Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 lutego 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej

W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy

programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego

dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu

umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia

ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego

dla szkoły policealnej

(Dz. U. poz. 356, z 2018 r. poz. 1679, z 2021 r. poz. 1533 oraz z 2022 r. poz. 609 i 1717) wprowadza się następujące zmiany

1)

w załączniku nr 2

a)

wyrazy „W szkole podstawowej na I etapie edukacyjnym, obejmującym klasy I-III - edukacja

wczesnoszkolna, edukacja realizowana jest w formie kształcenia zintegrowanego. Na

II etapie edukacyjnym, obejmującym klasy IV-VIII, realizowane następujące przedmioty

1)

język polski;

2)

język obcy nowożytny;

3)

drugi język obcy nowożytny;

4)

muzyka;”

zastępuje się wyrazami „W szkole podstawowej na I etapie edukacyjnym, obejmującym

klasy I-III - edukacja wczesnoszkolna, edukacja jest realizowana w formie kształcenia

zintegrowanego. Na II etapie edukacyjnym, obejmującym klasy IV-VIII, są realizowane

następujące przedmioty

1)

język polski;

2)

język obcy nowożytny;

3)

drugi język obcy nowożytny;

3a)

język łaciński;

4)

muzyka;”,

b)

w części zatytułowanej „II etap edukacyjny: klasy IV-VIII ”

-

po części zatytułowanej „Język obcy nowożytny ” dodaje się część zatytułowaną „Język łaciński „w brzmieniu

„

Język łaciński

Zasadniczym założeniem przedmiotu język łaciński nauczanego w klasach VII i VIII szkoły

podstawowej jest uczenie rozumienia tekstów w języku łacińskim. Mając na uwadze realizację

tego celu, w ramach tego przedmiotu przewidziano nauczanie leksyki (na podstawie słowników

frekwencyjnych). Pod tym względem podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie

języka łacińskiego przypomina podstawę programową kształcenia ogólnego w zakresie

języka obcego nowożytnego (np. w zakresie liczby jednostek leksykalnych przewidzianych

do opanowania na danym etapie edukacyjnym). W nauczaniu języka łacińskiego powinien

być położony nacisk na rozbudowywanie słownictwa i poznawanie frazeologii.

Nauczanie języka łacińskiego w oczywisty sposób różni się jednak od nauczania języków

obcych nowożytnych, co zostało odzwierciedlone w podstawie programowej. Należy podkreślić,

że języki, wartości, idee, gatunki literackie i estetyczne smaki oraz kultura materialna

starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu przez wieki wpływały, a w pewnej mierze do

dziś wpływają na kształt świata cywilizacji zachodniej i nie tylko zachodniej. Chociaż

jest to fakt znany, uczniowie rzadko mogą przekonać się o tym bezpośrednio na zajęciach

z innych przedmiotów. Z tego względu nauczanie języka łacińskiego ma wzbogacać w powyższym

zakresie informacje na temat starożytnego świata, które uczniowie uzyskują przede

wszystkim na zajęciach z innych przedmiotów humanistycznych. Język łaciński był też

pierwszym językiem nauk biologicznych, a jego leksyka jest obecna w pojęciach fizycznych

i chemicznych.

”

,

-

część zatytułowana „Technika ” otrzymuje brzmienie

„

Technika

Głównym celem nauczania przedmiotu technika jest opanowanie przez uczniów praktycznych

metod działań technicznych przez realizację prostych projektów opartych na przetwarzaniu

różnych materiałów przy użyciu odpowiednich narzędzi i urządzeń. Podczas praktycznej

działalności uczeń wyrabia prawidłowe nawyki zachowań, które są niezbędne w dorosłym

życiu zawodowym. Ma możliwość działania na realnym stanowisku pracy uwzględniającym

niezbędne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. Wykorzystanie metody praktycznej

działalności powoduje, że przedmiot technika daje możliwość weryfikacji i praktycznego

wykorzystania zdobytej na I etapie edukacyjnym wiedzy z zakresu m.in. matematyki,

przyrody, historii, biologii i informatyki. Na zajęciach z techniki uczeń ujawnia

swoje predyspozycje, zainteresowania techniczne i zawodowe, odkrywa talenty i pasje

związane z różnymi obszarami techniki i technologii. Przedmiot technika stanowi nieodzowny

element łączący kształcenie ogólne i kształcenie zawodowe w przyszłości. To na tych

zajęciach przyszli technicy i inżynierowie rozbudzają swoje zainteresowania techniczne,

które wpływają na wybór dalszego kształcenia oraz wybór zawodu wykonywanego w dorosłym

życiu.

Przedmiot technika spełnia istotną rolę wychowawczą, uczy szacunku do wytwarzanych

dóbr materialnych oraz kreuje postawy świadomego użytkownika zdobyczy techniki przez

respektowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz obowiązującego regulaminu;

uczy też poszanowania mienia oraz współpracy w grupie.

Kolejnym celem przedmiotu technika jest przygotowanie ucznia do świadomego i odpowiedzialnego

uczestnictwa w ruchu drogowym, opartego na szacunku dla drugiego człowieka oraz przestrzeganiu

i poszanowaniu prawa. Na zajęciach poświęconych wychowaniu komunikacyjnemu uczeń zdobywa

wiedzę na temat przepisów i zasad obowiązujących uczestników ruchu drogowego (pasażerów,

pieszych i kierujących rowerem lub innymi urządzeniami wykorzystywanymi przez uczniów

w ruchu drogowym, takimi jak: hulajnogi elektryczne, urządzenia transportu osobistego,

urządzenia wspomagające ruch i wózki rowerowe) oraz poznaje zagrożenia wynikające

z ich nieprzestrzegania.

Zajęcia z techniki przygotowują młodego człowieka przede wszystkim do sprawnego, odpowiedzialnego

i bezpiecznego korzystania z nowoczesnych urządzeń technicznych codziennego użytku

oraz do radzenia sobie z ciągle zmieniającą się rzeczywistością techniczną, a także

przygotowują do świadomego przestrzegania obowiązujących zasad bezpieczeństwa ruchu

drogowego i radzenia sobie z zagrożeniami w ruchu drogowym.

”

,

c)

w części zatytułowanej „II ETAP EDUKACYJNY: KLASY IV-VIII”

-

po części zatytułowanej „JĘZYK OBCY NOWOŻYTNY ” dodaje się część zatytułowaną „JĘZYK ŁACIŃSKI ” w brzmieniu

„

JĘZYK ŁACIŃSKI

Cele kształcenia - wymagania ogólne

I.

W zakresie kompetencji językowych.

1.

Znajomość gramatyki i słownictwa języka łacińskiego na poziomie pozwalającym na rozumienie

prostych tekstów.

2.

Świadomość relacji między językami używanymi w Europie.

II.

W zakresie kompetencji kulturowych.

1.

Znajomość podstawowych faktów dotyczących twórczości najważniejszych autorów piszących

po łacinie od starożytności do czasów nowożytnych i wybranych autorów starogreckich.

2.

Podstawowa znajomość wybranych ważnych zjawisk z zakresu kultury antycznej oraz tradycji

antyku w kulturze polskiej i światowej.

3.

Znajomość wybranych pojęć i terminów naukowych oraz ich grecko-rzymskiego rodowodu.

III.

W zakresie kompetencji społecznych.

1.

Rozumienie dziedzictwa antyku grecko-rzymskiego jako ideowego i materialnego fundamentu

cywilizacji zachodniej i kultury polskiej.

2.

Świadomość istnienia wartości zrodzonych na podłożu kultur greckiej i rzymskiej, wzbogaconych

o pierwiastek judeochrześcijański, aktualnych w późniejszych epokach i współcześnie.

3.

Świadomość celowości nauczania przedmiotów humanistycznych, nakierowanych na zakorzenienie

w tradycji, ocalenie i aktualizowanie istotnych z historycznego punktu widzenia wartości,

postaw i idei.

Treści nauczania - wymagania szczegółowe

I.

W zakresie kompetencji językowych. Uczeń

1)

zna około 500 najczęściej używanych łacińskich wyrazów (według słownika frekwencyjnego

opartego na korpusie tekstów klasycznych);

2)

rozpoznaje następujące formy z zakresu gramatyki języka łacińskiego

a)

formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I-V,

b)

formy fleksyjne przymiotników regularnych deklinacji I-III w stopniu równym,

c)

formy przymiotników bonus , malus , magnus , parvus , multi , pauci w stopniu równym, wyższym i najwyższym,

d)

formy przysłówków pochodzących od przymiotników regularnych w stopniu równym,

e)

formy przysłówków bene i male w stopniu równym, wyższym i najwyższym,

f)

formy fleksyjne zaimków osobowych i dzierżawczych oraz zaimków: hic , ille , is , qui. quis oraz zna zasady ich użycia,

g)

formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych 1-100 oraz mille ,

h)

formy podstawowe czasowników koniugacji I-IV oraz

-

formy trybu rozkazującego czasu teraźniejszego ( imperativus praesentis activi ),

-

formy bezokolicznika czasu teraźniejszego strony czynnej ( infinitivus praesentis activi ),

-

formy trybu orzekającego w stronie czynnej i biernej czasu: teraźniejszego ( indicativus praesentis activi et passivi ), przeszłego dokonanego ( indicativus perfecti activi et passivi ), przeszłego niedokonanego ( indicativus imperfecti activi et passivi ) i przyszłego ( indicativus futuri I activi et passivi ),

-

formy imiesłowów: participium praesentis activi , participium perfecti passivi ,

i)

wymienione w lit. h formy najczęściej używanych czasowników nieregularnych: esse , fieri. ire , ferre , velle , nolle oraz ich najczęściej występujące composita ,

j)

podstawowe przyimki i ich rekcję;

3)

rozpoznaje następujące zjawiska składniowe z zakresu gramatyki języka łacińskiego

a)

zdania z orzeczeniem imiennym,

b)

strukturę składniową zdania w stronie czynnej i biernej,

c)

podstawowe spójniki zdań współrzędnych,

d)

podstawowe spójniki zdań podrzędnych łączących się z indicativem,

e)

konstrukcję składniową accusativus cum infinitivo ,

f)

funkcje składniowe i semantyczne przypadków: dativus possessivus , ablativus temporis , ablativus instrumenti ,

g)

bezprzyimkowe użycie nazw miast;

4)

potrafi posługiwać się podstawową łacińską terminologią gramatyczną i podać polskie

odpowiedniki łacińskich określeń gramatycznych;

5)

rozróżnia najważniejsze warianty wymowy łacińskiej;

6)

rozumie proste wypowiedzi pisemne w języku łacińskim

a)

określa główną myśl tekstu,

b)

znajduje w tekście określone informacje,

c)

rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu,

d)

układa informacje w określonym porządku;

7)

rozumie znaczenie najczęściej używanych łacińskich zwrotów i sentencji oraz paremii,

a także podstawowy sens łacińskich inskrypcji obecnych w przestrzeni publicznej i

krótkich cytatów łacińskich pojawiających się w tekstach polskich;

8)

korzysta ze źródeł informacji dotyczących języka łacińskiego (np. słowników, baz danych),

również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych;

9)

potrafi przełożyć prosty tekst łaciński na język polski i z zachowaniem polskiej normy

językowej;

10)

posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami oraz wpływu

języka łacińskiego na języki nowożytne).

II.

W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń rozumie specyfikę kultury klasycznej

1)

zna wybrane utwory literackie i inne teksty ważne dla kultury klasycznej w jej ciągłości

od starożytności po czasy współczesne;

2)

zna wybrane teksty kultury istotne dla wspólnoty europejskiej i światowej, które czerpią

z kultury klasycznej;

3)

rozpoznaje wartości związane z dziedzictwem kulturowym antyku (np. demokracja, republika,

tolerancja, wolność, cnota, umiar, stosowność);

4)

rozpoznaje tematy, motywy, toposy charakterystyczne dla literatury antycznej;

5)

rozumie najważniejsze aspekty procesów kształtowania się kultury świata zachodniego;

6)

potrafi wskazać elementy kultury europejskiej zakorzenione w tradycji antycznej i

ocenić jej wartość.

III.

W zakresie kompetencji społecznych. Uczeń

1)

dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie

ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik);

2)

współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych);

3)

dostrzega wagę systematyczności i dokładności w poznawaniu języka obcego;

4)

uczy się pokonywać trudności w mierzeniu się z wyzwaniami intelektualnymi;

5)

dostrzega i docenia rolę języka łacińskiego oraz kultury starożytnej Grecji i starożytnego

Rzymu w kształtowaniu języków i kultur czerpiących z dziedzictwa antyku.

Warunki i sposób realizacji

Nauczanie języka łacińskiego jako języka obcego różni się zasadniczo od nauczania

języków obcych nowożytnych. Podstawowym celem nauczania języka łacińskiego jest możliwie

najefektywniejsze obcowanie ucznia z tekstami literackimi i nieliterackimi (np. inskrypcjami),

zapisywanymi w języku łacińskim od ponad 2000 lat. Droga prowadząca do tego celu,

a więc metody, które konkretni nauczyciele, jak również autorzy podręczników uznają

za najlepsze, nie są określone w podstawie programowej. Należy pamiętać, że w Polsce,

w przeciwieństwie do większości społeczeństw zachodnich, nauczanie języka łacińskiego

jest niemal nieobecne, w związku z tym, niezależnie od wybranych metod nauczania,

istotnym i trudnym zadaniem stojącym przed nauczycielami jest przekonanie uczniów

o atrakcyjności i doniosłości nauki tego języka.

W związku z tym jest niezbędne

1)

zapewnienie przez szkołę odpowiednio wyposażonej sali z dostępem do pomocy wizualnych,

projektora, komputera i słowników;

2)

tworzenie takich zadań, które wykażą aktualność języka łacińskiego jako kodu kulturowego

elit w historii kultury świata zachodniego ostatnich 2000 lat;

3)

tworzenie takich zadań językowych, które wykażą pokrewieństwo języków obcych nowożytnych

z językiem łacińskim;

4)

uświadomienie uczniom, że nauka każdego języka obcego, w tym języka łacińskiego, służy

nie tylko wąsko pojmowanym celom pragmatycznym (np. rozwój kariery zawodowej i umiejętności

profesjonalnych), ale przede wszystkim poszerzeniu rozumienia świata i spotkaniu z

inną kulturą;

5)

zachęcanie uczniów do samooceny własnej pracy i stosowania różnych technik służących

uczeniu się.

Teksty do czytania dla uczniów powinny być dobrane tak, aby mogli oni sami przekonać

się o tym, że język łaciński był językiem powszechnie używanym przez ponad 2000 lat

w literaturze i nauce europejskiej. Materiał kulturowy również powinien zostać opracowany

tak, aby wykazać długie trwanie pewnych wzorów kulturowych, instytucji czy idei wykształconych

i rozwiniętych w grecko-rzymskim antyku oraz ich dzisiejszą aktualność. W przypadku

języka łacińskiego kultura jest niezwykle istotna również dla kształtu współczesności,

w której żyjemy. Zadaniem nauczycieli jest więc rozwijanie ciekawości, szacunku i

otwartości wobec innych kultur - także tych tworzonych przez społeczeństwa w przeszłości.

”

,

-

część zatytułowana „TECHNIKA ” otrzymuje brzmienie

„

TECHNIKA

Cele kształcenia - wymagania ogólne

I.

Rozpoznawanie i opis działania elementów środowiska technicznego.

1.

Postrzeganie elementów środowiska technicznego jako dobra materialnego stworzonego

przez człowieka.

2.

Identyfikowanie różnorodnych elementów technicznych w najbliższym otoczeniu, również

w infrastrukturze drogowej.

3.

Klasyfikowanie elementów technicznych do określonej grupy (budowlanej, mechanicznej,

elektrycznej i elektronicznej).

4.

Rozróżnianie elementów budowy i wyjaśnianie działania wybranych narzędzi, przyrządów,

urządzeń technicznych, w tym roweru.

5.

Wyszukiwanie i interpretacja informacji technicznych na urządzeniach i ich opakowaniach.

6.

Określanie zalet i wad rozwiązań materiałowych i konstrukcyjnych zastosowanych do

produkcji wytworów technicznych.

7.

Wykrywanie, ocenianie i usuwanie nieprawidłowości w działaniu sprzętu technicznego,

w tym roweru.

8.

Pozyskiwanie informacji z różnych źródeł na temat nowoczesnych dziedzin techniki,

ciekawostek i wynalazków technicznych i motoryzacyjnych.

9.

Projektowanie i konstruowanie modeli urządzeń technicznych z wykorzystaniem zestawów

poliwalentnych.

