Umowa międzynarodowa Konwencja ramowa Rady Europy o wartości dziedzictwa kulturowego dla społeczeństwa, sporządzona w Faro dnia 27 października 2005 r.

Strony niniejszej Konwencji postanawiają

a)

uznać, że prawa odnoszące się do dziedzictwa kulturowego są nieodłączną częścią prawa

do uczestniczenia w życiu kulturalnym, określonego w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka;

b)

uznać indywidualną i zbiorową odpowiedzialność za dziedzictwo kulturowe;

c)

podkreślić, iż celem zachowania dziedzictwa kulturowego i zrównoważonego korzystania

z tego dziedzictwa, jest rozwój człowieka oraz podniesienie jakości życia;

d)

przedsięwziąć konieczne działania mające na celu zastosowanie postanowień niniejszej

Konwencji odnoszących się do

roli dziedzictwa kulturowego w budowaniu pokojowego i demokratycznego społeczeństwa

oraz w procesach zrównoważonego rozwoju i promowania różnorodności kulturowej;

większej synergii w obszarze kompetencji wszystkich zaangażowanych podmiotów publicznych,

instytucjonalnych i prywatnych.

Dla celów niniejszej Konwencji,

a)

dziedzictwo kulturowe to zbiór zasobów odziedziczonych po przeszłych pokoleniach,

które ludzie identyfikują, niezależnie od praw własności, jako odzwierciedlenie i

wyraz swoich stale ewoluujących wartości, wierzeń, wiedzy i tradycji. Obejmuje ono

także wszystkie aspekty środowiskowe wynikające z interakcji pomiędzy ludźmi i miejscem

w czasie;

b)

wspólnota dziedzictwa kulturowego to społeczność, która składa się z ludzi przypisujących

wartość określonym aspektom dziedzictwa kulturowego, i pragnących, w ramach działań

publicznych, zachować i przekazać je przyszłym pokoleniom.

Strony zgadzają się promować rozumienie wspólnego dziedzictwa Europy, które obejmuje

a)

wszelkie formy dziedzictwa kulturowego w Europie, które razem stanowią wspólne źródło

pamięci, zrozumienia, tożsamości, spójności i kreatywności, oraz

b)

ideały, zasady i wartości wywodzące się z doświadczenia zdobytego wraz z postępem

oraz z lekcji płynących z przeszłych konfliktów, które wspierają rozwój pokojowego

i stabilnego społeczeństwa, oparte na poszanowaniu praw człowieka, demokracji oraz

praworządności.

Strony uznają, że

a)

każdy człowiek, indywidualnie lub wspólnie z innymi, ma prawo korzystać z dziedzictwa

kulturowego oraz przyczyniać się do jego wzbogacania;

b)

każdy człowiek, indywidualnie lub wspólnie z innymi, jest zobowiązany do poszanowania

dziedzictwa kulturowego innych ludzi, w takim samym stopniu jak własnego, i tym samym

wspólnego dziedzictwa Europy;

c)

korzystanie z prawa do dziedzictwa kulturowego może podlegać jedynie takim ograniczeniom,

które są niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w celu ochrony interesu publicznego

oraz praw i wolności innych ludzi.

Strony zobowiązują się

a)

uznać interes publiczny związany z elementami dziedzictwa kulturowego stosownie do

przypisywanego im znaczenia w społeczeństwie;

b)

zwiększyć wartość dziedzictwa kulturowego poprzez jego identyfikację, badanie, interpretację,

ochronę, konserwację i prezentację;

c)

zapewnić, w odpowiednim dla każdej ze Stron kontekście, istnienie przepisów ustawowych

umożliwiających korzystanie z prawa do dziedzictwa kulturowego określonego w artykule

4;

d)

wspierać ogół warunków gospodarczych i społecznych sprzyjających uczestnictwu w działaniach

związanych z dziedzictwem kulturowym;

e)

promować ochronę dziedzictwa kulturowego jako kluczowego czynnika we wspólnie wspieranych

celach zrównoważonego rozwoju, różnorodności kulturowej oraz współczesnej twórczości;

f)

uznać wartość dziedzictwa kulturowego znajdującego się na terytoriach podlegających

ich jurysdykcji, niezależnie od jego pochodzenia;

g)

opracować zintegrowane strategie, aby ułatwić wdrożenie postanowień niniejszej Konwencji.

