Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie pobytu nieletnich w okręgowych ośrodkach wychowawczych

Rozporządzenie określa

1)

szczegółowy tryb kierowania, przyjmowania, przenoszenia i zwalniania nieletnich z

okręgowych ośrodków wychowawczych;

2)

szczegółowe warunki pobytu nieletnich w okręgowych ośrodkach wychowawczych;

3)

formę i zakres porozumienia dyrektora okręgowego ośrodka wychowawczego z duchownym

kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego nieletni należą, dotyczącego

uczestniczenia przez nieletnich w wykonywaniu praktyk religijnych i korzystaniu przez

nich z posług religijnych oraz sposób realizacji tego porozumienia.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o

1)

Ministerstwie Sprawiedliwości - rozumie się przez to komórkę organizacyjną Ministerstwa

Sprawiedliwości wykonującą zadania z zakresu nadzoru pedagogicznego Ministra Sprawiedliwości

nad okręgowymi ośrodkami wychowawczymi;

2)

ustawie - rozumie się przez to ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich;

3)

ośrodku - rozumie się przez to okręgowy ośrodek wychowawczy;

4)

terenie ośrodka - rozumie się przez to teren, który ogranicza zewnętrzna linia ogrodzenia

ochronnego lub innego oznaczenia granic okręgowego ośrodka wychowawczego.

1.

Niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka

wychowawczego w postaci umieszczenia nieletniego w ośrodku sędzia przesyła do Ministerstwa

Sprawiedliwości pisemny wniosek o skierowanie nieletniego do ośrodka, do którego dołącza

1)

odpis prawomocnego orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka wychowawczego;

2)

opinię o nieletnim opracowaną w opiniodawczym zespole sądowych specjalistów, w schronisku

dla nieletnich lub w innej specjalistycznej placówce, lub przez biegłego albo biegłych;

3)

inne informacje umożliwiające skierowanie nieletniego do odpowiedniego rodzaju ośrodka.

2.

Przed skierowaniem nieletniego do ośrodka, w przypadku braku dokumentów, o których

mowa w ust. 1, Ministerstwo Sprawiedliwości występuje o ich uzupełnienie.

Nieletniego kieruje się do ośrodka położonego najbliżej jego miejsca zamieszkania

albo pobytu, chyba że ze względów wychowawczych lub organizacyjnych jest to niemożliwe.

1.

O skierowaniu nieletniego do ośrodka zawiadamia się

1)

sąd rodzinny;

2)

ośrodek, do którego nieletni został skierowany;

3)

ośrodek albo schronisko dla nieletnich, rodzinę zastępczą zawodową, młodzieżowy ośrodek

wychowawczy lub zakład leczniczy, w których nieletni przebywa.

2.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skierowaniu, o którym mowa w ust. 1, sędzia

zwraca się do rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie

pozostaje, albo opiekuna nieletniego lub do Policji o doprowadzenie nieletniego do

ośrodka.

3.

W wyjątkowych przypadkach sędzia może zezwolić nieletniemu na udanie się do ośrodka

bez udziału rodziców albo opiekuna lub Policji.

1.

Dyrektor ośrodka przyjmuje nieletniego do ośrodka na podstawie

1)

prawomocnego orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka wychowawczego;

2)

skierowania albo przeniesienia do ośrodka;

3)

nakazu przyjęcia wydanego przez sąd.

2.

Jeżeli przyjęcie nieletniego spowoduje przekroczenie limitu miejsc w ośrodku, dyrektor

ośrodka przyjmuje nieletniego i zawiadamia o tym Ministerstwo Sprawiedliwości.

3.

W przypadku niedoprowadzenia nieletniego do ośrodka w ciągu 2 miesięcy od daty skierowania

albo przeniesienia dyrektor ośrodka odsyła dokumentację nieletniego sądowi rodzinnemu.

1.

Nieletniego przyjmuje do ośrodka dyrektor ośrodka i przeprowadza z nim rozmowę, zapoznaje

nieletniego z jego prawami i obowiązkami oraz zasadami pobytu w ośrodku oraz poucza

o terminie i sposobie składania zażalenia, o którym mowa w art. 107 ust. 1 pkt 21

ustawy, co nieletni potwierdza własnoręcznym podpisem.

2.

Psycholog lub pedagog

1)

przeprowadza rozmowę wstępną z nieletnim oraz poddaje nieletniego badaniom osobopoznawczym

w celu diagnozy i prognozy resocjalizacyjnej, zindywidualizowania procesu resocjalizacji,

zapobiegania wzajemnej demoralizacji nieletnich oraz zapewnienia bezpieczeństwa i

porządku wewnętrznego ośrodka;

2)

opracowuje program adaptacji, podlegający akceptacji dyrektora ośrodka.