II.

Planowanie i realizacja praktycznych działań technicznych (od pomysłu do wytworu).

1.

Rozpoznawanie potrzeby wykonania wytworu technicznego i analizowanie możliwości jego

wykorzystania. Motywowanie do działania.

2.

Planowanie i wykonywanie pracy o różnym stopniu trudności.

3.

Posługiwanie się rysunkiem technicznym, czytanie instrukcji słownej i rysunkowej podczas

planowania i wykonywania pracy wytwórczej.

4.

Opracowanie planu pracy (nazywanie czynności technologicznych, zachowanie odpowiedniej

kolejności tych czynności, szacowanie czasu potrzebnego na ich wykonanie).

5.

Organizowanie stanowiska pracy (dobór narzędzi, przyrządów i urządzeń do obróbki danego

materiału).

6.

Poszanowanie zasad i norm regulujących proces wytwarzania wytworu technicznego (regulamin

pracowni technicznej, zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, współpraca w grupie,

kontrakt).

7.

Komunikowanie się językiem technicznym.

8.

Analizowanie możliwości udoskonalenia sposobu wykonania i działania realizowanego

wytworu technicznego.

9.

Przewidywanie skutków własnego działania technicznego, podejmowanie działań z namysłem

i planem pracy. Rozwijanie cech dokładności, precyzji i ostrożności.

10.

Oszczędne i racjonalne gospodarowanie materiałami, czasem i własnym potencjałem.

11.

Ponoszenie odpowiedzialności za wyniki pracy grupowej i samoocena realizacji wytworu

technicznego.

III.

Sprawne i bezpieczne posługiwanie się narzędziami, sprzętem technicznym, rowerem oraz

innymi urządzeniami wykorzystywanymi przez uczniów w ruchu drogowym, takimi jak: hulajnogi

elektryczne, urządzenia transportu osobistego, urządzenia wspomagające ruch i wózki

rowerowe.

1.

Interpretacja informacji dotyczących bezpiecznej eksploatacji urządzeń technicznych

i ich awaryjności. Analiza instrukcji obsługi.

2.

Odpowiedzialne posługiwanie się podstawowymi narzędziami i urządzeniami do obróbki

ręcznej i mechanicznej, narzędziami pomiarowymi i rowerem.

3.

Przewidywanie i analizowanie zagrożeń wynikających z niewłaściwego użytkowania sprzętu

technicznego, w tym roweru, oraz innych urządzeń wykorzystywanych przez uczniów w

ruchu drogowym.

4.

Postępowanie podczas wypadku przy pracy i wypadku drogowego oraz przewidywanie konsekwencji

tych wypadków. Umiejętność udzielenia pierwszej pomocy przedmedycznej w typowych sytuacjach

zagrożenia.

5.

Utrzymywanie ładu na stanowisku pracy. Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny

pracy.

6.

Poszanowanie i utrzymanie w sprawności narzędzi, urządzeń, sprzętu technicznego, w

tym rowerów, oraz okazywanie szacunku dla pracy własnej i drugiego człowieka.

IV.

Dostrzeganie wartości i zagrożeń techniki w aspekcie integralnego rozwoju człowieka

i poszanowania jego godności.

1.

Rozpoznawanie osiągnięć technicznych, które przysłużyły się postępowi technicznemu,

a tym samym człowiekowi (lżejsza praca, komfort życia, przemieszczanie się).

2.

Charakterystyka zagrożeń występujących we współczesnej cywilizacji spowodowanych postępem

technicznym (np. wojny, terroryzm, zanieczyszczenie środowiska, w tym emisja substancji

szkodliwych z silników różnych środków transportu, zagrożenie zdrowia psychicznego

i somatycznego).

3.

Przewidywanie zagrożeń ze strony wytworów techniki w różnych dziedzinach życia.

4.

Kształtowanie postawy odpowiedzialnego i świadomego uczestnika ruchu drogowego, szanującego

prawa innych uczestników ruchu drogowego oraz respektującego przepisy ruchu drogowego.

V.

Rozwijanie kreatywności technicznej.

1.

Poznawanie siebie i swoich predyspozycji do wykonywania zadań technicznych.

2.

Rozwijanie zainteresowań technicznych.

3.

Przyjmowanie postawy twórczej, racjonalizatorskiej.

VI.

Przyjmowanie postawy proekologicznej.

1.

Przyjmowanie postawy odpowiedzialności za współczesny i przyszły stan środowiska.

2.

Kształtowanie umiejętności segregowania i wtórnego wykorzystania odpadów znajdujących

się w najbliższym otoczeniu.

3.

Ekologiczne postępowanie z wytworami techniki, szczególnie uszkodzonymi lub zużytymi.

4.

Uświadomienie zależności między ruchem drogowym a ekologią (pojazdy hybrydowe, elektryczne,

napędzane wodorem, napędzane gazem i inne).

Treści nauczania - wymagania szczegółowe

I.

Kultura pracy. Uczeń

1)

przestrzega regulaminu pracowni technicznej;

2)

przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku;

3)

wyjaśnia znaczenie znaków bezpieczeństwa (piktogramów);

4)

dba o powierzone narzędzia i przybory;

5)

współpracuje i podejmuje różne role, działając w zespole;

6)

posługuje się nazewnictwem technicznym;

7)

wykonuje prace z należytą starannością i dbałością;

8)

jest świadomym i odpowiedzialnym użytkownikiem wytworów techniki;

9)

śledzi postęp techniczny oraz dostrzega i poznaje zmiany zachodzące w technice wokół

niego;

10)

ocenia swoje predyspozycje techniczne w kontekście wyboru przyszłego kierunku kształcenia.

II.

Wychowanie komunikacyjne. Uczeń

1)

przestrzega przepisów i zasad obowiązujących w ruchu drogowym oraz interpretuje znaki

i sygnały drogowe dotyczące pasażera, pieszego oraz kierującego rowerem i innymi urządzeniami

wykorzystywanymi przez uczniów w ruchu drogowym

a)

klasyfikuje uczestników ruchu drogowego oraz przedstawia prawa i obowiązki ich dotyczące,

b)

definiuje najważniejsze pojęcia związane z ruchem drogowym (w szczególności pojęcie

drogi, elementy i rodzaje drogi, pojazdy i ich rodzaje),

c)

charakteryzuje podstawowe manewry w ruchu drogowym,

d)

interpretuje zasady ruchu drogowego obowiązujące na skrzyżowaniach i przejazdach kolejowo-drogowych,

e)

uzasadnia konieczność oraz wskazuje okoliczności stosowania zasady szczególnej ostrożności

i ograniczonego zaufania,

f)

wyjaśnia sposób zachowania się w miejscu wypadku drogowego i potrafi przekazać odpowiednim

służbom informację o wypadku,

g)

opisuje następstwa wypadków drogowych,

h)

rozróżnia znaki drogowe pionowe, poziome i sygnały drogowe oraz objaśnia ich znaczenie,

i)

interpretuje sygnały nadawane przez osoby uprawnione do kierowania ruchem oraz określa

hierarchię ważności znaków i sygnałów;

2)

bezpiecznie uczestniczy w ruchu drogowym jako pasażer, pieszy i rowerzysta

a)

wyjaśnia potrzebę stosowania i konsekwencje niestosowania środków bezpieczeństwa przez

pieszego (elementy odblaskowe), kierowcę i pasażerów w pojazdach samochodowych (w

szczególności: pasy bezpieczeństwa, foteliki, zagłówki) oraz kierującego np. rowerem

(kask, elementy odblaskowe i inne),

b)

omawia zasady zachowania się na przystankach i w środkach publicznego transportu zbiorowego,

c)

interpretuje warunki dopuszczenia do uczestnictwa w ruchu drogowym kierującego rowerem,

hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego,

d)

dysponuje wiedzą teoretyczną dotyczącą bezpiecznego poruszania się rowerem, potrzebną

do przystąpienia do egzaminu w zakresie karty rowerowej,

e)

posiada umiejętność jazdy rowerem - w przypadku ubiegania się o kartę rowerową,

f)

korzysta w sposób świadomy z elementów podnoszących bezpieczeństwo w ruchu drogowym,

g)

respektuje nakazy i zakazy obowiązujące pasażera, pieszego, kierującego rowerem oraz

innymi urządzeniami wykorzystywanymi przez uczniów w ruchu drogowym,

h)

przedstawia konsekwencje korzystania z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego

podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię, podczas kierowania rowerem i innymi

urządzeniami wykorzystywanymi przez uczniów w ruchu drogowym,

i)

przyjmuje postawę szacunku wobec innych uczestników ruchu drogowego, ze szczególnym

uwzględnieniem osób z niepełnosprawnościami i starszych;

3)

konserwuje i reguluje rower oraz przygotowuje go do jazdy z zachowaniem zasad bezpieczeństwa

a)

rozpoznaje i klasyfikuje układy techniczne roweru ze względu na ich budowę i funkcję,

jaką pełnią,

b)

kontroluje i reguluje elementy roweru wpływające na bezpieczeństwo jazdy,

c)

wymienia obowiązkowe i zalecane wyposażenie roweru oraz wyjaśnia konieczność utrzymywania

go w sprawności technicznej.

