Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej

W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy

programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego

dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu

umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia

ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego

dla szkoły policealnej

(Dz. U. poz. 356, z 2018 r. poz. 1679 oraz z 2021 r. poz. 1533) w załączniku nr 4a wprowadza się następujące zmiany

1)

w części zatytułowanej „Przedmioty nauczania z zakresu kształcenia ogólnego w branżowej

szkole I stopnia:” pkt 4 otrzymuje brzmienie

„

4)

historia i teraźniejszość;

”

;

2)

część zatytułowana „ Historia ” otrzymuje brzmienie

„

Historia

Nauczanie historii w branżowej szkole I stopnia zostało skoncentrowane na syntetycznym

ujęciu dziejów państwa i narodu polskiego. Podstawa programowa dla tej szkoły stanowi

kontynuację nauczania historii w szkole podstawowej. W większości pogłębia i problemowo

ujmuje treści poznane w szkole podstawowej.

Cele kształcenia zostały skupione wokół trzech zasadniczych wymagań ogólnych: chronologii

historycznej, analizy i interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej.

Treści nauczania mają układ chronologiczny i obejmują całość dziejów Polski, z uwzględnieniem

istotnych wątków historii powszechnej. Edukacja historyczna w branżowej szkole I stopnia

ma służyć nie tylko kształtowaniu postaw patriotycznych, lecz także doskonaleniu umiejętności

ważnych w życiu codziennym: dostrzegania związków przyczynowo-skutkowych między współczesnością

a przeszłością, oceny zjawisk i procesów, prezentowania ocen i opinii, wyszukiwania

informacji w różnych źródłach, argumentacji opartej na dociekliwości i wiedzy, a nie

emocjach i uprzedzeniach.

”

;

3)

uchyla się część zatytułowaną „ Wiedza o społeczeństwie ”;

4)

po części zatytułowanej „ Wiedza o społeczeństwie ” dodaje się część zatytułowaną „ Historia i teraźniejszość ” w brzmieniu

„

Historia i teraźniejszość

Historia i teraźniejszość to przedmiot interdyscyplinarny łączący wiedzę o życiu społecznym

człowieka i jego głównych instytucjach z wiedzą o najnowszych dziejach Polski i świata.

Przedmiot umożliwi uczniom poznanie i zrozumienie najnowszych dziejów Polski i świata

oraz przygotuje ich do świadomego i odpowiedzialnego udziału w życiu publicznym.

”

;

5)

część zatytułowana „ HISTORIA ” otrzymuje brzmienie

„

HISTORIA

Cele kształcenia - wymagania ogólne

I.

Chronologia historyczna.

1.

Sytuowanie faktów, zjawisk i procesów historycznych w czasie.

2.

Porządkowanie wybranych faktów w obrębie zjawisk i procesów historycznych.

3.

Wskazywanie przejawów zmian i kontynuacji w różnych wymiarach dziejów.

4.

Określanie tempa zmian w wybranych zjawiskach i procesach historycznych.

II.

Analiza i interpretacja historyczna.

1.

Porównywanie i analizowanie informacji pochodzących z różnych źródeł.

2.

Wyciąganie wniosków oraz formułowanie ocen i opinii.

3.

Sytuowanie faktów, zjawisk i procesów historycznych w przestrzeni.

4.

Wskazywanie i wyjaśnianie związków przyczynowo-skutkowych.

5.

Wyodrębnianie elementów procesu dziejowego.

6.

Zachowanie krytycznej postawy wobec różnych interpretacji historii.

7.

Posługiwanie się wiedzą i doskonalonymi umiejętnościami do rozumienia współczesnych

realiów.

III.

Narracja historyczna.

1.

Łączenie informacji pochodzących z różnych źródeł w samodzielną wypowiedź.

2.

Uzasadnianie formułowanych ocen i opinii.

3.

Tworzenie różnych form opisu zjawisk i procesów historycznych (z zachowaniem poprawności

językowej).

Treści nauczania - wymagania szczegółowe

I.

Antyczne dziedzictwo cywilizacji europejskiej. Uczeń

1)

sytuuje w czasie i przestrzeni cywilizacje starożytne;

2)

charakteryzuje trwałe osiągnięcia cywilizacji grecko-rzymskiej;

3)

opisuje genezę i etapy rozwoju chrześcijaństwa oraz jego znaczenie dla ukształtowania

kultury europejskiej.

II.

