby

a)

posiadaczy praw własności intelektualnej zgodnie z obowiązującym prawem oraz

b)

federacje i stowarzyszenia, a także wyłącznych i innych należycie uprawnionych licencjobiorców,

w zakresie dozwolonym przez obowiązujące prawo i zgodnie z nim. Termin „licencjobiorca”

obejmuje licencjobiorcę przynajmniej jednego wyłącznego prawa własności intelektualnej

zawartego w danej własności intelektualnej.

W przypadku gdy posiadacz prawa przedstawił możliwe do pozyskania dowody uzasadniające

zarzut, że jego prawo własności intelektualnej zostało naruszone na skalę handlową,

oraz wskazał dowody potwierdzające ten zarzut, które znajdują się pod kontrolą strony

przeciwnej, Strony podejmują wszelkie konieczne działania, aby umożliwić właściwym

organom sądowym nakazanie na wniosek, w stosownych przypadkach i jeżeli tak stanowi

obowiązujące prawo, przedstawienia takich dowodów przez stronę przeciwną, pod warunkiem

zapewnienia ochrony informacji poufnych.

Na wniosek podmiotu, który przedstawił możliwy do pozyskania dowód uzasadniający zarzut,

że jego prawo własności intelektualnej zostało lub zostanie naruszone, właściwe organy

sądowe mogą nakazać zastosowanie natychmiastowych i skutecznych środków tymczasowych

w celu zabezpieczenia odpowiednich dowodów dotyczących domniemanego naruszenia, z

zastrzeżeniem ochrony informacji poufnych. Środki te mogą obejmować szczegółowy opis,

z pobraniem próbek lub bez pobrania, lub zajęcie fizyczne towarów naruszających prawo,

a w stosownych przypadkach, materiałów i narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji

tych towarów oraz związanych z nimi dokumentów. W uzasadnionych przypadkach wymienione

środki można wprowadzić bez wysłuchania drugiej strony, w szczególności gdy jakiekolwiek

opóźnienie może spowodować dla posiadacza praw szkodę nie do naprawienia lub gdy istnieje

wyraźne ryzyko, że dowody zostaną zniszczone,

Strony mogą postanowić, że organy sądowe mają prawo, jeżeli nie będzie to nieproporcjonalne

do wagi naruszenia, nakazać sprawcy naruszenia, aby poinformował posiadacza praw o

tożsamości osób trzecich związanych z produkcją i dystrybucją towarów lub usług stanowiących

naruszenie oraz o ich kanałach dystrybucji.

1.

Każda Strona przyznaje swoim organom sądowym prawo do wprowadzania środków tymczasowych

i środków zapobiegawczych oraz do natychmiastowego ich zastosowania, aby zapobiec

ewentualnym naruszeniom praw własności lub zabronić kontynuacji domniemanych naruszeń.

Takie środki mogą zostać nakazane na wniosek posiadacza prawa bez wysłuchania drugiej

strony lub po wysłuchaniu pozwanego, zgodnie z przepisami dotyczącymi postępowania

sądowego każdej Strony.

2.

Każda Strona przyznaje swoim organom sądowym prawo do wymagania od powoda, aby dostarczył

każdy możliwy do pozyskania dowód, by wspomniane organy mogły przekonać się w wystarczającym

stopniu, że prawo powoda zostało naruszone lub że grozi mu takie naruszenie, a także,

aby wniósł odpowiednią kaucję lub dokonał innego równoważnego zabezpieczenia wystarczającego

dla ochrony pozwanego i zapobieżenia nadużyciu; nie może to nadmiernie zniechęcać

do korzystania z takich procedur

1.

Każda Strona postanawia, że

a)

jej organy sądowe mogą nakazać, na żądanie wnioskodawcy i bez uszczerbku dla odszkodowania

należnego posiadaczowi prawa z powodu naruszenia, zniszczenie towarów, będących towarami

pirackimi lub podrobionymi, lub zastosować inne środki w celu ostatecznego wycofania

tych towarów z obrotu handlowego;

b)

jej organy sądowe mogą nakazać w stosownych przypadkach, by materiały i narzędzia

głównie użyte do produkcji lub wytworzenia takich towarów pirackich lub podrobionych,

zostały, bez żadnej rekompensaty, zniszczone lub w wyjątkowych okolicznościach wycofane

z obrotu handlowego, w sposób minimalizujący ryzyko dalszych naruszeń. Przy rozpatrywaniu

wniosków o zastosowanie takich środków naprawczych ograny sądowe Strony mogą uwzględnić

m.in. wagę naruszenia oraz interesy osób trzecich będących właścicielami, posiadaczami

lub mających zabezpieczone lub wynikające z umów interesy.

2.

Każda Strona może postanowić, że darowizna o charakterze charytatywnym dotycząca podrobionych

towarów oznaczonych znakiem towarowym oraz towarów naruszających prawa autorskie i

prawa pokrewne, jeżeli umożliwia ją prawo krajowe, nie zostanie nakazana przez organy

sądowe bez zgody posiadacza prawa, lub że takie towary mogą być przedmiotem darowizny

o charakterze charytatywnym tylko pod pewnymi warunkami, które mogą zostać ustalone

zgodnie z prawodawstwem krajowym. W żadnym przypadku zwykłe usunięcie znaku towarowego

umieszczonego niezgodnie z prawem nie wystarcza, by dopuścić do obrotu handlowego

towary, z wyjątkiem przypadków określonych w prawodawstwie krajowym i innych międzynarodowych

zobowiązaniach.

