Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie pobytu nieletnich w zakładach poprawczych

Rozporządzenie określa

1)

szczegółowy tryb kierowania, przyjmowania, przenoszenia i zwalniania nieletnich z

zakładów poprawczych;

2)

szczegółowe warunki pobytu nieletnich w zakładach poprawczych;

3)

formę i zakres porozumienia dyrektora zakładu poprawczego z duchownym kościoła lub

innego związku wyznaniowego, do którego nieletni należą, dotyczącego uczestniczenia

przez nieletnich w wykonywaniu praktyk religijnych i korzystaniu przez nich z posług

religijnych oraz sposób realizacji tego porozumienia;

4)

szczegółowy tryb umieszczania nieletnich poza zakładem poprawczym na podstawie art. 274 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz sposób dokumentowanie tego pobytu.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

1)

Ministerstwie Sprawiedliwości - rozumie się przez to komórkę organizacyjną Ministerstwa

Sprawiedliwości wykonującą zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego Ministra Sprawiedliwości

nad zakładami poprawczymi;

2)

terenie zakładu - rozumie się przez to teren, który ogranicza zewnętrzna linia ogrodzenia

ochronnego lub innego oznaczenia granic zakładu poprawczego;

3)

ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;

4)

zakładzie - rozumie się przez to zakład poprawczy.

1.

Niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka

poprawczego sędzia przesyła do Ministerstwa Sprawiedliwości pisemny wniosek o skierowanie

nieletniego do zakładu, do którego dołącza

1)

odpis prawomocnego orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka poprawczego;

2)

odpis postanowienia określającego rodzaj zakładu, jeżeli zostało wydane;

3)

opinię o nieletnim opracowaną w opiniodawczym zespole sądowych specjalistów, w schronisku

dla nieletnich lub w innej specjalistycznej placówce, lub przez biegłego albo biegłych;

4)

inne informacje umożliwiające skierowanie nieletniego do odpowiedniego rodzaju zakładu.

2.

Przed skierowaniem nieletniego do zakładu, w przypadku braku dokumentów, o których

mowa w ust. 1, Ministerstwo Sprawiedliwości występuje o ich uzupełnienie.

Nieletniego kieruje się do zakładu położonego najbliżej jego miejsca zamieszkania

albo pobytu, chyba że ze względów wychowawczych lub organizacyjnych jest to niemożliwe.

1.

O skierowaniu nieletniego do zakładu zawiadamia się

1)

sąd rodzinny;

2)

zakład, do którego nieletni został skierowany, rodzinę zastępczą zawodową, młodzieżowy

ośrodek wychowawczy, okręgowy ośrodek wychowawczy i zakład leczniczy, w których nieletni

przebywa;

3)

schronisko dla nieletnich, w którym nieletni przebywa.

2.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skierowaniu, o którym mowa w ust. 1, sędzia

zwraca się do rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie

pozostaje, albo opiekuna nieletniego lub do Policji o doprowadzenie nieletniego do

zakładu.

3.

W wyjątkowych przypadkach sędzia może zezwolić nieletniemu na udanie się do zakładu

bez udziału rodziców albo opiekuna lub Policji.

1.

Dyrektor zakładu przyjmuje nieletniego do zakładu na podstawie

1)

prawomocnego orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka poprawczego lub postanowienia

o przeniesieniu nieletniego do zakładu innego rodzaju, o którym mowa w art. 254 ust.

3 ustawy, lub prawomocnego orzeczenia o wykonywaniu środka poprawczego po ukończeniu

przez nieletniego 21 lat, o którym mowa w art. 238 ust. 1 pkt 1;

2)

skierowania albo przeniesienia do zakładu;

3)

nakazu przyjęcia wydanego przez sąd.

2.

Jeżeli przyjęcie nieletniego spowoduje przekroczenie limitu miejsc w zakładzie, dyrektor

zakładu przyjmuje nieletniego i zawiadamia o tym Ministerstwo Sprawiedliwości.

3.

W przypadku niedoprowadzenia nieletniego do zakładu w ciągu 3 miesięcy od daty skierowania

albo przeniesienia dyrektor zakładu odsyła dokumentację nieletniego sądowi rodzinnemu.

1.

Nieletniego przyjmuje do zakładu dyrektor zakładu i przeprowadza z nim rozmowę, zapoznaje

nieletniego z jego prawami i obowiązkami oraz zasadami pobytu w zakładzie oraz poucza

o terminie i sposobie składania zażalenia, o którym mowa w art. 107 ust. 1 pkt 21

ustawy, co nieletni potwierdza własnoręcznym podpisem.

2.

Psycholog lub pedagog przeprowadza rozmowę wstępną z nieletnim oraz poddaje nieletniego

badaniom osobopoznawczym w celu diagnozy i prognozy resocjalizacyjnej, zindywidualizowania

procesu resocjalizacji, zapobiegania wzajemnej demoralizacji nieletnich oraz zapewnienia

bezpieczeństwa i porządku wewnętrznego zakładu.

3.

Wobec nieletniego umieszczonego w izbie adaptacyjnej psycholog lub pedagog opracowuje

plan adaptacyjny, podlegający akceptacji dyrektora zakładu.

4.

Nieletni umieszczony w izbie adaptacyjnej może brać udział w zajęciach dydaktycznych

i wychowawczych.

1.

Wniosek o przeniesienie nieletniego do innego zakładu wraz z uzasadnieniem kieruje

się do Ministerstwa Sprawiedliwości.

2.

Ministerstwo Sprawiedliwości, po analizie wniosku, przenosi nieletniego do innego

zakładu albo odmawia takiego przeniesienia.

1.

W przypadku przeniesienia nieletniego do zakładu innego rodzaju na podstawie postanowienia

sądu rodzinnego, o którym mowa w art. 254 ust. 3 ustawy, sędzia przesyła do Ministerstwa

Sprawiedliwości odpis postanowienia.

2.

Ministerstwo Sprawiedliwości niezwłocznie przenosi nieletniego do zakładu innego rodzaju.

1.

W przypadku przeniesienia nieletniego do zakładu innego rodzaju na podstawie postanowienia

sądu rodzinnego, o którym mowa w art. 238 ust. 1 pkt 1, sędzia przesyła do Ministerstwa

Sprawiedliwości odpis postanowienia.

2.

W przypadku konieczności przeniesienia nieletniego do zakładu innego rodzaju na podstawie

postanowienia sądu rodzinnego, o którym mowa w art. 15 ust. 6 pkt 2, dyrektor zakładu

przesyła do Ministerstwa Sprawiedliwości odpis postanowienia, najpóźniej na 30 dni

przed ukończeniem przez nieletniego 21 lat.

3.

Ministerstwo Sprawiedliwości niezwłocznie przenosi nieletniego do zakładu innego rodzaju

po ukończeniu przez nieletniego 21 lat.

Oprzeniesieniu nieletniego do innego zakładu zawiadamia się

1)

sąd rodzinny;

2)

zakład, do którego nieletni ma zostać przeniesiony;

3)

zakład, z którego nieletni ma zostać przeniesiony;

4)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

1.

Przed przewiezieniem do innego zakładu nieletniego poddaje się badaniom lekarskim

w celu ustalenia, czy jego stan zdrowia pozwala na przewiezienie.

2.

Zakładowi, do którego nieletni zostaje przewieziony, przekazuje się akta osobowe nieletniego,

depozyt nieletniego oraz informację o zachowaniu nieletniego w okresie pobytu w zakładzie.

1.

Zwolnienie nieletniego z zakładu następuje

1)

na podstawie orzeczenia sądu i nakazu zwolnienia;

2)

w związku z ustaniem wykonywania środka poprawczego z mocy prawa.

2.

W uzasadnionych przypadkach dyrektor zakładu uzgadnia z rodzicami albo z tym z rodziców,

pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunem nieletniego

sposób jego odebrania z zakładu.

1.

