Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28 grudnia 2022 r. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych

Rozporządzenie określa wymagania dla

1)

prowadzenia procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych)

odpadów komunalnych;

2)

instalacji, w której jest prowadzony proces, o którym mowa w pkt 1;

3)

odpadów powstających w wyniku procesu, o którym mowa w pkt 1.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

1)

instalacji - należy przez to rozumieć zespół stacjonarnych urządzeń technicznych,

o którym mowa w art. 3 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

(Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 i 2687);

2)

kodzie - należy przez to rozumieć kod określony zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, zwanej dalej „ustawą”; poprzedzenie kodu odpadu literami „ex” oznacza, że kod z

tym oznaczeniem obejmuje wyłącznie określone odpady wyodrębnione z rodzaju odpadów,

o których mowa w tych przepisach.

1.

Proces mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów

komunalnych składa się z procesów

1)

mechanicznego przetwarzania odpadów,

2)

biologicznego przetwarzania odpadów

- połączonych w jeden zintegrowany proces technologiczny przetwarzania tych odpadów

w celu ich przygotowania do procesów odzysku, w tym recyklingu, odzysku energii, termicznego

przekształcania, lub do procesów unieszkodliwiania, w tym procesów składowania i termicznego

przekształcania.

2.

Proces mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów

komunalnych jest prowadzony w instalacji.

3.

Proces mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów

komunalnych nie może być prowadzony na kwaterze składowiska odpadów.

4.

Odpady kierowane do procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych

(zmieszanych) odpadów komunalnych rozładowuje się w obiekcie zamkniętym instalacji

będącym budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

(Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm., uniemożliwiającym oddziaływanie czynników atmosferycznych na te odpady, wyposażonym

w szczelne podłoże zapobiegające przedostawaniu się odcieków do środowiska i w urządzenia

wentylacyjne oraz ograniczające emisje zanieczyszczeń, w szczególności przedostawanie

się pyłów do powietrza.

1.

Proces mechanicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych

polegający na wydzieleniu z nich określonych frakcji dających się wykorzystać - w

zależności od składu niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych - materiałowo

lub energetycznie oraz frakcji wymagającej dalszego biologicznego przetwarzania przebiega

w obiekcie zamkniętym instalacji będącym budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, uniemożliwiającym oddziaływanie czynników atmosferycznych na te odpady, wyposażonym

w szczelne podłoże zapobiegające przedostawaniu się odcieków do środowiska, w urządzenia

wentylacyjne oraz ograniczające emisje zanieczyszczeń, w szczególności przedostawanie

się pyłów do powietrza, i prowadzi do powstawania odpadów, w zależności od ich właściwości,

o kodzie

1)

19 12 01 - Papier i tektura;

2)

19 12 02 - Metale żelazne;

3)

19 12 03 - Metale nieżelazne;

4)

19 12 04 - Tworzywa sztuczne i guma;

5)

19 12 05 - Szkło;

6)

19 12 06* - Drewno zawierające substancje niebezpieczne;

7)

19 12 07 - Drewno inne niż wymienione w 19 12 06;

8)

19 12 08 - Tekstylia;

9)

19 12 10 - Odpady palne (paliwo alternatywne);

10)

19 12 11* - Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki

odpadów zawierające substancje niebezpieczne;

11)

ex 19 12 12 - Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej

obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 o frakcji o wielkości

a)

od 0 do 80 mm, zwane dalej „frakcją podsitową”,

b)

powyżej 80 mm, zwane dalej „frakcją nadsitową”.

2.

W przypadku odpadów o kodzie ex 19 12 12 dopuszcza się wydzielenie frakcji podsitowej

o wielkości większej niż od 0 do 80 mm. W takim przypadku frakcja nadsitowa przyjmuje

wielkość odpowiednio powyżej tej wielkości frakcji podsitowej.

3.

W przypadku odpadów o kodzie ex 19 12 12 dopuszcza się wydzielenie frakcji podsitowej

o wielkości od 0 do 60 mm dla procesu biologicznego przetwarzania odpadów prowadzonego

w warunkach beztlenowych. W takim przypadku frakcja nadsitowa przyjmuje wielkość odpowiednio

powyżej tej wielkości frakcji podsitowej.

4.

Wydzielenie frakcji podsitowej w procesie mechanicznego przetwarzania niesegregowanych

(zmieszanych) odpadów komunalnych o wielkości do 20 mm oraz jej bezpośrednie składowanie

na składowisku odpadów jest możliwe, o ile spełni ona kryteria dopuszczenia odpadów

do składowania na składowisku odpadów określone w przepisach wydanych na podstawie

art. 118 ustawy. Frakcja ta jest klasyfikowana jako odpady o kodzie ex 19 12 12.

5.

Dopuszcza się powstawanie z niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych poddanych

procesowi mechanicznego przetwarzania odpadów o kodach

1)

z podgrupy

a)

15 01 - Odpady opakowaniowe (włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami

opakowaniowymi),

b)

16 02 - Odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych,

c)

16 06 - Baterie i akumulatory,

d)

17 01 - Odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np.

beton, cegły, płyty, ceramika),

e)

17 02 - Odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych,

f)

17 03 - Mieszanki bitumiczne, smoła i produkty smołowe;

2)

z rodzaju

a)

16 01 03 - Zużyte opony,

b)

20 01 27* - Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice zawierające

substancje niebezpieczne.

6.

W przypadku instalacji, których roczna moc przerobowa przekracza roczną ilość odpadów

o kodzie 20 03 01 przeznaczonych do przetwarzania, dopuszcza się zagospodarowanie

wolnych mocy przerobowych do przetwarzania odpadów selektywnie zebranych przez ich

doczyszczanie lub rozsortowywanie.

7.

W przypadku instalacji, których roczna moc przerobowa przekracza roczną ilość odpadów

o kodzie 20 03 01 przeznaczonych do przetwarzania, dopuszcza się zagospodarowanie

wolnych mocy przerobowych do produkcji paliwa alternatywnego.

8.

Procesy mechanicznego przetwarzania odpadów, o których mowa w ust. 1, 6 i 7, prowadzi

się jako odrębne warianty eksploatacji instalacji.

9.

Odpady powstałe w procesie mechanicznego przetwarzania odpadów są kierowane zgodnie

z hierarchią sposobów postępowania z odpadami do procesów odzysku albo do procesów

unieszkodliwiania.

10.

Odpady powstałe w procesie mechanicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w ust.

1, klasyfikowane jako odpady o kodzie 19 12 10, są przetwarzane w procesie odzysku

R1 albo unieszkodliwiania D10, a odpady o kodzie 19 12 12 mogą być również przetwarzane

w procesie odzysku R1 albo unieszkodliwiania D10.

11.

Mechaniczne przetwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 1 i 4, stanowi proces odzysku

R12 albo proces unieszkodliwiania D13.

12.

Przetwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 6 i 7, stanowi proces odzysku R12.

1.

Frakcja podsitowa, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 11 lit. a oraz ust. 2 i 3, wymaga

zastosowania procesu biologicznego przetwarzania odpadów, który stanowi proces prowadzony

w warunkach tlenowych lub beztlenowych, z udziałem mikroorganizmów, w wyniku którego

następuje zmiana właściwości fizycznych, chemicznych lub biologicznych tej frakcji.

2.

W procesie biologicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w ust. 1, przetwarza

się frakcję podsitową powstałą w procesie mechanicznego przetwarzania odpadów prowadzonym

w instalacji.

3.

Frakcja podsitowa nie może być mieszana z odpadami zbieranymi w sposób selektywny.

4.

Możliwe jest prowadzenie procesu biologicznego przetwarzania selektywnie zebranych

bioodpadów, w wyniku którego powstaje

1)

produkt w postaci produktów nawozowych, nawozów lub środków wspomagających uprawę

roślin spełniających wymagania określone w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1009 z dnia 5 czerwca 2019 r.

ustanawiającego przepisy dotyczące udostępniania na rynku produktów nawozowych UE,

zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 i (WE) nr 1107/2009 oraz uchylającego

rozporządzenie (WE) nr 2003/2003

(Dz. Urz. UE L 170 z 25.06.2019, str. 1, z późn. zm.)ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu

(Dz. U. z 2021 r. poz. 76 oraz z 2022 r. poz. 1370 i 2364), albo

2)

materiał po procesie kompostowania lub fermentacji będący odpadem.