3.

Przy rozpatrywaniu wniosków o środki naprawcze Strony mogą umożliwić swoim organom

sądowym uwzględnienie m.in. wagi naruszenia oraz interesów osób trzecich będących

właścicielami, posiadaczami lub mających zabezpieczone lub wynikające z umów interesy.

4.

Organy sądowe zarządzają wykonanie tych środków na koszt sprawcy naruszenia, chyba

że wystąpiły wyjątkowe okoliczności.

5.

Zgodnie z prawodawstwem krajowym Strony mogą przewidzieć inne środki naprawcze dotyczące

towarów będących towarami pirackimi lub podrobionymi oraz w odniesieniu do materiałów

i narzędzi głównie wykorzystanych w tworzeniu lub produkcji takich towarów.

Organy sądowe mają prawo nakazać sprawcy naruszenia, aby zapłacił posiadaczowi praw

odszkodowanie, odpowiednie dla wyrównania szkody, jakiej uprawniony doznał z powodu

naruszenia jego praw własności intelektualnej przez sprawcę naruszenia, który wiedział

lub miał wystarczające podstawy, by wiedzieć, że zajmuje się działalnością powodującą

naruszenie. W uzasadnionych przypadkach Strony mogą upoważnić organy sądowe do wydania

nakazu zwrotu zysków lub zapłaty z góry ustalonego odszkodowania, nawet jeśli sprawca

naruszenia nie wiedział lub nie miał wystarczających podstaw, by wiedzieć, że zajmuje

się działalnością powodującą naruszenie.

Strony zapewniają, by, co do zasady, strona przegrywająca pokrywała uzasadnione i

proporcjonalne koszty sądowe oraz inne wydatki poniesione przez stronę wygrywającą,

chyba że słuszny jest inny podział kosztów, zgodnie z prawodawstwem krajowym.

Strony mogą postanowić, by w ramach procedury sądowej wszczętej w związku z naruszeniem

prawa własności intelektualnej organy sądowe mogły, na żądanie wnioskodawcy, a na

koszt sprawcy naruszenia, nakazać właściwe środki w celu upowszechnienia informacji

dotyczącej orzeczenia, łącznie z wywieszeniem i opublikowaniem orzeczenia w całości

lub w części. Strony mogą zapewnić inne dodatkowe środki w zakresie publikacji, które

są właściwe w szczególnych warunkach, łącznie z publicznym obwieszczeniem.

Do celów stosowania środków, procedur i środków zaradczych przewidzianych w niniejszym

tytule, umieszczenie nazwiska posiadacza praw autorskich i praw pokrewnych na utworze

w sposób zwyczajowo przyjęty wystarcza, w przypadku braku dowodu przeciwnego, do uznania

go za posiadacza praw autorskich i pokrewnych i w konsekwencji uprawnia go do wszczynania

postępowania w sprawie naruszenia.

Strony ustanawiają procedury karne i sankcje, które będą stosowane przynajmniej w

przypadkach umyślnego podrabiania znaku towarowego lub piractwa praw autorskich, dokonanego

na skalę handlową. Dostępne środki zaradcze muszą obejmować pozbawienie wolności lub

kary pieniężne wystarczające do odstraszenia od popełnienia naruszenia zgodnie z wymiarem

kar stosowanych za przestępstwa o odpowiadającym im ciężarze. W stosownych przypadkach,

dostępne środki zaradcze muszą obejmować także konfiskatę, przepadek i zniszczenie

towarów stanowiących naruszenie oraz wszelkich materiałów i narzędzi, które były głównie

stosowane dla popełnienia przestępstwa. Strony mogą ustanowić procedury karne i sankcje

mające zastosowane w innych przypadkach naruszania praw własności intelektualnej,

w szczególności jeżeli naruszenia dokonywane są umyślnie i na skalę handlową.

Strony uzgadniają, że utrzymają rodzaje ograniczeń odpowiedzialności usługodawców,

które istnieją obecnie w ich odpowiednich prawodawstwach, w szczególności

a)

w odniesieniu do Strony UE: ograniczenia przewidziane w dyrektywie 2000/31/WE o handlu

elektronicznym;

b)

w odniesieniu do republik Strony AŚ: ograniczenia przyjęte w celu przestrzegania ich

zobowiązań międzynarodowych.

Strona może opóźnić wykonanie postanowień niniejszego artykułu przez okres nie dłuższy

niż trzy lata, począwszy od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

1.

Strony uznają znaczenie koordynacji w kwestiach celnych i z tego względu zobowiązują

się do wspierania egzekwowania prawa celnego w odniesieniu do podrobionych znaków

towarowych i pirackich towarów naruszających prawa autorskie, a konkretnie do wymiany

informacji i koordynacji pomiędzy swoimi administracjami celnymi.

2.

Jeżeli w niniejszym rozdziale nie postanowiono inaczej, Strony wprowadzają procedury

umożliwiające posiadaczowi prawa, który ma uzasadnione powody do podejrzewać, że ma

miejsce przywóz, wywóz, powrotny wywóz, wprowadzenie na obszar celny albo jego opuszczenie,

poddanie procedurze zawieszającej albo umieszczenie w strefie wolnocłowej lub składzie

wolnocłowym towarów naruszających znaki towarowe lub prawo autorskie, złożenie do

właściwych organów administracyjnych lub sądowych pisemnego wniosku o zawieszenie

przez organy celne dopuszczenia takich towarów do swobodnego obrotu lub ich zatrzymanie.