Żadne z postanowień niniejszej Konwencji nie może być interpretowane w sposób, który

a)

ograniczałby lub podważał prawa człowieka i podstawowe wolności, które mogą być chronione

przez dokumenty międzynarodowe, w tym w szczególności Powszechną Deklarację Praw Człowieka

oraz Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności;

b)

naruszałby korzystniejsze postanowienia dotyczące dziedzictwa kulturowego oraz środowiska,

które wynikają z innych krajowych lub międzynarodowych aktów prawnych;

c)

skutkowałby stworzeniem egzekwowalnych praw.

Strony zobowiązują się poprzez działania organów władzy publicznej oraz innych właściwych

podmiotów

a)

zachęcać do refleksji na temat etyki i metod prezentacji dziedzictwa kulturowego,

a także szacunku dla różnorodności interpretacji;

b)

ustanowić mechanizmy pojednawcze w celu sprawiedliwego postępowania w sytuacjach,

w których różne społeczności przypisują sprzeczne wartości temu samemu dziedzictwu

kulturowemu;

c)

rozwijać wiedzę o dziedzictwie kulturowym jako źródle pokojowego współistnienia, które

przez promowanie zaufania i wzajemnego zrozumienia przyczynia się do rozwiązywania

konfliktów i zapobiegania im;

d)

włączać powyższe postulaty we wszystkie aspekty uczenia się przez całe życie oraz

kształcenia.

Strony zobowiązują się do wykorzystania wszelkich aspektów dziedzictwa kulturowego

w celu

a)

wzbogacania procesów rozwoju gospodarczego, politycznego, społecznego i kulturalnego,

a także planowania przestrzennego, przez wykorzystanie analiz wpływu tych procesów

na dziedzictwo kulturowe oraz, o ile to konieczne, przez przyjmowanie strategii ograniczania

tego oddziaływania;

b)

promowania zintegrowanego podejścia do polityk dotyczących różnorodności kulturowej,

biologicznej, geologicznej i krajobrazowej w celu osiągnięcia równowagi między tymi

elementami;

c)

wzmacniania spójności społecznej przez wspieranie poczucia wspólnej odpowiedzialności

za miejsce zamieszkania ludzi;

d)

promowania podnoszenia jakości przy wprowadzaniu nowoczesnych udoskonaleń w środowisku,

nie stwarzających zagrożeń dla jego wartości kulturalnych.

W celu zachowania dziedzictwa kulturowego, Strony zobowiązują się

a)

promować poszanowanie integralności dziedzictwa kulturowego przez zapewnienie, by

decyzje o wprowadzeniu zmian podejmowane były z uwzględnieniem wartości kulturalnych

przypisywanych temu dziedzictwu;

b)

określić i promować zasady zrównoważonego zarządzania oraz zachęcać do jego zachowania;

c)

zapewnić, aby wszelkie ogólne przepisy techniczne uwzględniały szczególne wymogi dotyczące

konserwacji dziedzictwa kulturowego;

d)

promować korzystanie z materiałów, technik oraz umiejętności opartych na tradycji

oraz czerpać z ich potencjału we współczesnych zastosowaniach;

e)

promować wysoką jakość pracy poprzez system kwalifikacji zawodowych oraz akredytacji

dla osób fizycznych, przedsiębiorstw i instytucji.

W celu pełnego wykorzystania potencjału dziedzictwa kulturowego jako czynnika zrównoważonego

rozwoju gospodarczego, Strony zobowiązują się

a)

podnosić świadomość i wykorzystywać potencjał gospodarczy dziedzictwa kulturowego;

b)

uwzględnić szczególny charakter i znaczenie dziedzictwa kulturowego podczas opracowywania

polityk gospodarczych;

c)

zapewnić, by polityki te uwzględniały integralność dziedzictwa kulturowego bez naruszania

jego nieodłącznych wartości.

