Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 marca 2023 r. w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną w badaniach diagnostycznych, zabiegach i leczeniu

Rozporządzenie określa wymagania w zakresie szczególnej ochrony w związku z ekspozycją

medyczną w badaniach diagnostycznych, zabiegach i leczeniu kobiet w wieku rozrodczym,

kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią, osób poniżej 16. roku życia, a także opiekunów

oraz osób z otoczenia i rodziny pacjentów.

1.

Kobiety w ciąży mogą być poddawane badaniom diagnostycznym, zabiegom lub leczeniu

z wykorzystaniem promieniowania jonizującego, jeżeli wykonanie tych badań, zabiegów

lub leczenia po porodzie nie dostarczy oczekiwanej informacji klinicznej lub nie przyniesie

oczekiwanego efektu terapeutycznego.

2.

Wykonanie u kobiety w ciąży badania diagnostycznego, zabiegu lub leczenia z wykorzystaniem

promieniowania jonizującego wymaga uprzedniego zweryfikowania przez jednostkę ochrony

zdrowia, w której to badanie, ten zabieg lub to leczenie będą wykonane, prawidłowości

uzasadnienia, o którym mowa w art. 33c ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. - Prawo atomowe, zwanej dalej „ustawą”.

1.

W przypadku wykonywania u kobiety w ciąży medycznej procedury radiologicznej z zakresu

rentgenodiagnostyki obejmującej obszar brzucha lub miednicy jednostka ochrony zdrowia

niezwłocznie informuje tę kobietę o wynikach oceny dawki, o której mowa w art. 33e

ust. 5 ustawy.

2.

Jeżeli w wyniku wykonania u kobiety w ciąży medycznej procedury radiologicznej z zakresu

tomografii komputerowej, radiologii zabiegowej lub fluoroskopii doszło do napromienienia

zarodka lub płodu bezpośrednią wiązką promieniowania jonizującego oraz jeżeli wystąpiła

okoliczność, o której mowa w art. 33e ust. 4 pkt 2 ustawy, jednostka ochrony zdrowia

jest obowiązana przekazać pacjentce, niezwłocznie po przeprowadzeniu oceny dawki lub

weryfikacji zaaplikowanej aktywności, o których mowa w art. 33e ust. 5 ustawy, pisemną

informację o wyniku tej oceny lub weryfikacji, rodzajach zagrożeń dla zarodka lub

płodu oraz poziomie ryzyka wystąpienia tych zagrożeń.

W przypadku wykonywania u kobiety w ciąży oraz kobiety karmiącej piersią medycznych

procedur radiologicznych z zakresu medycyny nuklearnej należy

1)

ograniczyć aktywność produktów radiofarmaceutycznych do najmniejszej wartości umożliwiającej

uzyskanie oczekiwanej informacji klinicznej lub oczekiwanego efektu terapeutycznego;

2)

zwiększyć podaż płynów;

3)

pouczyć pacjentkę o konieczności częstego oddawania moczu.

U kobiet od 8. tygodnia ciąży niedopuszczalne jest stosowanie do celów diagnostycznych

i terapeutycznych jodków znakowanych jodem-131.

W przypadku wykonywania u kobiety w ciąży medycznej procedury radiologicznej z zakresu

radioterapii lub leczenia za pomocą produktów radiofarmaceutycznych jednostka ochrony

zdrowia jest obowiązana do

1)

obliczenia dawki dla zarodka lub płodu, która wynika z planowanej procedury, oraz

ustalenia rodzajów zagrożeń dla zarodka lub płodu i poziomu ryzyka wystąpienia tych

zagrożeń;

2)

przekazania pacjentce na piśmie informacji o wynikach obliczeń i ustaleń, o których

mowa w pkt 1, przed rozpoczęciem wykonywania procedury;

3)

stosowania metod zapewniających ochronę zarodka lub płodu.

1.

W przypadku konieczności wykonania u kobiety karmiącej piersią medycznej procedury

radiologicznej z zakresu medycyny nuklearnej jednostka ochrony zdrowia jest obowiązana

poinformować pacjentkę o konieczności zaprzestania albo okresowego zaprzestania karmienia

piersią. Wpływ podania produktów radiofarmaceutycznych na konieczność zaprzestania

albo okresowego zaprzestania karmienia piersią oraz wymagane okresy przerwy w karmieniu

piersią są określone w załączniku do rozporządzenia.

2.

W przypadku gdy produkt radiofarmaceutyczny podany w ramach wykonywania medycznej

procedury radiologicznej, o której mowa w ust. 1, nie jest wymieniony w załączniku

do rozporządzenia, o konieczności zaprzestania albo okresowego zaprzestania karmienia

piersią oraz o długości tego okresu decyduje jednostka ochrony zdrowia po zasięgnięciu

opinii specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu specjalisty w dziedzinach mających

zastosowanie w ochronie zdrowia

(Dz. U. z 2023 r. poz. 506), zwanego dalej „specjalistą w dziedzinie fizyki medycznej”, lub fizyka medycznego

w zakresie medycyny nuklearnej, o którym mowa w art. 33h ust. 7 ustawy, zwanego dalej

„fizykiem medycznym w zakresie medycyny nuklearnej”.