Średniowieczne kręgi kulturowe. Uczeń

1)

charakteryzuje łaciński, bizantyjski i arabski krąg kulturowy;

2)

opisuje na wybranych przykładach relacje między Europą a światem islamu w średniowieczu;

3)

wyjaśnia uniwersalny charakter kultury średniowiecza.

III.

Polska Piastów. Uczeń

1)

wyjaśnia uwarunkowania narodzin państwa polskiego i znaczenie jego chrystianizacji;

2)

charakteryzuje przykłady wzmacniania i decentralizacji państwa polskiego w okresie

monarchii wczesnopiastowskiej;

3)

ocenia sytuację polityczną, społeczną i gospodarczą na ziemiach polskich w okresie

rozbicia dzielnicowego;

4)

opisuje proces jednoczenia ziem polskich, ze szczególnym uwzględnieniem roli Władysława

Łokietka;

5)

charakteryzuje i ocenia rządy Kazimierza Wielkiego w zakresie polityki wewnętrznej

i zagranicznej.

IV.

Królestwo Polskie w czasach unii personalnych u schyłku średniowiecza. Uczeń

1)

wyjaśnia istotę unii personalnej i wskazuje przykłady takich unii w dziejach średniowiecznej

Polski;

2)

przedstawia okoliczności zawarcia unii polsko-litewskiej w XIV wieku i ocenia jej

znaczenie;

3)

charakteryzuje i ocenia stosunki polsko-krzyżackie w XV wieku;

4)

ocenia wpływ przywilejów zdobytych przez szlachtę do końca XV wieku na życie społeczne,

polityczne i gospodarcze w Królestwie Polskim;

5)

charakteryzuje kulturę polską okresu średniowiecza, odwołując się do wybranych przykładów.

V.

Wyzwania czasów nowożytnych. Uczeń

1)

przedstawia przyczyny i skutki zamorskiej ekspansji Europejczyków od czasu wielkich

odkryć geograficznych;

2)

opisuje podziały wyznaniowe i podaje przykłady wojen na tle religijnym w nowożytnej

Europie;

3)

charakteryzuje kulturę renesansu oraz baroku, odwołując się do wybranych przykładów.

VI.

Rzeczpospolita Obojga Narodów. Uczeń

1)

przedstawia postanowienia i ocenia znaczenie unii lubelskiej;

2)

charakteryzuje ustrój polityczny i strukturę demograficzną Rzeczypospolitej Obojga

Narodów;

3)

porównuje gospodarkę Rzeczypospolitej i krajów Europy Zachodniej;

4)

wyjaśnia specyfikę tolerancji religijnej w Rzeczypospolitej do początku XVII wieku

i jej kulturowej atrakcyjności dla narodów ościennych;

5)

charakteryzuje kulturę polskiego renesansu, odwołując się do wybranych przykładów.

VII.

Rzeczpospolita a państwa sąsiednie w XVII i na początku XVIII wieku. Uczeń

1)

przedstawia główne przyczyny i następstwa wojen toczonych przez Rzeczpospolitą w XVII

wieku;

2)

podaje przykłady ingerencji państw ościennych w sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej

w XVII i na początku XVIII wieku;

3)

charakteryzuje położenie międzynarodowe Rzeczypospolitej w czasach saskich.

VIII.

Upadek Rzeczypospolitej na tle oświeceniowych przełomów. Uczeń

1)

identyfikuje główne idee oświecenia i charakteryzuje zmiany cywilizacyjne w Europie

Zachodniej w XVIII wieku;

2)

wyjaśnia wpływ idei oświeceniowych na powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki oraz

wybuch rewolucji francuskiej; wyjaśnia różnice między amerykańską wojną o niepodległość

a rewolucją francuską;

3)

charakteryzuje reformy oświeceniowe w Rzeczypospolitej, ze szczególnym uwzględnieniem

reform Sejmu Wielkiego i postanowień Konstytucji 3 maja;

4)

charakteryzuje przyczyny i opisuje zasięg terytorialny kolejnych rozbiorów Rzeczypospolitej;

5)

wyjaśnia zewnętrzne i wewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej oraz znaczenie

likwidacji państwa polskiego dla całej Europy.

IX.

