Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 6 lutego 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Rozporządzenie określa

1)

tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych

dla zdrowia występujących w środowisku pracy;

2)

przypadki, w których jest konieczne prowadzenie pomiarów ciągłych;

3)

wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria wykonujące badania i pomiary;

4)

sposób rejestrowania i przechowywania wyników badań i pomiarów;

5)

wzory dokumentów oraz sposób udostępniania wyników badań i pomiarów pracownikom.

Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy prowadzony

według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia zmienianego w § 1 pracodawca

może prowadzić według dotychczasowego wzoru.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których

wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz

warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników

lub na poziom narażenia na oddziaływanie tych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem

1)

rodzaju tych czynników oraz ich właściwości;

2)

procesów technologicznych i ich parametrów;

3)

wyposażenia technicznego, w tym maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi, które mogą

być źródłem emisji czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem wyników pomiarów

tej emisji dostarczanych przez producentów;

4)

środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących ich użytkowania;

5)

organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy;

6)

rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia,

z uwzględnieniem obowiązującego u pracodawcy systemu i rozkładu czasu pracy.

2.

Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym

u danego pracodawcy, działania dotyczące

1)

rozpoznania i typowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy;

2)

wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Pracodawca zapewnia wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w

środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności.

W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z

wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, badania i pomiary wykonuje

się

1)

co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości najwyższego

dopuszczalnego stężenia (NDS), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanego dalej „NDS”;

2)

co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie

czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS.

W przypadku występowania szkodliwego dla zdrowia czynnika chemicznego, dla którego

została ustalona wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia pułapowego (NDSP), określonego

w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, pracodawca wykonuje we własnym zakresie pomiary ciągłe stężenia tego czynnika za

pomocą urządzeń lub z uwzględnieniem procedur spełniających wymagania określone w

Polskiej Normie

1.

W przypadku występowania czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym

mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, badania i pomiary wykonuje się

1)

co najmniej raz na sześć miesięcy - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości

NDS;

2)

co najmniej raz na trzy miesiące - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,5 wartości NDS.

2.

W przypadku narażenia na pył zawierający azbest, badania i pomiary wykonuje się co

najmniej raz na trzy miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów nie

przekroczyły 0,5 wartości NDS, częstotliwość ta może być zmniejszona do określonej

w ust. 1 pkt 1.

Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych

lub pyłów, o których mowa w § 4, wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, a w

przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa w § 6

- co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może

odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

1.

Badania i pomiary promieniowania optycznego nielaserowego wykonuje się, jeżeli są

eksploatowane źródła tego promieniowania inne niż źródła światła służące do oświetlania

pomieszczeń lub stanowisk pracy, stosowane w przeznaczonych dla nich oprawach oświetleniowych

oraz w odpowiedniej odległości od eksponowanych części ciała.

2.

Badania i pomiary promieniowania optycznego nielaserowego wykonuje się

1)

co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,7 wartości maksymalnej dopuszczalnej ekspozycji

(MDE), określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanej dalej „MDE”;

2)

co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom

ekspozycji powyżej 0,7 wartości MDE.

1.

Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się, jeżeli eksploatowane są

źródła tego promieniowania inne niż

1)

lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą

2)

lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą

2.

Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się

1)

co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,8 wartości MDE;

2)

co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom

ekspozycji powyżej 0,8 wartości MDE.

Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów promieniowania optycznego nielaserowego

albo laserowego, o których mowa w § 8 i 9, wykonanych w odstępie dwóch lat, poziom

ekspozycji nie przekraczał 0,4 wartości MDE, pracodawca może odstąpić od wykonywania

pomiarów.

1.

Badania i pomiary pól lub promieniowania elektromagnetycznego o częstotliwości z zakresu

0 Hz-300 GHz wykonuje się w przypadku występowania w miejscach wykonywania pracy stref

ochronnych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

1)

co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie

tylko strefy pośredniej;

2)

co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie

również strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy niebezpiecznej.

2.

Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów pól lub promieniowania elekromagnetycznego,

wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono występowania stref ochronnych w miejscach

wykonywania pracy, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

1.

W przypadku występowania mikroklimatu zimnego albo gorącego badania i pomiary wskaźników

mikroklimatu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, wykonuje się raz w roku.

2.

Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości wskaźników mikroklimatu nie przekraczały

wartości dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, pracodawca

może wykonywać je raz na dwa lata.

1.

Badania i pomiary szkodliwego dla zdrowia czynnika fizycznego, występującego w postaci

hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka

przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym działaniu na organizm człowieka

wykonuje się

1)

co najmniej raz na dwa lata - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono

natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego natężenia

(NDN), określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, zwanego dalej „NDN”;

2)

co najmniej raz w roku - jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie

czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.

2.

Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych

w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca

może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

Badania i pomiary chemicznych i fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy, o których mowa w § 4-13, wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany

w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania

pracy, które mogły mieć wpływ na zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły

okoliczności, które uzasadniają ich ponowne wykonanie.

1

Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratoria,

które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności

(Dz. U. z 2023 r. poz. 215) lub ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1854).

2.

W przypadku braku wymienionych w ust. 1 laboratoriów akredytowanych do badania lub

pomiarów określonego czynnika, badania i pomiary wykonują

1)

laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów

badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub

2

laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Wojskowej Inspekcji Sanitarnej - jeżeli

mają wdrożony system zapewnienia jakości lub

3

laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały

certyfikat w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia

w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności lub na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu

nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.

Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach,

a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria,

o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1.

1.

Wyniki badań i pomiarów, o których mowa w § 3-13, pracodawca przechowuje przez okres

3 lat, licząc od daty ich wykonania.

2.

Pracodawca niezwłocznie informuje pracowników narażonych na oddziaływanie czynników

szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych wynikach badań i pomiarów

oraz udostępnia im te wyniki i wyjaśnia ich znaczenie.

1.

Pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

na stanowisku pracy, zwany dalej „rejestrem”, którego wzór jest określony w załączniku

nr 1 do rozporządzenia.

2.

Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia

do karty badań i pomiarów, zwanej dalej „kartą”, której wzór jest określony w załączniku

nr 2 do rozporządzenia.

3

W przypadku likwidacji zakładu pracy pracodawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz

kartę właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, a w odniesieniu do jednostek,

o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

(Dz. U. z 2023 r. poz. 338) - właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej.

4.

Pracodawca i podmiot, o którym mowa w ust. 3, przechowują rejestr oraz karty przez

okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.

1.

Wyniki badań i pomiarów wpisane do rejestru i karty są niezwłocznie udostępniane pracownikowi,

byłemu pracownikowi, ich przedstawicielowi ustawowemu lub pełnomocnikowi, na jego

pisemne żądanie.

2.

Osoba, o której mowa w ust. 1, może wystąpić do pracodawcy lub podmiotu przechowującego

rejestr oraz karty o sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii zawartych w nich wyników

badań i pomiarów.

Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

(Dz. U. poz. 645 oraz z 2007 r. poz. 1772).

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia