Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 maja 2023 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję

Rozporządzenie określa

1)

warunki, jakie muszą być spełnione, aby porozumienie wertykalne zostało uznane za

wyłączone spod zakazu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustawą”;

2)

klauzule, których występowanie w porozumieniu wertykalnym stanowi naruszenie art.

6 ust. 1 ustawy;

3)

klauzule, których występowania w porozumieniu wertykalnym nie uznaje się za naruszenie

art. 6 ust. 1 ustawy;

4)

okres obowiązywania wyłączenia.

Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do porozumień wertykalnych objętych zakresem

innego rozporządzenia wydanego na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy.

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1)

wyłączenie - wyłączenie porozumień wertykalnych spod zakazu, o którym mowa w art.

6 ust. 1 ustawy;

2)

porozumienia wertykalne - porozumienia zawierane między dwoma lub więcej przedsiębiorcami,

z których każdy prowadzi działalność - w ramach takiego porozumienia - na innym szczeblu

obrotu, których przedmiotem są warunki zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów;

3)

dostawca - przedsiębiorcę, który sprzedaje nabywcy towary objęte porozumieniem wertykalnym,

w tym przedsiębiorcę, który świadczy usługi pośrednictwa internetowego;

4)

nabywca - przedsiębiorcę, który kupuje towary objęte porozumieniem wertykalnym;

5)

usługi pośrednictwa internetowego - usługi w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu

funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych

(Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), które umożliwiają przedsiębiorcom oferowanie towarów użytkownikom końcowym z zamiarem

ułatwienia inicjowania transakcji bezpośrednich między tymi przedsiębiorcami i użytkownikami

końcowymi, niezależnie od tego, czy i gdzie te transakcje są ostatecznie zawierane;

6)

użytkownik końcowy - konsumenta albo przedsiębiorcę kupującego towary objęte porozumieniem

wertykalnym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą inną niż działalność

dystrybucyjna;

7)

zakaz konkurowania - wynikające bezpośrednio lub pośrednio z porozumienia wertykalnego

a)

wyłączenie uprawnień nabywcy do wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów,

które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane

przez ich nabywców za substytuty towarów objętych porozumieniem wertykalnym,

b)

zobowiązanie nabywcy do dokonywania u określonego dostawcy lub przedsiębiorców przez

niego wskazanych ponad 80% swoich wszystkich zakupów towarów objętych porozumieniem

wertykalnym i towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości,

w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty, obliczonych na podstawie

wartości lub jeżeli jest to przyjęte na określonym rynku - wielkości zakupów dokonanych

przez nabywcę w poprzednim roku kalendarzowym;

8)

system dystrybucji selektywnej - system dystrybucji, w którym dostawca zobowiązuje

się sprzedawać bezpośrednio lub pośrednio towary objęte porozumieniem wertykalnym

jedynie dystrybutorom wybranym według kryteriów określonych w tym porozumieniu, a

dystrybutorzy zobowiązują się nie odsprzedawać tych towarów dystrybutorom nienależącym

do tego systemu na terytorium, na którym dostawca prowadzi działalność lub podjął

działania świadczące o tym, że zamierza prowadzić działalność w tym systemie;

9)

system dystrybucji wyłącznej - system dystrybucji, w którym dostawca zastrzega sobie

wyłączne prawo sprzedaży towarów na określonym terytorium lub określonej grupie klientów

albo przydziela takie prawo nie więcej niż pięciu nabywcom i ogranicza wszystkim swoim

pozostałym nabywcom możliwość aktywnej sprzedaży na tym terytorium lub tej grupie

klientów;

10)

aktywna sprzedaż - działania sprzedawcy podejmowane w celu pozyskania klientów na

określonych terytoriach lub określonych grup klientów, polegające w szczególności

na przeprowadzaniu wizyt lub rozmów telefonicznych, wysyłaniu pism w postaci papierowej,

wykorzystywaniu środków komunikacji elektronicznej, ukierunkowywaniu reklam i promocji,

w tym w Internecie, prowadzeniu strony internetowej z domeną najwyższego poziomu odpowiadającą

określonym terytoriom lub udostępnianiu strony internetowej w językach powszechnie

używanych na określonych terytoriach, jeżeli takie języki różnią się od języków powszechnie

używanych na terytorium, na którym nabywca ma siedzibę;