Sprawa polska w I połowie XIX wieku. Uczeń

1)

charakteryzuje genezę i losy Legionów Polskich we Włoszech;

2)

przedstawia politykę Napoleona wobec sprawy polskiej, z uwzględnieniem dziejów Księstwa

Warszawskiego;

3)

charakteryzuje postanowienia kongresu wiedeńskiego w sprawie ziem polskich;

4)

wyjaśnia genezę i charakteryzuje następstwa powstania listopadowego;

5)

przedstawia udział Polaków w wydarzeniach Wiosny Ludów.

X.

Ziemie polskie w czasach rozwoju cywilizacji przemysłowej. Uczeń

1)

wyjaśnia genezę i charakteryzuje następstwa powstania styczniowego;

2)

charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego wobec polityki germanizacyjnej i rusyfikacyjnej

władz zaborczych;

3)

charakteryzuje specyfikę tzw. autonomii galicyjskiej;

4)

charakteryzuje zróżnicowanie gospodarcze ziem polskich i główne zmiany społeczne;

5)

porównuje programy polityczne ruchu narodowego, socjalistycznego i ludowego;

6)

określa istotne następstwa ekspansji kolonialnej państw uprzemysłowionych.

XI.

I wojna światowa. Uczeń

1)

wyjaśnia przyczyny wybuchu wojny i opisuje charakter działań wojennych na różnych

frontach;

2)

porównuje założenia polskich orientacji politycznych i charakteryzuje przykłady ich

realizacji;

3)

wyjaśnia okoliczności przystąpienia USA do wojny i ich rolę w konflikcie;

4)

określa bezpośrednie skutki rewolucji 1917 roku w Rosji;

5)

przedstawia społeczne i gospodarcze następstwa wojny.

XII.

Ustanowienie i zagrożenia ładu wersalskiego w Europie. Uczeń

1)

przedstawia zmiany terytorialne w Europie po I wojnie światowej;

2)

charakteryzuje postanowienia traktatu wersalskiego, z uwzględnieniem Ligi Narodów;

3)

wyjaśnia okoliczności i następstwa objęcia władzy w Niemczech przez Hitlera;

4)

charakteryzuje początki systemu stalinowskiego w ZSRS;

5)

charakteryzuje przemiany gospodarcze i kulturalne oraz osiągnięcia naukowe okresu

międzywojennego.

XIII.

Problemy i osiągnięcia II Rzeczypospolitej. Uczeń

1)

charakteryzuje proces kształtowania się granic niepodległej Polski (z uwzględnieniem

powstania wielkopolskiego, powstań śląskich, wojny polsko-bolszewickiej i plebiscytów);

2)

porównuje ustrój II Rzeczypospolitej przed zamachem majowym i po nim;

3)

charakteryzuje główne założenia polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej;

4)

ocenia znaczenie głównych osiągnięć gospodarczych niepodległej Polski, uwzględniając

zniszczenia wojenne i kryzys ekonomiczny;

5)

charakteryzuje strukturę społeczną, narodowościową i wyznaniową obywateli II Rzeczypospolitej;

6)

opisuje główne osiągnięcia niepodległej Polski w dziedzinie nauki i kultury.

XIV.

Geneza i charakter II wojny światowej. Uczeń

1)

charakteryzuje położenie Polski między dwoma państwami totalitarnymi w przededniu

wybuchu II wojny światowej;

2)

wyjaśnia przyczyny przegrania wojny obronnej przez Polskę;

3)

sytuuje w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne

i militarne);

4)

charakteryzuje przejawy eksterminacji narodów (ze szczególnym uwzględnieniem eksterminacji

polskiej warstwy przywódczej, Holokaustu i zagłady Romów);

5)

przedstawia przykłady bohaterstwa żołnierzy polskich na frontach II wojny światowej;

6)

opisuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji Wielkiej Trójki (Teheran,

Jałta, Poczdam) oraz przedstawia ich ustalenia.

XV.

Obywatele i władze Rzeczypospolitej Polskiej w czasie II wojny światowej. Uczeń

1)

charakteryzuje podział ziem polskich dokonany przez Niemcy i ZSRS;

2)

porównuje politykę okupantów wobec obywateli Rzeczypospolitej Polskiej i wymienia

przykłady największych zbrodni niemieckich i sowieckich na narodzie polskim;

3)

wyjaśnia znaczenie funkcjonowania władz Rzeczypospolitej Polskiej na obczyźnie;

4)

charakteryzuje cele i organizację Polskiego Państwa Podziemnego;

5)

charakteryzuje genezę i następstwa powstania warszawskiego;

6)

wyjaśnia okoliczności powstania komunistycznego ośrodka władzy w Polsce.