W celu przygotowania nieletniego do zwolnienia z zakładu w związku z ustaniem wykonywania

środka poprawczego z mocy prawa albo w związku ze złożeniem przez dyrektora wniosku

o warunkowe zwolnienie nieletniego z zakładu, zakład co najmniej 6 miesięcy przed

zwolnieniem nieletniego

1)

gromadzi informacje o potrzebach nieletniego po zwolnieniu;

2)

udziela nieletniemu informacji

a)

dotyczących uzyskania niezbędnych dokumentów,

b)

o przysługującej nieletniemu pomocy w usamodzielnianiu,

c)

o sposobie nawiązania i utrzymywania kontaktów z kuratorem sądowym;

3)

udziela pomocy w podjęciu zatrudnienia i zamieszkania.

2.

Przygotowanie nieletniego do zwolnienia z zakładu oraz warunkowego zwolnienia z zakładu

może odbywać się w hostelu.

Zwalnianemu nieletniemu wydaje się za pokwitowaniem

1)

dokumenty dotyczące wykształcenia, zawodu, kwalifikacji i umiejętności zawodowych,

kierunku kształcenia, stażu pracy i przebiegu pracy zawodowej;

2)

zaświadczenie o stanie zdrowia;

3)

w razie potrzeby bilet na przejazd, artykuły żywnościowe na czas podróży oraz skierowanie

na leczenie, jeśli takie jest zalecenie lekarskie.

1.

Nieletniego skreśla się z ewidencji zakładu w przypadku

1)

przeniesienia do innego zakładu;

2)

zwolnienia z zakładu w związku z ustaniem wykonywania środka poprawczego z mocy prawa;

3)

warunkowego zwolnienia z zakładu;

4)

umieszczenia w schronisku dla nieletnich, areszcie śledczym lub zakładzie karnym;

5)

upływu 3 miesięcy nieobecności w zakładzie spowodowanej ucieczką lub nieusprawiedliwionym

niepowrotem z pobytu poza zakładem, o którym mowa w art. 252 ust. 1 ustawy.

2.

O skreśleniu nieletniego z ewidencji zakładu dyrektor zakładu niezwłocznie zawiadamia

1)

sąd rodzinny;

2)

Ministerstwo Sprawiedliwości;

3)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

3.

Ponowne umieszczenie w zakładzie nieletniego skreślonego z ewidencji zakładu z przyczyn,

o których mowa w ust. 1 pkt 3-5, wymaga zwrócenia się do Ministerstwa Sprawiedliwości

z wnioskiem o skierowanie do zakładu. Do czasu wydania skierowania nieletniego umieszcza

się w zakładzie, z którego ewidencji został skreślony.

1.

W zakładzie prowadzi się proces resocjalizacji nieletniego w oparciu o indywidualną

diagnozę i indywidualny plan resocjalizacji, opracowany przez pedagoga i psychologa

z udziałem nieletniego i innych pracowników zakładu.

2.

Indywidualny plan resocjalizacji obejmuje w szczególności

1)

rodzaje i formy oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych, do których nieletni

zostanie włączony, z podaniem przewidywanego czasu ich trwania;

2)

zakres, kierunki i formy nauczania, kształcenia zawodowego, jakimi nieletni ma zostać

objęty, oraz jego indywidualne obowiązki wiążące się z przebiegiem nauczania;

3)

zakres i sposób współpracy z rodziną i innymi osobami w celu doprowadzenia do integracji

społecznej oraz do usamodzielnienia się nieletniego;

4)

sposób i kryteria oceny przebiegu procesu resocjalizacji;

5)

program przygotowań nieletniego do życia po zwolnieniu z zakładu;

6)

pobyt w hostelu od 3 do 6 miesięcy przed zwolnieniem z zakładu lub warunkowym zwolnieniem

z zakładu;

7)

pobyt w domu dla matki i dziecka.

3.

W przypadku gdy nieletni odmawia współudziału w opracowaniu indywidualnego planu resocjalizacji,

plan ten opracowuje pedagog i psycholog z udziałem innych pracowników zakładu.

4.

Indywidualny plan resocjalizacji modyfikuje się wraz z przebiegiem procesu resocjalizacji

nieletniego, nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy.

1.

W przypadku, o którym mowa w art. 238 ust. 1 pkt 1, opracowuje się program indywidualnych

oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych.

2.