III.

Inżynieria materiałowa. Uczeń

1)

rozpoznaje, charakteryzuje i określa właściwości

a)

materiałów konstrukcyjnych (papier, drewno i materiały drewnopochodne, metale, tworzywa

sztuczne, materiały włókiennicze, materiały kompozytowe, materiały elektrotechniczne),

b)

elementów elektrotechnicznych i elektronicznych (np. źródła prądu elektrycznego, żarówki,

wyłączniki, przełączniki, bezpieczniki, rezystory, diody, tranzystory, kondensatory,

cewki indukcyjne);

2)

stosuje odpowiednie metody konserwacji materiałów konstrukcyjnych;

3)

dobiera materiał w zależności od charakteru pracy;

4)

dobiera zamienniki materiałowe, uwzględniając ich właściwości;

5)

racjonalnie gospodaruje różnorodnymi materiałami;

6)

rozróżnia i stosuje zasady segregowania i przetwarzania odpadów z różnych materiałów

oraz elementów elektrotechnicznych i elektronicznych.

IV.

Dokumentacja techniczna. Uczeń

1)

rozróżnia rysunki techniczne (maszynowe, budowlane, elektryczne, krawieckie, schematy

elektroniczne);

2)

wykonuje proste rysunki techniczne w postaci szkiców;

3)

przygotowuje dokumentację rysunkową (stosuje rzuty prostokątne i aksonometryczne);

4)

czyta rysunki wykonawcze i złożeniowe;

5)

analizuje rysunki zawarte w instrukcjach obsługi i katalogach;

6)

odczytuje i interpretuje informacje zamieszczone w instrukcjach obsługi urządzeń,

na tabliczce znamionowej, opakowaniach żywności, metkach odzieżowych i elementach

elektronicznych.

V.

Mechatronika. Uczeń

1)

wyjaśnia na przykładach prostych urządzeń zasady współdziałania elementów mechanicznych,

elektrycznych i elektronicznych;

2)

odpowiedzialnie i bezpiecznie posługuje się sprzętem mechanicznym, elektrycznym i

elektronicznym znajdującym się w domu;

3)

projektuje i konstruuje, m.in. z gotowych elementów, proste urządzenia i mechanizmy,

zabawki, roboty, modele mechaniczno-elektroniczne, w tym programowalne.

VI.

Technologia wytwarzania. Uczeń

1)

rozróżnia rodzaje obróbki różnych materiałów i dostosowuje rodzaj obróbki do przewidzianego

efektu końcowego;

2)

dobiera i dostosowuje narzędzia wykorzystywane do określonej obróbki;

3)

bezpiecznie posługuje się narzędziami, przyborami i urządzeniami;

4)

opracowuje harmonogram działań przy różnych formach organizacji pracy;

5)

reguluje urządzenia techniczne;

6)

dokonuje pomiarów za pomocą odpowiedniego sprzętu pomiarowego;

7)

dokonuje montażu poszczególnych części w całość, stosując różne rodzaje połączeń (rozłączne

i nierozłączne, pośrednie i bezpośrednie, spoczynkowe i ruchowe).

Warunki i sposób realizacji

Na zajęciach z techniki uczniowie powinni nabyć umiejętności planowania i wykonywania

pracy o różnym stopniu trudności, co ułatwi im kształtowanie poprawnych nawyków podczas

działalności technicznej oraz umożliwi dostrzeżenie różnorodnych elementów technicznych

w najbliższym otoczeniu, a także zdobycie wiedzy na temat ich budowy, funkcjonowania

i bezpiecznego korzystania z nich.

Nauczanie techniki powinno być oparte przede wszystkim na tworzeniu różnorodnych konstrukcji

technicznych obecnych w życiu codziennym i zawodowym. Przez konstrukcje techniczne

należy rozumieć wszystkie wytwory człowieka w otaczającej rzeczywistości. Będą to

zarówno dom, samochód, komputer, robot czy most, jak i odzież czy zabawka. Tworzenie

takich konstrukcji powinno być filarem edukacji technicznej. Praca nad tworzeniem

konstrukcji technicznych wyzwala określone zachowania i postępowanie, które odpowiednio

ukierunkowane kształtują osobowość ucznia, jego zaangażowanie, kreatywność, twórcze

myślenie oraz przygotowują go do życia i pracy zawodowej. Tworzenie konstrukcji technicznych

uczy odpowiedzialności od rozpoczęcia pracy nad nimi do jej zakończenia. Niedokładne

wykonanie lub brak którejkolwiek części konstrukcji technicznej, niezgodność działań

z procedurą, brak dyscypliny pracy - wszystko to rodzi niepowodzenie. W wykonywaniu

konstrukcji technicznej wszystkie ogniwa są ważne, co uczeń uświadamia sobie podczas

prac nad nią. Technika nauczana przez tworzenie konstrukcji technicznych kształtuje

odpowiedzialnego, świadomego swych działań młodego człowieka, pozwala na rozpoznanie

kompetencji technicznych charakteryzujących uczniów o wybitnych zdolnościach w tym

zakresie.

Istotnym zadaniem w nauczaniu techniki jest kształtowanie u uczniów zainteresowań

technicznych, które mogą mieć decydujący wpływ na wybór dalszej drogi kształcenia

i przyszłego zawodu. W realizacji tego zadania olbrzymią rolę odgrywa nauczyciel,

który powinien wzmacniać motywację ucznia w rozwijaniu zainteresowań szeroko rozumianą

techniką. Przedmiot technika w szkole podstawowej jest elementem edukacji przedzawodowej,

która obejmuje obszary decydujące o rozwoju ucznia w okresie poprzedzającym systematyczne

kształcenie zawodowe. Edukacja ta jest nieodzownym składnikiem kształcenia ogólnego

uczniów i warunkiem wszechstronnego rozwoju ich osobowości. Działania te nabierają

szczególnego znaczenia w sytuacji zapotrzebowania gospodarki i przemysłu na pracowników

wykształconych technicznie.

Na zajęciach z techniki uczeń powinien mieć możliwość realizacji innowacyjnych rozwiązań

konstrukcyjnych lub materiałowych. Istotne jest stworzenie takiego środowiska dydaktycznego,

które będzie rozbudzało myślenie twórcze uczniów. W przypadku wykonywania prac wytwórczych

zalecaną metodą pracy na zajęciach z techniki jest metoda projektu.

Cele zawarte w podstawie programowej można osiągnąć przede wszystkim przez działania

praktyczne. Dlatego rekomenduje się, aby szkoła dysponowała miejscem do wykonywania

działań technicznych przez uczniów. Powinny to być wyodrębnione pomieszczenie lub

sala lekcyjna oznaczone jako „Pracownia techniczna”. Pracownia techniczna powinna

być odpowiednio wyposażona do działań o charakterze wytwórczym i dostosowana do liczby

uczniów oraz powinna zapewniać bezpieczną pracę dzieci i umożliwiać przechowywanie

prac uczniowskich.

Kolejnym zadaniem realizowanym w ramach lekcji techniki jest przygotowanie uczniów

do świadomego uczestnictwa we współczesnym ruchu drogowym przez ukształtowanie w nich

postaw bezpiecznego zachowania, właściwej oceny sytuacji na drodze, niepowodowania

zagrożeń dla siebie i innych oraz przez uświadomienie im niebezpieczeństw wynikających

z nieprzestrzegania przepisów i zasad obowiązujących w ruchu drogowym.