XVI.

Europa i świat w dobie zimnowojennych podziałów. Uczeń

1)

charakteryzuje polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe skutki II wojny światowej;

2)

wyjaśnia genezę zimnej wojny i identyfikuje główne kryzysy międzynarodowe okresu zimnowojennego,

w tym wyścig zbrojeń i politykę odstraszania atomowego;

3)

charakteryzuje politykę ZSRS wobec państw bloku wschodniego (z uwzględnieniem interwencji

zbrojnej na Węgrzech i w Czechosłowacji);

4)

wyjaśnia genezę i charakter integracji europejskiej;

5)

przedstawia cele i rolę Organizacji Narodów Zjednoczonych w powojennym świecie;

6)

charakteryzuje przemiany społeczne i gospodarcze w II połowie XX wieku, z uwzględnieniem

zjawiska kultury masowej.

XVII.

Polska pod dominacją ZSRS. Uczeń

1)

porównuje kształt terytorialny Polski przed wybuchem II wojny światowej i po jej zakończeniu;

2)

charakteryzuje proces przejmowania przez komunistów władzy w Polsce i opisuje postawy

Polaków wobec terroru komunistycznego;

3)

charakteryzuje przemiany gospodarcze, społeczne i kulturowe w powojennej Polsce;

4)

przedstawia kryzysy społeczne w PRL, uwzględniając ich charakter i następstwa;

5)

ocenia rolę Kościoła katolickiego w powojennej Polsce;

6)

charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność” i rozpoznaje jego przywódców;

7)

opisuje następstwa wprowadzenia stanu wojennego w Polsce.

XVIII.

Narodziny III Rzeczypospolitej i jej miejsce w świecie. Uczeń

1)

charakteryzuje przemiany w Polsce w 1989 roku i ocenia ich wpływ na przemiany w Europie

Środkowo-Wschodniej;

2)

przedstawia kierunki zmian politycznych, gospodarczych i społecznych w Polsce w pierwszych

latach transformacji;

3)

wyjaśnia znaczenie przystąpienia Polski do NATO i do Unii Europejskiej;

4)

charakteryzuje nowe zagrożenia dla ładu międzynarodowego;

5)

wyjaśnia zjawisko postkomunizmu i charakteryzuje sposoby odejścia od niego w Polsce

po 1989 roku (problem dekomunizacji, lustracji i reprywatyzacji);

6)

ocenia znaczenie i skutki katastrofy smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku dla państwa

polskiego;

7)

charakteryzuje zaangażowanie Polski we współpracę regionalną: Grupa Wyszehradzka (V4),

Trójmorze;

8)

charakteryzuje przemiany polityczne i społeczne w Polsce w latach 2010-2015.

Warunki i sposób realizacji

Podstawa programowa kształcenia ogólnego historii dla branżowej szkoły I stopnia ujmuje

w sposób syntetyczny całokształt dziejów Polski, ukazany jednak w szerszym kontekście,

głównie na tle istotnych zjawisk i procesów z historii Europy. Treści nauczania mają

układ chronologiczny, co powinno dać uczniom spójny i uporządkowany obraz ojczystych

dziejów.

Treści nauczania obejmują 18 działów. Poszczególne działy tematyczne są realizowane

następująco

1)

klasa I - działy od I do VIII;

2)

klasa II - działy od IX do XIII;

3)

klasa III - działy od XIV do XVIII.

Aby zagwarantować atrakcyjność i efektywność edukacji historycznej na tym etapie edukacyjnym,

należy korzystać z szerokiego spektrum metod i środków dydaktycznych. Nauczyciel powinien

stosować nauczanie problemowe i metody aktywizujące. Oprócz podręczników istotną rolę

w procesie kształcenia powinny odgrywać również teksty źródłowe, materiały ikonograficzne,

filmy, mapy, wystawy multimedialne. Olbrzymie możliwości edukacyjne stwarza w tym

obszarze internet.

Warto też zachęcać uczniów do korzystania z różnych form pozalekcyjnej edukacji historycznej

(wycieczki, projekty, konkursy, akademie szkolne, uroczystości rocznicowe, rekonstrukcje

historyczne, multimedialne wystawy muzealne, gry o walorach edukacyjnych, np. planszowe,

wideo itp.).

Kształcenie w branżowej szkole I stopnia podejmują uczniowie o bardzo zróżnicowanych

oczekiwaniach i predyspozycjach. Niektórzy z nich zapewne już na tym etapie zakończą

szkolną edukację, inni będą kształcić się dalej. Będzie to wymagało indywidualizacji

pracy z uczniem oraz stosowania skutecznych metod nauczania w celu nie tylko realizacji

wymogów programowych, lecz także rozbudzania zainteresowań historycznych młodzieży.

Uzupełnieniem edukacji uczniów w branżowej szkole I stopnia w zakresie najnowszej

historii Polski oraz historii powszechnej jest przedmiot historia i teraźniejszość,

zawierający również elementy edukacji obywatelskiej.

”

;

6)

uchyla się część zatytułowaną „ WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ”;

7)

po części zatytułowanej „ WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ” dodaje się część zatytułowaną „ HISTORIA I TERAŹNIEJSZOŚĆ ” w brzmieniu

„

HISTORIA I TERAŹNIEJSZOŚĆ

Cele kształcenia - wymagania ogólne

Cele kształcenia przedmiotu historia i teraźniejszość w branżowej szkole I stopnia

odpowiadają aspektom ludzkiej dojrzałości, do której prowadzi edukacja szkolna.

I.

W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od

fałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Uczeń

1)

rozumie podstawowe zagadnienia życia społecznego, polityki i prawa, potrzebne do uzyskania

orientacji w przemianach w życiu narodów i państw oraz genezie i naturze wielkich

problemów współczesnego świata;

2)

ma rzetelną wiedzę o najważniejszych przemianach kulturowych, politycznych, społecznych

i gospodarczych w Polsce i na świecie po 1945 roku aż do współczesności;

3)

odróżnia w życiu społecznym oraz w pojęciach i doktrynach politycznych i prawnych

to, co trwałe, od tego, co zmienne, a także to, co uniwersalne, od tego, co partykularne

i związane z tradycjami lokalnymi.

II.

W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania

moralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według

słuszności, pożytku i szkody. Uczeń

1)

samodzielnie i sprawiedliwie ocenia przemiany zachodzące w Polsce i na świecie od

zakończenia II wojny światowej;

2)

rozumie przemiany współczesności między innymi w kategoriach ciągłości i zmiany (lub

zerwania) względem podstaw, z których wyrasta nasza ojczyzna, ukształtowana według

konkretnych norm kultury oraz wizji człowieka, rodziny i społeczeństwa sięgających

swoimi korzeniami klasycznej cywilizacji grecko-rzymskiej i chrześcijaństwa.

III.

W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń

według własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Uczeń

1)

interesuje się życiem zbiorowym oraz wyraża gotowość do osobistego podejmowania zadań

społecznych i zaangażowania obywatelskiego w duchu patriotyzmu jako mądrej miłości

ojczyzny ukształtowanej w tradycji Rzeczypospolitej;

2)

rozumie znaczenie cnót indywidualnych i społecznych, harmonii praw i obowiązków, wolności

i odpowiedzialności, szczęścia osobistego i rozwoju ludzkich wspólnot oraz sprawiedliwych

praw i roztropnej polityki;

3)

buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny i je

uzasadnia, uczestniczy w debacie - z myślą o własnym rzetelnym i twórczym udziale

w życiu publicznym.

Treści nauczania - wymagania szczegółowe

I.

Wiedza o podstawach życia społecznego. Uczeń

1)

wyjaśnia, dlaczego człowieka rozumie się w tradycji jako „istotę społeczną” ( animal sociale ), charakteryzuje odgrywane przez niego role społeczne oraz znaczenie życia społecznego

dla jego rozwoju i spełnienia;

2)

przedstawia klasyczne określenie dobra wspólnego ( bonum commune ) i charakteryzuje jego obecność we współczesnych doktrynach politycznych;

3)

wyróżnia podstawowe sposoby realizacji społecznego bytu człowieka: rodzinę, naród,

państwo i związki państw; przedstawia specyfikę każdego z nich i ich komplementarność;

4)

wyjaśnia znaczenie wspólnoty samorządowej; zna treść i genezę zasady pomocniczości

jako fundamentu współczesnych państw;

5)

wyjaśnia, na czym polega patriotyzm oraz czym różni się od szowinizmu i kosmopolityzmu;

wskazuje przykłady postaw patriotycznych we współczesnym świecie;

6)

wyjaśnia pojęcie demokracji na przykładzie ustrojów wybranych współczesnych państw;

7)

wyjaśnia podstawy i treść praw człowieka oraz ich związek z dziedzictwem cywilizacji

zachodniej (inspiracje płynące z chrześcijaństwa oraz z nauki o prawie naturalnym

sięgającej czasów grecko-rzymskich);

8)

przedstawia zasady ogólne i katalog praw człowieka wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., sądowe środki ochrony praw i wolności w Rzeczypospolitej Polskiej oraz sposób działania

Rzecznika Praw Obywatelskich.

