Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 listopada 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej

1.

Ustawa określa stosunek Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w Rzeczypospolitej

Polskiej, zwanego dalej „Kościołem”, oraz jego sytuację prawną i majątkową.

2.

W sprawach odnoszących się do Kościoła, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się powszechnie

obowiązujące przepisy prawa.

3.

Wszelkie zmiany niniejszej ustawy wymagają uprzedniej opinii Rady Synodalnej.

1.

Kościół jest samodzielny i niezależny organizacyjnie od jakiejkolwiek zagranicznej

władzy kościelnej i świeckiej.

2.

Kościół pozostaje w jedności wiary i moralności z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim

w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i Kanadzie.

3.

Kościół jest członkiem Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich.

4.

Kościół może należeć do innych krajowych i międzynarodowych organizacji o charakterze

ekumenicznym i międzywyznaniowym.

Kościół rządzi się w swoich sprawach własnym Prawem Wewnętrznym, swobodnie wykonuje

władzę duchowną, jurysdykcyjną i samodzielnie zarządza swoimi sprawami.

1.

Organizację Kościoła oraz prawa i obowiązki osób należących do Kościoła określa jego

Prawo Wewnętrzne, uchwalane przez Synod Ogólnopolski.

2.

Najwyższym organem prawodawczym w Kościele jest Synod Ogólnopolski.

3.

Osobowość prawną posiadają

1)

Kościół jako całość;

2)

diecezje;

3)

parafie;

4)

seminaria duchowne;

5)

zakony.

4.

Organami osób prawnych wymienionych w ust. 3 są

1)

dla Kościoła jako całości - Synod Ogólnopolski, Rada Synodalna i Zwierzchnik Kościoła;

2)

dla diecezji - biskup-ordynariusz lub administrator diecezji;

3)

dla parafii - proboszcz lub administrator parafii;

4)

dla seminarium duchownego - rektor;

5)

dla zakonu - przełożony lub przełożona.

5.

Do składania oświadczeń woli w imieniu Kościoła upoważniona jest Rada Synodalna, działająca

poprzez jej Przewodniczącego wspólnie z Sekretarzem lub Skarbnikiem.

6.

Zmiana nazwy grup osób prawnych, o których mowa w ust. 3, może być dokonana przepisami

wewnątrzkościelnymi. Zmiany te, na wniosek Rady Synodalnej, Minister-Szef Urzędu Rady Ministrów

Inne jednostki organizacyjne Kościoła mogą, na wniosek Rady Synodalnej, uzyskać osobowość

prawną w drodze rozporządzenia Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów

1.

Kościół samodzielnie tworzy, przekształca i znosi jednostki organizacyjne, w tym także

posiadające osobowość prawną.

2.

O faktach wymienionych w ust. 1 władza kościelna powiadamia niezwłocznie właściwy

organ administracji rządowej

1)

odnośnie do osób wymienionych w art. 4 ust. 3 pkt 2 oraz jednostek, które otrzymały

osobowość prawną w drodze rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 - Ministra-Szefa Urzędu Rady Ministrów

2)

w pozostałych przypadkach - wojewodę.

3.

Nowo utworzone jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-5, nabywają

osobowość prawną z chwilą pisemnego powiadomienia właściwego organu administracji

rządowej. Odpis powiadomienia, z umieszczonym na nim potwierdzeniem odbioru, jest

dowodem uzyskania osobowości prawnej.

4.

Powiadomienie, o którym mowa w ust. 2 i 3, powinno zawierać nazwę i siedzibę kościelnej

osoby prawnej, a w odniesieniu do diecezji i parafii - także ich zasięg terytorialny.

5.

Odpowiednie powiadomienie następuje również w przypadku powołania lub odwołania osób

sprawujących funkcję organu lub członka organu osoby prawnej, uprawnionych do składania

w imieniu osób prawnych oświadczeń woli. Powiadomienie obejmuje imię i nazwisko, obywatelstwo

oraz miejsce zamieszkania.

Wydawnictwa, zakłady charytatywno-opiekuńcze oraz zakłady gospodarcze, nieposiadające

osobowości prawnej, działają w ramach kościelnych osób prawnych, które je powołały.

Kościelna osoba prawna nie odpowiada za zobowiązania innej kościelnej osoby prawnej.

1.

Kościół swobodnie organizuje i sprawuje kult publiczny.