11)

pasywna sprzedaż - działania sprzedawcy podejmowane w odpowiedzi na oferty klientów

indywidualnych, które nie zostały spowodowane działaniami, o których mowa w pkt 10,

w tym udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego oraz w przetargach

nieobjętych przepisami dotyczącymi zamówień publicznych;

12)

prawa własności intelektualnej i przemysłowej - prawa przysługujące na podstawie przepisów

dotyczących ochrony własności intelektualnej i przemysłowej;

13)

know-how - nieopatentowane, nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne

lub technologiczne lub zasady organizacji i zarządzania, co do których podjęto działania

zmierzające do zapobieżenia ich ujawnieniu, jeżeli stanowią one całość lub część określonych

informacji praktycznych wynikających z doświadczeń dostawcy, przeprowadzonych badań

lub testów istotnych dla nabywcy z punktu widzenia używania, sprzedaży lub odsprzedaży

towarów objętych porozumieniem wertykalnym;

14)

usługi serwisowe - usługi polegające na naprawie lub przeglądzie pojazdów samochodowych;

15)

pojazdy samochodowe - pojazdy samochodowe w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

(Dz. U. z 2022 r. poz. 988, z późn. zm., z wyłączeniem motocykli;

16)

warsztat - przedsiębiorcę świadczącego usługi serwisowe;

17)

autoryzowany warsztat - warsztat działający w systemie dystrybucji stworzonym przez

dostawcę;

18)

niezależny warsztat - warsztat, który nie działa w systemie dystrybucji stworzonym

przez dostawcę, dla którego świadczy usługi serwisowe; autoryzowany warsztat działający

w systemie dystrybucji danego dostawcy uważa się za niezależny warsztat w takim zakresie,

w jakim świadczy on usługi serwisowe dotyczące pojazdów samochodowych nieobjętych

systemem dystrybucji tego dostawcy.

Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne, w szczególności tworzące systemy dystrybucji

selektywnej lub systemy dystrybucji wyłącznej, jeżeli porozumienia te spełniają warunki

wyłączenia określone w rozporządzeniu.

1.

Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne zawierane między związkami przedsiębiorców

a ich członkami oraz między związkami przedsiębiorców a ich dostawcami, jeżeli

1)

wszyscy członkowie związku są sprzedawcami detalicznymi towarów niebędących usługami

oraz

2)

obrót żadnego z członków związku, wraz z obrotem przedsiębiorców należących do jego

grupy kapitałowej, w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył równowartości 50

milionów euro.

2.

Wyłączenie stosuje się także, jeżeli w dowolnym okresie dwóch kolejnych lat obrotowych

próg obrotu każdego z członków związku, wraz z obrotem przedsiębiorców należących

do jego grupy kapitałowej, nie został przekroczony o więcej niż 10%.

1.

Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne o charakterze niewzajemnym zawierane

między konkurentami, jeżeli

1)

dostawca prowadzi działalność na wyższym szczeblu obrotu jako producent, importer

lub hurtownik oraz na niższym szczeblu obrotu jako importer, hurtownik lub sprzedawca

detaliczny towarów, a nabywca jest importerem, hurtownikiem lub sprzedawcą detalicznym

na niższym szczeblu obrotu i nie jest konkurentem na wyższym szczeblu obrotu, na którym

nabywa towary objęte porozumieniem lub

2)

dostawca świadczy usługi na kilku szczeblach obrotu, a nabywca świadczy usługi na

poziomie detalicznym i nie jest konkurentem na tym szczeblu obrotu, na którym nabywa

usługi objęte porozumieniem wertykalnym.

2.

Wyłączenia, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do

1)

wymiany informacji między dostawcą a nabywcą, która nie jest bezpośrednio związana

z wdrażaniem porozumienia wertykalnego albo nie jest niezbędna do usprawnienia produkcji

lub dystrybucji towarów objętych porozumieniem, albo nie spełnia żadnego z tych dwóch

warunków;

2)

porozumień wertykalnych dotyczących świadczenia usług pośrednictwa internetowego,

jeżeli dostawca usług pośrednictwa internetowego jest konkurentem na rynku właściwym

sprzedaży towarów będących przedmiotem pośrednictwa.

1.