Proces edukacji ucznia w zakresie wychowania komunikacyjnego powinien być prowadzony

systematycznie od najmłodszych lat, a zakres treści nauczania powinien być uzupełniany

o informacje i umiejętności adekwatne do wieku uczniów. W klasach IV-VI treści dotyczące

bezpieczeństwa w ruchu drogowym są kontynuacją zagadnień nauczanych na I etapie edukacyjnym

(klasy I-III), które zostały rozszerzone o treści niezbędne do uzyskania karty rowerowej.

Godziny przeznaczone na realizację tych treści powinny być rozłożone w cyklu trzyletnim

- z uwzględnieniem specyfiki konkretnej klasy w danej szkole.

Szkoła powinna zapewnić możliwość uzyskania karty rowerowej przez ucznia, który ukończył

10 lat. Oznacza to, że egzamin w zakresie karty rowerowej może odbywać się w klasach

IV-VI. Zadania dotyczące przygotowania ucznia do uzyskania karty rowerowej i przeprowadzenie

egzaminu w zakresie karty rowerowej powinny być realizowane przez szkołę zgodnie z

przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

(Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, z późn. zm..

Ważne jest, aby szkoła miała na wyposażeniu różnorodne pomoce i środki dydaktyczne

wspomagające zdobycie wiedzy w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a do praktycznej

nauki jazdy niezbędny sprzęt, jakim jest rower. Aby bezpiecznie uczestniczyć w rzeczywistym

ruchu drogowym, uczniowie powinni bezwzględnie najpierw opanować jazdę rowerem w praktyce

w miasteczku ruchu drogowego lub na placu szkolnym odpowiednio do tego przygotowanym.

W miarę lokalnych możliwości szkoły powinny współpracować z osobami i instytucjami

mogącymi wspierać edukację komunikacyjną, szczególnie w zakresie udzielania pierwszej

pomocy, doskonalenia techniki jazdy rowerem oraz prowadzenia egzaminów w zakresie

karty rowerowej. Mowa tu o miasteczkach ruchu drogowego, Policji (wydziały ruchu drogowego),

wojewódzkich ośrodkach ruchu drogowego, ratownikach medycznych, straży miejskiej,

straży pożarnej, inspektoratach transportu drogowego. W tym zakresie istotna jest

też współpraca z rodzicami oraz ich pedagogizacja. Szkoły powinny również uczestniczyć

w akcjach edukacyjnych organizowanych w środowisku lokalnym lub o szerszym zasięgu,

a szczególnie w corocznych ogólnopolskich turniejach wiedzy o bezpieczeństwie w ruchu

drogowym.

Wychowanie komunikacyjne powinno być interdyscyplinarnym zadaniem szkoły. Oznacza

to, że nauczyciele wielu przedmiotów powinni uwzględniać tematykę bezpieczeństwa na

drogach w realizowanych przez siebie programach nauczania, a dyrektorzy szkół i rady

pedagogiczne, tworząc program wychowawczo-profilaktyczny na dany rok szkolny, powinni

umieścić w nim zadania z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Możliwe jest również

organizowanie zajęć przygotowujących do uzyskania karty rowerowej podczas innych zajęć,

np. podczas zajęć z wychowawcą, na wychowaniu fizycznym, przyrodzie. Uczniowie mogą

pogłębiać wiedzę i doskonalić swoje umiejętności w zakresie uczestnictwa w ruchu drogowym

także podczas różnych form aktywności (np. na wycieczkach, rajdach).

Dobrą praktyką jest powołanie w szkole nauczyciela - koordynatora wychowania komunikacyjnego.

Osoba taka powinna planować i nadzorować cały proces edukacji komunikacyjnej w danej

szkole i współpracować ze środowiskiem lokalnym.

”

;

2)

w załączniku nr 4a

a)

wyrazy „Przedmioty nauczania z zakresu kształcenia ogólnego w branżowej szkole I stopnia

1)

język polski;

2)

język obcy nowożytny;

3)

historia;

4)

historia i teraźniejszość;

5)

podstawy przedsiębiorczości;”

zastępuje się wyrazami „Przedmioty nauczania z zakresu kształcenia ogólnego w branżowej

szkole I stopnia

1)

język polski;

2)

język obcy nowożytny;

3)

historia;

4)

historia i teraźniejszość;

5)

biznes i zarządzanie;”,

b)

uchyla się część zatytułowaną „Podstawy przedsiębiorczości ”,

c)

po części zatytułowanej „Podstawy przedsiębiorczości ” dodaje się część zatytułowaną „Biznes i zarządzanie ” w brzmieniu

„

Biznes i zarządzanie

Zmienność i złożoność współczesnego świata stawiają szczególne wyzwania przed młodzieżą,

która musi posiadać ugruntowane kompetencje przedsiębiorcze, aby móc sprostać tym

wyzwaniom. Głównym celem przedmiotu jest wyposażenie uczniów w wiedzę i umiejętności

oraz kształtowanie postaw, które pozwolą na aktywne działanie i odnoszenie sukcesów

na różnych polach - nie tylko w wymiarze biznesowym, lecz także prywatnym, rodzinnym,

zawodowym i społecznym.

Złożoność otaczającej nas rzeczywistości sprawia, że zakres treści kształcenia przedmiotu

stanowi syntezę wybranych elementów wiedzy z zakresu zarządzania, w tym szczególnie

zarządzania projektami, ekonomii, finansów osobistych, funkcjonowania rynku pracy,

socjologii, psychologii i prawa. W ramach przedmiotu uczniowie zapoznają się z podstawowymi

kategoriami, mechanizmami i procesami ekonomicznymi oraz ich uwarunkowaniami instytucjonalnymi,

behawioralnymi, kulturowymi i rynkowymi. Postawy przedsiębiorcze i wspierające je

umiejętności powinny zatem wynikać pośrednio z tej wiedzy. W procesie kształcenia

uczniowie dowiadują się, jak - podejmując indywidualne wybory - działać przedsiębiorczo

(w tym prowadzić własny biznes), a zarazem być społecznie odpowiedzialnym. Treści

kształcenia przedmiotu uwzględniają kompetencje w zakresie przedsiębiorczości jako

kompetencji kluczowej. Uzasadnia to konieczność przyjęcia szeroko zakrojonej koncepcji

przedmiotu, która zakłada, że dzięki wyposażeniu uczniów w wiedzę ekonomiczną i finansową

kształtuje się ich umiejętności elastycznego zachowania na rynku pracy i zarządzania

oraz rozwija cechy przywódcze. Niezmiernie ważne jest także kształtowanie u uczniów

szacunku do wartości będących fundamentem gospodarki rynkowej i społecznie odpowiedzialnego

biznesu, a także postaw etycznych i gotowości do ich przestrzegania w życiu.

W przypadku uczniów branżowej szkoły I stopnia, którzy realizują przedmiot w zakresie

podstawowym, efekty kształcenia są ukierunkowane głównie na kształtowanie kompetencji

przedsiębiorczych (w tym zarządzania sobą i finansami osobistymi) oraz związane z

podstawowymi umiejętnościami dotyczącymi analizy elementów otoczenia biznesowego pod

kątem identyfikacji możliwych szans na uruchomienie własnej działalności gospodarczej,

ale również z przygotowaniem do wejścia na rynek pracy.

Realizacja zakładanych celów przedmiotu wymaga stosowania w procesie edukacyjnym nowoczesnych

metod kształcenia, w tym uczenia się przez działanie, oraz środków dydaktycznych wykorzystujących

nowe technologie i narzędzia cyfrowe.

”

,

d)

uchyla się część zatytułowaną „PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ”,

e)

po części zatytułowanej „PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ” dodaje się część zatytułowaną „BIZNES I ZARZĄDZANIE ” w brzmieniu

„

BIZNES I ZARZĄDZANIE

Cele kształcenia - wymagania ogólne

I.

Wiedza.

1.

Charakteryzowanie elementów kompetencji przedsiębiorczych, wyjaśnianie zależności

zachodzących między nimi i rozumienie ich roli we współczesnym świecie.

2.

Rozumienie znaczenia i wyzwań pracy zespołowej oraz poznanie technik ją wspomagających.

3.

Charakteryzowanie etapów zarządzania projektami.

4.

Identyfikowanie podstawowych rodzajów ryzyk związanych z realizacją projektów.

5.

Wyjaśnianie mechanizmów funkcjonowania gospodarki rynkowej, powiązań między jej podmiotami

i poznanie roli państwa w procesach gospodarczych.

6.

Zaznajomienie się z prawami i instytucjami chroniącymi konsumenta.

7.

Rozumienie różnych postaw ludzi wobec pieniędzy oraz konsekwencji wynikających z tych

postaw.