2.

Organizowanie imprez o charakterze religijnym na drogach publicznych wymaga uzgodnienia,

w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, z właściwymi organami administracji rządowej

lub samorządowej.

3.

Przepisu ust. 2 nie stosuje się do konduktów pogrzebowych odbywających się stosownie

do miejscowego zwyczaju.

4.

Religijne uroczystości pogrzebowe i nabożeństwa za zmarłych mogą być sprawowane na

cmentarzach komunalnych przy zachowaniu obowiązujących przepisów porządkowych.

1.

Małżeństwo zawarte w formie przewidzianej Prawem Wewnętrznym Kościoła wywołuje skutki

cywilne, jeżeli odpowiada wymaganiom określonym w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

2.

Osobę duchowną, przed którą składa się oświadczenia o zawarciu małżeństwa, określa

Prawo Wewnętrzne Kościoła.

1.

Kościół prowadzi konfesyjne nauczanie religii w szkołach publicznych na zasadach i

w trybie przewidzianych w odrębnych przepisach.

2.

(uchylony)

1.

Kościelne osoby prawne mają prawo zakładać i prowadzić szkoły oraz inne placówki oświatowo-wychowawcze

i opiekuńczo-wychowawcze na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

2.

Do nauczycieli, wychowawców i pracowników zatrudnionych w szkołach i innych placówkach

oświatowo-wychowawczych i opiekuńczo-wychowawczych, a także seminariach duchownych

i instytutach misyjnych prowadzonych przez Kościół stosuje się odpowiednio przepisy

dotyczące uprawnień nauczycieli, wychowawców i pracowników zatrudnionych w szkołach

i placówkach publicznych.

3.

Uczącym się w szkołach wymienionych w ust. 1 i 2 przysługują świadczenia opieki zdrowotnej

finansowane ze środków publicznych oraz ulgi w opłatach za przejazdy środkami publicznego

transportu zbiorowego na równi z uczniami szkół publicznych.

1.

Kościół ma prawo do zakładania i prowadzenia seminariów duchownych i instytutów misyjnych,

w których kształci według własnego programu kandydatów na duchownych oraz osoby świeckie

przygotowujące się do realizacji misji Kościoła.

2.

Wyższe Seminarium Duchowne Kościoła Polskokatolickiego w Warszawie jest wyższą szkołą

teologiczną uprawnioną do nadawania absolwentom tytułu zawodowego licencjata teologii

starokatolickiej. Tytuł ten jest równoważny z tytułem zawodowym licencjata nadawanym

przez państwowe szkoły wyższe.

1.

Kościół ma prawo do zakładania i prowadzenia szkół wyższych. Status prawny tych szkół,

a także tryb i zakres uznawania przez Państwo stopni i tytułów nadawanych przez te

szkoły regulują umowy między Ministrem Edukacji Narodowej a Radą Synodalną.

2.

Studentom szkół, o których mowa w ust. 1 oraz w art. 12 ust. 2, przysługują świadczenia

opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych oraz ulgi w opłatach za przejazdy

środkami publicznego transportu zbiorowego na równi ze studentami uczelni publicznych.

3.

Osobom pozostającym w stosunku pracy w szkołach, o których mowa w ust. 1 oraz w art.

12 ust. 2, przysługują na równi z odpowiednimi pracownikami uczelni publicznych świadczenia

1)

opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych;

2)

ubezpieczenia społecznego oraz

3)

zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin.

Nauczycielom przysługują ponadto ulgi w opłatach za przejazdy środkami publicznego

transportu zbiorowego na równi z nauczycielami akademickimi.

4.

Poręcza się Kościołowi prawo kształcenia kadr duchownych w Chrześcijańskiej Akademii

Teologicznej w Warszawie w zakresie teologii starokatolickiej w ramach istniejącej

jednostki naukowo-dydaktycznej.

1.

Studenci teologii otrzymują na czas studiów odroczenie odbywania zasadniczej służby

wojskowej, w razie zaś ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny mogą być przeznaczeni,

stosownie do potrzeb sił zbrojnych, do służby sanitarnej lub służby w obronie cywilnej.

2.

Nie powołuje się absolwentów studiów, o których mowa w ust. 1, do odbywania przeszkolenia

wojskowego w okresie przygotowań do święceń w ciągu dwóch lat od zakończenia studiów.

