Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2023 r. w sprawie badań na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika

Rozporządzenie określa

1)

warunki i metody przeprowadzania przez pracodawcę oraz przez uprawniony organ powołany

do ochrony porządku publicznego lub zlecanych przez ten organ badań na obecność w

organizmie pracownika

a)

alkoholu, zwanych dalej „badaniami na obecność alkoholu”,

b)

środków działających podobnie do alkoholu, zwanych dalej „badaniami na obecność środków”;

2)

sposób dokumentowania badań przeprowadzanych lub zlecanych przez uprawniony organ

powołany do ochrony porządku publicznego;

3)

wykaz środków działających podobnie do alkoholu.

1.

Badania na obecność alkoholu obejmują badanie wydychanego powietrza lub badanie krwi.

2.

Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby

badanej na to pozwala.

1.

Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przy użyciu urządzenia elektronicznego

dokonującego pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, z użyciem ustnika,

metodą

1)

spektrometrii w podczerwieni lub

2)

utleniania elektrochemicznego

- zwanego dalej „analizatorem wydechu”.

2.

Ustnik, o którym mowa w ust. 1, podlega wymianie każdorazowo przed przeprowadzeniem

pomiaru. Opakowanie ustnika należy otwierać w obecności osoby badanej.

3.

Badania analizatorem wydechu nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od chwili

zakończenia spożywania alkoholu, palenia wyrobów tytoniowych, w tym palenia nowatorskich

wyrobów tytoniowych, palenia papierosów elektronicznych lub używania wyrobów tytoniowych

bezdymnych przez osobę badaną.

1.

W przypadku dokonania pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt

1, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm

2.

W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3

ust. 1 pkt 2, oraz uzyskania wyniku ponad 0,00 mg/dm

3.

Na żądanie pracownika poddanego badaniu, zwanego dalej „osobą badaną”, wynik badania

dokonanego analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, wynoszący ponad

0,00 mg/dm

4.

W przypadku dokonania pierwszego pomiaru analizatorem wydechu i uzyskania wyniku równego

lub większego od 0,10 mg/dm

1.

Badanie wydychanego powietrza może być przeprowadzone przy użyciu analizatora wydechu

niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru, a także bez użycia ustnika,

jeżeli producent analizatora wydechu przewiduje taki sposób jego eksploatacji.

2.

Jeżeli badanie, o którym mowa w ust. 1, wykaże obecność alkoholu w wydychanym powietrzu,

niezwłocznie przeprowadza się badanie analizatorem wydechu, o którym mowa w § 3 ust.

1 pkt 1 lub 2. Przepisy § 4 stosuje się.

1.

Z badania przeprowadzonego przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego

analizatorem wydechu sporządza się protokół, który zawiera

1)

dane osoby badanej

a)

imię i nazwisko,

b)

numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c)

datę urodzenia,

d)

płeć,

e)

wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

f)

masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

g)

czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia

podpisu;

2)

imię i nazwisko oraz podpis osoby przeprowadzającej badanie;

3)

imię i nazwisko oraz podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

4)

wynik pomiaru lub pomiarów w postaci cyfrowej oraz jednostkę, w jakiej wyrażony jest

wynik, a w przypadku badania przeprowadzonego wyłącznie przy użyciu analizatora wydechu

niewyposażonego w cyfrową prezentację wyniku pomiaru - opis prezentacji wyniku pomiaru;

5)

wyszczególnienie załączników do protokołu w postaci wydruków z wynikami badań, jeżeli

urządzenie stosowane do badań umożliwia ich wykonanie i jeżeli zostały one wykonane;

6)

datę, godzinę i minutę badania;

7)

miejsce przeprowadzenia badania;

8)

nazwę, model, numer fabryczny oraz datę ważności dokumentu potwierdzającego kalibrację

lub wzorcowanie analizatora wydechu, którym przeprowadzono badanie;

9)

ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich

24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

10)

informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia

osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

11)

informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania

oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;

12)

informację o żądaniu przez osobę badaną przeprowadzenia badania krwi;

13)

uwagi osoby badanej co do sposobu przeprowadzenia badania, jeżeli zostały zgłoszone;

14)

załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie

analizatora wydechu użytego do przeprowadzenia badania.

2.

Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń,

o których mowa w ust. 1 pkt 9 i 10.

1.

Badanie krwi, o którym mowa w § 2 ust. 1, pobranej z żyły osoby badanej polega na

przeprowadzeniu co najmniej dwóch analiz laboratoryjnych krwi: metodą chromatografii

gazowej z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym i metodą spektrofotometryczną z użyciem

dehydrogenazy alkoholowej (metodą enzymatyczną), albo metodą chromatografii gazowej

z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym przy użyciu dwóch różnych warunków analitycznych.