8.

Charakteryzowanie usług finansowych ważnych dla gospodarstwa domowego.

9.

Rozumienie metod aktywnego poszukiwania pracy.

10.

Wyjaśnianie zasad zarządzania przedsiębiorstwem.

11.

Znajomość procesu planowania własnego biznesu.

II.

Umiejętności i stosowanie wiedzy w praktyce.

1.

Analiza własnych kompetencji przedsiębiorczych i przygotowanie planu działania zmierzającego

do ich rozwoju.

2.

Współpraca w zespole i skuteczne organizowanie pracy zespołu w celu realizacji określonego

zadania.

3.

Prowadzenie dyskusji i argumentowanie w trakcie pracy zespołowej.

4.

Formułowanie i uzasadnianie celów, planowanie, prezentowanie zakresu i realizacja

prostych zadań projektowych.

5.

Samodzielne obserwacje zjawisk zachodzących w gospodarce i wyciąganie wniosków na

podstawie tych obserwacji.

6.

Uwzględnianie prostych informacji gospodarczych oraz podstawowych wskaźników ekonomicznych

w podejmowanych decyzjach dotyczących życia prywatnego i w planach na przyszłość.

7.

Planowanie budżetu gospodarstwa domowego ze świadomością konsekwencji nadmiernego

zadłużania się.

8.

Analizowanie wpływu podatków na budżet gospodarstwa domowego i możliwości wykorzystania

ulg.

9.

Dobieranie oferty usług finansowych do własnych potrzeb.

10.

Dobieranie odpowiednich form oszczędzania i inwestowania z uwzględnieniem towarzyszącego

im ryzyka i adekwatnie do sytuacji gospodarstwa domowego.

11.

Obserwowanie dynamicznie zmieniającego się rynku pracy i rozpoznawanie kompetencji

na nim oczekiwanych.

12.

Sporządzanie dokumentów aplikacyjnych podczas ubiegania się o pracę.

13.

Kształtowanie umiejętności autoprezentacji i formułowania konstruktywnych opinii zwrotnych.

14.

Samodzielne analizowanie zjawisk zachodzących w najbliższym otoczeniu i formułowanie

na ich podstawie pomysłów na własny biznes.

15.

Przygotowanie do planowania własnej działalności gospodarczej.

III.

Kształtowanie postaw.

1.

Dostrzeganie znaczenia i konieczności ciągłego doskonalenia kompetencji przedsiębiorczych

w życiu osobistym i społeczno-gospodarczym.

2.

Dostrzeganie znaczenia kreatywnego myślenia w tworzeniu pomysłów na biznes oraz rozwiązywaniu

problemów w życiu osobistym i zawodowym.

3.

Docenianie roli przedsiębiorców budujących w sposób odpowiedzialny konkurencyjną gospodarkę

oraz dostrzeganie znaczenia wolności gospodarczej i własności prywatnej jako filarów

społecznej gospodarki rynkowej.

4.

Przyjmowanie postaw patriotyzmu gospodarczego, rozumianego jako odpowiedzialność konsumentów

i ludzi biznesu za dobrobyt gospodarczy i społeczny kraju.

5.

Dostrzeganie konsekwencji działań nieetycznych związanych z finansami.

6.

Świadomość konsekwencji związanych z nieodpowiedzialnym zadłużaniem się i mechanizmów

wychodzenia ze spirali zadłużenia.

7.

Samoświadomość i przyjmowanie odpowiedzialności za swoją karierę zawodową.

8.

Docenianie roli postaw przedsiębiorczych pracowników w rozwoju biznesu i przedsięwzięć

społecznych.

9.

Docenianie roli przedsiębiorcy i osób zarządzających w osiąganiu celów przedsiębiorstwa.

10.

Otwarcie na szanse pojawiające się w otoczeniu, podejmowanie inicjatywy, pomysłowość

i determinacja w realizacji celów.

11.

Respektowanie praw ochrony własności intelektualnej.

Treści nauczania - wymagania szczegółowe

I.

Osoba przedsiębiorcza we współczesnym świecie: przedsiębiorczość w gospodarce rynkowej,

kompetencje przedsiębiorcze i metody ich doskonalenia, umiejętności interpersonalne,

praca zespołowa, kreatywne myślenie, rola innowacji w przedsiębiorczości. Uczeń

1)

na wybranych przykładach identyfikuje cechy człowieka przedsiębiorczego, rozpoznaje

je u siebie i określa związek zachowania się osoby przedsiębiorczej z szansami, jakie

stwarza gospodarka rynkowa;

2)

dostrzega znaczenie przedsiębiorczości, w tym innowacyjności i kreatywności, w życiu

osobistym, społecznym i gospodarczym;

3)

identyfikuje składowe kompetencji osoby przedsiębiorczej (w zakresie wiedzy, umiejętności,

postaw) i zależności zachodzące między nimi, a także dokonuje analizy własnych kompetencji

i przygotowuje plan rozwoju kompetencji przedsiębiorczych;

4)

wyjaśnia rolę umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej jako składową kompetencji

przedsiębiorczych oraz stosuje różne formy komunikacji werbalnej i niewerbalnej we

współdziałaniu z innymi;

5)

rozpoznaje techniki wywierania wpływu na ludzi i stosuje sposoby obrony przed manipulacją;

6)

stosuje techniki zarządzania czasem w pracy indywidualnej i zespołowej;

7)

charakteryzuje etapy podejmowania decyzji i stosuje metody wspomagające ten proces;

8)

wyjaśnia znaczenie pracy zespołowej, charakteryzuje główne bariery w budowaniu zespołu

i organizuje jego pracę w celu realizacji określonego zadania;

9)

wyjaśnia, na czym polega kreatywne myślenie i jego znaczenie w procesie identyfikacji

szans rynkowych na nowe przedsięwzięcie biznesowe lub społeczne;

10)

charakteryzuje najważniejsze bariery oraz stosuje techniki pobudzające kreatywne myślenie

w pracy indywidualnej i zespołowej;

11)

rozróżnia rodzaje i źródła innowacji, a także wyjaśnia na wybranych przykładach ich

wpływ na zdolności konkurencyjne przedsiębiorstw na rynku.

II.

Zarządzanie projektami: specyfika projektu, zakres, etapy i cele projektu, planowanie

zadań projektowych, budżet i harmonogram działań, role w projekcie i podział zadań,

podsumowywanie zadań projektowych. Uczeń

1)

rozumie istotę projektu, identyfikuje i omawia poszczególne etapy projektu oraz charakteryzuje

je na wybranym przykładzie;

2)

definiuje cele projektu, wykorzystując technikę SMART;

3)

wyróżnia zadania w projekcie i określa role w projekcie poszczególnych członków zespołu

(na wybranym przykładzie);

4)

przygotowuje harmonogram i prosty budżet projektowy na podstawie zebranych danych;

5)

w czasie realizacji przykładowych zadań projektowych wprowadza zmiany do wcześniej

zaplanowanych prac;

6)

sporządza zwięzłe sprawozdania z przeprowadzonych zadań projektowych, analizując powstałe

problemy i zidentyfikowane ryzyka.

III.

Gospodarka rynkowa: przedsiębiorczość w gospodarce rynkowej, cechy gospodarki rynkowej,

rodzaje rynków, mechanizm rynkowy, podmioty gospodarki rynkowej, podmioty ekonomii

społecznej, parametry charakteryzujące gospodarkę, budżet państwa i budżety jednostek

samorządu terytorialnego, rola państwa w gospodarce, konsument na rynku, patriotyzm

gospodarczy. Uczeń

1)

dostrzega znaczenie przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym - w skali

lokalnej, regionalnej, krajowej i globalnej;

2)

wykazuje zalety gospodarki opartej na mechanizmie rynkowym, doceniając fundamentalne

wartości, na jakich się ona opiera (wolność gospodarcza, prywatna własność);

3)

analizuje funkcje rynku i rozróżnia rodzaje rynków;

4)

wyjaśnia prawo popytu i podaży oraz charakteryzuje czynniki wpływające na wielkość

popytu i podaży;

5)

określa zależności między podmiotami gospodarki rynkowej, w tym państwem, gospodarstwem

domowym i przedsiębiorstwem;

6)

identyfikuje podstawowe parametry charakteryzujące gospodarkę (w tym produkt krajowy

brutto (PKB), inflacja, zatrudnienie, bezrobocie);

7)

analizuje źródła wpływów i kierunki wydatków budżetu państwa oraz przykładowej jednostki

samorządu terytorialnego, wyjaśnia wpływ deficytu budżetowego i długu publicznego

na funkcjonowanie państwa i gospodarki;

8)

charakteryzuje organizacje i instytucje prokonsumenckie oraz potrafi korzystać z praw

przysługujących konsumentom, w tym składać reklamację;

9)

rozumie, na czym polega współczesny patriotyzm gospodarczy, i dostrzega jego przejawy

m.in. w uczciwym prowadzeniu i rozwijaniu działalności gospodarczej w Polsce, płaceniu

podatków w Polsce, wykorzystywaniu rodzimych technologii, kupowaniu polskich produktów.