3.

Duchowni po otrzymaniu święceń są przenoszeni do rezerwy i nie odbywają ćwiczeń wojskowych

w czasie pokoju. W razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny mogą być oni powołani

jedynie do pełnienia funkcji kapelanów wojskowych.

4.

W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny właściwe organy wojskowe, w porozumieniu

z biskupem-ordynariuszem lub administratorem diecezji, zapewnią pozostawienie do duszpasterskiej

obsługi ludności niezbędnej liczby duchownych spośród tych, którzy podlegają mobilizacji.

1.

Żołnierzom pełniącym czynną służbę wojskową zapewnia się możliwość uczestniczenia

- poza terenem jednostek wojskowych - w nabożeństwach i czynnościach religijnych w

niedziele i w święta, jeżeli w miejscowości stacjonowania jednostki wojskowej lub

w jej pobliżu znajduje się miejsce kultu publicznego Kościoła i jeżeli nie koliduje

to z ważnymi obowiązkami służbowymi.

2.

Opiekę duszpasterską na terenie jednostek wojskowych dla żołnierzy, o których mowa

w ust. 1, zapewniają duchowni Kościoła w terminach uzgodnionych z dowódcami jednostek.

3.

Duchownych, o których mowa w ust. 2, wyznacza Rada Synodalna w porozumieniu z Ministrem

Obrony Narodowej.

1.

Dzieciom i młodzieży przebywającym w zakładach opiekuńczych i wychowawczych, w sanatoriach,

prewentoriach i szpitalach zapewnia się prawo do udziału w nabożeństwach, uczestniczenia

w nauczaniu kościelnym i wykonywania praktyk religijnych właściwych dla wyznania polskokatolickiego.

2.

Dzieciom i młodzieży korzystającym z zorganizowanych form wypoczynku wakacyjnego zapewnia

się prawo uczestniczenia w nabożeństwach i wykonywania innych praktyk religijnych.

3.

Minister Edukacji Narodowej Minister Zdrowia i Opieki Społecznej

1

Prawo wykonywania praktyk religijnych i korzystania z opieki duszpasterskiej zapewnia

się też osobom przebywającym w podmiotach leczniczych wykonujących działalność leczniczą

w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o

działalności leczniczej oraz w domach pomocy społecznej, a także osobom tymczasowo

aresztowanym, skazanym oraz nieletnim przebywającym w okręgowych ośrodkach wychowawczych,

zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich.

2.

Nabożeństwa dla osób, o których mowa w ust. 1, odbywają się w kaplicach lub innych

pomieszczeniach udostępnianych na ten cel przez właściwych kierowników podmiotów i

zakładów prowadzonych przez państwo lub samorząd terytorialny.

3.

Do wyznaczania kapelanów w podmiotach i zakładach prowadzonych przez państwo lub samorząd

terytorialny, w celu zaspokajania potrzeb określonych w ust. 1, jest uprawniona Rada

Synodalna.

1.

Kościół może tworzyć własne organizacje kościelne w celu realizacji zadań wynikających

z jego misji.

2.

Organizacje, o których mowa w ust. 1, mają na celu w szczególności działalność na

rzecz formacji religijnej, kultu publicznego, nauki polskokatolickiej, działalność

charytatywno-opiekuńczą oraz kształtowanie postaw religijno-etycznych dzieci i młodzieży.

3.

Władze kościelne czuwają nad zgodnością działania organizacji z ich celami religijnymi

i etycznymi.

4.

Do organizacji, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się prawa o stowarzyszeniach.

5.

Organizacje, o których mowa w ust. 1, mogą uzyskiwać osobowość prawną w trybie określonym

w art. 5.

1.

Kościelne osoby prawne mogą realizować inwestycje sakralne i kościelne.

2.

Na wniosek kościelnej osoby prawnej miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego

obejmują także inwestycje, o których mowa w ust. 1, oraz polskokatolickie cmentarze

wyznaniowe.

Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego,

przeznaczone w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na potrzeby Kościoła,

na wniosek kościelnych osób prawnych mogą być im oddawane w wieczyste użytkowanie

lub sprzedawane.

Nie pobiera się opłat za użytkowanie wieczyste gruntów oddanych na potrzeby zakładów

charytatywno-opiekuńczych i punktów katechetycznych.