2.

Krew do badania pobiera się do dwóch probówek, w objętości co najmniej 5 cm

1)

do pobrania krwi używa się wyłącznie sprzętu jednorazowego użytku;

2)

do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza

środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce

przez producenta;

3)

do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.

3.

Probówki zawierające krew do badania oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości

osoby, od której została pobrana krew, przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru

PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego

jej tożsamość, oraz zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości

lub zniszczenie w czasie przechowywania lub transportu. Czynności te wykonuje się

w obecności osoby badanej, jeżeli jest to możliwe.

4.

Do czasu rozpoczęcia badania krwi pobraną krew przechowuje się w temperaturze od 2°C

do 6°C, z zastrzeżeniem ust. 5.

5.

Krew pobrana do badania może być transportowana nie dłużej niż 72 godziny od momentu

pobrania w temperaturze od 0°C do 25°C.

1.

Z czynności pobrania krwi do badania na obecność alkoholu sporządza się protokół,

który zawiera

1)

dane osoby badanej

a)

imię i nazwisko,

b)

numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c)

datę urodzenia,

d)

płeć,

e)

wzrost - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

f)

masę ciała - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe,

g)

czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia

podpisu;

2)

imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby przeprowadzającej pobranie krwi do badania;

3)

miejsce pobrania krwi od osoby badanej;

4)

datę, godzinę i minutę pobrania krwi od osoby badanej;

5)

rodzaj środka odkażającego użytego do dezynfekcji skóry;

6)

ilość, rodzaj i godzinę spożycia napojów alkoholowych przez osobę badaną w ciągu ostatnich

24 godzin - na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

7)

informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia

osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

8)

informację o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania

oraz dokładnej dacie i godzinie ich stwierdzenia.

2.

Osobę badaną, jeżeli jest to możliwe, informuje się o możliwości odmowy złożenia oświadczeń,

o których mowa w ust. 1 pkt 6 i 7.

3.

Z czynności badania krwi sporządza się protokół, który zawiera

1)

informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 4;

2)

imię, nazwisko i podpis osoby, która przeprowadziła badanie krwi pobranej od osoby

badanej;

3)

miejsce przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;

4)

nazwę metody przeprowadzenia badania krwi pobranej od osoby badanej;

5)

wynik badania krwi pobranej od osoby badanej.

1.

W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować

zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu

od jej pobrania podejmuje lekarz.

2.

Odstąpienie od pobrania krwi utrwala się w formie pisemnego protokołu, zawierającego

1)

dane osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi

a)

imię i nazwisko,

b)

numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego jej tożsamość,

c)

datę urodzenia,

d)

płeć,

e)

czytelny podpis, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację o przyczynie niezłożenia

podpisu;

2)

imię i nazwisko oraz podpis osoby, która podjęła decyzję o odstąpieniu od pobrania

krwi;

3)

opis okoliczności i przyczyn odstąpienia od pobrania krwi;

4)

opis stanu klinicznego osoby, wobec której odstąpiono od pobrania krwi.

Środkami działającymi podobnie do alkoholu są

1)

opioidy;

2)

amfetamina i jej analogi;

3)

kokaina;

4)

kannabinoidy;

5)

benzodiazepiny.

Badania na obecność środków obejmują

1)

badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego;

2)

badanie krwi;

3)

badanie moczu.

1.

Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 1, polega na nieinwazyjnym pobraniu

próbek śliny i umieszczeniu ich w urządzeniu do oznaczania metodą immunologiczną środków

działających podobnie do alkoholu, zgodnie z instrukcją obsługi tego urządzenia.

2.

Do próbek, o których mowa w ust. 1, nie dodaje się innych substancji, poza znajdującymi

się w zestawie urządzenia do oznaczania metodą immunologiczną środków działających

podobnie do alkoholu.

1.

Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 2, polega na analizie laboratoryjnej

krwi pobranej z żyły osoby badanej metodą chromatografii gazowej połączonej ze spektrometrią

masową lub inną metodą instrumentalną, w tym wysokosprawną chromatografią cieczową,

wysokosprawną chromatografią cieczową połączoną ze spektrometrią masową, których granice

oznaczalności (LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 4.

2.

Krew do badania pobiera się do dwóch probówek w objętości co najmniej 5 cm

1)

do pobrania krwi używa się sprzętu jednorazowego użytku;

2)

do probówek, do których pobiera się krew, nie wolno dodawać innych substancji, poza

środkami zapobiegającymi krzepnięciu i rozkładowi krwi umieszczonymi w każdej probówce

przez producenta;

3)

do dezynfekcji skóry używa się środków odkażających niezawierających alkoholu.

