Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

W ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności

kulturalnej

(Dz. U. z 2020 r. poz. 194) wprowadza się następujące zmiany

1)

po art. 14a dodaje się art. 14b w brzmieniu

„

Art. 14b.

1.

Zadania statutowe instytucji kultury, o której mowa w art. 21 ust. 2a, dla której

organizatorem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,

mogą być realizowane przy pomocy podmiotów zależnych, będących jednostkami organizacyjnymi

mającymi siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanych dalej „podmiotami

zależnymi”, których celem jest prowadzenie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej

działalności kulturalnej w rozumieniu art. 1.

2.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą organizatora, po uprzednim uzyskaniu

opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz zgody ministra właściwego do

spraw finansów publicznych, może tworzyć podmioty zależne w formie prawnej i organizacyjnej

zależnej od miejsca ich utworzenia, w tym w formie spółki kapitałowej, z zastrzeżeniem

ust. 6. Przepisów art. 45 i art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, 1273, 1407, 1429 i 1641) nie stosuje się.

3.

W przypadku, w którym przepisy obowiązujące na terytorium państwa, w którym podmiot

zależny ma mieć swoją siedzibę, przewidują dla jego utworzenia w danej formie prawnej

lub organizacyjnej wymóg co najmniej dwóch założycieli, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, obok instytucji kultury, o której mowa w

ust. 1, na jej wniosek, może wskazać jako założyciela drugą instytucję kultury, dla

której jest organizatorem, o ile instytucja ta prowadzi działalność statutową w zakresie

ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego. Obowiązki i prawa wynikające z regulacji

art. 14b wykonuje instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, natomiast podział praw

i obowiązków między założycielami, dotyczących prowadzenia działalności statutowej

podmiotu zależnego w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, reguluje

prawnie wiążący dokument założycielski.

4.

Wniosek o wyrażenie zgody i opinii, o których mowa w ust. 2, określa co najmniej

1)

zamierzony termin utworzenia podmiotu zależnego oraz jego nazwę;

2)

proponowaną siedzibę i teren działania podmiotu zależnego;

3)

informacje o zamierzonej formie prawnej i organizacyjnej prowadzonej działalności,

w tym projekty prawnie wiążących dokumentów podmiotu zależnego określających jego

ustrój, organizację i sposób działania;

4)

uzasadnienie wniosku, ze szczegółowym opisem zakresu działalności kulturalnej, którą

podmiot zależny będzie prowadzić, i zadań realizowanych w ramach tej działalności;

5)

opis zakresu prowadzonej przez podmiot zależny działalności gospodarczej, która będzie

wyodrębniona pod względem finansowym i rachunkowym, a dochody z niej uzyskiwane będą

służyły wyłącznie realizacji zadań statutowych podmiotu zależnego;

6)

szacowane koszty rocznej działalności podmiotu zależnego;

7)

w przypadku, o którym mowa w ust. 3 - wskazanie proponowanej drugiej instytucji kultury.

5.

Podmiotem zależnym kieruje kierownik, przy zachowaniu nazwy funkcji odpowiedniej do

statusu prawnego podmiotu zależnego. Obsady stanowiska kierownika i odwołania kierownika

ze stanowiska dokonuje dyrektor instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą

organizatora, w formie zgodnej ze statusem prawnym podmiotu zależnego.

6.

Tworząc podmiot zależny, instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, w prawnie wiążącym

dokumencie, dostosowanym do formy prawnej i organizacyjnej, w jakiej działa podmiot

zależny, zawiera regulacje mające na celu

1)

zapewnienie instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, możliwości wykonywania względem

podmiotu zależnego uprawnień korporacyjnych i właścicielskich, nadzorczych przewidzianych

prawem obowiązującym w miejscu utworzenia podmiotu zależnego;

2)

zapewnienie instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, dostępu do dokumentów księgowych

i rachunkowych podmiotu zależnego;

3)

nałożenie na podmiot zależny obowiązku przedkładania instytucji kultury, o której

mowa w ust. 1, sprawozdań z prowadzonej działalności oraz innych informacji niezbędnych

do prawidłowego sprawowania nadzoru i kontroli nad podmiotem zależnym, wraz z określeniem

częstotliwości tych sprawozdań i obowiązku badania rocznego sprawozdania przez podmiot

z uprawnieniami do badania sprawozdań finansowych;