Parafie mają prawo posiadania cmentarzy grzebalnych, poszerzania ich, zakładania i

zarządzania nimi.

1.

Kościół ma prawo emitowania w publicznych środkach masowego przekazu nabożeństw oraz

swoich programów religijno-moralnych, społecznych i kulturalnych.

2.

Sposób realizacji uprawnień, o których mowa w ust. 1, określi porozumienie między

Kościołem a właściwą jednostką publicznej radiofonii i telewizji.

Osoby prawne Kościoła mają prawo zakładania i prowadzenia własnych archiwów, muzeów

i zbiorów bibliotecznych.

Instytucje państwowe, samorządowe i kościelne współdziałają w ochronie, konserwacji,

udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury kościelnej i sztuki sakralnej

oraz ich dokumentacji, muzeów, archiwów i bibliotek będących własnością kościelną,

a także dzieł kultury i sztuki o motywach religijnych, stanowiących ważną część dziedzictwa

kultury polskiej.

Kościołowi i jego osobom prawnym przysługuje prawo nabywania, posiadania i zbywania

mienia ruchomego i nieruchomego, nabywania i zbywania innych praw oraz swobodnego

zarządzania swoim majątkiem.

1.

Majątek i przychody kościelnych osób prawnych podlegają ogólnym przepisom podatkowym,

z wyjątkami określonymi w ust. 2-5.

2.

Kościelne osoby prawne są zwolnione od opodatkowania podatkiem od nieruchomości -

nieruchomości lub ich części przeznaczonych na cele niemieszkalne, z wyjątkiem części

przeznaczonej na wykonywanie działalności gospodarczej.

3.

Zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości obejmuje nieruchomości lub

ich części przeznaczone na cele mieszkalne duchownych, jeżeli

1)

są one wpisane do rejestru zabytków;

2)

służą jako internaty przy szkołach i seminariach duchownych;

3)

znajdują się w budynkach diecezji, zwierzchników diecezji, ich sufraganów, Zwierzchnika

Kościoła i Rady Synodalnej.

4.

Nabywanie i zbywanie rzeczy i praw majątkowych przez kościelne osoby prawne w drodze

czynności prawnych oraz spadkobrania, zapisu i zasiedzenia jest zwolnione od opłaty

skarbowej, jeżeli ich przedmiotem są

1)

rzeczy i prawa nieprzeznaczone do działalności gospodarczej;

2)

sprowadzane z zagranicy maszyny, urządzenia i materiały poligraficzne oraz papier.

5.

Darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą pochodzące od osób fizycznych

są wyłączone z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym, jeżeli kościelna

osoba prawna przedstawi darczyńcy pokwitowanie odbioru oraz - w okresie dwóch lat

od dnia przekazania darowizny - sprawozdanie o przeznaczeniu jej na tę działalność.

6.

Nabywanie i zbywanie rzeczy oraz praw majątkowych, o których mowa w ust. 4, jest zwolnione

od opłat sądowych, z wyłączeniem opłat kancelaryjnych.

Zwalnia się z należności celnych przywozowych towary przeznaczone na cele charytatywno-opiekuńcze

i oświatowo-wychowawcze oraz towary o charakterze kulturalnym przeznaczone na cele

kultu, przywożone dla kościelnych osób prawnych, w granicach i na warunkach określonych

w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającym wspólnotowy

system zwolnień celnych

(Dz. Urz. UE L 324 z 10.12.2009, str. 23).

1.

Kościelne osoby prawne mają prawo do zbierania ofiar na cele religijne, kościelną

działalność charytatywno-opiekuńczą, naukową, oświatową i wychowawczą oraz utrzymanie

duchownych i zakonów.

2.

Zbiórki wymienione w ust. 1 nie wymagają zgłoszenia, jeżeli odbywają się w obrębie

terenów kościelnych, kaplic oraz w miejscach i okolicznościach zwyczajowo przyjętych

w danej okolicy i w sposób tradycyjnie ustalony.

1.

Kościelne osoby prawne mogą zakładać fundacje. Do fundacji tych stosuje się ogólnie

obowiązujące przepisy o fundacjach ze zmianami wynikającymi z przepisów ust. 2-5.

2.

Niezależnie od nadzoru państwowego, nadzór nad działalnością fundacji sprawuje kościelna

osoba prawna będąca fundatorem lub wskazana w statucie fundacji.