II.

Świat i Polska w latach 1945-1956. Uczeń

1)

charakteryzuje konsekwencje polityczne, społeczne, ekonomiczne i kulturowe II wojny

światowej dla świata;

2)

wyjaśnia genezę i znaczenie pojęcia zimnej wojny oraz żelaznej kurtyny;

3)

charakteryzuje główne etapy integracji europejskiej do 1957 roku, uwzględniając ich

polityczne i kulturowe tło;

4)

charakteryzuje znaczenie przejęcia władzy w Chinach przez komunistów w 1949 roku oraz

system rządów Mao Zedonga (największe ludobójstwo po 1945 roku w czasie Wielkiego

Skoku);

5)

charakteryzuje skutki II wojny światowej dla Polski;

6)

charakteryzuje najważniejsze mechanizmy sowietyzacji Polski w latach 1945-1956;

7)

charakteryzuje rozmaite reakcje społeczeństwa polskiego na rządy komunistów w Polsce,

w tym główne formy sprzeciwu i oporu wobec komunizmu (do 1956 roku);

8)

w kontekstach powstańczej walki żołnierzy niezłomnych oraz postawy prymasa Stefana

Wyszyńskiego - opowiada o różnych postaciach wierności zasadom i męstwa wobec prześladowców.

III.

Świat i Polska w latach 1956-1970. Uczeń

1)

wyjaśnia, na czym polegał przełom 1956 roku w Polsce, wskazuje jego najważniejsze

etapy (poznański Czerwiec, Jasnogórskie Śluby Narodu, powrót Władysława Gomułki do

władzy, uwolnienie prymasa Stefana Wyszyńskiego);

2)

charakteryzuje przemiany społeczno-obyczajowe określane jako „rewolucja 1968 roku”;

3)

opisuje główne pola zimnowojennej konfrontacji mocarstw w latach 1956-1970;

4)

charakteryzuje sposoby walki reżimu PRL z Kościołem katolickim w latach 60. i 70.

(w tym spychanie ludzi wierzących do statusu obywateli drugiej kategorii);

5)

charakteryzuje przebieg tzw. wydarzeń 1968 roku w Polsce i ich różne konteksty (walka

frakcyjna w PZPR z użyciem propagandy antysemickiej, wolnościowe dążenia narodu polskiego);

6)

wyjaśnia, czym była Praska Wiosna 1968 roku i interwencja wojsk Układu Warszawskiego

w Czechosłowacji.

IV.

Świat i Polska w latach 1970-1980. Uczeń

1)

charakteryzuje konsekwencje wzrostu wpływów komunistycznych na świecie w latach 70.

XX wieku (ludobójcza polityka Czerwonych Khmerów w Kambodży);

2)

charakteryzuje przebieg Grudnia 1970 roku i jego polityczne skutki (odejście Władysława

Gomułki z funkcji szefa partii);

3)

charakteryzuje główne przejawy opozycji w Polsce w latach 70.: Kościół katolicki i

narodziny opozycji demokratycznej po protestach robotniczych w 1976 roku;

4)

wyjaśnia znaczenie dla Polski i świata wyboru kardynała Karola Wojtyły na papieża.

V.

Świat i Polska w latach 1980-1991. Uczeń

1)

przedstawia proces powstawania ruchu społecznego „Solidarność”, jego przywódców, charakter,

cele i tradycje, do których się odwoływał, a także jego znaczenie dla Polski i świata;

2)

przedstawia okoliczności i skutki wprowadzenia przez władze stanu wojennego 13 grudnia

1981 roku oraz formy walki reżimu PRL z wolnościowymi dążeniami Polaków;

3)

charakteryzuje rolę Kościoła katolickiego w Polsce w okresie po wprowadzeniu stanu

wojennego (pomoc wszystkim prześladowanym, kultura bez cenzury, msze za ojczyznę,

osoba bł. ks. Jerzego Popiełuszki, pielgrzymki św. Jana Pawła II do Polski w 1983

i 1987 roku);