5.

Proces biologicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w ust. 4, prowadzi się jako

odrębny wariant eksploatacji instalacji.

6.

Proces biologicznego przetwarzania odpadów frakcji podsitowej w warunkach tlenowych

prowadzi się zgodnie z następującymi wymaganiami

1)

jednostopniowo - stabilizacja przez co najmniej 4 tygodnie łącznie w zamkniętym urządzeniu

technicznym wykonanym z materiału wytrzymałego na uszkodzenia mechaniczne i zapewniającym

szczelność prowadzonego procesu (reaktorze) lub w zamkniętej hali, w warunkach wilgotności

od 45% do 60%, z systemem odbierania odcieków, z aktywnym napowietrzaniem oraz regularnym

przerzucaniem odpadów co najmniej raz w tygodniu oraz z ujmowaniem i oczyszczaniem

gazów powstałych w wyniku prowadzenia procesu (powietrze procesowe), do czasu spełnienia

wymagań, o których mowa w § 7 ust. 1, albo

2)

dwustopniowo

a)

pierwszy stopień - stabilizacja przez co najmniej 2 tygodnie w reaktorze lub w zamkniętej

hali, w warunkach wilgotności od 45% do 60%, z systemem odbierania odcieków, z aktywnym

napowietrzaniem oraz z ujmowaniem i oczyszczaniem gazów powstałych w wyniku prowadzenia

procesu (powietrze procesowe), do czasu osiągnięcia wartości parametru AT4 (aktywność oddychania stanowiąca parametr wyrażający zapotrzebowanie na tlen próbki

odpadów przez 4 doby) poniżej 20 mg O2/g suchej masy,

b)

drugi stopień - stabilizacja od 6 do 10 tygodni co najmniej w pryzmach, które są usytuowane

na szczelnym podłożu zapobiegającym przedostawaniu się odcieków do środowiska, wyposażonym

w system odbierania odcieków, i które są napowietrzane przez mechaniczne przerzucanie

odpadów co najmniej raz w tygodniu.

7.

Czas przetwarzania, o którym mowa w ust. 6 pkt 2 lit. b, może zostać skrócony albo

wydłużony, pod warunkiem że łączny czas przetwarzania w ramach pierwszego i drugiego

stopnia stabilizacji, o których mowa w ust. 6 pkt 2, wyniesie co najmniej 4 tygodnie,

a powstałe odpady spełnią wymagania, o których mowa w § 7 ust. 1.

8.

Proces biologicznego przetwarzania odpadów w warunkach beztlenowych prowadzi się dwustopniowo

zgodnie z następującymi wymaganiami

1)

pierwszy stopień - fermentacja metanowa w zakresie mezofilowym przez co najmniej 20

dni lub fermentacja metanowa w zakresie termofilowym przez co najmniej 12 dni;

2)

drugi stopień - stabilizacja tlenowa w reaktorze lub w zamkniętej hali, z systemem

odbierania odcieków, z aktywnym napowietrzaniem oraz z ujmowaniem i oczyszczaniem

gazów powstałych w wyniku prowadzenia procesu (powietrze procesowe), przez co najmniej

2 tygodnie; dopuszcza się w ramach drugiego stopnia stabilizacji tlenowej stabilizację

w pryzmach, które są usytuowane na otwartym terenie, na szczelnym podłożu zapobiegającym

przedostawaniu się odcieków do środowiska, wyposażonym w system odbierania odcieków,

i które są napowietrzane przez mechaniczne przerzucanie odpadów co najmniej raz w

tygodniu, przez co najmniej 3 tygodnie, o ile wartość parametru AT4 po pierwszym stopniu biologicznego przetwarzania w warunkach beztlenowych osiągnie

wartość poniżej 20 mg O2/g suchej masy.

9.

Odpady powstałe w procesach biologicznego przetwarzania odpadów, o których mowa w

ust. 6 i 8, spełniające wymagania, o których mowa w § 7 ust. 1, klasyfikuje się jako

odpady o kodzie 19 05 99 - Inne niewymienione odpady, zwane dalej „stabilizatem”.