W procesie zarządzania dziedzictwem kulturowym, Strony zobowiązują się

a)

promować zintegrowane i oparte na rzetelnej informacji podejście organów władzy publicznej,

we wszystkich sektorach i na wszystkich szczeblach;

b)

rozwijać prawne, finansowe i zawodowe ramy umożliwiające wspólne działanie organów

władzy publicznej, ekspertów, właścicieli, inwestorów, przedsiębiorców, organizacji

pozarządowych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego;

c)

rozwijać innowacyjne metody współpracy organów władzy publicznej z innymi podmiotami;

d)

szanować i zachęcać do podejmowania inicjatyw wolontariatu, które stanowią uzupełnienie

działań organów władzy publicznej;

e)

zachęcać organizacje pozarządowe zajmujące się konserwacją dziedzictwa do działania

w interesie publicznym.

Strony zobowiązują się

a)

zachęcać wszystkich do uczestnictwa w

-

procesie identyfikacji, badania, interpretacji, ochrony, konserwacji i prezentowania

dziedzictwa kulturowego;

-

publicznej refleksji i debacie na temat możliwości i wyzwań, jakie niesie ze sobą

dziedzictwo kulturowe;

b)

uwzględnić wartość przypisywaną danemu dziedzictwu kulturowemu, z którym identyfikują

się poszczególne społeczności;

c)

uznać rolę organizacji wolontariuszy, jako partnerów w działaniach, a także jako wyrazicieli

konstruktywnej krytyki polityk dotyczących dziedzictwa kulturowego;

d)

podjąć działania w celu zapewnienia szerszej dostępności do dziedzictwa kulturowego,

w szczególności wśród młodych ludzi i osób znajdujących się w trudnej sytuacji, tak

aby zwiększyć świadomość wartości dziedzictwa, potrzeby jego zachowania i ochrony,

oraz korzyści, które z niego wynikają.

Strony zobowiązują się

a)

ułatwiać uwzględnienie wymiaru dziedzictwa kulturowego na wszystkich poziomach edukacji,

niekoniecznie w postaci odrębnego przedmiotu, lecz jako bogate źródło odniesień w

nauczaniu innych przedmiotów;

b)

wzmacniać powiązania pomiędzy edukacją o dziedzictwie kulturowym a kształceniem zawodowym;

c)

zachęcać do podejmowania badań interdyscyplinarnych w obszarze dziedzictwa kulturowego,

wspólnot dziedzictwa, środowiska oraz ich wzajemnych zależności;

d)

zachęcać do ustawicznego szkolenia zawodowego i wymiany wiedzy oraz umiejętności,

zarówno w ramach systemu szkolnictwa, jak i poza nim.

Strony zobowiązują się do wykorzystania technologii cyfrowych dla zwiększenia dostępu

do dziedzictwa kulturowego oraz korzyści z niego wynikających, przez

a)

zachęcanie do podejmowania inicjatyw promujących jakość treści oraz zmierzających

do zapewnienia różnorodności języków oraz kultur w społeczeństwie informacyjnym;

b)

wspieranie na poziomie międzynarodowym kompatybilnych standardów badań, konserwacji,

wzmocnienia i bezpieczeństwa dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym zwalczaniu

nielegalnego obrotu dobrami kultury;

c)

dążenie do usuwania przeszkód w dostępie do informacji dotyczących dziedzictwa kulturowego,

w szczególności do celów edukacyjnych, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw

własności intelektualnej;

d)

uznanie, że tworzenie treści cyfrowych dotyczących dziedzictwa kulturowego nie stanowi

uszczerbku dla konserwacji istniejącego dziedzictwa.