4)

charakteryzuje genezę i znaczenie programu pierestrojki Michaiła Gorbaczowa;

5)

charakteryzuje przebieg Jesieni Narodów w Europie Środkowej i Wschodniej; wskazuje

na prekursorską rolę ruchu społecznego „Solidarność” oraz „rewolucji ducha” zainicjowanej

przez św. Jana Pawła II;

6)

przedstawia główne wydarzenia związane z przełomem 1989 roku w Polsce (Okrągły Stół,

wybory 4 czerwca 1989 roku, wybór gen. Wojciecha Jaruzelskiego na prezydenta PRL,

rząd Tadeusza Mazowieckiego); wyjaśnia pojęcie wyborów kontraktowych;

7)

przedstawia bilans rządów komunistycznych w Polsce, wskazując na ich skutki w warstwie

kultury, życia społecznego i gospodarczego;

8)

wskazuje, na czym polegała transformacja gospodarczo-ustrojowa realizowana w Polsce

po 1989 roku na przykładzie założeń oraz implementacji planu Sachsa-Balcerowicza;

9)

wyjaśnia pojęcie społeczeństwa obywatelskiego i wskazuje przykłady jego funkcjonowania

w Polsce po 1989 roku;

10)

charakteryzuje znaczenie pierwszych powszechnych wyborów prezydenckich w 1990 roku

i zwycięstwa Lecha Wałęsy.

VI.

Świat i Polska w latach 1991-2001. Uczeń

1)

charakteryzuje kolejne etapy integracji europejskiej po 1992 roku (traktat z Maastricht,

powstanie Unii Europejskiej, wprowadzenie waluty euro);

2)

wymienia najważniejsze wydarzenia polityczne w Polsce w latach 1991-1997;

3)

charakteryzuje główne postanowienia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (preambuła, relacje między najważniejszymi organami władzy, niezawisłość sądów i

trójpodział władzy, prawa i obowiązki obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy

dotyczące małżeństwa i rodziny);

4)

charakteryzuje znaczenie wstąpienia Polski do NATO w 1999 roku i do Unii Europejskiej

w 2004 roku.

VII.

Świat i Polska w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku. Uczeń

1)

charakteryzuje zmiany polityczne i gospodarcze w Polsce w latach 1997-2015;

2)

ocenia znaczenie i skutki katastrofy smoleńskiej 10 kwietnia 2010 roku dla państwa

polskiego;

3)

przedstawia zakres działania poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego (gmina,

powiat, województwo) w Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem struktury głównych

kierunków wydatków budżetowych na te działania oraz źródeł ich finansowania;

4)

przedstawia kulturowe, społeczne i ekonomiczne konsekwencje rozwoju internetu i technologii

cyfrowych;

5)

wymienia największe skupiska Polaków na świecie;

6)

charakteryzuje proces zmian w Unii Europejskiej po 2004 roku.

Warunki i sposób realizacji

Podstawa programowa nie jest programem nauczania. Jako taka jest tylko kanwą, na której

oparte są treści programów nauczania, podręczników i lekcji. Od nauczyciela, jego

zaangażowania i współpracy z uczniami zależy efektywność poznawania przez nich historii

ostatnich dziesięcioleci.

W związku z tym, że w ramach przedmiotu uczniowie będą nabywać wiedzy o najważniejszych

przemianach kulturowych, politycznych, społecznych i gospodarczych w Polsce i na świecie

po 1945 roku, warto zapewnić im spotkania z uczestnikami i świadkami omawianych wydarzeń

(np. z działaczami ruchu społecznego „Solidarność”). Warto również odwiedzić lokalne

miejsca pamięci związane z omawianymi wydarzeniami, np. mogiły żołnierzy wyklętych,

miejsca martyrologii (np. budynki dawnych katowni Urzędu Bezpieczeństwa), mogiły ofiar

aparatu komunistycznego (np. grób bł. ks. Jerzego Popiełuszki), miejsca strajków i

protestów społecznych, oraz korzystać z oferty muzeów.

Przy realizacji treści programowych przedmiotu warto korzystać z bogatej oferty edukacyjnej

Instytutu Pamięci Narodowej.

W aspekcie edukacji obywatelskiej zalecane jest organizowanie spotkań uczniów z osobami

zaangażowanymi w różnorodną działalność społeczną oraz zachęcanie uczniów do aktywności

w formie wolontariatu.