10.

Stabilizat jest unieszkodliwiany przez składowanie na składowiskach odpadów innych

niż niebezpieczne i obojętne albo termicznie przekształcany.

11.

Frakcja stabilizatu, po przesianiu na sicie o prześwicie oczek o wielkości do 20 mm,

może być stosowana do procesu odzysku wyłącznie na składowisku odpadów lub obiekcie

unieszkodliwiania odpadów wydobywczych. Frakcja ta jest klasyfikowana jako odpady

o kodzie 19 05 03 - Kompost nieodpowiadający wymaganiom (nienadający się do wykorzystania).

12.

Frakcja stabilizatu o wielkości powyżej 20 mm pozostała na sicie jest nadal klasyfikowana

jako odpady o kodzie 19 05 99.

13.

Biologiczne przetwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 2, stanowi proces odzysku

R3 albo proces unieszkodliwiania D8.

14.

Biologiczne przetwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 4, stanowi proces odzysku

R3.

15.

Mechaniczne przetwarzanie stabilizatu, o którym mowa w ust. 11, stanowi proces odzysku

R12 albo proces unieszkodliwiania D13 i jest prowadzone na terenie zakładu, w którym

prowadzi się proces biologicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w ust. 1.

1.

Dopuszcza się proces biologicznego przetwarzania odpadów z wykorzystaniem procesu

biologicznego suszenia niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych lub frakcji

podsitowej, polegający na biologicznym suszeniu odpadów przez co najmniej 7 dni w

warunkach tlenowych w reaktorze lub w zamkniętej hali, z systemem odbierania odcieków,

z aktywnym napowietrzaniem oraz z oczyszczaniem gazów powstałych w wyniku prowadzenia

procesu (powietrze procesowe).

2.

Odpady powstałe w procesie biologicznego suszenia odpadów klasyfikuje się jako odpady

o kodzie ex 19 05 01 - Nieprzekompostowane frakcje odpadów komunalnych i podobnych

po biologicznym suszeniu i poddaje dalszej obróbce mechanicznej w instalacji. W wyniku

tej obróbki powstają odpady klasyfikowane zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie

art. 4 ust. 3 ustawy, w zależności od ich właściwości, jako odpady o kodzie

1)

19 12 02 - Metale żelazne;

2)

19 12 03 - Metale nieżelazne;

3)

19 12 05 - Szkło;

4)

19 12 10 - Odpady palne (paliwo alternatywne);

5)

19 12 11 - Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki

odpadów zawierające substancje niebezpieczne - powstałe w wyniku prowadzenia procesu

biologicznego suszenia;

6)

ex 19 12 12 - Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej

obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 - powstałe w wyniku prowadzenia procesu

biologicznego suszenia.

3.

Dopuszcza się powstawanie z odpadów o kodzie ex 19 05 01, poddanych mechanicznemu

przetworzeniu, odpadów o kodach z podgrupy

1)

16 02 - Odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych;

2)

16 06 - Baterie i akumulatory;

3)

17 01 - Odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np.

beton, cegły, płyty, ceramika).

4.

Odpady powstałe w procesie, o którym mowa w ust. 2, klasyfikowane jako odpady o kodzie

19 12 10, spełniające wymagania, o których mowa w § 7 ust. 2, są przetwarzane w procesie

odzysku R1 albo unieszkodliwiania D10.

5.

Do odpadów powstałych w procesie, o którym mowa w ust. 2, klasyfikowanych jako odpady

o kodzie ex 19 12 12, stosuje się przepisy § 5 ust. 6-13 i 15.

6.

Biologiczne przetwarzanie odpadów z wykorzystaniem procesu biologicznego suszenia

stanowi proces odzysku R3 albo proces unieszkodliwiania D8.

7.

Mechaniczne przetwarzanie odpadów, o którym mowa w ust. 2, stanowi proces odzysku

R12 albo proces unieszkodliwiania D13 i jest prowadzone na terenie zakładu, w którym

prowadzi się proces biologicznego przetwarzania odpadów z wykorzystaniem procesu biologicznego

suszenia, o którym mowa w ust. 1.

1.