Uznaje się, że nie ma obowiązku stosowania takich procedur do przywozu towarów wprowadzonych

na rynek innego państwa przez posiadacza prawa lub za jego zgodą.

3.

Wszelkie prawa lub obowiązki ustanowione w sekcji 4 porozumienia TRIPS dotyczącej

importera stosuje się także do eksportera lub do posiadacza towarów.

4.

Każda Strona zapewnia, by jej właściwe organy mogły wprowadzić środki graniczne z

urzędu w przypadku przywozu, wywozu lub tranzytu.

1.

Strony ustanawiają niniejszym Podkomitet ds. Własności Intelektualnej, zgodnie z art.

348 i załącznikiem XXI (Podkomitety), w celu kontroli i oceny wdrażania postanowień

art. 231 oraz rozdziału 2 sekcja C (Oznaczenia geograficzne) niniejszego tytułu.

2.

Funkcje Podkomitetu obejmują

a)

przedstawianie zaleceń Komitetowi Stowarzyszenia do zatwierdzenia przez Radę Stowarzyszenia

w sprawie zmian wykazu oznaczeń geograficznych w załączniku XVIII (Chronione oznaczenia

geograficzne);

b)

wymianę informacji na temat oznaczeń geograficznych w celu rozważenia ich ochrony

zgodnie z niniejszą Umową, a także na temat oznaczeń geograficznych, które przestają

być chronione w ich państwach pochodzenia;

c)

promowanie transferu technologii ze Strony UE do republik Strony AS;

d)

określanie obszarów priorytetowych, w których inicjatywy są ukierunkowane na dziedziny

transferu technologii, badań i rozwoju oraz tworzenia kapitału ludzkiego;

e)

utrzymywanie spisu lub rejestru realizowanych programów, działań lub inicjatyw w dziedzinie

własności intelektualnej ze szczególnym naciskiem na transfer technologii;

f)

przedstawianie właściwych zaleceń Komitetowi Stowarzyszenia w zakresie spraw należących

do jego kompetencji oraz

g)

wszelkie inne zadania zlecone przez Komitet Stowarzyszenia.

Strony uzgadniają, że sprzyjanie wzajemnej współpracy i inicjatywom pomocy technicznej

w kwestiach odnoszących się do niniejszego tytułu leży w ich wspólnym interesie. Mając

to na uwadze, Strony określiły szereg działań w zakresie współpracy, które są wymienione

w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) art. 55 niniejszej Umowy.

1.

Panama może opóźnić wykonanie postanowień art. 233 lit. c) i d); art. 234; art. 238

lit. b); art. 240; art. 252 ust. 1 i 2; art. 255 ust. 2; art. 256; art. 258 ust. 1;

art. 259; art. 266 ust 4 i art. 271, przez okres nie dłuższy niż dwa lata, począwszy

od daty wejścia w życie niniejszej Umowy.

2.

Panama przystąpi do Układu o współpracy patentowej (Waszyngton, 1970 r., ostatnio

zmienionego w 2001 r.) w okresie nieprzekraczającym dwóch lat, począwszy od daty wejścia

w życie niniejszej Umowy.

Na użytek niniejszego tytułu

1)

„Prawo konkurencji” oznacza

a)

w przypadku Strony UE, art. 101, 102 i 106 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw

oraz odnoszące się do nich przepisy wykonawcze wraz ze zmianami;

b)

w przypadku Strony AS, przepisy Ameryki Środkowej dotyczące konkurencji (zwane dalej

„Przepisami”) które są przyjmowane zgodnie z art. 25 Protocolo al Tratado General de Integración Económica Centroamericana (Protocolo de

Guatemala) oraz art. 21 Convenio Marco para el Establecimiento de la Unión Aduanera Centroamericana (Gwatemala, 2007 r.);

c)

do czasu przyjęcia tych Przepisów zgodnie z art. 279, „prawo konkurencji” oznacza

krajowe przepisy o konkurencji każdej z republik Strony AS przyjęte lub utrzymane

zgodnie z art. 279; oraz

d)

wszelkie zmiany, jakim mogą podlegać wyżej wymienione akty po wejściu w życie niniejszej

Umowy.

2)

„Organy ds. konkurencji” oznaczają

a)

w przypadku Strony UE - Komisję Europejską;

b)

w przypadku Strony AS - Organ ds. konkurencji Ameryki Środkowej, który zostanie ustanowiony

i wskazany przez Stronę AS w jej przepisach dotyczących konkurencji oraz

c)

do czasu ustanowienia i rozpoczęcia funkcjonowania Organu ds. konkurencji Ameryki

Środkowej zgodnie z art. 279, „organ ds. konkurencji” oznacza krajowe organy ds. konkurencji

każdej z republik Strony AS.

1.

Strony uznają znaczenie wolnej i niezakłóconej konkurencji w swoich stosunkach handlowych.

Strony potwierdzają, że antykonkurencyjne praktyki mogą zakłócać właściwe funkcjonowanie

rynków i osłabiać korzyści płynące z liberalizacji handlu.

2.

