Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

Ustawa reguluje

1)

zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej

z powodów politycznych;

2)

zasady wydawania legitymacji i nadawania odznaki honorowej działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;

3)

zasady przyznawania świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej i świadczenia wyrównawczego

działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom represjonowanym z powodów politycznych;

4)

inne niż wymienione w pkt 2 i 3 uprawnienia działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;

5)

zadania, organizację i zasady działania wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw

działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych.

1.

Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia

1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła,

w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością

karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności

lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

2.

Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności

w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej

w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1

stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.

1)

przebywała w

a)

więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego

w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub

wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania

przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka

w Polsce,

b)

ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym

(Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub

respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2)

przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową

w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych

za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub

respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3)

brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości

i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku

z tym

a)

na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa

państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

(Dz. U. z 2021 r. poz. 177 oraz z 2022 r. poz. 375, 1259 i 1283), zwanych dalej „organami bezpieczeństwa państwa”, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia

ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b)

była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne

działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c)

była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d)

została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e)

została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f)

była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk,

wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd

Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez

okres dłuższy niż jeden rok;

4)

była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa

lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania

przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka

w Polsce.

1.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych

przysługuje osobie

1)

która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa

państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych,

czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę

niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce

i

2)

co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale,

w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika

przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

2.

Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy

operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się

także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne,

karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa

państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora

lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.

1.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych

potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i

Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej -

Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie

statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów

politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

2.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych

potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej

z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej

lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego

działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

2a.

Wniosek składany przez działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną

z powodów politycznych zawiera imię lub imiona oraz nazwisko wnioskodawcy, datę i

miejsce urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres

korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej.

2b.

Wniosek składany przez członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, oprócz danych, o których mowa w

ust. 2a, zawiera datę zgonu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej

z powodów politycznych, imię lub imiona wnioskodawcy, nazwisko rodowe, datę i miejsce

jego urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, o ile był nadany, oraz stopień pokrewieństwa

lub powinowactwa łączący wnioskodawcę z działaczem opozycji antykomunistycznej lub

osobą represjonowaną z powodów politycznych.

3.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się

1)

dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2)

decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art.

4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

3a.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, złożonego przez działacza opozycji antykomunistycznej

lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, dołącza się również aktualną fotografię

wnioskodawcy.

4.

Okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit.

c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości

i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa

w art. 2 ust. 1.

5.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa

Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących

warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii

tych dokumentów.

6.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej

wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz

osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie

statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów

politycznych.

7.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w ust. 3 pkt 2, nie później niż w terminie

3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o jej wydanie.

8.

W przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185) przepisu art. 146 § 1 tej ustawy nie stosuje się.

1.

Ustanawia się odznakę honorową „Działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej

z powodów politycznych”, zwaną dalej „odznaką honorową”.

2.

Odznakę honorową działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej

z powodów politycznych nadaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

wraz z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1.

3.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz z wydaniem decyzji,

o której mowa w art. 5 ust. 1, wydanej na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wydaje także legitymację działacza

opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwaną

dalej „legitymacją”.

4.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia

1)

wzór odznaki honorowej oraz wzór legitymacji potwierdzającej nadanie odznaki honorowej,

2)

wzór legitymacji,

3)

(uchylony)

4)

sposób noszenia odznaki honorowej

5)

(uchylony)

- mając na uwadze sprawne przeprowadzenie postępowania oraz zapewnienie właściwej

identyfikacji posiadaczy legitymacji.

1.

Prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji

antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym

statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów

politycznych, zwanym dalej „osobą uprawnioną”.

2.

W przypadku gdy podstawą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych były wyłącznie okoliczności i zdarzenia

będące podstawą uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz. U. z 2022 r. poz. 2039), osobie uprawnionej przysługuje - według jej wyboru - prawo do świadczenia pieniężnego

albo prawo do dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego,

ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego.