3.

Nieletni umieszczony w izbie adaptacyjnej może brać udział w zajęciach dydaktycznych

i wychowawczych.

1.

Wniosek o przeniesienie nieletniego do innego ośrodka tego samego rodzaju wraz z uzasadnieniem

kieruje się do Ministerstwa Sprawiedliwości.

2.

Ministerstwo Sprawiedliwości, po analizie wniosku, przenosi nieletniego do innego

ośrodka albo odmawia takiego przeniesienia.

O przeniesieniu nieletniego do innego ośrodka Ministerstwo Sprawiedliwości zawiadamia

1)

sąd rodzinny;

2)

ośrodek, do którego nieletni ma zostać przeniesiony;

3)

ośrodek, z którego nieletni ma zostać przeniesiony;

4)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

1.

Przed przewiezieniem do innego ośrodka nieletniego poddaje się badaniom lekarskim

w celu ustalenia, czy jego stan zdrowia pozwala na przewiezienie.

2.

Ośrodkowi, do którego nieletni zostaje przewieziony, przekazuje się akta osobowe nieletniego,

depozyt nieletniego oraz informację o zachowaniu nieletniego w okresie pobytu w ośrodku.

1.

Zwolnienie nieletniego z ośrodka następuje

1)

na podstawie orzeczenia sądu i nakazu zwolnienia;

2)

w związku z ustaniem wykonywania środka wychowawczego z mocy prawa.

2.

W uzasadnionych przypadkach dyrektor ośrodka uzgadnia z rodzicami albo z tym z rodziców,

pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunem nieletniego

sposób jego odebrania z ośrodka.

1.

Nieletniego skreśla się z ewidencji ośrodka w przypadku

1)

przeniesienia do innego ośrodka;

2)

zwolnienia z ośrodka w związku z ustaniem wykonywania środka wychowawczego z mocy

prawa;

3)

umieszczenia w schronisku dla nieletnich, areszcie śledczym lub zakładzie karnym;

4)

upływu 2 miesięcy nieobecności w ośrodku spowodowanej ucieczką lub nieusprawiedliwionym

niepowrotem z pobytu poza ośrodkiem, o którym mowa w art. 189 ust. 1 ustawy.

2.

O skreśleniu nieletniego z ewidencji ośrodka dyrektor ośrodka niezwłocznie zawiadamia

1)

sąd rodzinny;

2)

Ministerstwo Sprawiedliwości;

3)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

3.

Ponowne umieszczenie w ośrodku nieletniego skreślonego z ewidencji ośrodka z przyczyn,

o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, wymaga zwrócenia się do Ministerstwa Sprawiedliwości

z wnioskiem o skierowanie do ośrodka. Do czasu wydania skierowania nieletniego umieszcza

się w ośrodku, z którego ewidencji został skreślony.

1.

Niezwłocznie po wydaniu orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka tymczasowego,

o którym mowa w art. 44 pkt 6 ustawy, sędzia przesyła do Ministerstwa Sprawiedliwości

pisemny wniosek o skierowanie nieletniego do ośrodka, do którego dołącza odpis orzeczenia

o zastosowaniu wobec nieletniego środka tymczasowego, o którym mowa w art. 44 pkt

6 ustawy.

2.

Skierowanie do ośrodka powinno nastąpić w terminie 72 godzin od chwili przyjęcia wniosku

przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Oskierowaniu do ośrodka zawiadamia się

1)

sąd wykonujący środek tymczasowy, o którym mowa w art. 44 pkt 6 ustawy;

2)

organ prowadzący postępowanie;

3)

ośrodek, do którego nieletni został skierowany.

Dyrektor ośrodka przyjmuje nieletniego do ośrodka na podstawie

1)

orzeczenia o zastosowaniu wobec nieletniego środka tymczasowego, o którym mowa w art.

44 pkt 6 ustawy;

2)

skierowania albo przeniesienia do ośrodka;

3)

nakazu przyjęcia wydanego przez sąd.

Do wniosku o przeniesienie nieletniego do innego ośrodka tego samego rodzaju dołącza

się zgodę organu prowadzącego postępowanie.