Strony zobowiązują się

a)

rozwijać, poprzez Radę Europy, funkcję monitorowania ustawodawstwa, polityk i praktyk

dotyczących dziedzictwa kulturowego, w zgodzie z zasadami przyjętymi przez niniejszą

Konwencję;

b)

utrzymywać, rozwijać oraz dostarczać dane do wspólnego, ogólnodostępnego systemu informacyjnego,

ułatwiającego ocenę poziomu realizacji zobowiązań Stron wynikających z niniejszej

Konwencji.

a.

Komitet Ministrów, zgodnie z artykułem 17 Statutu Rady Europy, powołuje odpowiedni

komitet lub wskazuje już istniejący komitet, do monitorowania realizacji Konwencji,

który będzie upoważniony do określenia zasad prowadzenia swoich spraw;

b.

Powołany komitet

-

ustanawia regulamin, jeżeli to konieczne;

zarządza wspólnym systemem informacyjnym, o którym mowa w artykule 15, dokonując przeglądu

sposobów wywiązania się z poszczególnych zobowiązań niniejszej Konwencji;

na wniosek jednej lub większej liczby Stron, przedstawia opinię doradczą dotyczącą

dowolnej kwestii związanej z interpretacją Konwencji, przy uwzględnieniu wszelkich

dokumentów prawnych Rady Europy;

-

z inicjatywy jednej lub większej liczby Stron, podejmuje się oceny jednego lub wielu

aspektów wdrażania Konwencji;

-

wspiera realizację postanowień niniejszej Konwencji w obszarze międzysektorowym, przez

współpracę z innymi komitetami oraz uczestnictwo w innych inicjatywach Rady Europy;

składa Komitetowi Ministrów sprawozdanie ze swoich działań. Komitet może angażować

do swoich prac ekspertów i obserwatorów.

Strony zobowiązują się do podjęcia współpracy wzajemnej oraz w ramach Rady Europy,

dążąc do osiągnięcia celów i zachowania zasad określonych w Konwencji, a w szczególności

promując rozumienie wspólnego dziedzictwa Europy, przez

a)

wprowadzanie w życie strategii współpracy odnoszących się do priorytetów określonych

w procesie monitorowania;

b)

wspieranie działań wielostronnych i transgranicznych, a także rozwijanie sieci współpracy

regionalnej w celu wdrożenia tych strategii;

c)

wymianę, opracowywanie, kodyfikację i zapewnienie upowszechnienia dobrych praktyk;

d)

informowanie opinii publicznej o celach i wdrażaniu niniejszej Konwencji.

Każda ze Stron może, w drodze wzajemnego porozumienia, dokonywać ustaleń finansowych

w celu ułatwienia współpracy międzynarodowej.

a.

Konwencja niniejsza jest otwarta do podpisu przez Państwa Członkowskie Rady Europy.

b.

Podlega ona ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia

lub zatwierdzenia zostaną złożone Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.

c.

Konwencja niniejsza wejdzie w życie w pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie

trzech miesięcy od dnia, w którym dziesięć Państw Członkowskich wyrazi zgodę na związanie

się Konwencją zgodnie z postanowieniami poprzedniego ustępu.

d.

W odniesieniu do każdego Państwa sygnatariusza, które w dalszej kolejności wyrazi

swoją zgodę na związanie się niniejszą Konwencją, wejdzie ona w życie w pierwszym

dniu miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia dokumentów

ratyfikacyjnych, przyjęcia lub zatwierdzenia.

a.

Po wejściu w życie niniejszej Konwencji, Komitet Ministrów Rady Europy może zaprosić

każde Państwo niebędące członkiem Rady Europy, oraz Wspólnotę Europejską, do przystąpienia

do Konwencji w drodze decyzji podjętej większością głosów, o której mowa w artykule

20 ustęp d Statutu Rady Europy, oraz jednogłośną decyzją przedstawicieli umawiających

się Państw uprawnionych do zasiadania w Komitecie Ministrów.

b.

W odniesieniu do każdego Państwa przystępującego, lub Wspólnoty Europejskiej w przypadku

jej przystąpienia, niniejsza Konwencja wejdzie w życie w pierwszym dniu miesiąca następującego

po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia dokumentu przystąpienia Sekretarzowi Generalnemu

Rady Europy.

a.