Przy planowaniu wycieczek szkolnych warto zadbać o to, aby w ich programie uwzględniać

miejsca związane z najnowszą historią Polski. Odwiedzanie takich obiektów jak siedziba

władz państwowych w Warszawie (Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej), plac Marszałka

Józefa Piłsudskiego z Grobem Nieznanego Żołnierza, brama Stoczni Gdańskiej, Kopalnia

Węgla Kamiennego „Wujek” lub Poznańskie Krzyże pozwoli uczniom na poznanie historii

w miejscach wydarzeń.

Należy zachęcać uczniów, aby dbali o miejsca pamięci we własnej szkole (np. izby pamięci,

gabloty, gazetki, murale, strony internetowe), znali historię własnej rodziny, miejscowości

czy lokalnej społeczności, w której dorastają, oraz poszukiwali źródeł historycznych

we własnym otoczeniu. Należy wspierać młodzież w inicjatywach zabezpieczenia pamiątek

rodzinnych i lokalnych, rejestrowania relacji świadków historii, tworzenia amatorskich

filmów i audycji dotyczących historii najnowszej. Na kanwie omawianych tematów lub

podczas obchodów rocznic narodowych można zorganizować w szkole prezentację niektórych

artefaktów. Może to być doskonała okazja do wzbogacenia obchodów takich dni, jak

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, Dzień Samorządu Terytorialnego, Narodowy

Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956, Dzień Papieża Jana Pawła II, Dzień Pamięci

Ofiar Stanu Wojennego.

Omawiając wybrane zagadnienia, warto nawiązywać do lokalnych bohaterów.

Cenną inicjatywą może być także nawiązywanie kontaktów z polskimi szkołami poza granicami

naszego kraju. W ten sposób polska młodzież z kraju i zagranicy nawiązuje wzajemne

relacje i odnosi się do wspólnego dziedzictwa narodowego.

Zważywszy na to, że w ramach przedmiotu omawiane są dzieje najnowsze, podczas lekcji

warto korzystać z bogatych źródeł tekstowych, audiowizualnych oraz materiałów dydaktycznych

dostępnych w internecie, które odpowiednio wkomponowane w lekcje wzbogacą przekaz

historyczny. Warto również zachęcać uczniów do korzystania z różnych form pozalekcyjnej

edukacji historycznej i obywatelskiej (projekty, konkursy, multimedialne wystawy muzealne,

gry o walorach edukacyjnych, np. planszowe, wideo itp.).

”

;

8)

w części zatytułowanej „ PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ” w części zatytułowanej „ Treści nauczania - wymagania szczegółowe ” w dziale II po pkt 11 dodaje się pkt 11a w brzmieniu

„

11a)

przedstawia funkcjonowanie systemu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, rozróżniając

ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, oraz wyjaśnia specyfikę

obowiązkowych i dobrowolnych ubezpieczeń zdrowotnych w Rzeczypospolitej Polskiej;

”

;

9)

w części zatytułowanej „ WYCHOWANIE FIZYCZNE ” w części zatytułowanej „ Warunki i sposób realizacji ” wyrazy „Warunkiem skuteczności realizacji bloku tematycznego: edukacja zdrowotna jest integrowanie

treści z innymi przedmiotami, w tym np. biologii, wychowania do życia w rodzinie,

wiedzy o społeczeństwie, edukacji dla bezpieczeństwa.” zastępuje się wyrazami „Warunkiem skuteczności realizacji bloku tematycznego: edukacja zdrowotna jest integrowanie

treści z innymi przedmiotami, w tym np. biologią, wychowaniem do życia w rodzinie,

historią i teraźniejszością, edukacją dla bezpieczeństwa.”.

1.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia dla uczniów

będących absolwentami ośmioletniej szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik nr 4a

do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem,

stosuje się począwszy od roku szkolnego 2022/2023 w klasie I branżowej szkoły I stopnia,

w której kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 września 2022 r. lub z dniem 1 lutego

2023 r., a w latach następnych również w kolejnych klasach i semestrach tej szkoły.

2.

Podstawę programową kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia dla uczniów

będących absolwentami ośmioletniej szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik nr 4a

do rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się w latach

szkolnych 2022/2023-2024/2025 w stosunku do uczniów, którzy rozpoczęli kształcenie

w klasie I branżowej szkoły I stopnia dla uczniów będących absolwentami ośmioletniej

szkoły podstawowej przed dniem 1 września 2022 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.