Dlatego Strony uzgadniają, że niżej wymienione praktyki są niezgodne z niniejszą Umową

w zakresie, w jakim mogą wpływać na handel między Stronami

a)

wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, decyzje związków przedsiębiorstw

i praktyki uzgodnione między przedsiębiorstwami, które mają na celu, lub których skutkiem

jest zapobieganie, ograniczanie lub zakłócanie konkurencji (

b)

nadużywanie przez przynajmniej jedno przedsiębiorstwo pozycji dominującej lub znaczącej

siły rynkowej lub istotnego udziału w rynku, jak określono w odpowiednich przepisach

o konkurencji Stron oraz

c)

koncentracje przedsiębiorstw, które znacząco ograniczają skuteczną konkurencję, jak

określono w odpowiednich przepisach o konkurencji Stron.

1.

Strony przyjmują lub utrzymują kompleksowe przepisy o konkurencji, które służą skutecznemu

zaradzeniu praktykom antykonkurencyjnym określonym w art. 278 ust. 2 lit. a) do c).

Strony ustanawiają lub utrzymują organy ds. konkurencji wyznaczone i odpowiednio wyposażone

w celu przejrzystego i skutecznego wprowadzenia w życie przepisów o konkurencji.

2.

Jeżeli w momencie wejścia w życie niniejszej Umowy, jakakolwiek Strona nie przyjęła

jeszcze prawa konkurencji określonego w art. 277 ust. 1 lit. a) lub b) albo nie wyznaczyła

organu ds. konkurencji określonego w art. 277 ust. 2 lit. a) lub b), dokonuje tego

w okresie siedmiu lat. Po upływie tego okresu przejściowego terminy „prawo konkurencji”

i „organ ds. konkurencji” określone w niniejszym tytule oznaczają wyłącznie terminy

zdefiniowane w art. 277 ust. 1 lit. a) i art. 277 ust. 1 lit. b) oraz art. 277 ust.

2 lit. a) i art. 277 ust. 2 lit. b).

3.

Jeżeli w momencie wejścia w życie niniejszej Umowy, republika Strony AS nie przyjęła

jeszcze prawa konkurencji określonego w art. 277 ust. 1 lit. c) albo nie wyznaczyła

organu ds. konkurencji określonego w art. 277 ust. 2 lit. c), dokonuje tego w okresie

trzech lat.

4.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie ma wpływu na kompetencje przyznane przez

Strony ich odpowiednim regionalnym i krajowym organom w celu skutecznego i spójnego

stosowania ich odpowiedniego prawa konkurencji.

1.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie uniemożliwia republice Strony AS lub państwu

członkowskiemu Unii Europejskiej wyznaczania lub utrzymywania przedsiębiorstw publicznych,

przedsiębiorstw mających prawa specjalne lub wyłączne lub monopoli zgodnie z ich odpowiednim

prawodawstwem krajowym.

2.

Podmioty wymienione w powyższym ust. 1 podlegają prawu konkurencji w zakresie w jakim

stosowanie prawa konkurencji nie utrudnia realizacji, pod względem prawnym lub faktycznym,

szczególnych zadań, jakie powierzyły im republika Strony AS lub państwo członkowskie

Strony UE.

3.

Strony zapewnia, by od daty wejścia w życie niniejszej Umowy podmioty te nie stosowały

dyskryminacji (

4.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie ma wpływu na prawa i obowiązki Stron wynikające

z części IV tytuł V (Zamówienia publiczne) niniejszej Umowy.

1.

W celu ułatwienia skutecznego stosowania swoich odnośnych praw konkurencji organy

ds. konkurencji mogą wymieniać między sobą informacje niemające charakteru poufnego.

2.

Organ ds. konkurencji Strony może zwrócić się o współpracę do organu ds. konkurencji

drugiej Strony w zakresie egzekwowania prawa. Współpraca ta nie stanowi przeszkody

dla podejmowania niezależnych decyzji przez Strony.

3.

Żadna ze Stron nie jest zobowiązana do przekazywania informacji drugiej Stronie. W

przypadku gdy Strona podejmuje decyzję o przekazaniu informacji, taka Strona może

nie ujawniać informacji, jeżeli przekazanie takich informacji jest zakazane na mocy

przepisów ustawowych i wykonawczych Strony posiadającej informacje lub jeżeli byłoby

to niezgodne z jej interesem. Strona może wymagać, aby informacje przekazane na mocy

niniejszego artykułu były wykorzystywane z zastrzeżeniem warunków w nim określonych.

Strony uzgadniają, że sprzyjanie inicjatywom pomocy technicznej w kwestiach odnoszących

się do polityki konkurencji i egzekwowania prawa leży w ich wspólnym interesie. Tego

rodzaju współpraca została omówiona w części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój

handlu) art. 52 niniejszej Umowy.

Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie postanowień

części IV tytuł X (Rozstrzyganie sporów) niniejszej Umowy w kwestiach wynikających

z niniejszego tytułu.

1.