Wyłączeniu podlegają porozumienia wertykalne zawierające postanowienia, które odnoszą

się do przeniesienia na nabywcę lub korzystania przez niego z praw własności intelektualnej

i przemysłowej lub know-how, jeżeli postanowienia te nie stanowią podstawowego przedmiotu

takich porozumień i są bezpośrednio związane z używaniem, sprzedażą lub odsprzedażą

towarów objętych porozumieniem przez nabywcę lub jego klientów.

2.

Wyłączenie stosuje się, jeżeli w odniesieniu do towarów objętych porozumieniem wertykalnym

postanowienia, o których mowa w ust. 1, nie zawierają jednocześnie ograniczeń konkurencji

mających ten sam cel co klauzule i porozumienia, które nie są wyłączone na podstawie

rozporządzenia.

1.

Porozumienia wertykalne podlegają wyłączeniu, jeżeli

1)

udział dostawcy i grupy kapitałowej, do której należy dostawca, w rynku właściwym,

na którym sprzedaje on towary objęte takim porozumieniem, nie przekracza 30%;

2)

udział nabywcy i grupy kapitałowej, do której należy nabywca, w rynku właściwym, na

którym kupuje on towary objęte takim porozumieniem, nie przekracza 30%.

2.

Jeżeli w ramach porozumienia wertykalnego wielostronnego przedsiębiorca nabywa towary

objęte tym porozumieniem od przedsiębiorcy będącego stroną tego porozumienia oraz

sprzedaje te towary innemu przedsiębiorcy będącemu również stroną tego porozumienia,

wyłączenie stosuje się, jeżeli jego udział w rynku zarówno jako nabywcy oraz jako

dostawcy, nie przekracza 30%.

3.

Jeżeli udział, o którym mowa w ust. 1 lub 2, nie przekracza 30%, ale po zawarciu porozumienia

wertykalnego wzrasta powyżej tej wielkości, wyłączenie stosuje się również przez okres

dwóch kolejnych lat kalendarzowych następujących po upływie roku, w którym próg 30%

został przekroczony po raz pierwszy.

1.

Udział, o którym mowa w § 8, w przypadku

1)

dostawcy - oblicza się na podstawie wartości sprzedaży towarów objętych porozumieniem

wertykalnym, a także wartości sprzedaży innych towarów, które ze względu na ich przeznaczenie,

cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty;

2)

nabywcy - oblicza się na podstawie wartości zakupu towarów objętych porozumieniem

wertykalnym, a także wartości zakupu innych towarów, które ze względu na ich przeznaczenie,

cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za ich substytuty.

2.

Jeżeli dane dotyczące wartości sprzedaży lub zakupu nie są dostępne, udział w rynku

oblicza się na podstawie innych wiarygodnych informacji rynkowych, w tym informacji

o wielkości sprzedaży lub zakupu.

3.

Udział w rynku oblicza się na podstawie danych dotyczących poprzedniego roku kalendarzowego.

4.

Przy obliczaniu udziału w rynku dostawcy uwzględnia się towary sprzedane, w celu ich

odsprzedaży, dystrybutorom należącym do grupy kapitałowej, do której należy dostawca.

Wyłączeniu nie podlegają porozumienia wertykalne, które bezpośrednio lub pośrednio,

samodzielnie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami zależnymi od stron tych porozumień

mają na celu

1)

ograniczenie prawa nabywcy do ustalania ceny sprzedaży przez narzucenie przez dostawcę

minimalnych lub o określonej wysokości (sztywnych) cen sprzedaży towarów objętych

porozumieniem wertykalnym;

2)

w przypadku gdy dostawca prowadzi system dystrybucji wyłącznej - ograniczenie terytorium

lub grupy klientów, na którym lub wobec których dystrybutor wyłączny może prowadzić

aktywną lub pasywną sprzedaż towarów objętych porozumieniem wertykalnym, z wyjątkiem

ograniczenia

a)

dystrybutorowi wyłącznemu i jego bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia aktywnej

sprzedaży na określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w przypadku

gdy dostawca zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium lub

tej grupie klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu innym dystrybutorom

wyłącznym,

b)

dystrybutorowi wyłącznemu i jego klientom możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej

sprzedaży dystrybutorom nienależącym do systemu dystrybucji selektywnej towarów objętych

porozumieniem wertykalnym, zlokalizowanym na terytorium, na którym dostawca prowadzi

ten system,

c)

dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez dystrybutora wyłącznego,

d)

dystrybutorowi hurtowemu wyłącznemu możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży

użytkownikom końcowym,

e)

dystrybutorowi wyłącznemu możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów

objętych porozumieniem wertykalnym innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do

produkcji towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w

tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów sprzedawanych przez

dostawcę;