4)

zapewnienie prawidłowego i terminowego wykonywania obowiązków informacyjnych dotyczących

informacji podlegających upublicznieniu przez instytucję kultury, na podstawie obowiązujących

przepisów prawa;

5)

nałożenie na podmiot zależny obowiązku uzyskania zgody instytucji kultury, o której

mowa w ust. 1, na dokonywanie czynności polegających na rozporządzaniu nieruchomością,

w którą został wyposażony przez tę instytucję lub nabył w trakcie działalności, oraz

wskazania skutków czynności prawnej dokonanej bez uzyskania zgody - odpowiednio do

prawa obowiązującego w miejscu utworzenia podmiotu zależnego;

6)

zagwarantowanie, że w przypadku likwidacji podmiotu zależnego majątek wniesiony do

podmiotu zależnego przez instytucję kultury, o której mowa w ust. 1, stanie się po

jego likwidacji własnością tej instytucji kultury.

7.

Podmiot zależny tworzy się w formie prawnej lub organizacyjnej, której charakter umożliwia

1)

obsadę stanowiska lub odwołanie kierownika w trybie określonym w ust. 5;

2)

likwidację podmiotu zależnego przez instytucję kultury, przez którą został utworzony;

3)

realizację obowiązków wskazanych w ust. 6.

8.

W przypadku, w którym przepisy obowiązujące na terytorium państwa, w którym podmiot

zależny ma swoją siedzibę, przewidują dla formy prawnej lub organizacyjnej, w której

działa podmiot zależny, wymóg istnienia wieloosobowego organu zarządzającego, ust.

5 i ust. 7 pkt 1 stosuje się odpowiednio do każdej z osób wchodzących w skład tego

organu.

9.

W przypadku, w którym na terytorium państwa, w którym podmiot zależny ma swoją siedzibę,

zostaną uchwalone przepisy uniemożliwiające odwołanie kierownika podmiotu zależnego

lub osób wchodzących w skład organu, o którym mowa w ust. 8, w trybie określonym w

ust. 5, instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, jest obowiązana niezwłocznie podjąć

czynności przewidziane prawem państwa, w którym podmiot zależny ma swoją siedzibę,

niezbędne do przeprowadzenia likwidacji tego podmiotu bądź przekształcenia w formę

prawną spełniającą te wymogi.

10.

Organizator nakazuje instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, likwidację podmiotu

zależnego utworzonego z naruszeniem wymogów określonych w ust. 6 i 7 bądź jego przekształcenie

w formę prawną spełniającą te wymogi, w tym poprzez przejęcie zorganizowanej części

podmiotu zależnego.

11.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, może przekształcać i likwidować podmioty

zależne za zgodą organizatora. Przekształcenie podmiotu zależnego nie jest dopuszczalne

w przypadku, w którym wskutek przekształcenia podmiot przekształcony przyjąłby formę

prawną lub organizacyjną niespełniającą wymogów określonych w ust. 6 i 7.

12.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą organizatora, może wyposażyć

nieodpłatnie tworzony podmiot zależny ze swojego mienia w środki niezbędne do prowadzenia

działalności. Instytucja kultury może wyposażyć podmiot zależny w nieruchomość położoną

w kraju siedziby podmiotu zależnego, w drodze nieodpłatnego przeniesienia na rzecz

podmiotu zależnego własności nieruchomości albo oddania podmiotowi zależnemu nieruchomości

w użytkowanie, w tym użytkowanie nieodpłatne, albo użyczenie.

13.

Do zamówień publicznych na dostawy, usługi lub roboty budowlane na potrzeby podmiotów

zależnych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1605), jeżeli wartość zamówienia publicznego jest mniejsza niż progi unijne, o których

mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy; instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, przy

zamówieniu, którego wartość jest równa lub przekracza kwotę 130 000 złotych, informuje

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o udzielanym

zamówieniu na potrzeby podmiotu zależnego oraz zamieszcza w tym zakresie informację

na swojej stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej.

14.

Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań instytucji kultury, o której mowa

w ust. 1, w części realizowanej przez podmioty zależne może następować ze środków,

o których mowa w art. 28 ust. 2, z wyłączeniem środków z dotacji podmiotowej, oraz

ze środków, o których mowa w art. 28 ust. 4 - na podstawie umowy zawartej między tą

instytucją kultury a jej podmiotem zależnym.

15.

Do czasu zapewnienia organizacyjno-prawnych możliwości realizacji zadań wynikających

z przyznania przez instytucję kultury, o której mowa w ust. 1, dotacji celowych dla

podmiotu zależnego na działalność statutową koszty związane z tworzeniem podmiotu

zależnego poniesione od dnia otrzymania zgód, o których mowa w ust. 2, do czasu jego

rejestracji i uzyskania osobowości prawnej są finansowane z dotacji celowej przyznanej

na podstawie umowy zawartej między ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego a tą instytucją kultury.

16.

Do umów, o których mowa w ust. 14 i 15, stosuje się przepis art. 150 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przy czym umowy powinny zawierać zobowiązanie do rozliczenia otrzymanych środków

finansowych; w rozliczeniu wydatki zostaną wykazane w złotych polskich, w przeliczeniu

z waluty siedziby podmiotu zależnego według kursu faktycznego zastosowanego w dniu

dokonania wydatku przez bank dokonujący przelewu.

17.

Zgody instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, wymagają następujące czynności podmiotu

zależnego

1)

dokonywanie czynności polegających na rozporządzaniu nieruchomością, w którą został

wyposażony przez tę instytucję lub nabył w trakcie działalności;

2)

zmiana zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot zależny.

18.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi w formie

obwieszczenia wykaz utworzonych podmiotów zależnych.

”

;

2)

w art. 21 ust. 2a otrzymuje brzmienie

„

2a.

Organizatorzy, o których mowa w ust. 1, mogą na podstawie umowy zawartej z podmiotem

prowadzącym działalność w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa narodowego, utworzonym

na podstawie prawa obcego oraz posiadającym zdolność prawną i zdolność do czynności

prawnych, tworzyć instytucje kultury z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

pod warunkiem że podmiot ten prowadzi działalność w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa

narodowego i dysponuje zgromadzonymi za granicą historycznymi kolekcjami i zbiorami

dóbr kultury, istotnymi dla polskiego dziedzictwa kulturowego.

”

;

3)

w art. 28 dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Instytucja kultury, o której mowa w art. 14b ust. 1, może otrzymać dotacje celowe

z budżetu państwa również na zadania polegające na finansowaniu lub dofinansowaniu

działalności podmiotu zależnego w zakresie realizacji zadań statutowych tej instytucji

kultury, o których mowa w art. 14b ust. 1, z wyłączeniem finansowania jego działalności

gospodarczej.

”

.

Do umów, o których mowa w art. 21 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 1, zawartych przed

dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w

art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Zadania statutowe instytucji kultury, o której mowa w art. 21 ust. 2a, dla której

organizatorem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,

mogą być realizowane przy pomocy podmiotów zależnych, będących jednostkami organizacyjnymi

mającymi siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanych dalej „podmiotami

zależnymi”, których celem jest prowadzenie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej

działalności kulturalnej w rozumieniu art. 1.

2.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą organizatora, po uprzednim uzyskaniu

opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz zgody ministra właściwego do

spraw finansów publicznych, może tworzyć podmioty zależne w formie prawnej i organizacyjnej

zależnej od miejsca ich utworzenia, w tym w formie spółki kapitałowej, z zastrzeżeniem

ust. 6. Przepisów art. 45 i art. 49 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

publicznych

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, 1273, 1407, 1429 i 1641) nie stosuje się.

3.

W przypadku, w którym przepisy obowiązujące na terytorium państwa, w którym podmiot

zależny ma mieć swoją siedzibę, przewidują dla jego utworzenia w danej formie prawnej

lub organizacyjnej wymóg co najmniej dwóch założycieli, minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, obok instytucji kultury, o której mowa w

ust. 1, na jej wniosek, może wskazać jako założyciela drugą instytucję kultury, dla

której jest organizatorem, o ile instytucja ta prowadzi działalność statutową w zakresie

ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego. Obowiązki i prawa wynikające z regulacji

art. 14b wykonuje instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, natomiast podział praw

i obowiązków między założycielami, dotyczących prowadzenia działalności statutowej

podmiotu zależnego w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, reguluje

prawnie wiążący dokument założycielski.