IV.

Finanse osobiste: pieniądz, obieg pieniądza, postawy wobec pieniędzy, dojrzałość finansowa,

instytucje rynku finansowego, budżet gospodarstwa domowego, spirala zadłużenia, podatki,

formy oszczędzania i inwestowania, ryzyko inwestycyjne, usługi bankowe, bezpieczeństwo

elektronicznych usług finansowych, finansowe zabezpieczenie przyszłości, ubezpieczenia

społeczne, ubezpieczenia majątkowe i na życie, inwestowanie na Giełdzie Papierów Wartościowych,

etyka w finansach. Uczeń

1)

omawia funkcje i formy pieniądza oraz jego obieg w gospodarce;

2)

identyfikuje swoją postawę wobec pieniędzy oraz rozróżnia podstawowe postawy ludzi

wobec pieniędzy, wymienia wady i zalety każdej z nich oraz omawia poziomy dojrzałości

finansowej;

3)

charakteryzuje najważniejsze instytucje rynku finansowego w Polsce oraz objaśnia ich

znaczenie w funkcjonowaniu gospodarki, przedsiębiorstw i konsumentów;

4)

wyjaśnia podstawowe zasady tworzenia budżetu gospodarstwa domowego, formułuje praktyczne

rady pozwalające poprawić jakość zarządzania budżetem oraz unikać i wyjść ze spirali

zadłużenia;

5)

wymienia podstawowe rodzaje podatków w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem podatków,

których podatnikami są członkowie gospodarstwa domowego;

6)

wyjaśnia, z czego wynikają różnice między wynagrodzeniem brutto i netto;

7)

dobiera odpowiednie sposoby rozliczeń i możliwe do zastosowania ulgi w podatku dochodowym

od osób fizycznych (PIT);

8)

rozróżnia formy oszczędzania i podstawowe formy inwestowania, ocenia je pod względem

ryzyka, przewidywanych zysków i płynności;

9)

ma świadomość pułapek związanych z wyborem podstawowych form oszczędzania i inwestowania,

w tym inwestowania spekulacyjnego (z uwzględnieniem inwestycji alternatywnych), wykazuje

różnice między inwestowaniem i hazardem oraz przeprowadza symulowaną alokację środków

finansowych w wybrane formy oszczędzania i inwestowania;

10)

analizuje oferty usług banków oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych

w zakresie kont osobistych, kart płatniczych, lokat terminowych, kredytów i pożyczek

oraz oferty pozabankowych instytucji pożyczkowych, uwzględniając realną stopę procentową,

a także gwarancje depozytów;

11)

rozumie zasady bezpieczeństwa i dostrzega zagrożenia przy korzystaniu z systemów elektronicznych

związanych z finansami osobistymi, w tym bankowości elektronicznej;

12)

dostrzega konieczność wczesnego rozpoczęcia systematycznego oszczędzania i inwestowania

środków finansowych na emeryturę i jest świadomy efektów finansowych związanych z

procentem składanym dla długiego okresu lokowania środków;

13)

charakteryzuje system zabezpieczenia społecznego (ubezpieczenia społeczne i zdrowotne)

oraz rodzaje ubezpieczeń (osobowych i majątkowych) według różnych kryteriów i porównuje

oferty zakładów ubezpieczeń na przykładzie ubezpieczenia nieruchomości lub pojazdów

mechanicznych, ze szczególnym uwzględnieniem relacji zakresów ochrony i sum ubezpieczeń

do wysokości składki;

14)

charakteryzuje rodzaje papierów wartościowych i objaśnia mechanizm inwestowania w

akcje na giełdzie papierów wartościowych na przykładzie Giełdy Papierów Wartościowych

w Warszawie;

15)

krytycznie analizuje przykładowe umowy produktów finansowych (np. umowy kredytu lub

pożyczki, ogólne warunki ubezpieczenia);

16)

jest świadomy, że należy korzystać z różnorodnych i wiarygodnych źródeł informacji

przed podjęciem decyzji finansowych;

17)

ocenia przykłady praktyk i zachowań etycznych oraz nieetycznych na rynku finansowym

i formułuje rekomendacje, co zrobić, żeby nie paść ofiarą nieuczciwych praktyk.

V.

Osoba przedsiębiorcza na rynku pracy: kariera zawodowa, poszukiwanie pracy, rozmowa

kwalifikacyjna, autoprezentacja, formułowanie opinii zwrotnej, etyka w pracy. Uczeń

1)

na podstawie analizy ścieżek kariery znanych ludzi oraz własnych oczekiwań planuje

swoją karierę zawodową i wymienia jej etapy w czasie;

2)

formułuje własne cele zawodowe zgodnie z zasadą SMART, z zachowaniem równowagi z planami

w życiu prywatnym, i opisuje możliwości ich realizacji;

3)

opracowuje plan swojej ścieżki edukacyjnej;

4)

analizuje swoje kompetencje i zestawia je z zapotrzebowaniem na rynku pracy;

5)

analizuje oferty pracy, wskazuje najbardziej i najmniej poszukiwane zawody oraz identyfikuje

potencjalne trudności w znalezieniu pracy przez osoby bezrobotne;

6)

przygotowuje dokumenty aplikacyjne związane z ubieganiem się o pracę;

7)

dokonuje autoprezentacji jako kandydat do pracy i na podstawie konstruktywnej informacji

zwrotnej koryguje swoje wystąpienie;

8)

rozumie zasady prowadzenia rozmowy kwalifikacyjnej;

9)

wymienia podstawowe prawa i obowiązki pracownika (w tym młodocianego) i pracodawcy;

10)

na wybranych przykładach wymienia różnice między zatrudnieniem a samozatrudnieniem

oraz analizuje ich zalety i wady;

11)

identyfikuje konsekwencje nieetycznych zachowań w relacjach pracownik - pracodawca.

VI.

Przedsiębiorstwo: zarządzanie przedsiębiorstwem, własny biznes i jego otoczenie, finanse

przedsiębiorstwa, etyka w biznesie, społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw. Uczeń

1)

rozumie istotę procesu zarządzania przedsiębiorstwem i dostrzega znaczenie zarządzania

w osiąganiu celów przedsiębiorstwa;

2)

dyskutuje na tematy związane z prowadzeniem biznesu podczas spotkania z przedsiębiorcą;

3)

inspirując się doświadczeniami własnymi i znanych przedsiębiorców oraz bazując na

zebranych informacjach z rynku (zachowaniach klientów i konkurentów), znajduje pomysły

na własną działalność gospodarczą i ocenia je pod względem innowacyjności;

4)

w ramach pracy projektowej przygotowuje w zespole wstępną koncepcję własnego biznesu;

5)

ma świadomość znaczenia ochrony własności intelektualnej w prowadzonej działalności;

6)

analizuje mikro- i makrootoczenie przedsiębiorstwa, identyfikuje mocne i słabe strony

oraz szanse i zagrożenia projektowanego przedsiębiorstwa;

7)

identyfikuje możliwe źródła finansowania działalności przedsiębiorstw;

8)

prognozuje efekty finansowe projektowanego przedsiębiorstwa na podstawie zestawienia

planowanych przychodów i kosztów;

9)

rozróżnia zachowania etyczne i nieetyczne w biznesie, w tym przejawy korupcji w życiu

gospodarczym, oraz rozumie istotę i cele społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw;

10)

dokonuje prezentacji koncepcji własnego biznesu i na podstawie komunikatów zwrotnych

modyfikuje jej elementy.

Warunki i sposób realizacji

Wymagania w zakresie podstawowym podzielono na sześć części

1)

osoba przedsiębiorcza we współczesnym świecie;

2)

zarządzanie projektami;

3)

gospodarka rynkowa;

4)

finanse osobiste;

5)

osoba przedsiębiorcza na rynku pracy;

6)

przedsiębiorstwo.