3.

W przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że pobranie krwi może spowodować

zagrożenie życia lub zdrowia osoby badanej, decyzję o pobraniu krwi lub odstąpieniu

od jej pobrania podejmuje lekarz.

4.

W pobranej krwi oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do

alkoholu

1)

morfinę (LOQ -10 ng/ml);

2)

amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 25 ng/ml);

3)

kokainę (LOQ - 10 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 50 ng/ml);

4)

delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 1 ng/ml);

5)

benzodiazepiny.

1.

Badanie na obecność środków, o którym mowa w § 11 pkt 3, polega na analizie laboratoryjnej

moczu osoby badanej metodami, o których mowa w § 13 ust. 1, których granice oznaczalności

(LOQ) dla poszczególnych środków określa ust. 3.

2.

Mocz do badania pobiera się do dwóch pojemników w objętości co najmniej po 5 cm

1)

do pobrania moczu używa się pojemnika jednorazowego użytku, uniemożliwiającego zamianę,

rozcieńczenie lub dodanie do niego innych substancji po jego zamknięciu;

2)

do pojemnika, do którego pobiera się mocz, nie wolno dodawać innych substancji.

3.

W pobranym moczu oznacza się co najmniej następujące środki działające podobnie do

alkoholu

1)

morfinę (LOQ - 200 ng/ml) i 6-acetylomorfinę (LOQ - 20 ng/ml);

2)

amfetaminę i jej analogi, w tym metylenodioksymetamfetaminę (MDMA), (LOQ - 250 ng/ml);

3)

kokainę (LOQ - 50 ng/ml) i jej metabolit - benzoiloekgoninę (LOQ - 100 ng/ml);

4)

11-nor-9-karboksy-delta-9-tetrahydrokannabinol (LOQ - 15 ng/ml);

5)

benzodiazepiny.

1.

Probówki zawierające krew i pojemniki zawierające mocz do badań, o których mowa w

§ 11 pkt 2 i 3, oznacza się w sposób zapewniający ustalenie tożsamości osoby badanej

przez podanie imienia i nazwiska oraz numeru PESEL tej osoby, a jeżeli nie posiada

numeru PESEL - serii i numeru dokumentu potwierdzającego jej tożsamość, oraz zabezpiecza

się w sposób uniemożliwiający zmianę ich zawartości lub zniszczenie w czasie przechowywania

lub transportu. Czynności te wykonuje się w obecności osoby badanej, jeżeli jest to

możliwe.

2.

Do czasu rozpoczęcia badania krwi lub moczu, pobrane próbki przechowuje się i transportuje

w temperaturze od 2°C do 6°C.

Z przebiegu badań na obecność środków przeprowadzonych przez uprawniony organ powołany

do ochrony porządku publicznego sporządza się protokół, który zawiera

1)

dane osoby badanej

a)

imię i nazwisko,

b)

datę urodzenia,

c)

numer PESEL, a jeżeli nie posiada - serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;

2)

informację o przyjęciu albo nieprzyjęciu środka działającego podobnie do alkoholu

- na podstawie oświadczenia osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

3)

informację o chorobach, na jakie choruje osoba badana - na podstawie oświadczenia

osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe;

4)

opis objawów i okoliczności uzasadniających podejrzenie użycia środka działającego

podobnie do alkoholu;

5)

miejsce, datę, godzinę i minutę stwierdzenia objawów i okoliczności, o których mowa

w pkt 4;

6)

datę, godzinę i minutę pobrania próbek śliny, krwi lub moczu oraz oznaczenie probówki

lub pojemnika z krwią lub moczem;

7)

miejsce, datę, godzinę i minutę oraz metodę badania próbek śliny, krwi lub moczu;

8)

wyniki badania próbek śliny, krwi lub moczu;

9)

imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby pobierającej próbki śliny, krwi lub moczu;

10)

imię, nazwisko i podpis osoby badającej próbki śliny, krwi lub moczu;

11)

imię, nazwisko i podpis osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

12)

w przypadku odstąpienia od pobrania próbek krwi lub moczu - przyczynę odstąpienia;

13)

informację czy badanie krwi lub moczu przeprowadzono na żądanie osoby badanej;

14)

czytelny podpis osoby badanej, jeżeli jego złożenie jest możliwe, albo informację

o przyczynie niezłożenia podpisu;

15)

załącznik w postaci kopii ważnego dokumentu potwierdzającego kalibrację lub wzorcowanie

urządzenia użytego do przeprowadzenia badania - w przypadku badania, o którym mowa

w § 11 pkt 1.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 lutego 2023 r.