O przeniesieniu nieletniego do innego ośrodka zawiadamia się

1)

sąd wykonujący środek tymczasowy, o którym mowa w art. 44 pkt 6 ustawy;

2)

organ prowadzący postępowanie;

3)

ośrodek, do którego nieletni ma zostać przeniesiony;

4)

ośrodek, z którego nieletni ma zostać przeniesiony;

5)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

W przypadku braku postanowienia o przedłużeniu pobytu nieletniego w ośrodku na 7 dni

przed upływem oznaczonego okresu pobytu, dyrektor ośrodka zawiadamia o tym organ prowadzący

postępowanie.

1.

Zwolnienie nieletniego z ośrodka następuje na podstawie orzeczenia sądu i nakazu zwolnienia

wydanego przez sąd, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

2.

Zwolnienie nieletniego z ośrodka w celu wykonania orzeczenia o zastosowaniu wobec

nieletniego środka wychowawczego, środka leczniczego lub środka poprawczego następuje

na podstawie nakazu zwolnienia i zawiadomienia określającego miejsce wykonywania środka.

3.

Nieletniego niezwłocznie zwalnia się w przypadku upływu okresu pobytu oznaczonego

w postanowieniu o zastosowaniu wobec nieletniego środka tymczasowego, o którym mowa

w art. 44 pkt 6 ustawy, albo upływu okresu pobytu oznaczonego w postanowieniu o przedłużeniu

pobytu nieletniego w ośrodku.

4.

W uzasadnionych przypadkach dyrektor ośrodka uzgadnia z rodzicami albo z tym z rodziców,

pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje, albo opiekunem nieletniego

sposób jego odebrania z ośrodka.

W celu przygotowania nieletniego do zwolnienia z ośrodka w związku z ustaniem wykonywania

środka wychowawczego z mocy prawa, ośrodek co najmniej 6 miesięcy przed zwolnieniem

nieletniego

1)

gromadzi informacje o potrzebach nieletniego po zwolnieniu;

2)

udziela nieletniemu informacji

a)

dotyczących uzyskania niezbędnych dokumentów,

b)

o przysługującej nieletniemu pomocy w usamodzielnianiu;

3)

udziela pomocy w podjęciu zatrudnienia i zamieszkania.

Zwalnianemu nieletniemu wydaje się za pokwitowaniem

1)

dokumenty dotyczące wykształcenia, zawodu, kwalifikacji i umiejętności zawodowych,

kierunku kształcenia, stażu pracy i przebiegu pracy zawodowej;

2)

zaświadczenie o stanie zdrowia;

3)

w razie potrzeby bilet na przejazd, artykuły żywnościowe na czas podróży oraz skierowanie

na leczenie, jeśli takie jest zalecenie lekarskie.

1.

Nieletniego skreśla się z ewidencji ośrodka w przypadku

1)

przeniesienia do innego ośrodka;

2)

zwolnienia z ośrodka;

3)

umieszczenia w areszcie śledczym lub zakładzie karnym;

4)

upływu okresu pobytu oznaczonego w postanowieniu o zastosowaniu wobec nieletniego

środka tymczasowego, o którym mowa w art. 44 pkt 6 ustawy, albo upływu okresu pobytu

oznaczonego w postanowieniu o przedłużeniu pobytu nieletniego w ośrodku.

2.

O skreśleniu nieletniego z ewidencji ośrodka dyrektor ośrodka niezwłocznie zawiadamia

1)

sąd wykonujący środek tymczasowy, o którym mowa w art. 44 pkt 6 ustawy;

2)

organ prowadzący postępowanie;

3)

Ministerstwo Sprawiedliwości;

4)

rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni faktycznie pozostaje,

albo opiekuna nieletniego.

Przepisy § 4, § 5 ust. 2, § 6 ust. 2, § 7, § 8 i § 10 stosuje się odpowiednio.

1.

W ośrodku prowadzi się proces resocjalizacji nieletniego w oparciu o indywidualną

diagnozę i indywidualny plan oddziaływań wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych,

opracowany przez pedagoga i psychologa z udziałem nieletniego i innych pracowników

zakładu.

2.

Indywidualny plan oddziaływań wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych

obejmuje w szczególności

1)

wymagania edukacyjne: zadania w zakresie nauki i kształcenia zawodowego oraz uzyskania

kwalifikacji i umiejętności zawodowych;

2)

działania resocjalizacyjne: zajęcia specjalistyczne adekwatne do indywidualnych potrzeb

nieletniego, uwzględniające jego deficyty poznawcze, emocjonalne, społeczne; zajęcia

rozwijające zainteresowania nieletniego uwzględniające jego mocne strony;

3)

pomoc psychologiczną: zajęcia indywidualne lub grupowe mające na celu wspieranie potencjału

rozwojowego nieletniego i stwarzania warunków do jego aktywnego uczestnictwa w życiu

ośrodka oraz w środowisku społecznym;

4)

pomoc terapeutyczną: oddziaływania psychoterapeutyczne;

5)

działania skierowane na środowisko rodzinne: zadania, których celem jest zaangażowanie

(współpraca) rodziców albo opiekunów nieletniego w proces resocjalizacji nieletniego;

6)

zasady oceny przebiegu procesu resocjalizacji;

7)

program adaptacyjny nieletniego: zadania przygotowujące nieletniego do opuszczenia

ośrodka;

8)

pobyt w domu dla matki i dziecka.