4.

Wniosek o wyrażenie zgody i opinii, o których mowa w ust. 2, określa co najmniej

1)

zamierzony termin utworzenia podmiotu zależnego oraz jego nazwę;

2)

proponowaną siedzibę i teren działania podmiotu zależnego;

3)

informacje o zamierzonej formie prawnej i organizacyjnej prowadzonej działalności,

w tym projekty prawnie wiążących dokumentów podmiotu zależnego określających jego

ustrój, organizację i sposób działania;

4)

uzasadnienie wniosku, ze szczegółowym opisem zakresu działalności kulturalnej, którą

podmiot zależny będzie prowadzić, i zadań realizowanych w ramach tej działalności;

5)

opis zakresu prowadzonej przez podmiot zależny działalności gospodarczej, która będzie

wyodrębniona pod względem finansowym i rachunkowym, a dochody z niej uzyskiwane będą

służyły wyłącznie realizacji zadań statutowych podmiotu zależnego;

6)

szacowane koszty rocznej działalności podmiotu zależnego;

7)

w przypadku, o którym mowa w ust. 3 - wskazanie proponowanej drugiej instytucji kultury.

5.

Podmiotem zależnym kieruje kierownik, przy zachowaniu nazwy funkcji odpowiedniej do

statusu prawnego podmiotu zależnego. Obsady stanowiska kierownika i odwołania kierownika

ze stanowiska dokonuje dyrektor instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą

organizatora, w formie zgodnej ze statusem prawnym podmiotu zależnego.

6.

Tworząc podmiot zależny, instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, w prawnie wiążącym

dokumencie, dostosowanym do formy prawnej i organizacyjnej, w jakiej działa podmiot

zależny, zawiera regulacje mające na celu

1)

zapewnienie instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, możliwości wykonywania względem

podmiotu zależnego uprawnień korporacyjnych i właścicielskich, nadzorczych przewidzianych

prawem obowiązującym w miejscu utworzenia podmiotu zależnego;

2)

zapewnienie instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, dostępu do dokumentów księgowych

i rachunkowych podmiotu zależnego;

3)

nałożenie na podmiot zależny obowiązku przedkładania instytucji kultury, o której

mowa w ust. 1, sprawozdań z prowadzonej działalności oraz innych informacji niezbędnych

do prawidłowego sprawowania nadzoru i kontroli nad podmiotem zależnym, wraz z określeniem

częstotliwości tych sprawozdań i obowiązku badania rocznego sprawozdania przez podmiot

z uprawnieniami do badania sprawozdań finansowych;

4)

zapewnienie prawidłowego i terminowego wykonywania obowiązków informacyjnych dotyczących

informacji podlegających upublicznieniu przez instytucję kultury, na podstawie obowiązujących

przepisów prawa;

5)

nałożenie na podmiot zależny obowiązku uzyskania zgody instytucji kultury, o której

mowa w ust. 1, na dokonywanie czynności polegających na rozporządzaniu nieruchomością,

w którą został wyposażony przez tę instytucję lub nabył w trakcie działalności, oraz

wskazania skutków czynności prawnej dokonanej bez uzyskania zgody - odpowiednio do

prawa obowiązującego w miejscu utworzenia podmiotu zależnego;

6)

zagwarantowanie, że w przypadku likwidacji podmiotu zależnego majątek wniesiony do

podmiotu zależnego przez instytucję kultury, o której mowa w ust. 1, stanie się po

jego likwidacji własnością tej instytucji kultury.

7.

Podmiot zależny tworzy się w formie prawnej lub organizacyjnej, której charakter umożliwia

1)

obsadę stanowiska lub odwołanie kierownika w trybie określonym w ust. 5;

2)

likwidację podmiotu zależnego przez instytucję kultury, przez którą został utworzony;

3)

realizację obowiązków wskazanych w ust. 6.

8.

W przypadku, w którym przepisy obowiązujące na terytorium państwa, w którym podmiot

zależny ma swoją siedzibę, przewidują dla formy prawnej lub organizacyjnej, w której

działa podmiot zależny, wymóg istnienia wieloosobowego organu zarządzającego, ust.