3.

Warunkiem przyznania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

osobom, o których mowa w ust. 1, świadczenia pieniężnego jest przedłożenie przez taką

osobę zaświadczenia organu emerytalnego lub rentowego o dokonanej rezygnacji z pobierania

dodatku kombatanckiego, świadczenia w wysokości dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego

i dodatku kompensacyjnego w okresie pobierania świadczenia pieniężnego. Informację

o przyznaniu świadczenia pieniężnego Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

przekazuje właściwemu organowi emerytalnemu lub rentowemu.

1.

Świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej,

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej.

2.

Wniosek o świadczenie pieniężne zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, datę urodzenia,

numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu

lub adres poczty elektronicznej oraz nazwę banku i numer rachunku bankowego, na który

ma być przekazane świadczenie pieniężne, jeżeli wnioskodawca wybiera taką formę wypłaty.

3.

Wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej zawiera dane, o których mowa w ust. 2, a także

imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa oraz dochód netto osób, z którymi wnioskodawca

prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

4.

Do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej należy dołączyć kopie dokumentów, które

będą stanowić podstawę ustalenia stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i materialnej osoby

występującej o przyznanie pomocy pieniężnej lub osób prowadzących wspólne gospodarstwo

domowe z wnioskodawcą, w szczególności

1)

orzeczenie o inwalidztwie, o niezdolności do pracy lub o stopniu niepełnosprawności;

2)

dokument potwierdzający wysokość dochodu netto, w szczególności aktualną decyzję o

waloryzacji renty lub emerytury, zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia

za pracę;

3)

nakaz płatniczy podatku rolnego oraz zaświadczenie z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa

rolnego w hektarach przeliczeniowych;

4)

zaświadczenie o kontynuowaniu przez dziecko wnioskodawcy nauki w gimnazjum, szkole

ponadgimnazjalnej, szkole ponadpodstawowej lub szkole wyższej;

5)

decyzję o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu

bezrobotnego, przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu lub wznowieniu wypłaty oraz

utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, stypendium i innych finansowanych z Funduszu

Pracy świadczeń niewynikających z zawartych umów albo oświadczenie o pozostawaniu

w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy.

1.

Świadczenie pieniężne przyznaje się w wysokości 402,72 zł

2.

Kwota świadczenia pieniężnego, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu przy zastosowaniu

wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzona

waloryzacja.

3.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ogłasza w formie komunikatu

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7

dni roboczych przed najbliższym terminem waloryzacji, należną od tego terminu kwotę

świadczenia pieniężnego.

4.

(uchylony)

5.

(uchylony)

6.

(uchylony)

7.

(uchylony)

1.

Osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz

w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna - jednorazowa

lub okresowa.

2.

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana w szczególności na

1)

pokrycie - w części lub całości - kosztów zakupu wyrobów medycznych;

2)

dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju niepełnosprawności.

3.

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana w szczególności na

1)

zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej

wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów

leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne;

2)

opłacenie pomocy pielęgnacyjnej niezbędnej z uwagi na wiek oraz stan zdrowia.

4.

Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 290% najniższej

emerytury, ogłaszanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. z 2022 r. poz. 504, 1504 i 2461), zwanej dalej „najniższą emeryturą”;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej emerytury;

3)

dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza

kwoty odpowiadającej 350% najniższej emerytury, w przypadku gdy wnioskodawca jest

osobą całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.

5.

Pomoc pieniężna okresowa może być przyznana, jeżeli

1)

dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza kwoty odpowiadającej 220% najniższej

emerytury;

2)

dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury.

6.

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana do wysokości 150% najniższej emerytury,

przy czym pomoc przeznaczona na pokrycie kosztów zakupu wyrobów medycznych jest przyznawana

do wysokości 350% najniższej emerytury, a na dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych

do rodzaju niepełnosprawności jest przyznawana do wysokości 450% najniższej emerytury.

7.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie.

8.