3.

W przypadku gdy nieletni odmawia współudziału w opracowaniu indywidualnego planu oddziaływań

wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych, plan ten opracowuje pedagog i

psycholog z udziałem innych pracowników ośrodka.

4.

Indywidualny plan oddziaływań wychowawczych, resocjalizacyjnych i terapeutycznych

modyfikuje się wraz z przebiegiem procesu resocjalizacji nieletniego, nie rzadziej

niż raz na 6 miesięcy.

Ośrodek informuje rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni

faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego, co najmniej dwa razy w roku, o postępach

w procesie resocjalizacji nieletniego.

1.

Nieletni nosi własną odzież, bieliznę i obuwie, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

W przypadku gdy nieletni nie posiada własnej odzieży, bielizny lub obuwia albo odzież,

bielizna lub obuwie posiadane przez nieletniego nie nadają się do używania, nieletni

korzysta z odzieży, obuwia i bielizny zapewnianej przez ośrodek.

3.

Limit środków na wypłatę kieszonkowego ustala się odrębnie na każdy miesiąc w wysokości

1,1% kwoty bazowej dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość ustaloną według

odrębnych zasad określa ustawa budżetowa na nieletniego z uwzględnieniem średniej

liczby nieletnich faktycznie przebywających w zakładzie w danym miesiącu. Kieszonkowe

wypłaca się nieletniemu z dołu.

1.

Nieletni podpisuje spis dokumentów i przedmiotów przekazanych do depozytu.

2.

Środki pieniężne nieletni przekazuje, za pokwitowaniem, do depozytu.

1.

Paczki doręcza się nieletniemu niezwłocznie za pokwitowaniem.

2.

Osoba doręczająca paczkę nieletniemu sporządza w jego obecności spis jej zawartości.

1.

Przed udzieleniem urlopu opracowuje się program pobytu nieletniego na urlopie.

2.

Pracownik pedagogiczny po powrocie nieletniego z urlopu sprawdza jego zachowanie podczas

urlopu i sporządza stosowną informację do akt osobowych.

1.

W ośrodku prowadzi się oddziaływania wychowawcze ukierunkowane na rozpoczęcie procesu

resocjalizacji.

2.

W procesie resocjalizacji uwzględnia się udzielanie nieletniemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

terapeutycznej i psychiatrycznej.

Ośrodek informuje rodziców albo tego z rodziców, pod którego stałą pieczą nieletni

faktycznie pozostaje, albo opiekuna nieletniego o zachowaniu nieletniego.

Przepisy § 24-27 i § 29 stosuje się odpowiednio.

1.

Dyrektor ośrodka niezwłocznie zawiera z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego,

do którego nieletni należy, umowę w celu zapewnienia nieletniemu wykonywania praktyk

religijnych i korzystania z posług religijnych podczas pobytu w ośrodku.

2.

W umowie określa się zakres czynności duchownego, zasady zastępowania przez inne osoby

podczas jego nieobecności lub w razie nagłej potrzeby udzielenia posługi religijnej,

zasady współdziałania z dyrektorem ośrodka oraz przypadki, w których umowa może ulec

rozwiązaniu.

1.

Dyrektor ośrodka informuje duchownego oraz osoby wyznaczone do jego zastępowania o

treści i skutkach stosowania przepisów dotyczących

1)

zasad bezpieczeństwa i porządku wewnętrznego ośrodka oraz regulaminów obowiązujących

w ośrodku;

2)

ochrony danych osobowych.

2.

Dyrektor ośrodka może cofnąć duchownemu lub osobom go zastępującym prawo wstępu na

teren ośrodka w przypadku rażącego naruszenia przez nich przepisów, o których mowa

w ust. 1, powiadamiając o tym właściwe władze kościołów lub innych związków wyznaniowych.

Dyrektor ośrodka podejmuje niezbędne czynności w celu zapewnienia odpowiednich warunków

do wykonywania praktyk religijnych i posług religijnych oraz korzystania z tych posług,

a także zasięga opinii duchownego w sprawie organizacji posług religijnych.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.