3.

W razie stwierdzenia nieprawidłowości w zarządzaniu fundacją, właściwy organ państwowy

zwraca się do kościelnej osoby prawnej sprawującej nadzór nad fundacją, wyznaczając

termin nie krótszy niż 3 miesiące na spowodowanie usunięcia nieprawidłowości. Po bezskutecznym

upływie tego terminu można zastosować środki oznaczone w przepisach o fundacjach.

4.

W razie konieczności poddania fundacji zarządowi przymusowemu, w myśl przepisów o

fundacjach, zarząd ten będzie sprawowała kościelna osoba prawna wyznaczona przez Radę

Synodalną.

5.

Jeżeli statut fundacji nie stanowi inaczej, w razie jej likwidacji

1)

do jej majątku znajdującego się w kraju stosuje się odpowiednio przepis art. 31;

2)

o przeznaczeniu jej majątku znajdującego się za granicą zadecyduje Rada Synodalna.

W razie zniesienia kościelnej osoby prawnej, jej majątek przechodzi na własność Kościoła

jako całości.

Niezależnie od ustawowego ubezpieczenia duchownych, kościelne osoby prawne mogą prowadzić

wewnętrzną działalność ubezpieczeniową na rzecz duchownych, która w rozumieniu ustawy

nie jest działalnością gospodarczą.

1.

Nieruchomości lub ich części, pozostające w dniu wejścia w życie ustawy we władaniu

kościelnych osób prawnych, stają się z mocy prawa ich własnością, o ile nie narusza

to praw niepaństwowych i niesamorządowych osób trzecich.

2.

Stwierdzenie nabycia prawa własności następuje w drodze decyzji wojewody.

3.

Nabycie własności nieruchomości lub ich części na podstawie ust. 1 jest wolne od podatków

i opłat związanych z tym nabyciem, a wynikające z niego wpisy do ksiąg wieczystych

i ich zakładanie są wolne od opłat.

4.

Postępowanie sądowe lub administracyjne dotyczące nieruchomości, o których mowa w

ust. 1, ulega zawieszeniu, a sądy lub organy administracji państwowej przekazują ich

akta organowi, o którym mowa w ust. 2.

5.

Organ, który wydał decyzję ostateczną określoną w ust. 2, zawiadamia o niej sąd lub

organ administracji państwowej, który zawiesił postępowanie, zwracając akta sprawy.

Sąd lub organ administracji państwowej umorzy postępowanie.

1.

Na wniosek kościelnych osób prawnych wojewoda lub inny organ wykonujący, w imieniu

Skarbu Państwa, prawa wynikające z własności nieruchomości albo organy jednostek samorządu

terytorialnego w zakresie swoich właściwości - mogą nieodpłatnie przekazać Kościołowi

lub jego osobom prawnym własność nieruchomości lub ich części

1)

jeżeli są one niezbędne do sprawowania kultu religijnego lub działalności kościelnych

osób prawnych w zakresie charytatywno-opiekuńczym lub oświatowo-wychowawczym;

2)

w celu utworzenia lub powiększenia gospodarstwa rolnego parafii działających na Ziemiach

Zachodnich i Północnych, o powierzchni do 15 ha użytków rolnych łącznie dla jednej

parafii.

2.

Przepis art. 33 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

3.

Wnioski w sprawach, o których mowa w ust. 1, mogą być składane w terminie do dnia

31 grudnia 1998 r.

1.

Kościelne osoby prawne istniejące w dniu wejścia w życie ustawy pozostają osobami

prawnymi w rozumieniu niniejszej ustawy.

2.

Wykaz kościelnych osób prawnych istniejących w dniu wejścia w życie ustawy określa

załącznik do ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2022 r., z wyjątkiem art. 135 ust. 1 i 2,

art. 186 ust. 1 i 2, art. 243 ust. 1, art. 321, art. 324-338 w zakresie okręgowych

ośrodków wychowawczych, art. 340 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art.

341 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 343, art. 348 w zakresie okręgowych

ośrodków wychowawczych, art. 361, art. 363, art. 385 pkt 1 i 2, art. 389 pkt 1 i 3-7,

art. 393, art. 400, art. 401 ust. 2 i art. 415 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem

następującym po dniu ogłoszenia.