Strony odwołują się do Agendy 21 w sprawie środowiska i rozwoju z 1992 r., do Planu

realizacji postanowień w sprawie zrównoważonego rozwoju przyjętego w Johannesburgu

w 2002 r. oraz do Deklaracji ministerialnej z 2006 r. przyjętej przez Radę Społeczno-Gospodarczą

ONZ ds. Pełnego Zatrudnienia i Godnej Pracy. Strony potwierdzają swoje zobowiązania

w zakresie promowania rozwoju handlu międzynarodowego z uwzględnieniem celów zrównoważonego

rozwoju i podejmą wszelkie wysiłki, aby zapewnić włączenie tych celów i ich odzwierciedlenie

na wszystkich poziomach swoich stosunków handlowych. W związku z powyższym Strony

uznają znaczenie uwzględnienia najlepszego interesu gospodarczego, społecznego i środowiskowego

zarówno swoich obecnych społeczeństw, jak i przyszłych pokoleń.

2.

Strony potwierdzają swoje zobowiązania w zakresie osiągania zrównoważonego rozwoju,

którego podstawy - rozwój gospodarczy, społeczny oraz ochrona środowiska - są współzależnymi

i wzajemnie się uzupełniającymi elementami. Strony podkreślają korzyści wynikające

z uznania związanych z handlem kwestii społecznych i środowiskowych, jako części globalnego

podejścia do handlu i zrównoważonego rozwoju.

3.

Strony zgadzają się, że niniejszy tytuł obejmuje współpracę opartą na wspólnych wartościach

i interesach, z uwzględnieniem różnic w poziomach rozwoju Stron, a także z poszanowaniem

obecnych i przyszłych potrzeb oraz celów.

4.

Strony nie odwołują się do procedur rozstrzygania sporów na podstawie tytułu X (Rozstrzyganie

sporów) części IV niniejszej Umowy oraz do mechanizmu mediacji dla środków pozataryfowych

na podstawie części IV tytuł XI (Mechanizm mediacji dla środków pozataryfowych) niniejszej

Umowy w kwestiach wynikających z niniejszego tytułu.

1.

Strony potwierdzają poszanowanie swoich konstytucji (

2.

Każda Strona dokłada starań, by jej przepisy i polityka zapewniały i promowały wysoki

poziom ochrony środowiska i pracy odpowiadający warunkom społecznym, środowiskowym

i gospodarczym danej Strony oraz spójny z uznanymi w skali międzynarodowej standardami

i porozumieniami określonymi w art. 286 i 287, których jest sygnatariuszem; każda

Strona dokłada także starań, by usprawnić wymienione rodzaje przepisów i polityki,

pod warunkiem że nie są one stosowane w sposób, który stanowiłby środek arbitralnej

lub nieuzasadnionej dyskryminacji między Stronami lub ukryte ograniczenia w handlu

międzynarodowym.

1.

Odwołując się do Deklaracji ministerialnej z 2006 r. przyjętej przez Radę Społeczno-Gospodarczą

ONZ ds. Pełnego Zatrudnienia i Godnej Pracy, Strony uznają pełne i wydajne zatrudnienie

oraz godną pracą dla wszystkich, obejmujące ochronę społeczną, podstawowe zasady i

prawa w pracy oraz dialog społeczny, jako kluczowe elementy zrównoważonego wzrostu

dla wszystkich państw, a zatem jako priorytetowy cel międzynarodowej współpracy. W

tym kontekście Strony potwierdzają wolę wspierania rozwoju polityki makroekonomicznej

na rzecz pełnego i wydajnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich - mężczyzn,

kobiet i młodzieży -w pełnym poszanowaniu dla podstawowych zasad i praw w pracy w

warunkach sprawiedliwości, równości, bezpieczeństwa i godności.

Zgodnie ze swoimi obowiązkami jako członkowie MOP Strony potwierdzają swoje zobowiązania

do poszanowania, promowania i realizacji w dobrej wierze oraz zgodnie z konstytucją

MOP, zasad dotyczących podstawowych praw, które są objęte podstawowymi konwencjami

MOP, w szczególności

a)

wolności zrzeszania się oraz skutecznego uznawania prawa do rokowań zbiorowych;

b)

eliminacji wszystkich form pracy przymusowej lub obowiązkowej;

c)

skutecznej likwidacji pracy dzieci; oraz

d)

likwidacji dyskryminacji w obszarze zatrudnienia i wykonywania zawodu.

2.

Strony potwierdzają zobowiązanie do skutecznego wdrażania w swoich przepisach ustawowych

i praktykach podstawowych konwencji MOP zawartych w Deklaracji Międzynarodowej Organizacji

Pracy dotyczącej Podstawowych Zasad i Praw w Pracy z 1998 r., które są następujące

a)

konwencja nr 138 dotycząca najniższego wieku dopuszczenia do zatrudnienia;

b)

konwencja nr 182 dotycząca zakazu i natychmiastowych działań na rzecz eliminowania

najgorszych form pracy dzieci;

c)

konwencja nr 105 dotycząca zniesienia pracy przymusowej;

d)

konwencja nr 29 dotycząca pracy przymusowej lub obowiązkowej;

e)

konwencja nr 100 dotycząca jednakowego wynagrodzenia dla pracujących mężczyzn i kobiet

za pracę jednakowej wartości;

f)

konwencja nr 111 dotycząca dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu;

g)

konwencja nr 87 dotycząca wolności związkowej i ochrony praw związkowych; oraz

h)

konwencja nr 98 dotycząca stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych.

3.

Strony wymieniają informacje na temat stanu i postępu ratyfikacji innych konwencji

MOP,

4.