Proces biologicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w § 5 ust. 6 i 8, prowadzi

się w taki sposób, aby

1)

stabilizat osiągnął wartość AT4 poniżej 10 mg O2/g suchej masy oraz

2)

straty prażenia stabilizatu były mniejsze niż 35%, a zawartość węgla organicznego

była mniejsza niż 20% suchej masy

- w przypadku kierowania stabilizatu do składowania.

2.

Proces mechanicznego przetwarzania odpadów, o którym mowa w § 4 ust. 1, i proces biologicznego

przetwarzania odpadów z wykorzystaniem procesu biologicznego suszenia, o którym mowa

w § 6 ust. 1, prowadzi się w taki sposób, aby uzyskane odpady o kodzie 19 12 10 spełniały

wymagania umożliwiające ich termiczne przekształcenie.

Odpady powstałe w wyniku procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych

(zmieszanych) odpadów komunalnych, niespełniające wymagań, o których mowa w § 7 ust.

1, nie są stabilizatem i nadal są klasyfikowane jako odpady, o których mowa w § 4

ust. 1 pkt 11 lit. a i § 6 ust. 2 pkt 5, które wymagają dalszego przetwarzania w procesie

biologicznego przetwarzania odpadów lub w procesie termicznego przekształcania odpadów.

1.

Wymagania określone w § 7 ust. 1 oraz w § 5 ust. 6 pkt 2 lit. a i ust. 8 pkt 2 uważa

się za spełnione, jeżeli zostaną potwierdzone badaniami laboratoryjnymi wykonanymi

przez laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. la ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony

środowiska.

2.

Próbki odpadów do badań pobiera przedstawiciel laboratorium, o którym mowa w art. 147a ust. 1 pkt 1 lub ust. la ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony

środowiska, po zakończeniu cyklu przetwarzania odpadów.

3.

Roczna liczba próbek powinna odpowiadać rocznej liczbie cyklów przetwarzania odpadów.

W przypadku gdy w instalacji jest jednocześnie prowadzony jeden cykl przetwarzania

odpadów, pobiera się i bada nie mniej niż 4 próbki w ciągu roku.

4.

Jeżeli w roku poprzedzającym rok pobrania i zbadania próbek odpadów, zgodnie z ust.

3, nie zostały przekroczone wartości, o których mowa w § 7 ust. 1, w więcej niż dwóch

próbkach odpadów, a przekroczenie tych wartości w żadnej z tych dwóch próbek odpadów

nie było większe niż 20% wartości, o których mowa w § 7 ust. 1, to liczba próbek odpadów

może być zmniejszona do

1)

2 próbek w ciągu roku - po jednej na 6 miesięcy - w przypadku gdy w instalacji jest

jednocześnie prowadzony jeden cykl przetwarzania odpadów;

2)

4 próbek w ciągu roku - po jednej na 3 miesiące - w przypadku gdy w instalacji jest

jednocześnie prowadzony więcej niż jeden cykl przetwarzania odpadów.

5.

Jeżeli w roku, w którym liczba próbek odpadów została zmniejszona zgodnie z ust. 4,

a w próbce odpadów zostały przekroczone wartości, o których mowa w § 7 ust. 1, od

następnego miesiąca po wykazaniu przekroczenia tych wartości, próbki odpadów pobiera

się i bada z częstotliwością określoną w ust. 3.

Do prowadzenia procesów mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych)

odpadów komunalnych, w odniesieniu do instalacji, dla których jest wymagane uzyskanie

pozwolenia zintegrowanego, stosuje się konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych

technik (BAT) w zakresie mechanicznego lub biologicznego przetwarzania odpadów, określone

w decyzji wykonawczej komisji (UE) 2018/1147 z dnia 10 sierpnia 2018 r. ustanawiającej

konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do przetwarzania

odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (Dz. Urz. UE

L 208 z 17.08.2018, str. 38, z późn. zm.

Instalacje, dla których nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, w których

przed dniem wejścia w życie rozporządzenia były prowadzone procesy mechaniczno-biologicznego

przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, powinny spełnić

wymagania określone w § 3 ust. 4, § 4 ust. 1, § 6 ust. 1 oraz § 10 w terminie do dnia

1 stycznia 2024 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.