3.

Przy ustalaniu długości okresu przerwy w karmieniu piersią, o którym mowa w ust. 2,

konieczne jest zapewnienie, że karmione piersią dziecko nie otrzyma z tego tytułu

dawki skutecznej przekraczającej dawkę graniczną dla osób z ogółu ludności, określonej

w przepisach wydanych na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy.

Podczas wykonywania u kobiety w wieku rozrodczym medycznej procedury radiologicznej

z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej lub radioterapii należy stosować

osłony indywidualne chroniące obszar brzucha lub miednicy, chyba że celem badania

diagnostycznego, zabiegu lub leczenia są obszary brzucha lub miednicy albo zastosowanie

osłon indywidualnych uniemożliwi uzyskanie wyniku badania o założonej jakości diagnostycznej

lub terapeutycznej.

Optymalizacja ochrony radiologicznej pacjenta, o której mowa w art. 33d ustawy, w

zakresie medycznych procedur radiologicznych związanych z istotnym z punktu widzenia

ochrony radiologicznej narażeniem pacjenta - ze szczególnym uwzględnieniem osób poniżej

16. roku życia i kobiet w ciąży - jest realizowana z udziałem odpowiednio specjalisty

w dziedzinie fizyki medycznej, fizyka medycznego w zakresie medycyny nuklearnej lub

fizyka medycznego w zakresie rentgenodiagnostyki i radiologii zabiegowej, o którym

mowa w art. 33h ust. 9 ustawy.

Podczas wykonywania medycznych procedur radiologicznych u osób poniżej 16. roku życia

należy stosować metody zapewniające szczególną ochronę soczewek oczu, tarczycy, piersi

i gonad, pod warunkiem że te metody umożliwią uzyskanie wyniku badania o założonej

jakości diagnostycznej lub oczekiwanego efektu terapeutycznego.

1.

Podczas wykonywania medycznych procedur radiologicznych z zakresu rentgenodiagnostyki

u osób poniżej 16. roku życia

1)

należy stosować dodatkową filtrację oraz wysokie napięcie o wartości wyższej od wartości

wysokiego napięcia stosowanego u pacjentów dorosłych;

2)

nie należy stosować kratki przeciwrozproszeniowej, w szczególności podczas badań jamy

brzusznej u dzieci poniżej 3. roku życia oraz badań głowy u dzieci poniżej 1. roku

życia;

3)

w przypadku badania klatki piersiowej lub kręgosłupa należy stosować projekcję tylno-przednią

(PA), z wyjątkiem badań noworodków i pacjentów niewspółpracujących z personelem wykonującym

badanie;

4)

należy stosować metody unieruchamiania - w przypadku małych dzieci, w szczególności

noworodków i niemowląt.

2.

W przypadku medycznych procedur radiologicznych z zakresu radiologii zabiegowej lub

fluoroskopii u dzieci poniżej 8. roku życia oraz u dzieci powyżej 8. roku życia o

szczupłej budowie ciała nie należy stosować kratki przeciwrozproszeniowej.

3.

Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadkach uzasadnionych klinicznie.

1.

W przypadku wykonywania medycznych procedur radiologicznych z zakresu medycyny nuklearnej

u osób poniżej 16. roku życia, jeżeli jest to uzasadnione klinicznie, należy stosować

aktywności radiofarmaceutyków z uwzględnieniem wartości czynnika służącego do obliczania

aktywności radiofarmaceutyków podawanych dzieciom, który jest określony w przepisach

wydanych na podstawie art. 33g ust. 3 ustawy.

2.

W przypadku wykonywania procedur, o których mowa w ust. 1, u noworodków i niemowląt

należy

1)

zwiększyć podaż płynów;

2)

zwiększyć częstość wymiany pieluch, jeżeli są używane.

Jednostka ochrony zdrowia, w której wykonano medyczną procedurę radiologiczną u osoby

poniżej 16. roku życia, jest obowiązana odnotować wykonanie tej procedury w książeczce

zdrowia dziecka.

Jeżeli podczas wykonywania medycznej procedury radiologicznej zachodzi potrzeba udzielenia

pomocy pacjentowi, czynność tę może wykonać opiekun, o którym mowa w art. 3 pkt 23b

ustawy, który

1)

ukończył 18 lat;

2)

nie jest w ciąży;

3)

został wyposażony w odpowiednie środki ochrony osobistej;

4)

został poinformowany o sposobie postępowania i rodzajach zagrożeń związanych z ekspozycją

na promieniowanie jonizujące oraz o poziomie ryzyka wystąpienia tych zagrożeń.

Instrukcje, o których mowa w art. 33h ust. 2 pkt 4 ustawy, dotyczą sposobu postępowania,

w tym zawierają ostrzeżenia o konieczności zachowania dystansu lub izolacji w stosunku

do osób z otoczenia i rodziny pacjenta.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.