Strony podkreślają, że normy pracy nie powinny być przywoływane lub w inny sposób

wykorzystywane do protekcjonistycznych celów handlowych oraz że przewaga komparatywna

którejkolwiek Strony nie powinna być kwestionowana.

5.

W razie potrzeby Strony zobowiązują się do prowadzenia konsultacji i współpracy w

związanych z handlem kwestiach dotyczących pracy będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.

1.

Strony uznają znaczenie międzynarodowego zarządzania i porozumień w zakresie środowiska

jako odpowiedzi na globalne lub regionalne problemy związane ze środowiskiem oraz

podkreślają potrzebę wzmocnienia zdolności do wzajemnego wspierania się handlu i środowiska.

W razie potrzeby Strony zobowiązują się do prowadzenia konsultacji i współpracy w

związanych z handlem kwestiach dotyczących środowiska będących przedmiotem wspólnego

zainteresowania.

2.

Strony potwierdzają zobowiązanie do skutecznego wdrażania w swoich przepisach ustawowych

oraz praktykach następujących wielostronnych porozumień dotyczących środowiska, których

są sygnatariuszami

a)

Protokół montrealski w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową;

b)

Konwencja bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów

niebezpiecznych;

c)

Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych

d)

Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych

wyginięciem (zwana dalej „CITES”);

e)

Konwencji o różnorodności biologicznej;

f)

Protokół kartageński o bezpieczeństwie biologicznym do Konwencji o różnorodności biologicznej;

oraz

g)

Protokół z Kioto do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu

(

3.

Strony podejmują się zapewnienia ratyfikacji, do momentu wejścia w życie niniejszej

Umowy, zmiany do art. XXI CITES, przyjętej w Gaborone (Botswana) w dniu 30 kwietnia

1983 r.

4.

Strony zobowiązują się także, w stopniu w jakim nie zostało to dotychczas zrealizowane,

do ratyfikowania i skutecznego wdrożenia, najpóźniej do momentu wejścia w życie niniejszej

Umowy, konwencji rotterdamskiej w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu

w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami.

5.

Żadne z postanowień niniejszej Umowy nie jest interpretowane jako zakazujące wprowadzania

lub stosowania przez jakąkolwiek Stronę środków służących wdrożeniu porozumień wymienionych

w niniejszym artykule, pod warunkiem, że środki te nie są stosowane w sposób służący

arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji pomiędzy państwami, w których obowiązują

te same warunki, ani ukrytego ograniczenia handlu towarami.

1.

Strony potwierdzają, że handel powinien pobudzać zrównoważony rozwój we wszystkich

jego wymiarach. W tym kontekście Strony uznają wartość współpracy międzynarodowej

we wspieraniu wysiłków zmierzających ku tworzeniu systemów handlu i praktyk handlowych

sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi oraz zgadzają się współpracować w ramach art.

288, 289 i 290 w celu zacieśniania współpracy, w stosownych przypadkach.

2.

Strony dokładają wszelkich starań, by

a)

rozważyć te sytuacje, w których zniesienie lub zmniejszenie przeszkód w handlu przyniosłoby

korzyści handlowi i zrównoważonemu rozwojowi, z uwzględnieniem w szczególności wzajemnych

powiązań między środkami ochrony środowiska a dostępem do rynku;

b)

ułatwiać i wspierać handel i bezpośrednie inwestycje zagraniczne w przyjazne dla środowiska

technologie i usługi, produkty i usługi korzystające z energii odnawialnej i energooszczędne,

w tym poprzez usuwanie związanych z nimi barier pozataryfowych;

c)

ułatwiać i wspierać handel produktami, które sprzyjają zrównoważonemu rozwojowi, w

tym produktami, które objęte są programami takimi jak sprawiedliwy i etyczny handel,

oznakowanie ekologiczne, produkcja ekologiczna, włącznie z programami, z którymi związana

jest społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw i rozliczalność oraz

d)

ułatwiać i wspierać tworzenie praktyk i programów mających na celu zwiększenie odpowiednich

korzyści gospodarczych płynących z ochrony i zrównoważonego użytkowania środowiska,

takich jak turystyka ekologiczna.

W celu promowania zrównoważonego zarządzania zasobami leśnymi Strony zobowiązują się

do współpracy w celu poprawy egzekwowania prawa i zarządzania w dziedzinie leśnictwa

oraz wspierania handlu legalnymi i pozyskiwanymi w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego

rozwoju produktami leśnymi, poprzez działania, które mogą obejmować następujące praktyki

skuteczne wykorzystanie CITES w odniesieniu do zagrożonych gatunków drzew; systemy

certyfikacji dotyczące produktów leśnych pozyskiwanych w sposób zgodny z zasadami

zrównoważonego rozwoju; regionalne lub dwustronne dobrowolne umowy o partnerstwie

w zakresie egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa („FLEGT”).

1.

Strony uznają potrzebę promowania zrównoważonego zarządzania rybołówstwem, aby przyczynić

się do ochrony zasobów rybnych oraz zrównoważonego handlu zasobami rybnymi.

2.