Każda z sześciu części koncentruje się na innych aspektach przedsiębiorczości i ma

na celu kształtowanie i wzmacnianie kompetencji przedsiębiorczych w różnych sferach

życia.

Kształcenie powinno rozpocząć się od identyfikacji cech osoby przedsiębiorczej i rozpoznania

tych cech, które mają szczególne znaczenie w gospodarce rynkowej. Z tego powodu w

części pierwszej (osoba przedsiębiorcza we współczesnym świecie) silny akcent położono

na identyfikację składowych kompetencji osoby przedsiębiorczej (nie tylko w zakresie

wiedzy, lecz przede wszystkim umiejętności i postaw), w tym na kreatywność, komunikację,

kooperację i krytyczne myślenie. Istotne jest, aby uczeń potrafił dokonać autodiagnozy

swoich kompetencji oraz znaleźć sposoby ich wzmocnienia. W tej części uczniowie między

innymi dowiadują się, w jaki sposób skutecznie komunikować się we współdziałaniu z

innymi, poznają techniki wpływu i dowiadują się, jak bronić się przed manipulacją,

jak skutecznie zarządzać czasem, jakie stosować metody przy podejmowaniu decyzji,

jak zbudować zespół i zorganizować jego prace oraz jak wzmacniać kreatywność i pobudzać

innowacyjność.

Druga część (zarządzanie projektami) pozwala uczniom poznać specyfikę projektów i

opanować podstawowe kompetencje związane z ich skutecznym wdrażaniem. Uczniowie, realizując

przykładowe projekty, dowiadują się, jakie są etapy projektu i jakie działania muszą

podjąć na każdym z etapów, żeby zwiększyć prawdopodobieństwo finalnego sukcesu we

własnych przedsięwzięciach biznesowych lub społecznych. Na etapie inicjowania i planowania

projektu uczniowie poznają, jak poprawnie zdefiniować cele projektu, jak wyróżnić

zadania i określić role w projekcie, a także jak stworzyć prosty harmonogram i budżet

projektowy. Na etapie realizowania projektu uwaga uczniów zostaje skupiona na konieczności

wprowadzania zmian do wcześniej zaplanowanych prac, natomiast etap zamknięcia ma umożliwić

zdobycie kompetencji umiejętnego raportowania, analizowania powstałych problemów i

definiowania ryzyk. Wprowadzenie takich zagadnień oraz zdobywanie przez uczniów takich

kompetencji w trakcie realizacji przedmiotu biznes i zarządzanie na początkowym etapie

nauczania jest istotne, ponieważ stanowią one podstawę do realizowania kolejnych treści

w formie projektów, które uczniowie realizują w zespołach.

Istotą trzeciej części (gospodarka rynkowa) jest przybliżenie uczniom mechanizmów

funkcjonowania gospodarki rynkowej i powiązań między jej podmiotami, a także poznanie

przez uczniów roli państwa w procesach gospodarczych. Ma to na celu nabycie przez

ucznia umiejętności samodzielnego obserwowania zjawisk zachodzących w gospodarce i

wyciągania na tej podstawie wniosków dotyczących własnej przyszłości. W ramach tego

obszaru uczniowie wzmacniają swoje kompetencje pozwalające oceniać wpływ podstawowych

zjawisk ekonomicznych i dokonywanych wyborów na ich osobistą sytuację (jako konsumentów)

oraz sytuację innych podmiotów gospodarczych. Uczniowie zostają również zaznajomieni

z prawami konsumenta i instytucjami chroniącymi konsumenta.

Celem czwartej części (finanse osobiste) jest przygotowanie uczniów do podejmowania

odpowiedzialnych decyzji finansowych ze świadomością przyszłych konsekwencji, w tym

związanych z nieodpowiedzialnym zadłużaniem się i niezabezpieczeniem środków finansowych

na okres mniejszej aktywności zawodowej. Ten cel jest realizowany przez uświadomienie

istnienia różnych postaw ludzi wobec pieniędzy, przyswojenie zasad racjonalnego prowadzenia

budżetu gospodarstwa domowego, uświadomienie konieczności oszczędzania, w tym działania

związanego z zabezpieczeniem finansowym w przyszłości, uwrażliwienie na ryzyko różnych

form inwestowania oraz przez konkretne zalecenia związane z korzystaniem z określonych

produktów finansowych i bardziej świadomym egzekwowaniem praw klienta usług finansowych.

W piątej części (osoba przedsiębiorcza na rynku pracy) uwaga uczniów koncentruje się

na kształtowaniu i wzmacnianiu ich przyszłej pozycji na rynku pracy. W tym celu uczniowie

analizują swoje kompetencje i porównują je z oczekiwaniami pracodawców oraz podejmują

działania związane ze świadomym planowaniem swojej przyszłości (zarówno zawodowej,

jak i edukacyjnej). W ramach realizacji tej części uczniowie rozwijają również kompetencje

związane z aktywnym poszukiwaniem pracy.

W szóstej części (przedsiębiorstwo) uczniowie samodzielnie analizują zjawiska zachodzące

w najbliższym otoczeniu, formułują na ich podstawie pomysły na własny biznes i przygotowują

się do planowania własnej działalności gospodarczej z uwzględnieniem aspektów finansowych,

etyki i społecznej odpowiedzialności biznesu.

Dla realizacji poszczególnych części ważne jest kształtowanie umiejętności wyszukiwania,

pozyskiwania, przetwarzania i analizy danych gospodarczych z różnych źródeł i prowadzenia

prostych badań rynkowych w celu weryfikacji atrakcyjności pomysłów na przedsięwzięcie

biznesowe lub społeczne.

W przedmiocie biznes i zarządzanie przeważają wymagania szczegółowe związane z kształtowaniem

konkretnych umiejętności i wykorzystywaniem wiedzy w sposób praktyczny. Z tego powodu

realizacja powyższych celów i treści wymaga korzystania w procesie kształcenia z nowoczesnych

metod nauczania i materiałów edukacyjnych wykorzystujących nowe technologie i narzędzia

cyfrowe.

Zalecane formy pracy, metody i techniki kształcenia to

1)

praca zespołowa;

2)

realizacja zadań metodą projektów;

3)

wykorzystanie studiów przypadków biznesowych ( case studies );

4)

analiza rzeczywistych doświadczeń firm polskich i zagranicznych;

5)

symulacje biznesowe;

6)

dyskusje;

7)

symulacje inwestycyjne;

8)

prezentacje pomysłów na przedsięwzięcie biznesowe lub społeczne oraz obrona proponowanych

rozwiązań;

9)

wizyty studyjne i wywiady z potencjalnymi odbiorcami, przedsiębiorcami, klientami;

10)

elementy grywalizacji.

Każda z powyższych form, metod i technik powinna służyć odzwierciedlaniu rzeczywistości

społeczno-gospodarczej w sposób odpowiadający możliwościom poznawczym uczniów.

”

;

3)

w załączniku nr 6 uchyla się część zatytułowaną „PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ”.

1.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik

nr 2 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem,

stosuje się, począwszy od roku szkolnego 2023/2024.

2.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik

nr 2 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu dotychczasowym, w zakresie przedmiotu

technika stosuje się w roku szkolnym

1)

2023/2024 w stosunku do uczniów klasy V i VI szkoły podstawowej;

2)

2024/2025 w stosunku do uczniów klasy VI szkoły podstawowej.

3.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, stanowiącą

załącznik nr 4a do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym

rozporządzeniem, stosuje się, począwszy od roku szkolnego 2023/2024 w klasie I branżowej

szkoły I stopnia, w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2023 r. lub

z dniem 1 lutego 2024 r., a w latach następnych również w kolejnych klasach tej szkoły.

4.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, stanowiącą załącznik

nr 6 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem,

stosuje się, począwszy od roku szkolnego 2023/2024 w semestrze I klasy I szkoły policealnej,

który rozpoczyna się z dniem 1 września 2023 r. lub z dniem 1 lutego 2024 r., a w

latach następnych również w kolejnych klasach i semestrach tej szkoły.

5.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, stanowiącą załącznik

nr 6 do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się

w roku szkolnym 2023/2024 i 2024/2025 w stosunku do uczniów, którzy rozpoczęli kształcenie

w semestrze I klasy I szkoły policealnej przed dniem 1 września 2023 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.