5 i ust. 7 pkt 1 stosuje się odpowiednio do każdej z osób wchodzących w skład tego

organu.

9.

W przypadku, w którym na terytorium państwa, w którym podmiot zależny ma swoją siedzibę,

zostaną uchwalone przepisy uniemożliwiające odwołanie kierownika podmiotu zależnego

lub osób wchodzących w skład organu, o którym mowa w ust. 8, w trybie określonym w

ust. 5, instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, jest obowiązana niezwłocznie podjąć

czynności przewidziane prawem państwa, w którym podmiot zależny ma swoją siedzibę,

niezbędne do przeprowadzenia likwidacji tego podmiotu bądź przekształcenia w formę

prawną spełniającą te wymogi.

10.

Organizator nakazuje instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, likwidację podmiotu

zależnego utworzonego z naruszeniem wymogów określonych w ust. 6 i 7 bądź jego przekształcenie

w formę prawną spełniającą te wymogi, w tym poprzez przejęcie zorganizowanej części

podmiotu zależnego.

11.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, może przekształcać i likwidować podmioty

zależne za zgodą organizatora. Przekształcenie podmiotu zależnego nie jest dopuszczalne

w przypadku, w którym wskutek przekształcenia podmiot przekształcony przyjąłby formę

prawną lub organizacyjną niespełniającą wymogów określonych w ust. 6 i 7.

12.

Instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, za zgodą organizatora, może wyposażyć

nieodpłatnie tworzony podmiot zależny ze swojego mienia w środki niezbędne do prowadzenia

działalności. Instytucja kultury może wyposażyć podmiot zależny w nieruchomość położoną

w kraju siedziby podmiotu zależnego, w drodze nieodpłatnego przeniesienia na rzecz

podmiotu zależnego własności nieruchomości albo oddania podmiotowi zależnemu nieruchomości

w użytkowanie, w tym użytkowanie nieodpłatne, albo użyczenie.

13.

Do zamówień publicznych na dostawy, usługi lub roboty budowlane na potrzeby podmiotów

zależnych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2023 r. poz. 1605), jeżeli wartość zamówienia publicznego jest mniejsza niż progi unijne, o których

mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy; instytucja kultury, o której mowa w ust. 1, przy

zamówieniu, którego wartość jest równa lub przekracza kwotę 130 000 złotych, informuje

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o udzielanym

zamówieniu na potrzeby podmiotu zależnego oraz zamieszcza w tym zakresie informację

na swojej stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej.

14.

Finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań instytucji kultury, o której mowa

w ust. 1, w części realizowanej przez podmioty zależne może następować ze środków,

o których mowa w art. 28 ust. 2, z wyłączeniem środków z dotacji podmiotowej, oraz

ze środków, o których mowa w art. 28 ust. 4 - na podstawie umowy zawartej między tą

instytucją kultury a jej podmiotem zależnym.

15.

Do czasu zapewnienia organizacyjno-prawnych możliwości realizacji zadań wynikających

z przyznania przez instytucję kultury, o której mowa w ust. 1, dotacji celowych dla

podmiotu zależnego na działalność statutową koszty związane z tworzeniem podmiotu

zależnego poniesione od dnia otrzymania zgód, o których mowa w ust. 2, do czasu jego

rejestracji i uzyskania osobowości prawnej są finansowane z dotacji celowej przyznanej

na podstawie umowy zawartej między ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego a tą instytucją kultury.

16.

Do umów, o których mowa w ust. 14 i 15, stosuje się przepis art. 150 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przy czym umowy powinny zawierać zobowiązanie do rozliczenia otrzymanych środków

finansowych; w rozliczeniu wydatki zostaną wykazane w złotych polskich, w przeliczeniu

z waluty siedziby podmiotu zależnego według kursu faktycznego zastosowanego w dniu

dokonania wydatku przez bank dokonujący przelewu.

17.

Zgody instytucji kultury, o której mowa w ust. 1, wymagają następujące czynności podmiotu

zależnego

1)

dokonywanie czynności polegających na rozporządzaniu nieruchomością, w którą został

wyposażony przez tę instytucję lub nabył w trakcie działalności;

2)

zmiana zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot zależny.

18.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi w formie

obwieszczenia wykaz utworzonych podmiotów zależnych.