W tym celu Strony zobowiązują się do

a)

przystąpienia oraz skutecznego wdrożenia zasad Umowy w sprawie wykonania postanowień

Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z dnia 10 grudnia 1982 r., odnoszących

się do ochrony i zarządzania zasobami rybnymi międzystrefowymi i zasobami rybnymi

masowo migrującymi, w odniesieniu do: zrównoważonego wykorzystania, ochrony i zarządzania

międzystrefowymi zasobami rybnymi i gatunkami ryb masowo migrujących; międzynarodowej

współpracy między państwami; wspierania ekspertyzy i badań naukowych; wdrożenia skutecznych

środków monitoringu, kontroli i inspekcji oraz obowiązków państw bandery i portu,

włącznie z przestrzeganiem i egzekwowaniem prawa;

b)

współpracy, w tym z regionalnymi organizacjami ds. rybołówstwa oraz w ich ramach,

aby zapobiec nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym („NNN”) połowom, poprzez

m.in. wprowadzenie skutecznych działań służących wdrożeniu systemów kontroli i inspekcji

w celu zapewnienia pełnej zgodności ze środkami ochrony;

c)

wymiany naukowych i niepoufnych danych handlowych, wymiany doświadczeń i najlepszych

praktyk w dziedzinie zrównoważonego zarządzania rybołówstwem oraz, w ujęciu bardziej

ogólnym, promowania zrównoważonego podejście do iybołówstwa.

3.

Strony zgadzają się wprowadzić, w stopniu w jakim nie zostało to dotychczas zrealizowane,

środki dotyczące państw portu, zgodnie z porozumieniem Organizacji Narodów Zjednoczonych

ds. Żywności i Rolnictwa o środkach stosowanych przez państwo portu w celu zapobiegania

nielegalnym, nieraportowanym i nieuregulowanym połowom oraz ich powstrzymywania i

eliminowania, aby wdrożyć systemy kontroli i inspekcji, a także inicjatywy i obowiązki

dotyczące sprawnego i zrównoważonego zarządzania rybołówstwem i środowiskiem przybrzeżnym

w długim okresie.

1.

Strony uzgadniają, że niewłaściwe jest pobudzanie handlu lub inwestycji poprzez obniżanie

poziomów ochrony przewidzianych w przepisach krajowych dotyczących środowiska i pracy.

2.

Strona nie może nie stosować lub uchylać się od stosowania albo zachęcać do niestosowania

lub do uchylania się od stosowania swoich przepisów z zakresu środowiska i pracy w

sposób wpływający na handel lub jako zachętę do ustanowienia, pozyskania, rozszerzenia

lub utrzymania inwestycji lub działalności inwestora na swoim terytorium.

3.

Strona nie uchyla się od skutecznego egzekwowania swoich przepisów w zakresie środowiska

i pracy, w sposób, który może mieć wpływ na handel lub inwestycje między Stronami.

4.

Żadne z postanowień niniejszego tytułu nie będzie interpretowane jako upoważnienie

władz Strony do podjęcia działań w kierunku egzekwowania przepisów na terytorium drugiej

Strony.

Przygotowując i wdrażając środki mające na celu ochronę środowiska lub bezpieczeństwa

i higieny pracy, Strony uznają znaczenie uwzględniania informacji naukowych i technicznych

oraz odpowiednich międzynarodowych norm, wytycznych lub zaleceń, przyjmując jednocześnie

do wiadomości, że w przypadku gdy występuje groźba poważnej i nieodwracalnej szkody,

brak pewności naukowej nie może być wykorzystywany jako powód do odroczenia środków

ochronnych.

Strony zobowiązują się do wspólnego dokonywania przeglądu, monitorowania i oceny wkładu

w zrównoważony rozwój, wniesionego w ramach części IV niniejszej Umowy, w tym współpracy

określonej w art. 302.

1.

Każda Strona wyznacza w ramach swojej administracji urząd służący jako punkt kontaktowy

dla wdrażania związanych z handlem aspektów zrównoważonego rozwoju. Z chwilą wejścia

w życie niniejszej Umowy Strony przekazują Komitetowi Stowarzyszenia pełne dane dotyczące

swoich punktów kontaktowych.

2.

Strony powołują niniejszym Radę ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju (

3.

Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się w pierwszym roku po dacie wejścia

w życie niniejszej Umowy, a następnie w miarę potrzeby, w celu nadzorowania wprowadzania

w życie postanowień niniejszego tytułu, w tym działań w zakresie współpracy, podejmowanych

na podstawie części III tytuł VI (Rozwój gospodarczy i rozwój handlu) niniejszej Umowy.

Decyzje i zalecenia Rady przyjmowane są za wspólną zgodą Stron i podawane do publicznej

wiadomości, chyba że Rada postanowi inaczej.

4.

Każda Strona zwołuje nowe grupy doradcze ds. handlu i zrównoważonego rozwoju lub konsultuje

się z istniejącymi grupami doradczymi (

5.

W skład grup doradczych Stron wchodzą niezależne reprezentatywne organizacje, w wyważony

sposób reprezentujące zainteresowane podmioty z obszarów gospodarki, spraw społecznych

i środowiska, w tym między innymi organizacje pracodawców i pracowników, stowarzyszenia

przedsiębiorców, organizacje pozarządowe i lokalne organy władzy publicznej.

1.

Strony zgadzają się zorganizować i wspierać obejmujące dwa regiony forum dialogu ze

społeczeństwem obywatelskim, w celu prowadzenia otwartego dialogu, z udziałem zainteresowanych

podmiotów z obszarów gospodarki, spraw społecznych i środowiska, reprezentowanych

w wyważony sposób. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim prowadzi dialog na

temat aspektów stosunków handlowych między Stronami związanych ze zrównoważonym rozwojem,

a także na temat tego, w jaki sposób współpraca może przyczynić się do osiągnięcia

celów niniejszego tytułu. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim spotykać się

będzie raz w roku, o ile Strony nie postanowią inaczej (

2.