Pomoc pieniężna okresowa jest przyznawana na okres do 6 miesięcy i nie częściej niż

raz na 12 miesięcy.

9.

Pomoc pieniężna jednorazowa jest przyznawana nie częściej niż 2 razy w roku kalendarzowym.

10.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 4-7 i ust.

9.

1

Prawo do świadczenia wyrównawczego przysługuje osobie uprawnionej pobierającej emeryturę

lub rentę inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną,

zwaną dalej „rentą”, w kwocie niższej niż 2450 zł

1

Prawo do świadczenia wyrównawczego przysługuje osobie uprawnionej pobierającej emeryturę

lub rentę inwalidzką albo rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną,

zwaną dalej „rentą”, w kwocie niższej niż 3046,29 zł miesięcznie.

2.

Świadczenie wyrównawcze przysługuje w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą, o

której mowa w ust. 1, a kwotą emerytury lub renty.

3.

Przez kwotę emerytury lub renty rozumie się wysokość pobieranej emerytury lub renty

brutto lub sumę tych świadczeń, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje

właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem dodatku pielęgnacyjnego oraz

innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych

przepisów, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń.

4.

Kwota, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu w terminach i na zasadach określonych przepisami ustawy

z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym

terminem waloryzacji, uwzględnianą od tego terminu przy obliczaniu wysokości świadczenia

wyrównawczego kwotę, o której mowa w ust. 1.

W razie przyznania, ustania lub ponownego obliczenia wysokości świadczeń, o których

mowa w art. 10a ust. 3, świadczenie wyrównawcze podlega ponownemu obliczeniu z urzędu,

w taki sposób, aby łączna kwota świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wraz

ze świadczeniem wyrównawczym, nie przekroczyła miesięcznie kwoty, o której mowa w

art. 10a ust. 1, z zastrzeżeniem włączeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, i z uwzględnieniem

art. 10a ust. 4.

1.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydają i świadczenia te wypłacają organy

wypłacające emeryturę lub rentę, zwane dalej „organami właściwymi”.

2.

Decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego, sporządzone z wykorzystaniem systemu

teleinformatycznego, mogą zamiast podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz

ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania.

3.

Od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wyrównawczego, o której mowa

w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo odwołania do właściwego sądu w terminie i

na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, z późn. zm..

1.

Postępowanie w sprawie świadczenia wyrównawczego wszczynane jest na wniosek osoby

uprawnionej.

2.

Wniosek o przyznanie świadczenia wyrównawczego zawiera imię lub imiona oraz nazwisko,

datę urodzenia, numer PESEL albo innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, dane

teleadresowe: adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu

lub adres poczty elektronicznej, nazwę banku i numer rachunku bankowego lub nazwę

spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej i numer rachunku w spółdzielczej kasie

oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać wypłacone świadczenie wyrównawcze.

3.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty potwierdzające nadanie statusu

działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych,

a w przypadku osób uprawnionych do emerytury i renty zagranicznej lub innego świadczenia

zagranicznego o podobnym charakterze - także dokument potwierdzający prawo do tych

świadczeń i ich wysokość, wystawiony przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw

emerytalno-rentowych.

1.

Wypłata świadczenia wyrównawczego następuje wraz z wypłatą emerytury lub renty.

2.

W razie zbiegu prawa do świadczeń, o których mowa w art. 10a ust. 3, wypłacanych przez

różne organy właściwe, decyzje w sprawie świadczenia wyrównawczego wydaje i świadczenie

to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia wyrównawczego, zamieszkałej za granicą

w państwie członkowskim Unii Europejskiej, państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia

o Wolnym Handlu (EFTA) lub w państwie, z którym Rzeczpospolitą Polską łączy umowa

międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

lub rent, świadczenie wyrównawcze wypłaca się z emeryturą lub rentą, w państwie zamieszkania,

na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ

emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonym przez ten organ. Wypłata dokonywana

jest w walucie wymienialnej.

4.