Program indywidualnych oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych obejmuje w

szczególności

1)

kształtowanie nawyku pracy poprzez umożliwienie wykorzystania posiadanych przez nieletniego

kwalifikacji i umiejętności;

2)

doskonalenie zawodowe mające na celu poszerzenie wiedzy oraz zwiększenie posiadanych

przez nieletniego kompetencji;

3)

kontynuowanie nauki rozpoczętej przed przybyciem do zakładu;

4)

oddziaływania terapeutyczne wyznaczone indywidualnymi potrzebami i możliwościami nieletniego,

5)

kontakty z rodziną i innymi osobami;

6)

modelowanie nawyku efektywnego wykorzystywania czasu wolnego;

7)

kształtowanie umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej oraz pełnienia

ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania lub pobytu;

8)

inne działania niezbędne do przygotowania nieletniego do powrotu do społeczeństwa.

3.

Program indywidualnych oddziaływań opracowuje się niezwłocznie, nie później jednak

niż w terminie 30 dni od przyjęcia nieletniego do zakładu.

4.

Oceny realizacji programu indywidualnych oddziaływań resocjalizacyjnych oraz jego

modyfikacji można dokonać w każdym czasie, w zależności od potrzeb, nie rzadziej jednak

niż co 6 miesięcy.

Zakład informuje rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni

faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego, co najmniej dwa razy w roku, o postępach

w resocjalizacji nieletniego.

Za zgodą dyrektora zakładu nieletni może nosić własną odzież, bieliznę i obuwie.

1.

Limit środków na wypłatę kieszonkowego ustala się odrębnie na każdy miesiąc w wysokości

1,1% kwoty bazowej dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość ustaloną według

odrębnych zasad określa ustawa budżetowa na nieletniego z uwzględnieniem średniej

liczby nieletnich faktycznie przebywających w zakładzie w danym miesiącu.

2.

Kieszonkowe wypłaca się nieletniemu z dołu.

1.

Nieletni podpisuje spis dokumentów i przedmiotów przekazanych do depozytu.

2.

Środki pieniężne i kieszonkowe nieletni przekazuje, za pokwitowaniem, do depozytu.

1.

Paczki doręcza się nieletniemu niezwłocznie za pokwitowaniem.

2.

Osoba doręczająca paczkę nieletniemu sporządza w jego obecności spis jej zawartości.

1.

Przed udzieleniem urlopu opracowuje się program pobytu nieletniego na urlopie.

2.

Pracownik pedagogiczny po powrocie nieletniego z urlopu sprawdza jego zachowanie podczas

urlopu i sporządza stosowną informację do akt osobowych.

1.

Dyrektor zakładu niezwłocznie zawiera z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego,

do którego nieletni należy, umowę w celu zapewnienia nieletniemu wykonywania praktyk

religijnych i korzystania z posług religijnych podczas pobytu w zakładzie.

2.

W umowie określa się zakres czynności duchownego, zasady zastępowania przez inne osoby

podczas jego nieobecności lub w razie nagłej potrzeby udzielenia posługi religijnej,

zasady współdziałania z dyrektorem zakładu oraz przypadki, w których umowa może ulec

rozwiązaniu.

1.

Dyrektor zakładu informuje duchownego oraz osoby wyznaczone do jego zastępowania o

treści i skutkach stosowania przepisów dotyczących

1)

zasad bezpieczeństwa i porządku wewnętrznego zakładu oraz regulaminów obowiązujących

w zakładzie;

2)

ochrony danych osobowych.

2.

Dyrektor zakładu może cofnąć duchownemu lub osobom go zastępującym prawo wstępu na

teren zakładu w przypadku rażącego naruszenia przez nich przepisów, o których mowa

w ust. 1, powiadamiając o tym właściwe władze kościołów lub innych związków wyznaniowych.

Dyrektor zakładu podejmuje niezbędne czynności w celu zapewnienia odpowiednich warunków

do wykonywania praktyk religijnych i posług religijnych oraz korzystania z tych posług,

a także zasięga opinii duchownego w sprawie organizacji posług religijnych.

1.

Przed wydaniem decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego poza zakładem na podstawie

art. 274 ust. 1 ustawy, dyrektor zakładu przedstawia do akceptacji radzie zakładu

propozycję umieszczenia nieletniego poza zakładem wraz z uzasadnieniem. Uzasadnienie

zawiera w szczególności analizę możliwości roztoczenia nad nieletnim skutecznego nadzoru.