3)

w przypadku gdy dostawca prowadzi system dystrybucji selektywnej

a)

ograniczenie terytorium lub grupy klientów, na którym lub którym dystrybutorzy działający

w tym systemie mogą sprzedawać towary objęte porozumieniem wertykalnym, z wyjątkiem

ograniczenia

-

dystrybutorom działającym w tym systemie i ich bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia

aktywnej sprzedaży na określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w

przypadku gdy dostawca zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium

lub tej grupie klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu dystrybutorom

wyłącznym,

-

dystrybutorom działającym w tym systemie i ich klientom możliwości prowadzenia aktywnej

lub pasywnej sprzedaży dystrybutorom nienależącym do tego systemu zlokalizowanym na

terytorium, na którym jest prowadzony system dystrybucji selektywnej,

-

dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez dystrybutorów działających w tym

systemie,

-

dystrybutorom hurtowym działającym w tym systemie możliwości prowadzenia sprzedaży

aktywnej lub pasywnej użytkownikom końcowym,

-

możliwości aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów objętych porozumieniem wertykalnym

innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do produkcji towarów, które ze względu

na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców

za substytuty towarów sprzedawanych przez dostawcę,

b)

ograniczenie wzajemnych dostaw między dystrybutorami działającymi w tym systemie na

tych samych lub różnych szczeblach obrotu,

c)

ograniczenie dystrybutorom detalicznym działającym w tym systemie możliwości prowadzenia

aktywnej lub pasywnej sprzedaży użytkownikom końcowym, z wyjątkiem sytuacji, o których

mowa w lit. a tiret pierwsze i trzecie;

4)

w przypadku gdy dostawca nie prowadzi systemu dystrybucji wyłącznej ani systemu dystrybucji

selektywnej - ograniczenie terytorium lub grupy klientów, na którym lub wobec których

nabywca może prowadzić aktywną lub pasywną sprzedaż towarów objętych porozumieniem

wertykalnym, z wyjątkiem ograniczenia

a)

nabywcy i jego bezpośrednim klientom możliwości prowadzenia aktywnej sprzedaży na

określonym terytorium lub wobec określonej grupy klientów, w przypadku gdy dostawca

zastrzegł sobie wyłączne prawo sprzedaży towarów na tym terytorium lub tej grupie

klientów albo przydzielił takie prawo nie więcej niż pięciu innym dystrybutorom wyłącznym,

b)

nabywcy i jego klientom możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży dystrybutorom

nienależącym do systemu dystrybucji selektywnej towarów objętych porozumieniem wertykalnym

zlokalizowanym na terytorium, na którym dostawca prowadzi ten system,

c)

dotyczącego miejsca prowadzenia działalności przez nabywcę,

d)

prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży użytkownikom końcowym przez dystrybutora

hurtowego,

e)

nabywcy możliwości prowadzenia aktywnej lub pasywnej sprzedaży komponentów objętych

porozumieniem wertykalnym innym przedsiębiorcom, którzy używaliby ich do produkcji

towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość,

są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów sprzedawanych przez dostawcę;

5)

uniemożliwienie skutecznego wykorzystania Internetu przez nabywcę lub jego klientów

do sprzedaży towarów objętych porozumieniem wertykalnym, jeżeli ogranicza to terytorium

lub grupę klientów, na którym lub którym towary objęte tym porozumieniem mogą być

sprzedawane, w przypadkach określonych w pkt 2-4, z wyłączeniem możliwości nałożenia

na nabywcę

a)

innych ograniczeń dotyczących sprzedaży przez Internet lub

b)

ograniczeń dotyczących reklamy internetowej, które nie mają na celu uniemożliwienia

korzystania z całego kanału reklamy internetowej;

6)

ograniczenie prawa dostawcy do sprzedaży komponentów objętych porozumieniem wertykalnym

- jako części zamiennych - użytkownikom końcowym, zakładom naprawczym, hurtownikom

lub innym usługodawcom, którym nabywca nie powierzył napraw lub serwisowania towarów

wyprodukowanych z użyciem tych komponentów.

1.