O ile Strony nie uzgodnią inaczej, każde posiedzenie Rady ds. Handlu i Zrównoważonego

Rozwoju będzie obejmowało sesję, podczas której członkowie Rady składają sprawozdanie

przed forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim z wprowadzania w życie postanowień

niniejszego tytułu. Forum dialogu ze społeczeństwem obywatelskim może z kolei wyrazić

swoje poglądy i opinie w celu stymulowania dialogu w kwestii lepszych sposobów na

osiągnięcie celów niniejszego tytułu,

1.

Strona może zwrócić się do drugiej Strony o konsultację w każdej sprawie będącej przedmiotem

wspólnego zainteresowania i wynikającej z niniejszego tytułu, przedstawiając pisemny

wniosek w punkcie kontaktowym drugiej Strony. Aby umożliwić Stronie otrzymującej wniosek

udzielenie odpowiedzi wniosek musi zawierać szczegółowe informacje prezentujące daną

kwestię w sposób jasny i rzeczowy, określające obszar problematyczny i przedstawiające

streszczenie roszczeń wynikających z niniejszego tytułu. Konsultacje rozpoczynają

się natychmiast po złożeniu przez Stronę wniosku o konsultacje.

2.

Konsultujące się Strony dokładają wszelkich starań, by osiągnąć satysfakcjonujące

dla wszystkich rozwiązanie danej kwestii, z uwzględnieniem informacji wymienionych

przez konsultujące się Strony i możliwości współpracy w tym zakresie. W trakcie konsultacji

specjalną uwagę poświęca się szczególnym problemom i interesom Stron będących krajami

rozwijającymi się. Strony konsultujące się uwzględniają działania MOP lub odpowiednich

wielostronnych organizacji lub organów z zakresu ochrony środowiska, do których należą,

W stosownych przypadkach za obopólną zgodą Strony mogą zwracać się o poradę lub pomoc

do tych organizacji lub organów lub do dowolnych innych osób lub organów, jakie uznają

za stosowne, w celu dokładnego zbadania problematycznej kwestii.

3.

Jeżeli po upływie dziewięćdziesięciu dni od złożenia wniosku o konsultacje konsultująca

się Strona uzna, że dana kwestia wymaga dalszej dyskusji, a także o ile konsultujące

się Strony nie uzgodnią inaczej, sprawa zostaje przekazana Radzie ds. Handlu i Zrównoważonego

Rozwoju poprzez złożenie pisemnego wniosku do punktów kontaktowych pozostałych Stron.

Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zbiera się niezwłocznie w celu udzielenia

pomocy w osiągnięciu satysfakcjonującego dla wszystkich rozwiązania. W razie konieczności

Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju może zwrócić się w danej kwestii o pomoc

do eksperta w celu ułatwienia zbadania sprawy.

4.

Rozwiązanie danej kwestii uzgodnione przez konsultujące się Strony jest podawane do

wiadomości publicznej, chyba że Rada ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju postanowi

inaczej.

1.

O ile konsultujące się Strony nie uzgodnią inaczej, konsultująca się Strona, po upływie

sześćdziesięciu dni od przekazania sprawy do Rady ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju

lub, jeśli sprawy nie przekazano tej radzie, po upływie dziewięćdziesięciu dni od

przekazania wniosku o konsultację na podstawie art. 296 ust. 1 i 3 odpowiednio, może

zwrócić się z wnioskiem o zwołanie panelu ekspertów w celu zbadania kwestii, która

nie została rozpatrzona w sposób satysfakcjonujący w drodze konsultacji rządowych.

Strony procedury mogą składać panelowi ekspertów oświadczenia.

2.

Z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy Strony przedkładają Komitetowi Stowarzyszenia

do zatwierdzenia przez Radę Stowarzyszenia na jej pierwszym powiedzeniu listę siedemnastu

osób, z których co najmniej pięć nie jest obywatelami żadnej Strony, posiadających

specjalistyczną wiedzę w dziedzinie prawa ochrony środowiska, handlu międzynarodowego

lub z zakresu rozstrzygania sporów wynikających z umów międzynarodowych; oraz listę

siedemnastu osób, z których co najmniej pięć nie jest obywatelami żadnej Strony, posiadających

specjalistyczną wiedzę w dziedzinie prawa pracy, handlu międzynarodowego lub z zakresu

rozstrzygania sporów wynikających z umów międzynarodowych Eksperci niebędący obywatelami

żadnej Strony są dyspozycyjni, aby pełnić funkcję przewodniczącego panelu ekspertów.

Eksperci to osoby (i) niezależne i niepowiązane z żadną ze Stron ani z organizacjami

reprezentowanymi w grupie lub grupach doradczych i niedziałające na ich polecenie;

oraz (ii) wybrane ze względu na swój obiektywizm, rzetelność i zdrowy osąd.

3.

Strony uzgadniają zastępstwo dla ekspertów, którzy nie mogą już uczestniczyć w pracach

paneli, a ponadto mogą uzgadniać zmiany składu listy w zakresie i w czasie, jaki uznają

za konieczny.

1.