Każde Państwo może, w czasie podpisywania Konwencji lub składania dokumentów ratyfikacyjnych,

przyjęcia i zatwierdzenia, określić terytorium lub terytoria, do których będzie stosować

się niniejsza Konwencja.

b.

Każde Państwo może następnie, w dowolnym czasie, przez złożenie deklaracji Sekretarzowi

Generalnemu Rady Europy, rozszerzyć zakres stosowania niniejszej Konwencji, obejmując

nim dowolne inne terytorium określone w deklaracji. W odniesieniu do takiego terytorium,

Konwencja wejdzie w życie w pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie trzech

miesięcy od dnia otrzymania przez Sekretarza Generalnego Rady Europy takiej deklaracji.

c.

Każda deklaracja złożona zgodnie z dwoma wcześniejszymi ustępami może, w odniesieniu

do każdego terytorium określonego w takiej deklaracji, zostać wycofana w drodze notyfikacji

złożonej Sekretarzowi Generalnemu. Wycofanie wejdzie w życie

w pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie sześciu miesięcy od dnia otrzymania

przez Sekretarza Generalnego Rady Europy takiej notyfikacji.

a.

Każda Strona może w dowolnym czasie wypowiedzieć niniejszą Konwencję w drodze notyfikacji

złożonej Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.

b.

Wypowiedzenie takie wejdzie w życie w pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie

sześciu miesięcy od dnia otrzymania przez Sekretarza Generalnego Rady Europy tej notyfikacji.

a.

Każda Strona, a także komitet wskazany w artykule 16, może zaproponować poprawki do

niniejszej Konwencji.

b.

Wszelkie propozycje poprawek zgłaszane są Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy, który

poinformuje o nich Państwa Członkowskie Rady Europy, inne Strony, a także Państwa

niebędące członkami oraz Wspólnotę Europejską, które zostały zaproszone do przystąpienia

do Konwencji zgodnie z postanowieniami artykułu 19.

c.

Komitet rozpatrzy wszelkie zaproponowane poprawki i przedstawi Komitetowi Ministrów

do zatwierdzenia tekst przyjęty większością trzech czwartych przedstawicieli Stron.

Po zatwierdzeniu poprawek przez Komitet Ministrów większością głosów, o której mowa

w artykule 20 ustęp d Statutu Rady Europy, oraz jednogłośnie przez Strony będące Państwami

uprawnionymi do zasiadania w Komitecie Ministrów, tekst zostanie przekazany do zaakceptowania

przez Strony.

d.

Każda poprawka, w odniesieniu do Stron, które ją zaakceptowały, wejdzie w życie w

pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia, w którym

dziesięć państw Członkowskich Rady Europy poinformowało Sekretarza Generalnego ojej

akceptacji. W odniesieniu do jakiejkolwiek Strony, która zaakceptuje poprawkę w późniejszym

terminie, wejdzie ona w życie w pierwszym dniu miesiąca następującego po upływie trzech

miesięcy od dnia, w którym taka Strona poinformowała Sekretarza Generalnego o swojej

akceptacji.

Sekretarz Generalny Rady Europy zawiadamia Państwa Członkowskie Rady Europy oraz każde

Państwo, które przystąpiło lub zostało zaproszone do przystąpienia do niniejszej Konwencji,

oraz Wspólnotę Europejską, po jej przystąpieniu lub zaproszeniu do przystąpienia do

Konwencji, o

a)

każdym podpisaniu;

b)

każdym złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia;

c)

każdej dacie wejścia w życie niniejszej Konwencji zgodnie z postanowieniami artykułów

18, 19 i 20;

d)

każdej poprawce do niniejszej Konwencji zaproponowanej zgodnie z artykułem 22, oraz

dacie jej wejścia w życie;

e)

wszelkich innych aktach, deklaracjach, notyfikacjach lub informacjach dotyczących

niniejszej Konwencji.