Przepis ust. 3 stosuje się również do osób uprawnionych do świadczenia wyrównawczego,

zamieszkałych za granicą w państwie, z którym Rzeczypospolitej Polskiej nie łączy

umowa międzynarodowa w dziedzinie ubezpieczeń społecznych przewidująca transfer emerytur

i rent.

Do świadczenia wyrównawczego stosuje się odpowiednio art. 84 i art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, z późn. zm..

1.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie dotyczących świadczenia wyrównawczego stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyłączeniem art. 136 tej ustawy.

2.

Potrąceń i egzekucji dokonuje się od łącznej kwoty emerytury lub renty i świadczenia

wyrównawczego, na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, z wyjątkiem art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych.

3.

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wyrównawczych traktuje się jak kwoty, o których

mowa w art. 139 ust. 1 pkt 2b ustawy, o której mowa w ust. 1.

1.

Organy właściwe są uprawnione do pozyskiwania i przetwarzania danych osobowych w zakresie

niezbędnym do przyznawania, ustania prawa do świadczenia wyrównawczego i wypłacania

tego świadczenia.

2.

Na wniosek organu rentowego, o którym mowa w art. 10e ust. 2, organy właściwe wypłacające

emerytury i renty, o których mowa w art. 10a ust. 1, są obowiązane przekazać, w terminie

7 dni od dnia otrzymania wniosku, dane niezbędne do ustalenia lub ustania prawa do

świadczenia wyrównawczego. Organ ten zawiadamia o przyznaniu świadczenia wyrównawczego

organy właściwe.

3.

Zabezpieczenia przetwarzania danych osobowych przez organy właściwe polegają co najmniej

na

1)

dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne

upoważnienie wydane przez administratora danych;

2)

pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania

ich poufności.

Świadczenie wyrównawcze wraz z odsetkami za opóźnienie finansowane jest ze środków

budżetu państwa.

1.

Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej i świadczenia pieniężnego przepisy

art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3-13, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.

12, art. 13, art. 98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3, 3a i 5, art.

107 ust. 5b-5d i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, z późn. zm. stosuje się odpowiednio.

2.

Jako kwotę dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmuje się kwotę ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy.

3.

Do dochodu nie wlicza się także pozostałych świadczeń pieniężnych, o których mowa

w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140), kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych oraz świadczenia pieniężnego lub pomocy pieniężnej.

1.

Na wniosek osoby uprawnionej zamieszkałej za granicą świadczenie pieniężne lub pomoc

pieniężną wypłaca się w państwie zamieszkania na rachunek bankowy tej osoby za granicą

w terminie ustalonym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wypłata

dokonywana jest w walucie wymienialnej.

2.

Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera

1)

w przypadku osób zamieszkałych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie

członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)

a)

imię i nazwisko właściciela rachunku, którym może być tylko wnioskodawca,

b)

adres miejsca zamieszkania,

c)

nazwę banku,

d)

adres banku,

e)

numer rachunku bankowego w formie IBAN (Międzynarodowy Numer Rachunku Bankowego),

f)

międzynarodowy identyfikator banku w formacie BIC/SWIFT,

g)

walutę wymienialną, w której jest prowadzony rachunek;

2)

w przypadku osób zamieszkałych w innych państwach niż wymienione w pkt 1

a)

imię i nazwisko właściciela rachunku, którym może być tylko wnioskodawca,

b)

adres miejsca zamieszkania,

c)

nazwę banku,

d)

adres banku,

e)

międzynarodowy identyfikator banku w formacie SWIFT,

f)

numer rachunku bankowego (w formacie ABA/Routing - dotyczy wnioskodawców zamieszkałych

w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej),

g)

walutę wymienialną, w której jest prowadzony rachunek.

Zmiana wysokości przyznanego świadczenia wyrównawczego, w wyniku podwyższenia kwoty,

o której mowa w art. 10a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 4, następuje z urzędu od

dnia 1 marca 2023 r.

Osobie uprawnionej przysługuje prawo pierwszeństwa do środowiskowej opieki socjalnej,

w tym w uzyskaniu miejsca w domu pomocy społecznej.