Wyłączeniu nie podlegają porozumienia wertykalne w sektorze pojazdów samochodowych,

które bezpośrednio lub pośrednio, samodzielnie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami

zależnymi od stron tych porozumień mają na celu

1)

ograniczenie sprzedaży części zamiennych do pojazdów samochodowych przez członków

systemu dystrybucji selektywnej niezależnym warsztatom, stosującym te części do świadczenia

usług serwisowych;

2)

uzgodnione - między dostawcą części zamiennych do pojazdów samochodowych, narzędzi

naprawczych, diagnostycznych lub innego sprzętu a producentem pojazdów samochodowych

- ograniczenie uprawnienia dostawcy do sprzedaży tych części zamiennych, narzędzi

naprawczych, diagnostycznych lub innego sprzętu dystrybutorom albo autoryzowanym lub

niezależnym warsztatom lub użytkownikom końcowym;

3)

uzgodnione - między producentem pojazdów samochodowych, wykorzystującym komponenty

do montażu pojazdów samochodowych, oraz dostawcą takich komponentów - ograniczenie

uprawnienia dostawcy do efektywnego umieszczania swojego znaku towarowego lub swojego

logo w widocznym miejscu na dostarczanych komponentach lub na częściach zamiennych

do pojazdów samochodowych.

2.

Przez części zamienne do pojazdów samochodowych, o których mowa w ust. 1, rozumie

się towary do zainstalowania w lub na pojeździe samochodowym, w celu zastąpienia komponentów

tego pojazdu, oraz substancje, które są konieczne do funkcjonowania pojazdu samochodowego,

takie jak środki smarne i płyny eksploatacyjne, z wyłączeniem paliw.

Klauzulami, których występowanie w porozumieniu wertykalnym stanowi naruszenie art.

6 ust. 1 ustawy, są klauzule, które bezpośrednio lub pośrednio

1)

zakazują konkurowania na czas określony dłuższy niż pięć lat lub na czas nieokreślony,

chyba że nabywca sprzedaje towary objęte porozumieniem wertykalnym w lokalu lub na

terenie, których właścicielem, wieczystym użytkownikiem, dzierżawcą lub najemcą jest

dostawca lub które dostawca wynajmuje lub dzierżawi od osób trzecich niezwiązanych

z nabywcą, a okres trwania takiego zobowiązania nie przekracza okresu zajmowania przez

nabywcę tego lokalu lub terenu;

2)

zakazują nabywcom wytwarzania, zakupu, sprzedaży lub odsprzedaży towarów po wygaśnięciu

porozumienia wertykalnego, chyba że obowiązywanie takich klauzul

a)

dotyczy towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym

jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty towarów objętych porozumieniem

wertykalnym, oraz

b)

jest ograniczone do lokalu lub terenu, na których nabywca prowadził działalność w

trakcie obowiązywania porozumienia wertykalnego, oraz

c)

jest niezbędne do ochrony know-how przekazanego nabywcy przez dostawcę

- a czas ich obowiązywania jest ograniczony do roku po wygaśnięciu porozumienia wertykalnego,

z wyjątkiem możliwości nałożenia ograniczenia, które nie ma limitu czasowego na używanie

i ujawnianie know-how;

3)

zakazują dystrybutorom działającym w systemie dystrybucji selektywnej sprzedaży towarów

określonych konkurujących dostawców;

4)

uniemożliwiają nabywcy usług pośrednictwa internetowego oferowanie, sprzedaż lub odsprzedaż

użytkownikom końcowym towarów na korzystniejszych warunkach przy użyciu konkurencyjnych

usług pośrednictwa internetowego.

Wyłączenia nie stosuje się do porozumień wertykalnych, jeżeli klauzul, o których mowa

w § 12 i których występowanie w porozumieniu stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy,

nie można oddzielić od porozumienia wertykalnego jako całości.

Do porozumień wertykalnych podlegających wyłączeniu na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych

rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję

(Dz. U. z 2014 r. poz. 1012) niespełniających warunków wyłączenia określonych w niniejszym rozporządzeniu stosuje

się przepisy dotychczasowe do czasu dostosowania tych porozumień do przepisów niniejszego

rozporządzenia, jednak nie dłużej niż do dnia 31 maja 2024 r.

Przepisy § 11 stosuje się do dnia 31 maja 2029 r.

Rozporządzenie obowiązuje do dnia 31 maja 2035 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 czerwca 2023 r.