2.

Po zaakceptowaniu przez radę zakładu propozycji umieszczenia nieletniego poza zakładem,

dyrektor zakładu wydaje pisemną decyzję o umieszczeniu nieletniego poza zakładem.

3.

Decyzja o umieszczeniu nieletniego poza zakładem zawiera

a)

oznaczenie zakładu,

b)

datę i miejsce wydania decyzji,

c)

dane nieletniego: imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz adres dotychczasowego

miejsca pobytu stałego (zameldowania),

d)

określenie okresu i miejsca umieszczenia nieletniego poza zakładem,

e)

uzasadnienie: określenie przesłanek umieszczenia nieletniego poza zakładem, w tym

podjęcie nauki, zatrudnienia lub leczenia bądź innych szczególnych względów rodzinnych,

ocenę zachowania nieletniego podczas pobytu w zakładzie, ocenę możliwości roztoczenia

nad nieletnim skutecznego nadzoru.

Dyrektor zakładu wyznacza opiekuna nieletniego podczas pobytu poza zakładem, uwzględniając

w tym zakresie wniosek nieletniego.

1.

Przed przystąpieniem do wykonania decyzji o umieszczeniu nieletniego poza zakładem,

nieletni wraz z dyrektorem zakładu poprawczego lub upoważnionym przez niego pracownikiem

pedagogicznym, będący opiekunem nieletniego sporządzają plan pobytu nieletniego poza

zakładem.

2.

Plan, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności

1)

sposób realizacji wymagań związanych z przesłankami umieszczenia poza zakładem, w

tym podjęcia nauki, zatrudnienia, leczenia bądź innych szczególnych względów rodzinnych;

2)

sposób i częstotliwość kontaktów nieletniego z opiekunem w ramach nadzoru sprawowanego

przez zakład;

3)

określenie norm funkcjonowania społecznego nieletniego podczas pobytu poza zakładem;

4)

tryb podjęcia współpracy z właściwą instytucją w celu realizowania programu usamodzielniania

nieletniego.

3.

Plan pobytu nieletniego poza zakładem wymaga zatwierdzenia przez dyrektora zakładu.

4.

Opracowany i zatwierdzony plan pobytu nieletniego poza zakładem zostaje wdrożony po

podpisaniu go przez nieletniego i jego opiekuna.

1.

W przypadku wystąpienia zmian związanych z pobytem nieletniego poza zakładem dyrektor

zakładu poprawczego lub upoważniony przez niego pracownik pedagogiczny, będący opiekunem

nieletniego wraz z nieletnim dokonują aktualizacji lub modyfikacji planu pobytu nieletniego

poza zakładem.

2.

Zaktualizowany lub zmodyfikowany plan pobytu nieletniego poza zakładem wymaga zatwierdzenia

przez dyrektora zakładu.

1.

Opiekun prowadzi dokumentację pobytu nieletniego poza zakładem, w której zamieszcza

istotne informacje na temat jego funkcjonowania i realizowania postanowień zawartych

w planie pobytu nieletniego poza zakładem.

2.

Dokumentacja pobytu nieletniego poza zakładem zawiera

1)

wywiady środowiskowe;

2)

decyzje o umieszczeniu nieletniego poza zakładem, o przedłużeniu pobytu nieletniego

poza zakładem oraz o odwołaniu lub uchyleniu tych decyzji;

3)

zawiadomienie sądu rodzinnego o decyzji o umieszczeniu nieletniego poza zakładem i

o przedłużeniu pobytu nieletniego poza zakładem oraz akceptację sądu rodzinnego;

4)

plan pobytu nieletniego poza zakładem oraz jego aktualizacje i modyfikacje;

5)

informacje o wykonaniu decyzji, o których mowa w pkt 2;

6)

zaświadczenia o przyjęciu do szkoły, podjęciu pracy, leczenia;

7)

bieżące informacje uzyskane na temat realizacji planu pobytu nieletniego poza zakładem;

8)

inne informacje uzyskane od pracodawcy, wychowawcy klasy i innych osób i instytucji

wspomagających pobyt nieletniego poza zakładem.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.