1.

Osobie uprawnionej przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 5 dni roboczych

w roku kalendarzowym.

2.

Urlop, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego

w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie

odrębnych przepisów.

Samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom uprawnionym, w zakresie udogodnień

komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych, zdrowotnych i oświatowych.

1.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach środkami

komunikacji miejskiej.

2.

Osobom uprawnionym przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy w komunikacji krajowej

środkami publicznego transportu zbiorowego

1)

kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych oraz autobusowego w komunikacji

zwykłej i przyspieszonej - na podstawie biletów jednorazowych;

2)

kolejowego w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów

jednorazowych.

3.

Osoba uprawniona do ulgowego przejazdu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, korzystająca

z przejazdu w klasie 1, obowiązana jest do uiszczenia dopłaty w wysokości stanowiącej

różnicę między należnością za pełnopłatny przejazd w klasie 1 a należnością za pełnopłatny

przejazd w klasie 2.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zlecić organizacjom

pozarządowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812) wykonywanie zadań opiekuńczych na rzecz osób uprawnionych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2023 r., z wyjątkiem art. 10, który wchodzi

w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

udziela pomocy w sporządzeniu wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej

lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

1.

Przy Szefie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działa Rada do Spraw

Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych

jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach dotyczących działaczy opozycji antykomunistycznej

oraz osób represjonowanych z powodów politycznych.

2.

W skład Rady wchodzi od 15 do 20 członków.

3.

Członkowie Rady są powoływani i odwoływani przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych spośród osób uprawnionych.

4.

Członkowie Rady pełnią swoją funkcję społecznie.

5.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określi, w drodze zarządzenia,

organizację i tryb pracy Rady.

1.

Wojewódzkie rady konsultacyjne do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz

osób represjonowanych z powodów politycznych działają przy wojewodach, którzy zapewniają

im obsługę techniczno-administracyjną.

2.

(uchylony)

3.

Członków rady, w liczbie od 5 do 9, powołuje wojewoda w porozumieniu z Szefem Urzędu

do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych spośród osób uprawnionych mających miejsce

zamieszkania na terenie danego województwa.

3a.

Członków rady odwołuje wojewoda na wniosek Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych.

4.

Zadaniem rady jest

1)

opiniowanie przekazanych przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

wniosków stron o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby

represjonowanej z powodów politycznych;

2)

świadczenie pomocy w przygotowywaniu wniosków o potwierdzenie statusu działacza opozycji

antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a także wniosków

o pomoc pieniężną i świadczenie pieniężne - na żądanie osób zainteresowanych;

3)

podejmowanie inicjatyw zmierzających do integracji środowisk działaczy opozycji antykomunistycznej

i osób represjonowanych z powodów politycznych;

4)

analiza sytuacji życiowej działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych

z powodów politycznych oraz przedkładanie Szefowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych dezyderatów w sprawie podjęcia działań zmierzających do zapewnienia

im pomocy i opieki oraz należnego szacunku i pamięci.

5.

Właściwa w sprawie opiniowania wniosków jest rada działająca w województwie, w którym

osoba składająca wniosek prowadziła działalność, o której mowa w art. 2 lub art. 3,

lub w którym miało miejsce wystąpienie wolnościowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3.

6.

Członkom rady przysługuje zwrot kosztów przejazdów na posiedzenia rady na zasadach

określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77

(Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140).

7.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia,

organizację i tryb pracy rady, uwzględniając efektywność działania rady, w tym biorąc

pod uwagę, aby częstotliwość posiedzeń rady uzależniona była od liczby przekazanych

wniosków oraz konieczności ich terminowego zaopiniowania.

Wypłata świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej oraz zwrot kosztów przejazdów dla

członków wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej

oraz osób represjonowanych z powodów politycznych następują z części budżetu państwa,

której dysponentem jest Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

(pominięte)

Ustawa wchodzi w życie z dniem 31 sierpnia 2015 r.